Skip to content

isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Question Paper

Question paperisiZulu HLGrade 12202212 pages

Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2022, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2022

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPA LOKUQALA (P1) LWEZI 2022 AMAMAKI: 70 ISIKHATHI: Amahora ama-2 Leli phepha linamakhasi ayi-12. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Lwezi 2022 NSC IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO 1. Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU: ISIQEPHU A: Isivivinyo sokuqondisisa (30) ISIQEPHU B: Ukufingqa (10) ISIQEPHU C: Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi (30) 2. Funda YONKE imiyalelo ngokucophelela. 3. Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha. 4. Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA. 5. Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu. 6. Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni. 7. Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye. 8. Qaphela isipelingi kanye nokwakhiwa kwemisho. 9. Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo: ISIQEPHU A: Imizuzu engama-50 ISIQEPHU B: Imizuzu engama-30 ISIQEPHU C: Imizuzu engama-40 10. Bhala ngobunono futhi kubonakale. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Lwezi 2022 NSC ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese uphendula imibuzo elandelayo. UMBHALO A (OFUNDWAYO) UNGAYISINDISA IMPILO NGEZITHO ZAKHO ZOMZIMBA 1 Ukunikela ngezitho zomzimba yinqubo eyenzeka lapho umuntu ethatha isinqumo sokunikela ngezitho zakhe zomzimba komunye umuntu ngaphandle kokuphoqwa. Olunye uhlobo lokunikela lubandakanya ukuvuma ukuthi isitho sakho somzimba sikhishwe usaphila siyofakwa komunye umuntu. Isinqumo sokunikela ngezitho zomzimba singaphinde sithathwe ngemvume yelungu 5 lomndeni osondelene kakhulu nomufi nanoma yena engasawadli anhlamvana. Nayo le ndlela ithathwa njengevumelekile. 2 Emhlabeni wonke jikelele kunezigidi zabantu asebethathe isinqumo sokuthi baphonse itshe esivivaneni ngokuthi basayinde, bavume ukuba ngabanikeli bezitho zomzimba. Lesi sibalo singabonakala sisikhulu kepha sincane 10 kakhulu. Kunegebe elikhulu elivuleka nsuku zonke lesibalo sabantu abasemgqeni abamele lolu sizo lokuthola izitho zomzimba. ENingizimu Afrika iyodwa nje sesevile ezinkulungwaneni ezine isibalo sabaludingayo lolu sizo. Kunjalo nje mihla namalanga siyakhula isibalo sabagcina bendela koyisemkhulu bengasizakalanga ngenxa yenani elikhulu labantu abadinga 15 ukusizakala. 3 Lesi sibalo sibandakanya lonke uhlobo lwabantu, kubalwa abadala ngisho nezingane ezisanda kuzalwa imbala. Kwesinye isikhathi kuke kwenzeke ukuba kusizakale umuntu ozalwe enezingqinamba ezithile okudingeka ukuba alekelelwe ngokuba kukhishwe isitho azalwe naso esingasebenzi. Abanye 20 abantu bathola ukukhubazeka ngenxa yezingozi abahlangabezana nazo. Bonke laba bantu bayaludinga usizo oluphuthumayo lokuthola izitho zomzimba ezinikelwayo ngoba abanye bangagcina beye kwagoqanyawo bebe bekhona abantu abangakwazi ukubasiza. 4 Usizo lwalolu hlobo lokunikela ngezitho zomzimba luvamise ukugxekwa 25 imindeni. Abozalo bayaye bakhathazeke kakhulu baze benze amasikwana athile lapho kushone ilungu lomndeni ebeselingenazo izitho zomzimba eziphelele. Kunxuswe izinyanya zakubo ukuba zimamukele zivikele nemikhokha engabangwa yisitho esihlukene nomzimba. Lokhu kusala kube yinkinga kubantu abaphilayo ngenxa yezinqumo ezathathwa ngabantu 30 abangasekho ngezitho zabo zomzimba besaphila uma bengawazisanga umndeni ngezifiso zabo. Lokhu kuletha ukudideka ngoba amalunga omndeni angala aphethe ukulandela leso sivumelwano. Abomndeni baphinde banezezele ngokuthi angeke abaphansi bamemukele engasaphelele. Nalo mbono nezinsolo zidalwa ngukwesaba ngenxa yokuthi kukho konke lokhu 35 inkonyane isethuka isisinga. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Lwezi 2022 NSC 5 Abantu bangeye nganxanye bengemanzi. Bakhona kweminye imindeni abakuthokozelayo ukuthi kube khona abasizakalayo ngalo mnikelo oyingqayizivele osindisa imiphefumulo. Ingani kuke kwenzeke ukuthi abanye bayalifafaza leli vangeli ngenxa yokuthi nabo bake baluthola usizo olufana 40 nalolu, baze babale nokusizakala ngegazi elinikelwayo mihla namalanga. 6 Ulwazi lokunikela ngezitho zomzimba luyasweleka. Okusuke kuxake yikho ukuthi nezifundiswa imbala ezifunde zagogoda zifike ziyime emthumeni. Kusuke kungakhulunywa amampunge uma kuthiwa umuntu ufunda aze afe. Kuningi kakhulu okungelona iqiniso uma kuza kwezokunikela ngezitho 45 zomzimba okuba yimbangela yokuthi babe baningi abahudula izinyawo ukunika lolu hlobo losizo. Okufike kukhathaze izinkolelo zabantu abaningi abangenalo ulwazi olufanele. Bathi uma ususayinde amafomu okuthi uyavuma ukuba izitho zakho zisetshenziswe odokotela uma usushonile, esibhedlela bavele bakuphuthume bakuhlinza ukuze bathathe izitho 50 ngaphandle kwesiqiniseko sokuthi usushonile ngempela noma usaqulekile. Lokhu akulona iqiniso, kunalokhu nguwena abazama ukukusindisa kakhulu kunalowo muntu abangamsindisa ngezitho zakho. Ogulayo akalokothwa ahlinzwe engakashoni, nengqondo yakhe isasebenza. 7 Indlela yokuthuthukisa ukusindisa impilo yabantu, abasemkhakheni 55 wezempilo bathuthukise ulwazi lwabo ngokusungula nokwenza ucwaningo ngokusebenzisa izitho zomzimba. Lezi zitho ezinikelwa ngabantu okungaba amehlo, inhliziyo, izinso, amaphaphu zenza kube lula futhi ucwaningo lwabo lube yimpumelelo ngoba abacwaninga ngakho kungokwangempela. Umphumela walolo cwaningo uba ngoweqiniso. Olunye ucwaningo 60 lubonakalisa ukuthi nabantu bafisa ukufakelwa izitho zangempela okungezabantu kunalezo ezivamise ukuba ngezokwenziwa noma ezezilwane kusetshenziswa ezobuchwepheshe bamanje. 8 Zikhona-ke nokho izinselelo zokunikela ngezitho zomzimba kulabo asebeshonile ngoba abakwazi ukuzikhethela ukuthi izitho zabo zinikwa bani. 65 Ngenxa yobugebengu osebungcolise umhlaba wonke, bakhona labo abangosomathuba abasebenzisa leli thuba ukufeza izinhloso zabo. Bayalisebenzisa leli thuba ngokuthatha lezi zitho zomzimba bazidayisele abasebenzi bomnyango wezeMpilo abakhohlakele. Obunye ubunzima ngukuthi onikelayo kufanele naye ahlinzwe ukuze kukhishwe leso sitho sakhe 70 somzimba okungaholela ekutheni ophe ngokwedlulele. Kwesinye isikhathi naye agcine esedinga usizo lokunikelelwa ngegazi noma kuphazamiseke ezinye izitho zomzimba. Lokhu kungagcina sesithola ukuthi umlungisi uzithela isisila. 9 Likhulu iqhaza elingabanjwa ngabantu ukusiza labo abamizimba 75 ibuthakathaka. Singephike ukuthi baningi abantu abasiza abanye abantu ngezindlela ezahlukene njengokuxhasa ngemali. Ukusiza ngokunikela ngesitho somzimba yindlela emnene, enobuqhawe abantu abangasindisa ngayo impilo yabantu abaningi. Lesi yisipho abantu abangaqhubeka banikele ngaso noma sebendele koyisemkhulu. 80 [Sithathwe ku-https//www.toppr.com sahunyushwa kabusha] KANYE NO Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Lwezi 2022 NSC Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo. UMBHALO B (OBUKWAYO) 1 2 3 4 [Zithathwe ku-dreamstime/wikihow.com] IMIBUZO YOMBHALO A (OFUNDWAYO) 1.1 Yiziphi izindlela EZIMBILI okunganikelwa ngazo izitho zomzimba? Bhekisa impendulo yakho esigabeni soku-1. (2) 1.2 Sizathu sini esenza ukuba abantu abaningi abadinga usizo lokuthola izitho zomzimba bagcine sebeshonile? (2) 1.3 Chaza kafushane ukuthi yibaphi abantu abadinga usizo lokunikelelwa ngezitho zomzimba. (2) 1.4 Nikeza okungumehluko mayelana nokunikela kwezitho zomzimba okutholakala esigabeni sesi-4 kanye nasesigabeni sesi-5. (2) 1.5 Khetha impendulo EYODWA enembayo kulezi ozinikiwe. Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-4 sichaza ukuthi uzobuye … A abone okubi. B ajwayele okusha. C aqale kabusha. D athole angakwazi. (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Lwezi 2022 NSC 1.6 Chaza umqondo owethulwa isigaba sesi-7 kulesi siqeshana. (3) 1.7 Iyini inhloso yombhali yokubhala lesi siqeshana? (2) 1.8 Ucabanga ukuthi yiziphi izindlela ezingasetshenziswa ukugqugquzela abantu ukuthi banikele ngezitho zomzimba? (2) 1.9 Hlaziya isitatimende esibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-6. (2) 1.10 Phawula ngokuhambelana phakathi kwesiqephu nesimo sokukhuluma esidwetshelwe esiphethweni salesi siqeshana. (2) KANYE NO IMIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO) 1.11 Yisho ukuthi yini eyenzeka esithombeni soku-1. (2) 1.12 Nikeza OKUBILI okungumehluko okutholakala esithombeni sesi-2 kanye nasesithombeni sesi-3. (2) 1.13 Emuva kokufunda UMBHALO A ofundwayo isigaba sesi-7 kanye nokubuka UMBHALO B obukwayo isithombe sesi-4, yamanisa okuqukethwe yile mibhalo. (4) 1.14 Ngokubona kwakho, yikuphi okungenziwa ukuzama ukufundisa abantu ukuthi bakubone kubalulekile ukunikela ngezitho zomzimba. (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Lwezi 2022 NSC ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO Lesi siqeshana esilandelayo (UMBHALO C) simayelana nezindlela zokugwema ukuchitha isikhathi esiningi kumabonakude. QAPHELA: 1. Fingqa lesi siqeshana esimayelana nezindlela zokugwema ukuchitha isikhathi esiningi kumabonakude usebenzise amagama akho angedluli kwangama-70. 2. Fingqa ngesigaba KUPHELA. 3. Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana. 4. Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile. UMBHALO C IZINDLELA ZOKUGWEMA UKUCHITHA ISIKHATHI ESININGI KUMABONAKUDE Ukuchitha isikhathi eside ngokungafanele kumabonakude kuyisifo esikhungethe abantu bonke. Umabonakude wenzelwe ukupholisa ingqondo, nokufundisa kepha uma usuwubuka ngokweqile uba yisifo esidinga ukufakelwa izibuko. Kunezindlela ezingalandelwa ukulapha lesi sifo. Bhala izinhlelo nesikhathi ozozibukela ngaso ukuze uqiniseke ukuthi awuchithi isikhathi ngokubuka izinhlelo ezingenasidingo kuwe. Yiba nongakwenza njengemidlalo edlalelwa ngaphandle uma uzizwa unesizungu. Lokhu kwenza ingqondo yakho igxile kwenye into kunomabonakude. Okwenzayo kwabele isikhathi sakho esanele. Lokhu kuzokwenza ukuthi ungabuyeli endlini ugcine usubukela nezinye izinhlelo obungahlosile ukuzibukela. Uma wenza lokho isikhathi sakho uzosichitha ngendlela efanele. Izingxoxo ongaba nazo nabangani noma umndeni zingakuhehela ekubukeni izinhlelo zikamabonakude. Gwema ukulalela ingxoxo yabo uma bexoxa noma bekuxoxela ngezinhlelo ongazibuki kumabonakude. Uma ungayigwemi le ngxoxo uzogcina usunesifiso sokuyozibonela okushiwo ngalezi zinhlelo, ufane noTomasi waseBhayibhelini. Impilo yanamuhla idala ingcindezi. Izindawo okuhlalwa kuzo ezingaphephile, imisebenzi esetshenzwayo, isiminyaminya sezimoto ezisemgwaqeni zibeka impilo engcupheni. Konke lokhu kugcina kubangela ukuthi abantu bathole indlela yokususa ingcindezi uma befika ekhaya. Umabonakude kuba yindlela okufinyeleleka kalula kuyo engaqeda ingcindezi. Abantu bagcina begqolozela umabonakude amahora ngamahora. Ukuze ugweme lokho, zifundele izincwadi, uhlanganyele namaqembu abafundi bezincwadi nixoxe ngalezo zincwadi enizifundile. Igumbi lokulala lenzelwe ukulala kuphela. Bukela umabonakude nomndeni wakho endlini yokuphumula, ungawufaki egunjini lokulala. Lokhu kungadala ukuthi uqhubeke ubukele umabonakude kwezinye izikhathi uze uzumeke. Umabonakude ugcine usubuka wena. Ungagcina usulala phakathi kwamabili uhehwa yizinhlelo ezingapheli ozibukayo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Lwezi 2022 NSC Wonke umuntu uyakudinga ukuthuthuka empilweni. Akukuningi okuzuzayo uma ubukela ezinye izinhlelo zikamabonakude. Uma kungekuningi okuzuzayo kulezo zinhlelo, sizathu sini esingenza uchithe isikhathi sakho kuzo? Thola indlela yokuchitha isikhathi enenzuzo nefundisayo, njengokwenza isivande utshale imifino, uzifundise ukubhaka amakhekhe uwathengise nokunye. Ukuhlala njalo wedwa ugqolozele umabonakude kuyingozi, ungagcina ukhuluphala ngokweqile okungadala izifo. Lokhu kungaxhumani nabantu akukuhle, ugcina usuyinkomo edla yodwa. Ukuvakasha nokungcebeleka kungasiza ekusebenziseni isikhathi kahle. [Sithathwe ku-www.googlenews sahunyushwa kabusha] AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Lwezi 2022 NSC ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela. UMBHALO D1 NO D2 (OFUNDWAYO NOBUKWAYO) D.1 ABAVIKELI BEMVELO ABAZIMELE Ukongeka Kwemvelo Kusezandleni Zakho! Ungalahli izinqamu zikagwayi noma yikuphi. [Sithathwe ku-www.googlepics sahunyushwa kabusha] 3.1 Shono ukuthi sibhekiswe kobani lesi sikhangisi. (1) 3.2 Chaza ukuthi kungani umbhali esebenzise ifonti enkulu emagameni asekuqaleni kwalesi sikhangisi. (2) 3.3 Ucabanga ukuthi yikuphi okunganqanda isihlava sokulahlwa kwezinqamu zikagwayi phansi? (2) D.2 [Sithathwe ku-www.googlepics sahunyushwa kabusha] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Lwezi 2022 NSC 3.4 Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo: Chaza ukuthi le thekisthi yesikhangisi ihleleke kanjani. A Ukuqhathanisa nokwehlukanisa B Isisusa nempendulo C Inkinga nesixazululo D Isiqalo nesiphetho (1) 3.5 Kungani kusetshenziswe indlela ephoqayo kulesi sikhangisi ? (2) 3.6 Hlaziya ukuhambelana kwesithombe esikulesi sikhangisi kanye nokukhangiswayo. (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Lwezi 2022 NSC UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo. UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO) 1 2 Ngicela ungangi- Yangisiza le ngane. phazamisi. Emsebenzini Ngizocofa ilinki angibikanga ukuthi ... ngiqale umhlangano! Hawu kanti akadlali Ngizomvova! nami, uyasebenza! Angilande umbhobho wokucula. 3 4 Hayi bo, Enzo! Sondelani! Sicule kukhona Mdlwembe! bangani. Wololoo, noMphathi! babize bonkee, yebooo, wawuthi koba njani? Woza mama, woza sidanse! Woza 5 6 Nkosi yami Mama! sijayive! Vosho! Hhyai bo! Vosho! ngiyalingwa Kambe yini? Ngizothini liqhubeka emsebenzini? lithini leli culo? [Icashunwe ku-www.HedgerHumor.com yahunyushwa kabusha] 4.1 Kungani kusetshenziswe igama elithi 'ngicela' efreyimini yoku-1. (1) 4.2 Fingqa okwenziwa abalingiswa efreyimini yesi-2. (3) 4.3 Sebenzisa igama elidwetshelwe elitholakala efreyimini yesi-4 ukwakha umusho ukuze ukhombise ukuthi uyayiqonda incazelo yalo. (2) 4.4 Qhathanisa ukusetshenziswa kwamazwi enkulumeni yowesifazane efreyimini yesi-3 kanye neyesi-4. (2) 4.5 Phawula ngomyalezo odluliswa umdwebi wale khathuni. (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Lwezi 2022 NSC UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo. UMBHALO F UKUNGCWEKA Ukungcweka ngumdlalo omnandi kakhulu lapho izinsizwa zizwana khona amandla. Zisuke zingenanxa nalowo ezingcwekisana naye kodwa ziqinisana ukhakhayi ukuze zizohloniphana, kwaziwe ukuthi ubani ingqwele. Insizwa kumele iqinelwe ukhakhayi ukuze ingabi lula uma ihlangene nezinye izinsizwa. Ingazitholaphi izibongo insizwa uma ingumnqolo ogumbetsheni umachoba izintwala zikanina? Izibongo akuyona into 5 olala ungenayo uvuke ekuseni usunayo kodwa zingamagalelo akho obuqhawe. Izibongo zensizwa zisuke zichaza imivimbo enayo emzimbeni eyithole kade ilwa, ivika, ithubeleza kunzima. Ukuba nezibongo eziningi ukuthola ekungcwekeni ngoba usuke usufana nenkunzi emidwayidwa. Noma bengakubhaxabula kanjani ezimbanjeni kodwa ikhanda ngeke 10 balinuke uma uyiqhawe ngoba uzobe ulivikela ngazo zonke izindlela. Uma sekuphelile ukungcweka akukho muntu obambela omunye igqubu. Phela izinsizwa amabhubesi, ziyaphelezelana zifike zigezane igazi emfuleni. Hhiya Zulu, kusuke kungempi phela kodwa kusuke kungcwekwa nje. [Umbhalo wokuziqambela] 5.1 Nikeza igama elenze umsebenzi wokuchaza emgqeni woku-1. (1) 5.2 Sebenzisa igama elingumqondophika kuleli elidwetshelwe emshweni ozakhele wona. (2) 5.3 Shono ukuthi le thekisthi eyisiqeshana ihleleke kanjani. Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo: A Iyachaza B Iyaqhathanisa C Iyayalela D Iyehlukanisa (1) 5.4 Bhala imisho EMIBILI eqondile eyakhe umusho ombaxa osemgqeni wesi-9 nowe-10. (2) 5.5 Shono ukuthi isakhi esibhalwe ngokugqamile sisetshenziselweni. (1) 5.6 Phinda ubhale umusho osemgqeni wesi-7 kuya kowesi-8 unciphise igama elingundaweni. (1) 5.7 Hlaziya ukuthi isifengqo esitholakala emgqeni wesi-9 kuya kowe-10 sisetshenzisweleni. (2) [10] AMAMAKI ESIQEPHU C: 30 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu HL

View all