Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
2015
AMAMAKI: 80
ISIKHATHI: amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-25.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2015 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isizulu. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 433.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 7Ubuciko / Literature (Set Works)50 marks
- Question 9Ubuciko / Literature (Set Works)50 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2015
SCE
IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.
2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emva kwalokho,
funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:
ISIQEPHU A: Izinkondlo (30)
ISIQEPHU B: Inoveli (25)
ISIQEPHU C: Umdlalo (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A- Imibuzo EMITHATHU,
ISIQEPHU B- Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C- Umbuzo OWODWA
njengoba kukhonjisiwe ngezansi.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE - Phendula imibuzo EMIBILI.
INKONDLO ENGAMISELWE - UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.
ISIQEPHU B: INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA.
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.
5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI) KANYE
NEYESIQEPHU C (UMDLALO).
• Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli kanye neyomdlalo owufundile.
• Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.
6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO
• Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayiphendulwe ngamagama
ayi-190 kuya kwangama-240.
• Izimpendulo zemibuzo emide enovelini kanye nasemdlalweni
maziphendulwe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
• Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
baphendula okubuziwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2015
SCE
7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
siqephu.
8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho
ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.
9. Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.
10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:
ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40
ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55
ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55
11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2015
SCE
OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO – EJ Mhlanga, JJ Thwala
IZINKWAZI ZOTHUKELA– LPM Makhanya
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO
YEKHASI
1. Imvunge Yeminyezane Umbuzo omude 10 6
2. Ngingumnqobi Umbuzo omfushane 10 8
3. Ngaphansi Komthunzi Umbuzo omfushane 10 9
4. Sasingazange Simbone Umbuzo omfushane 10 10
KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo
5. Ngibuz' Indlela Umbuzo omfushane 10 12
ISIQEPHU B: INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA.
6. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 13
7. Bengithi Lizokuna Umbuzo omfushane 25 13
8. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 15
9. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omfushane 25 15
10. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 17
11. Kunjalo-ke Umbuzo omfushane 25 17
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.*
12. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 20
13. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 20
14. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 23
15. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 23
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2015
SCE
*QAPHELA: ESIQESHINI B no C phendula umbuzo OWODWA OMUDE kanye
nombuzo OWODWA OMFUSHANE. AWUVUMELEKILE ukuphendula
imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI emifushane.
Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.
Emva kokuphendula imibuzo yaleli phepha, sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule.
ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA
YEMIBUZO LEMIBUZO
EPHENDULIWE
A: Izinkondlo
(Ezimiselwe) 1–4 2
A: Inkondlo
(Engamiselwe) 5 1
B: Inoveli
(Omude NOMA Omfushane) 6–11 1
C: Umdlalo
(Omude NOMA Omfushane) 12–15 1
QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
emifushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2015
SCE
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe:
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
ImvungeYeminyezane – JJ Thwala
1 Ngizw' imvunge yeminyezane,
2 Izwakal' ezinkwazini zoMhlathuze,
3 Iqongel' ezintabeni zoNgoye,
4 Ingikhumbuz' amaqhawe namaqhawekazi
5 Adl' umhlanganiso kwaNgqondebanzi,
6 Evath' iminyezane yobuhlakani
7 Ahlahl' indlela yakwaLwazi
8 Ehanjwa ngokuzinikela zikhuthali.
9 Ngizw' imvunge yeminyezane,
10 Izwakal' osebeni loMngeni,
11 Naphakath' ezizibeni zoMngeni
12 Okubhukud' amaqhawe namaqhawekazi,
13 Evunul' izidlodlo zenhlonipho,
14 Avunul' ezegwalagwala zekhethelo,
15 Kwahlokom'umhlaba ngenhlokomo,
16 Kwenanel' imvelo ngemvunge.
17 Ngizw' imvunge yeminyezane,
18 Ngavul' izindlebe zakhongozela
19 Unqambothi lobuzwilili baphakade,
20 Ngaqanul' amaqaphelo ngasinga
21 Izimangaliso zemikhiqizo yakwaNgqondebanzi:
22 Zihlinzek' ubuntu nobunye,
23 Zahlinzek' ubuqotho nesineke,
24 Zahlinzek' inhlonipho nenkuthalo.
25 Ngizw' imvunge yeminyezane,
26 Ingikhumbuz' ukuchwaza kwamahlokohloko,
27 Ingikhumbuz' ubungqungqulu bezingqungqulu,
28 Ingikhumbuz' ubuntengu bezintengu,
29 Ingikhumbuz' ubungududu bezingududu,
30 Ingikhumbuz' ubunkwazi bezinkwazi
31 Ingikhumbuz' ubuzwilili bemizwilili-
32 Yivungeni minyezane, yivungeni!
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2015
SCE
33 Ngizw' imvunge yeminyezane
34 Ihamba nemizwa yami
35 Kwelezincithabuchopho kwaNgqondebanzi,
36 Ingifunz' imilozi engoyivunga phakade,
37 Ngiqubule ngelegwalagwala kuhlokom' umhlaba,
38 Ngihlonyw' ezegwalagwala kwetusw' imvunge
39 Yivungeni minyezane yaphakade yivungeni!
40 Yivungeni kuxhuman' elezinyanya nelengabadi.
41 Ngizw' imvunge yeminyezane,
42 Ihamba nami emakhaphelweni,
43 Okomkhapheyana elus' uchibidolo
44 Olunkone nolunkonekazi, ngiyayivunga,
45 Olumpemvu nolumpemvukazi, ngiyayivunga,
46 Olumtshezi nolumtshezikazi, ngiyayivunga-
47 Oluhhemu noluhhemukazi, ngiyayivunga
48 Yivungeni minyezane yekhethelo, yivungeni!
49 Ngizw' imvunge yeminyezane,
50 Izwakala kwelamaxhaphozi nelamafenya,
51 Izwakal' ezizibeni nasemifuleni,
52 Iqhamuk' emagatsheni ayekethisile
53 Elalel' imimoya yamagumbi.
54 Yivungen' imvunge yosikisiki
55 Iyisisekelo nensika yempilo,
56 Yivungen' imvunge yekhethelo!
Xoxa ngomqondo ocashile/ojulile oqukethwe yile nkondlo ngokwamabinza/
izitanza. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya
kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Makuchazwe umqondo ocashile/ojulile wenkondlo.
• Makuphendulwe kunikezwe umqondo ocashile/ojulile wale nkondlo
ngokwamabinza/izitanza.
• Ukuveza uvo lwakho esiphethweni sempendulo. [10]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2015
SCE
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
Ngingumnqobi – NL Luthuli
1 Ngingumnqobi munt' ongazi.
2 Nginqob' izinkinga ziza zelakanyana.
3 Ngesihlangu sam' esinguMfundo
4 Ngakhand' uphahla lwenkawu,
5 Ngazivika.
6 Ngiyingqwele mina munt' ongazi
7 Ngiphephezel' uphaphe lwegwalagwala
8 Ngazifojisa kweziny' izingqwele,
9 Ngaphophothwa zingqwele zakwangqondonkulu,
10 Abafokazana bakhwec' imisila.
11 Ngingumvemve mina munt' ongazi.
12 Ngincel' imibel' egwansile yakoMfundo.
13 Ngithol' ukwazi izinto ngibe nolwazi
14 Uma sengincele ngadela
15 Ngiyobhodla, ngibhonge,
16 Qede kusizakal' abaningi,
17 Kwazise ayihlatshwa mvusi.
18 Ngiyilanda mina munt' ongazi.
19 Inyon' emhloph' esus' imikhaza
20 Imikhaza yokungazi ezinkomeni zikaZulu.
21 'Ze nangomuso kube khon' oSolwazi,
22 Abanenzululwazi yokwazi izinto,
23 Bakwaz' ukuphons' umbalane nabo.
2.1 Nikeza uhlobo lwesifenqo esisemgqeni wesi-3. (1)
2.2 Fingqa umqondo wesitanza sokugcina ngaphuzu AMATHATHU usebenzise
amagama akho. (3)
2.3 Ngabe isimo sokukhuluma esidwetshelwe sikulekelele kanjani ekuqondeni
kwakho leli binza? (2)
2.4 Chaza ngenhloso yembongi ekusebenziseni impindwa etholakala ekuqaleni
kwawo wonke amabinza kule nkondlo? (2)
2.5 Phawula ngempumelelo yembongi ekusebenziseni isingathekiso esitholakala
emgqeni we-11 kule nkondlo ekuvezeni isimo sembongi. Bhekisa impendulo
yakho emigqeni ye-11 kuya kowe-13. (2)
[10]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2015
SCE
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
Ngaphansi Komthunzi – P Ngubo
1 Ungilondile ngalondeka ngathokoza,
2 Ngahlala ngenaba ngamamfuza nganwampel' izangqondo,
3 Izindebe zehla amafutha zaba bushelelezi,
4 Iso labona nokungabonwa sangoma nampholofithi,
5 Ingqondo yaphakama yangangezulu,
6 Yajula yathokoza ngahalalisa kuSomaqhinga,
7 Ngayindab' ezweni ngingumuntu odlal' amakhubalo-
8 Amakhubal' engawathol' enyangeni yakwaNgqondonkulu.
9 Ngininik' uphaphe lwendlondlo Sonane noMaMtimande omkhulu,
10 Ngokunginika ithuba ngisike kwelinonile.
11 Ngiphakamisa nobabili ngokungemulisa ngisik' insonyama.
12 Lezi zenz' enangipha zona naningihlomisa;
13 Noma kunini ngithokozel' ukungadlali Ndiya naBhunu.
14 Lesi sibani kasicimi nom' izivunguvungu zihlasela.
3.1 Kungani le nkondlo kuthiwa iyisonethi ngokwesakhiwo? (2)
3.2 Chaza kafushane umqondo oqukethwe umugqa wesi-5 kuya kowesi-8 kule
nkondlo. (2)
3.3 Ngabe umfanekiso-mqondo oqukethwe umugqa wesi-2 ukusize kanjani
ukuba uqonde le nkondlo? (2)
3.4 Ucabanga ukuthi kungani imbongi isebenzise amazwi asemgqeni wesi-9
nowe-10 kule nkondlo? (2)
3.5 Phawula ngekhono lembongi ekusebenziseni ukuxhumana okusemgqeni
wesi-7 kuya kowesi-8. (2)
[10]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2015
SCE
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
Sasingazange Simbone – SZB Muthwa
1 Nguye-ke lona,
2 Esasimuzwa ngendaba,
3 Sifunda ngay' emaphepheni,
4 Singakholwa noma sebesho,
5 Selokhu sazalwa sakhul' siyalwa.
6 Ulw' eyokuthula neyokulingana.
7 Sasizitshela sizikhohlisa,
8 Ukuthi uyoth' angaphuma
9 Asifumbathis' umbayimbayi
10 Asigxish' inzondo negqubu,
11 Ngob' egqunyiwe wagqilazwa.
12 Cha, akubanga njalo.
13 Wasinik' udondolo sadondolozela,
14 Injobo wayithungel' ebandla.
15 Wasixhawulis' ukukhanya,
16 Waselul' imizimba,
17 Eyabe iwugogo wuvalo
18 Ngokudans' iMadiba Jive.
19 Sakuzwa lokho kwesasa.
20 Wadum' uhlezi ungeyen' okaMenzi.
21 Wathandwa umhlaba wonke,
22 Wathanda umhlaba wonkana,
23 Ngoba uleth' ukuthula,
24 Ngoba uleth' intethelelo.
25 Waphuma wafana nenyanga,
26 Inyang' exosh' ubumnyama,
27 Yavuleka gengelez' iminyango
28 Kwaqhibuk' iBafana Bafana,
29 Kwaqhakaz' aMabhokobhoko,
30 Sawela sayoligenda phesheya.
31 Okwayizolo kwab' okwayizolo,
32 Wasikhomb' emasangwen' emfundo,
33 Ezomzabalazo zaphenduk' amakhuba,
34 Ngoba ebumb' isizwe.
35 Ume njalo wena wakoMandela!
36 Ume njalo wena wakoMadiba!
37 Ume njalo nqaba ye-Afrika!
38 Ethe inganqoba yadl' umhlanganiso,
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2015
SCE
39 Yawelela pheshey' iyobaqaqela khona,
40 Angeke silibale ngeCodesa,
41 Angeke silibal' umjayivo wakho,
42 Othi ungawudansa,
43 Kugid' inhliziyo,
44 Kwenanele nawokhokho,
45 Bebon' abangazange bakubone.
46 Kwakungenganeko,
47 Babengahubhuzi akaBhejane,
48 Uma besizekela ngawe,
49 Nesizukulwan' esizayo,
50 Siyokuzwa ngawe
51 Siyokuthanda futhi,
52 Uyohlal' ungowomhlaba Madiba.
4.1 Yiziphi izindlela abantu abazi ngazo uMadiba ngenkathi esagqunywe ejele?
Bhekisa impendulo yakho ebinzeni loku-1. (2)
4.2 Chaza kafushane izinto ezintsha ezavela emveni kokuphuma kukaMadiba
ejele. Bhekisa impendulo yakho ebinzeni lesi-3 nelesi-5. (2)
4.3 Kubangelwa yini ukuba imbongi isebenzise umoya wokutusa emgqeni wama-
35 kuya kowama-45? (2)
4.4 Umugqa wama-31 uchazani mayelana nendikimba yale nkondlo? (2)
4.5 Hlaziya ngokuhlolisisa ukusetshenziswa kophawu (!) emgqeni wama-35 kuya
kowama-36? (2)
[10]
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2015
SCE
INKONDLO ENGAMISELWE (UPHOQELEKILE UKUPHENDULA LO MBUZO)
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
Ngibuz' Indlela – VS Khumalo
1 Angisabuthi quth' ubuthongo
2 Ngenxa yomthwal' ongisindayo,
3 Uthe ne kwawam' amahlombe
4 Ngibuz' indlela maqhaw' akithi,
5 Ngibathe ngiyaqombola
6 Kule ntabakazi yemisebenzi yenu,
7 Zingiyala ukuba ngibe nokubekezela.
8 Ngiyobekezela maqhaw' amakhulu,
9 Ngiphen' isineke esingapheli.
10 Ngipetulen' awam' amehlo,
11 Ingqondo yami mayivuleke
12 Ngifuna ukuzitika ngishay' esentwala
13 Ngize ngifinyelel' esiqongweni sentaba-
14 Nami ngiyikloza ngisekeleni Maqhawe!
15 Nami ngifuna ukubeng' imibengo,
16 Ngifis' ukubong' oPhunga noMageba.
17 Ngicela kuwe Babamkhulu,
18 Ngisho kuwe Vilakazi weZulu.
19 Ngicela kuwe mfo kaNtuli.
20 Ngisize nawe mfo kaNyembezi.
21 Ngingamshiya kanjani okaMsimang?
22 Nginiken' esingangesibhakabhak' isineke.
23 Seniyihlahlile indlela yobuqhawe
24 Nami ngifun' ukunilandela.
25 Khaliphisan' ingqondo yami Maqhawe!
[Icashunwe encwadini ethi, IMVUBELO – AM Maphumulo]
5.1 Mthwalo muni obangela ukuba imbongi ingasabutholi ubuthongo ngokwale
nkondlo? Bhekisa impendulo yakho ebinzeni loku-1. (2)
5.2 Nikeza okungafani phakathi kwembongi kanye namaqhawe ekhuluma ngawo
ebinzeni lokugcina kule nkondlo. (2)
5.3 Phawula ngomoya wokulangazelela oqukethwe yibinza lesi-2. (2)
5.4 Ngabe ukusetshenziswa kwehaba emgqeni wama-22 kwelekelele kanjani
ekuvezeni izifiso zembongi? (2)
5.5 Ngokubona kwakho ngabe imbongi izisebenzise kahle izenzukuthi ebinzeni
loku-1? Sekela impendulo yakho. (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2015
SCE
ISIQEPHU B: INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Hlaziya ngokuhlolisisa ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko kule
noveli ethi: Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula nokuhlolisisa, ukucaphuna nokwesekela
ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokulandelana kwezigameko endabeni.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
NOMA
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
'Kangimtholi Hlomuka. Engingakusho nje ngukuthi kukhona umkhondo ovuthwayo
impela.'
'Awu, zaze zamnandi lezo zindaba.'
'Bengishayele ukusho lokho nje Hlomuka. Engingavalelisa ngalo nje ngelokuthi ngicela
ukukuthinta ngomhlomunye. Kangingabazi ukuthi ngiyobe senginento ephathekayo.'
'Awu, sengathi kungaba njalo Dlaba.'
Bavalelisana nje kuchichima injabulo kuNgidi. Injabulo yamenza waqonda emnyango,
waphumela ephaseji, nanguyana eseyongqongqoza ekamelweni lezivakashi okulele
kulo uNontobeko.
'Nontobeko, vula, yimina ndodakazi,' esho ehefuzela.
'Ok, baba, ngiyeza,' kusho izwi elikhathele ngale, lizwakala ukuthi lizibanjelwe
ubuthongo. Emva komzuzwana kwezwakala izigi ezithambile zisondela, kwavuleka
isicabha, kwavela lobo buso bukaNontobeko obabuqhakaza ngisho ngabe buvuka
ebuthongweni.
'Ngiyaxolisa mntanami,' esho engena uNgidi, 'Bengingeke ngikwazi ukulala emva
kokuzwa lezi zindaba.'
'Zindaba zini lezo?'
'Kade kushaye uShezi. Uthi kuyathembisa, kukhona umkhondo awulandelayo.
Sizomthola uMhlengi.'
'Ngempela baba?' ebuza emangala, bubalela ubuso bakhe, buba buhle ngokunye.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2015
SCE
Kwacaca ukuthi bajabule bobabili abantu laba.
'Awu, waze wakude-ke umhlomunye lowo okuthiwa kasiwulinde,' kuzikhalela
uNontobeko.
'Siyandiza isikhathi mntanami. Ngokushesha nje uzofika umhlomunye, sizwe ukuthi
undawanaphi uMhlengi, siye kuye, sixoxe sibonisane, sithelelane amanzi.'
'Awu, sengathi kungaba njalo bakithi,' sekufika umunyu futhi kuNontobeko,
esecabanga usizi nomunyu asedlule kukho ngenxa yokuthanda uMhlengi.
'Kuzoba njalo Nontobeko,' kusho uNgidi elula isandla eyibamba intokazi
ayengasakungabazi ukuthi imthanda ngempela uMhlengi nokuthi ingaba ngumakoti
onesizotha ofanele ukubizwa ngomakoti wakwaNgidi.
'Ngiyezwa baba, ngiyabonga ukuthi ungivusele izindaba ezimnandi kangaka. Liyakhula
ithemba lokuthi azofezeka amaphupho, nanxa lingayeki phela ixhala lokuthi …'
Abindeke, kubuye wona futhi umunyu.
'Hhayi, khohlwa yixhala. Uzotholakala uMhlengi,' esho ngokuzethemba, ethi ukuhleka,
embambatha uNontobeko ehlombe, 'okufanele ukwenze nje wena ukuphumula
ngokwanele, ngifuna indodana yami ikubone u-fresh and beautiful,' esho egegetheka
kakhulu. Ahleke bandla noNontobeko, bavalelisane ngalo uhleko olwaluwubufakazi
bokuncipha kancane kancane komthwalo owawusalokhu ubahleli emahlombe.
Yebo, wawunciphanciphile wona umthwalo kodwa lwaluselude kakhulu ukhalo.
Kwamgqamela kakhulu lokhu uNgidi ngenkathi esebukeza ukuncokolisana kwakhe
noNontobeko ngendaba yokuthi uMhlengi kufanele ambone emuhle, ekhanga.
'Wo, kazi usuwashintsha yini Mhlengi noma usaqhubeka nala manyala owaxoshelwa
wona lapha ekhaya?' wabalisa ngenhliziyo uNgidi egqolozele isisefo ayesishiye
sigengelezile ngenkathi kungena ucingo lukaShezi, esubatha emva kwalokho
eseyotshela uNontobeko izindaba ezazimjabulisile kakhulu. Wasivala isisefo emva
kokulunguza kancane ecumbacumbaza amaheheba emali nobukhazikhazi
obabumumethwe yisisefo.
7.1 Wenzenjani uNgidi ngemuva kokuba avalelisane noShezi ngokwalesi
siqeshana? (2)
7.2 Sizathu sini esidala ukuthi uNontobeko afikelwe umunyu? (2)
7.3 Veza okufanayo phakathi kukaNgidi noNontobeko mayelana nobudlelwane
babo nomlingiswa onguMhlengi ngokwalesi siqeshana. (2)
7.4 Hlanganisa ndawonye uxoxe ngokuvezwe esingenisweni kanye
nasesiphethweni sale siqeshana ubhekise kumlingiswa onguNgidi. (4)
7.5 Isenzo sikaNgidi sokumbambatha uNontobeko ehlombe simveza
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (3)
7.6 Ucabanga ukuthi ukwembuleka kwamaqiniso kuvuthondaba lwale noveli
kwaba namphumela muni empilweni yalaba balingiswa: uMahlengi, uXolani
noNomalanga? (3)
7.7 Yini inhloso yombhali ekutheni umlingiswa onguNgidi asebenzise usizo
lukaShezi ekuthungatheni uMhlengi? Sekela impendulo yakho. (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2015
SCE
7.8 Hlaziya umyalezo oqukethwe yile noveli othi, akukho okwenzeka
ebumnyameni okugcina kungavelanga ubhekise kumlingiswa onguNdumiso. (3)
7.9 Phawula ngekhono lombhali ekudaleni udweshu phakathi kukaNdumiso
noMahlengi ngobusuku amvakashela ngabo kade kukhona uXolani okokuqala
efulethini likaMahlengi. (3)
[25]
NOMA
UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Hlaziya ngokuhlolisisa ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko kule
noveli ethi: Usumenyezelwe-ke Umcebo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokulandelana kwezigameko endabeni.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
NOMA
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
'Thula sengathi awuboni. Kunokwenzeka afe. Noma benonina ingabaqhoshisa
okwamanje le madlana yakhe, kodwa kukhona ukufa okwehlukanisa noma yisiphi
isicebi nombuso womhlaba.'
'I!' waquma futhi uMeyili. Sonke isikhathi ludingidwa lolu daba elokufa nokubulala
uNomvula belingakamfikeli. 'Uma ethutha noma eshada kungakamfikeli ukufa?'
'Uma ngithi shaya sengathi awuboni angisho ngoba ngidlala, futhi angiqondile ukuthi
lala. Ngithi okwenzayo kwenze buthule. Inqaba ngoba umakhi akazakheli, nendlu
yegagu iyanetha. Kodwa phela mina ngiwumuntu wokufika lapha ekhaya. Ngeke
ngasho ukuthi yenzani kumntanakho.'
'Ngabe ngenzani? Ngiyambulala?'
'Angazi. Engikwaziyo nje wukuthi uwena msizi wabantu lapha ongenakuzisiza
yena. Izinhlanya nemiphuphe kungaka nje endaweni uwena. Kulula uma usakwenza
kwezinye izingane zabantu; kuyitshe kweyakho.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2015
SCE
'Uqonde ukuba ngimhlanyise noma ngimphuphise?'
'Angazi yise kaBhekameva. Uyozibonela nawe, uyindoda. Uma usucabangile
uzongitshela njengenhlalayenza. Ngicela uyeke ukuzikhohlisa ngokuthi uzomlanda,
noma uyoke umbone ezifikela yena ezokupha imali.'
Noma kwathuleka endlini, belele bengalele bobabili, izingqondo zazika ngale
mali. Baphenduphenduka ngaphansi kompisimpisi izinhliziyo zigaya izibozi.
Babezingela inyamazane eyodwa ngemikhonto engefani. UMeyili wayethatha ebeka
ngengqondo. Kwakunganjani abize amadodana aseGoli, baphume uphumo ngemoto
baphikelele eThekwini, bafike bambambe ngesidlozana uNomvula babuye naye? Qha,
leli lisu walibona linezisele. Esilungwini konke kuhamba ngokuphazima kweso,
namaphoyisa ayinala emigwaqweni, awalandwa eBergville ngebhayisikili njengoba
benza lapha. Pho kunganjani uma eqasha izinswelaboya lena eNgoba, zifike
zimbambele khona kwamlungu zimsonte intamo, zimshiye enjalo? 'Hhayi,' ezikhuza
eze ephumisela. Wacabanga engaqedi, waze wozela walala.
UMaHadebe wayelokhu eshaya amakhala. Umkhondo ayezowulandela
wawumcacela bha. Yena, akukho namunye umuntu owayecabanga ukumqasha ukuba
ayobamba uNomvula ngesidlozana. Nanembeza naluzwelo, qha kwakungekho
ngokumbulala. Inhliziyo yayimi ekutheni eyakhe ingane ngeyahlala kwesakhe isisu.
'Kunye kuphela engizokwenza,' ecabanga, 'uma lo nondinjwana wasedolobheni
engazifikeli, ngizothatha ushevu ngiwuthi dlwa kulesi sithothobala esiwunina. Ngeke
engafiki unina efile. Uyothi esathithibele ngalena emakhandleleni ngiwuthi dlwa
kuyena, ngibone ukuthi ngeke yini abe yinsinekana. Nalokhu futhi okuwuMazibuko,
uma kucabanga ukuthi ngizolokhu ngasebenzelana nakho, kozela kona,
kuzobalandela uma kunomlomo.' Wacabanga waze wagwinya amathe. Ngokunjalo
naye eseyigqilaze kakhulu ingqondo, wozela walala.
Ngomuso kwavukwa, uMeyili wahlaba ingqayika wababela emsebenzini.
Ngukubuya kwazo inhlazane uMaHadebe wagqoka isijalimane namateki, waphuma
engatshelanga bani ukuthi uphikelelephi. Nanguya eshwathiza emakhabeni, ephumela
ezansi, ebamba umgwaqo omdala oya eMnambithi.
9.1 Wenzenjani uMeyili ngemuva kokuba uMaHadebe ehlongoza ukuba
kubulawe uNomvula ngokwalesi siqeshana? (2)
9.2 Ludalwa yini udweshu lwangaphakathi kuMeyili kulesi siqeshana? (2)
9.3 Veza umehluko phakathi kukaBhekameva kanye noMaHadebe mayelana
nobudlelwane babo nomlingiswa onguMeyili. (2)
9.4 Hlanganisa ndawonye uxoxe ngokuvezwe esingenisweni kanye
nasesiphethweni sale siqeshana ubhekise kumlingiswa onguMaHadebe. (4)
9.5 Amazwi kaMaHadebe adwetshelwe kulesi siqeshana amveza
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (3)
9.6 Ucabanga ukuthi ukufa kukaChule okuvela kuvuthondaba lwale noveli kwaba
namphumela muni empilweni yalaba balingiswa: uMaMkhabela, uDaffo
noMaNdelu? (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2015
SCE
9.7 Yini inhloso yombhali ngesigameko sokufa kukaChule kule noveli? Bhekisa
impendulo yakho othandweni oluphakathi kukaNomvula noGenyeza. (3)
9.8 Hlaziya umyalezo oqukethwe yile noveli othi, ungenzi okubi komunye umuntu
ngoba kungenzeka ibuye ngawe. Sekela impendulo yakho ubhekise
kumlingiswa onguMaHadebe. (3)
9.9 Phawula ngekhono lombhali ekudaleni udweshu phakathi kukaChule
noNomvula ngenxa kaGenyeza kule noveli. (3)
[25]
NOMA
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Hlaziya ngokuhlolisisa ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko kule
noveli ethi: Kunjalo-ke.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza ikhono lombhali lokwethula ukulandelana kwezigameko.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokulandelana kwezigameko endabeni.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
NOMA
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUNJALO-KE – MJ Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
Babuthana ngokuphazima kweso abesimame. Kwafika ngisho omakhelwane
bezobakhalisa kulesi sehlo. UMaNdovela wabe esechaza ukuthi amakhosikazi
uwabizeleni.
'Makhosikazi, kuthiwa ukuzala ukuzelula amathambo, kodwa mina angizalanga
ngabola amathumbu. UDumazile ungidumazile umntanami! Njengoba nimbona nje
ubuya nesisu eMbumbulu!' Asho akhale uMaNdovela. Wabheka ngasendodakazini
yakhe, wathi:
'Dumazile, usithathephi lesi sisu?' Esikhundleni sokuba aphendule unina
uDumazile, wavele wabathela ngemvula yezinyembezi. Kwabe sekuzwakala enye
inkosikazi ithi:
'Udinga ukushaywa phela lona. Uhluleka ukuphendula umbuzo olula kangaka,
kodwa ebe ekwazi ukwenza into ejule kanjena. Ukweyisa phela lokhu. Ngeke thina
sidlale le nto. Mbambeni makhosikazi simtitinye!' UDumazile wezwa elokushaywa,
wathula du, wasula izinyembezi. Wathatha wathi:
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2015
SCE
'Nguthisha.'
'Hawu, ihlazo elingaka! Bewumfunani kodwa uthisha mntanami?' Kumangale wonke
umuntu endlini. Babuzana ukuthi luhlobo luni lukathisha lolo?
'Uyena lona owangi …' Ahluleke ukuqedela inkulumo uDumazile ngenxa yokuxinwa
wukukhala.
'Nguthisha ubani yena lowo?'
'Nguthisha uMoloi.'
'Hawu, waze wangilaya uMloyi! Ngizoba yini kuyihlo?' Athule uDumazile.
Amakhosikazi amphenya isisu namabele. Kwezwakala enye ithi:
'Sesibomvu! Usengayishaya phansi noma nini! Hhawu, imikhuba yezingane!'
UMaNdovela wayibuka indodakazi yakhe seyisiqhunsulile isisu. Ngaleli langa
uDumazile wayengasibophile isisu njengemihla, kodwa wayesidedelile nje. Yingakho-
ke nje emihleni kungabanga lula kunina ukuba asheshe ambone ukuthi usezithwele.
Futhi uMaNdovela wayengazitsheli nje ukuthi neyakhe ingane seyingaba sesimweni
sokukhulelwa ngenxa yokuyethemba.
'Uhlala kuphi yena lo Mloyi?'
'Ubehlala ekotishi esikoleni. Ngithe ngishiya kodwa ubengasekho lapho.'
'Ubengasekho eseye kuphi?'
'Angazi.' Amakhosikazi abukana nje exakekile ukuthi into enjena yenziwa njani.
'Makhosikazi, ake ningiphe ikhambi,' kusho uMaNdovela kubonakala nje ukuthi
usedidekile. Enye inkosikazi yathatha yathi:
'Mina ngokubona kwami MaNdovela, bengibona kufanele uvuke kusasa ekuseni
uqhube uDumazile ayobika isisu lesi. Bekungaba kuhle ukuba uhambe nozakwenu
uMaMdinsilwa; ningamshiyi noMaJwara umakhelwane wakho.'
Kubonakale ukuthi amakhosikazi ayavumelana.
'Niqikelele ukuthi aniyi nje ukuyolanda inhlawulo kuphela, kodwa nifike nifune
namazolo kanye nomgezo wezintombi,' kusaqhuba yena umame.
'Uthi kodwa izifundiswa ziyawazi wona amazolo nemigezo yezintombi?'
'Cha phela Jwara, niyozichazela izifundiswa lezo ukuthi nina nivuke ekuseni ngovivi
nabhula amazolo niyolanda inhlawulo. Kubalulekile-ke ukuba amazolo akhishwe.
Nisichazele isifundiswa ndini leso ukuthi izintombi zakule ndawo zithukekile, ngakho-ke
kufanele zigezwe.' Amakhosikazi avumelana ngalo mbono. OMaNdovela
benoMaMdinsilwa kanye noMaJwara bavumelana ngokuthi ukusa sekuyobonwa yibo.
Bahlakazeka.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2015
SCE
11.1 Wenzenjani uMaNdovela ngemuva kokuba amakhosikazi ayewabizile
esebuthene ngokuphazima kweso ngokwalesi siqeshana? (2)
11.2 Ludalwa yini udweshu phakathi kwala makhosikazi noDumazile kulesi
siqeshana? (2)
11.3 Veza umehluko phakathi kukaDumazile noMaJwara mayelana nobudlelwane
babo nomlingiswa onguMaNdovela. (2)
11.4 Hlanganisa ndawonye uxoxe ngokuvezwe esingenisweni kanye
nasesiphethweni sale siqeshana. (4)
11.5 Amazwi enkosikazi adwetshelwe kulesi siqeshana ayiveza njengomlingiswa
onjani? Sekela impendulo yakho. (3)
11.6 Ucabanga ukuthi ukufa kukaDumazile okuvela kuvuthondaba lwale noveli
kwaba namphumela muni empilweni yalaba balingiswa: uKheswa
noMaNdovela, uMaShandu kanye nezingane zikaDumazile? (3)
11.7 Yini inhloso yombhali ngokusebenzisa amakhosikazi ekwelekeleleni
uMaNdovela ngodaba lokukhulelwa kukaDumazile? Sekela impendulo yakho. (3)
11.8 Hlaziya umyalezo oqukethwe yile noveli othi, uma ungalaleli ugcina ungena
enkingeni. Bhekisa impendulo yakho kumlingiswa onguMtalaselwa. (3)
11.9 Phawula ngekhono lombhali ekudaleni udweshu phakathi kukaSithole
noMoloi ngenkathi beficana eMafezini. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2015
SCE
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni udweshu kulo mdlalo othi: Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama–390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi
kubhekiswa kulokhu: isisusa sodweshu, ukubhebhetheka kodweshu kanye
novuthondaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni udweshu kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
NOMA
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
(Eselini lezitokisi esiteshini samaphoyisa eSundumbili, iphoyisa livula ngamawala
izihengqo nezicabha)
ZAYEKA: (uyamemeza) Mdaluli Memela! Mda-lu-li!
MDALULI: (ngezwi eliphakeme) Wangibiza ngasabela wena wakoSidlodlo
ZAYEKA: (ukhulumela phezulu) Phuma ungilandele. Sezifikile izivakashi zakho
obuyaleze ukuba ubizelwe zona.
MDALULI: (kuzwakale izigi ezinamandla, uyaphuma) Ngiyazibongela. Isandla
sedlula ikhanda. Sayitsheni wami …
(Kuvaleke izihengqo nezicabha. Uyamqhuba baqonde emhubheni
lapho okubonwa khona izivakashi)
ZAYEKA: Nazo-ke izivakashi zakho. (Kuthuleke) Ngininika imizuzu
engamashumi amathathu nje kuphela nisaqhubeka nengxoxo yenu.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/2015
SCE
BOBAHLANU: (kanye kanye) Siyabonga
(UMdaluli lona ubeyaleze ukuba abizelwe uChivenga namadodakazi
akhe uLondiwe, uKhombephi, noNenelezi okumanje nje sebelindele
ukuqhuba ingxoxo noMdaluli. Lona wesihlanu osebajoyinile
nguHlengiwe.)
MDALULI: (ngezwi elinokuzithoba) Ngiyabonga ukungihlonipha kwenu zivakashi
zami nafika lapho ebengicele ukuba niziveze khona ngenhloso
yokuzoxoxisana ngikhiphe lokhu okungaphakathi kimi.
BOBAHLANU: (kanye kanye) Yebo baba.
MDALULI: (athinte kancane isikhwehlela) Lo mbiko engiqonde ukuwedlulisa
namhlanje ngizoqala ngokuwubhekisa kini madodakazi ami
ngomuzwa wokuzisola njengomuntu ozibona enecala phambi
kwamathongo ami naphambi kukaMvelinqangi ngenxa yesenzo
sodlame engasenza kini.
BOBATHATHU: (kanye kanye) Yebo baba!
MDALULI: (ujabhile) Lo mbiko engiqonde ukuwedlulisa namhlanje lapha kini
ingqikithi yawo isekutheni selokhu ngingenile lapha eselini
njengomsolwa otokile osalindele ukuqulwa kwecala lakhe, angikaze
ngikuthole neze ukuphumula emoyeni.
Eqinisweni ngihlaselwa amaphupho amabi ephelekezelwa yizithunzi
zabadala abangamathongo omuzi. Bathi manginilande kuzo zonke
izinkalo enganichithela kuzo, khona lapho ngizicelele uxolo kini
ngiphinde ngihlawule ngembuzi yokugeza igceke lomuzi wabo
ngenxa yokunihubha kwami ngezikhali emzini wabo. Sengicela
ukuzwa kini-ke manje ukuthi ngabe niphawula nithini kuleli lami
loxolo. Ngabe niyangixolela zingane zami kumbe nisangibambele
inhliziyo namagqubu?
(Esikhundleni sokuphawula avele abukane emehlweni amadodakazi
kaMdaluli sengathi athengana ngamehlo ukuvumelana ngankulumo
yimbe.)
MDALULI: (ngezwi lokujabha) Khulumani phela zingane zami. Inhloso yami
yokunibizela kule ndawo bekuyikho phela ukuba sizoxoxisana ngizwe
ukuthi ningibekaphi maqondana nalesi sicelo sami soxolo.
BOBATHATHU: (kanye kanye) Siyakuxolela baba.
MDALULI: (uhleka ngokuthakasa) Ngibonga kakhulu zingane zami. Salani
senibamba ithambo-ke njengophawu lokukhumelana umlotha.
(Khona manjalo elule isandla esebaxhawula. Ngale nkathi-ke
sekuheleza umoya woxolo nokubuyisana kubo nakhu phela izihlathi
sezixosha izindlebe ngenxa yenjabulo.)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/2015
SCE
MDALULI: Iphuzu abangisolela lona abaphansi nokuyilona eliyisisekelo sakho
konke ngelokuthi kungani kuthi ngoba nakhu sengaphelelwa
wumsebenzi ngesizathu leso sokuthutha kwefemu yami seyiphindela
phesheya, mina-ke bese ngikhiphela kini isibhongo ngokodlame
lwasekhaya ngize ngicishe ngikhiphe izidumbu? Angithi ningizwa
kahle bantabami?
13.1 Tomula umusho okhombisa umoya wenhlonipho nokuzithoba phakathi
kukaMdaluli noZayeka. (2)
13.2 Samphoqa kanjani uMdaluli isimo sokwenzeka kwezinto ejele esadala ukuba
abize izingane zakhe ngokwalesi siqeshana? (2)
13.3 Chaza kafushane isigameko esifihlewe umlingiswa onguHlengiwe esaholela
ekugananeni kwakhe noChivenga. (3)
13.4 Chaza ukuthi izigameko okukhulunywa ngazo kulesi siqeshana ziyigqamisa
kanjani indikimba yalo mdlalo. (3)
13.5 Ukuvezwa komlingiswa onguMaMlanduli njengomuntu ongakwazi ukumela
iqiniso kube namthelela muni empilweni yakhe? (3)
13.6 Qhathanisa izenzo zomlingiswa onguMbhebhezeli nezikaManqina mayelana
nokweluleka uMdaluli emva kokudilizwa kwakhe emsebenzini. (3)
13.7 Chaza imbangela yokuba umlingiswa onguLondiwe agxambukele ezindabeni
zikayise nonina kulo mdlalo? (3)
13.8 Ngokwakho ukubona umbhali ukwazile yini ukwethula isingeniso kulo mdlalo?
Sekela impendulo yakho. (3)
13.9 Phawula ngekhono lombhali ekwethuleni ingwijikhwebu etholakala
esiphethweni salo mdlalo. (3)
[25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/2015
SCE
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Xoxa ngempumelelo yombhali ekwethuleni udweshu kulo mdlalo othi: Awuwelwa
UMngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama–390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza udweshu nezinhlobo zalo.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi
kubhekiswa kulokhu: isisusa sodweshu, ukubhebhetheka kodweshu kanye
novuthondaba.
• Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni udweshu kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.) [25]
NOMA
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
MANDIZA: (etolikelwa) Okwesibili indawo kaMgqabula nabanye abelungu
bamapulazi uqobo lwayo, akuminyaka mingaki yaqeshulwa
nguHulumeni wayinika oMgqabula nabanye abelungu bamapulazi.
Qhathanisa amabalazwe lawo bese ubheka imingcele. Ezikhathini
ezimbalwa ezidlule iNkosi uSalimani nabanumzane abadala
abethembekile endaweni yayo, bayichazela iMantshi yesifunda kanye
noMbusi uSomtsewu ukuthi leya ndawo, ayikaze ibe ekaHulumeni.
SOMTSEWU: (ethuke ahlahle amehlo anyakaze)
MANDIZA: (etolikelwa) Ngalezi zathu ezilandelayo angisiboni isizathu esingabanga
ukuba leli cala lingamlahli ummangali. Okokuqala: Ubufakazi obunikwa
amabalazwe bonke bufakazela uSalimani. Okwesibili: Udaba lokusikwa
kwendawo yakwaVimbingwenya, yaseMngeni neyaseMkhabela
aluxoxwanga noSalimani ngaphambi kokuba uHulumeni athathe
isinqumo sokuyisika. Okwesithathu: Akukho mthetho omusha oshaywe
uHulumeni lapho eyihlephula khona le ndawo. Okwesine nokokugcina:
Ukuqubuka kwecala ebelimangalelwe uMgqabula, indlela elathethwa
nelanqunywa ngayo kanye namazwi eMantshi eyayilithetha leli cala,
kukubeka obala ukuthi bekusaqhutshwa khona ukuzama ukugebhula le
ndawo, inikwe uMgqabula nabanye abelungu bamapulazi.
ABASIZI (Ijaji ledlulisela amaphepha kubasizi balo. Liyabhala liyasheshisa.)
BEJAJI: (bayawafunda amaphepha)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/2015
SCE
IJAJI
ABASIZI (baphinda bahlangana ngamakhanda)
BEJAJI
IJAJI: (litolikelwa) Kuyacaca ebufakazini osebethuliwe ukuthi impi yalwa
kwaVimbingwenya. UVimbingwenya yindawo ephethwe uSalimani.
Kuyacaca-ke ukuthi abantu basemapulazini abeqa umngcele
wendawo yabo beqela kwekaSalimani, baqonda enkundleni esemzini
wenduna engomunye wofakazi. UMgqabula wayengekho ilwa le mpi.
Ofakazi bohlangothi lukaMgqabula nabo babengekho bobabili.
Babengekho endaweni okwalwela kuyona impi, ngisho ngabe omunye
wabo wayibona ukusuka nokuphela kwayo le mpi. Ababili bofakazi
bohlangothi lukaSalimani babekuyo le ndawo okwabambana kuyona
impi. Omunye wabo wayelamula. Ngakho-ke kuyacaca ukuthi
uMgqabula nguyena owahlasela uSalimani base beyaziphindisela-ke.
Ngakho-ke liyamthetha uSalimani leli cala. Ayesulwa wonke amacala
abekwe uSalimani nabantu bakhe. Zonke izindleko zecala zizothwala
ummangali.
NODWENGU: (esholo phansi) Lilahle bani yena! Yeka Nowelamuva
wawoSomtsewu!
AMABUTHO: (ayahhomuzela kuba nobuxokololo)
ONONGQAYI: (bakhuza umsindo)
IJAJI: (litolikelwa libhekisa kuMshushisi) Kukhona ofuna ukukusho?
UMSHUSHISI: (etolikelwa) Mehluleli ohloniphekileyo. Kuyacaca ebufakazini bonke
obuphambi kwenkantolo nosebethulelwe le nkantolo ukuthi
ummangalelwa ecaleni lokuqala akanacala. Abantu bakammangali
abasuka endaweni yabo bayongena endaweni kammangalelwa
ngenhloso yokususa uchuku. Babeyohlasela. Uma babengayile
kohlasela babengeke babe baningi. Babengeke bafike khona
ebusuku. Babengeke bathwale izikhali. Babengeke baphathe futhi
bashaye amacilongo. Ngakho-ke kufanele limlahle icala lokuhlasela
ummangali.
MCONDO: (ekhulumela phansi) Niyayizwa indoda eyabufundela yagogoda
ubushushisi?
UMSHUSHISI: (etolikelwa) Necala lesibili kufanele limthethe ummangalelwa, inkosi
uSalimani. Kufanele limthethe, indawo yakhe ingasikwa inikwe
abelungu bamapulazi kodwa isale kuyena. Awukho umthetho othi
isigwebo secala akube ukwephuca ummangalelwa into yakhe.
15.1 Tomula ibinzana lamagama elikhombisa ukuthi uMandiza nakuba
wayengumuntu womthetho omhlophe wayenomoya wenhlonipho kubantu
abamnyama uma ekhuluma ngabo. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/2015
SCE
15.2 Sayiphoqa kanjani inkosi uSalimani isimo sokwenzeka kwezinto enkantolo
yaseMshwathi ngokwalesi siqeshana? (2)
15.3 Chaza kafushane isigameko esifihlelwe umlingiswa oyinkosi uSalimani
mayelana nobumbuka benduna yakhe yamacala uMphiliphili. (3)
15.4 Chaza ukuthi izigameko okukhulunywa ngazo kulesi siqeshana ziyigqamisa
kanjani indikimba yalo mdlalo. (3)
15.5 Ukuvezwa komlingiswa onguZithulele njengomuntu ongenalo iqiniso kube
namthelela muni kuHulumeni? (3)
15.6 Qhathanisa izenzo zomlingiswa onguSomtsewu nalezo zejaji ngodaba
lombango wemingcele kulo mdlalo. (3)
15.7 Chaza imbangela yokuba umlingiswa oyinkosi uSalimani alahlwe icala
enkantolo yaseMshwathi ekubeni ubufakazi obethulwa eMgungundlovu
buyafana. Bhekisa impendulo yakho ngokwenzeka eMshwathi. (3)
15.8 Ngokwakho ukubona umbhali ukwazile yini ukwethula isingeniso kulo mdlalo?
Sekela impendulo yakho. (3)
15.9 Phawula ngekhono lombhali ekwethuleni ingwijikhwebu etholakala
esiphethweni salo mdlalo. (3)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 25
AMAMAKI ESEWONKE: 80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2015 QP

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)
Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum