Life Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2018 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2018 LEWENSWETENSKAPPE V2 NASIENRIGLYN PUNT: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 11 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LEWENSWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) BEGINSELS MET BETREKKING TOT NASIEN VAN LEWENSWETENSKAPPE 1. Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word Hou op nasien wanneer die maksimumpunte behaal is en trek 'n kronkellyn en dui 'maks'-punte in die regterkantse kantlyn aan. 2. Indien byvoorbeeld drie redes vereis en vyf gegee word Sien net die eerste drie na ongeag of almal of sommige korrek is/nie korrek is nie. 3. Indien die hele proses beskryf word terwyl slegs 'n deel vereis word Lees alles en krediteer die relevante dele. 4. Indien vergelykings vereis word, maar beskrywings gegee word Aanvaar indien die verskille/ooreenkomste duidelik is. 5. Indien tabulering vereis word en paragrawe gegee word Kandidate sal punte verbeur indien nie getabuleer nie. 6. As geannoteerde diagramme aangebied word as beskrywings vereis word Kandidate sal punte verbeur. 7. Indien vloeidiagramme i.p.v. beskrywings aangebied word Kandidate sal punte verbeur. 8. Indien die volgorde vaag is en skakels nie sin maak nie Krediteer waar volgorde en skakelings korrek is. Waar volgorde en skakels nie korrek is nie, moenie krediteer nie. As die volgorde en skakel weer korrek is, gaan voort om te krediteer. 9. Nie-erkende afkortings Aanvaar indien dit aan begin van antwoord omskryf is. Indien dit nie omskryf is nie, moenie die nie-erkende afkorting krediteer nie, maar krediteer die res van die antwoord indien dit korrek is. 10. Verkeerd genommer Indien die antwoorde by die regte volgorde van die vrae pas, maar die verkeerde nommer word gegee, is dit aanvaarbaar. 11. Indien die taal wat gebruik word die bedoelde betekenis verander Moenie aanvaar nie 12. Spelfoute Aanvaar as dit herkenbaar is, met die voorbehoud dat dit nie iets anders in Lewenswetenskappe beteken nie of as dit nie buite konteks is nie. 13. Indien gewone name in terminologie gegee word Aanvaar, indien dit by die nasionale memorandumbespreking aanvaar is. 14. Indien slegs letter vereis word, maar slegs die naam word gegee (en andersom) Geen krediet nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V2 3 15. As eenhede nie in mate aangedui word nie Kandidate sal punte verbeur. Nasienriglyn sal afsonderlike punte vir eenhede aandui. 16. Wees sensitief vir die betekenis van 'n antwoord, wat soms op verskillende maniere aangebied kan word. 17. Opskrif Alle illustrasies (soos diagramme, tekeninge, grafieke, tabelle, ens.) moet 'n opskrif hê. 18. Vermenging van amptelike tale (terme/konsepte) 'n Enkele woord of twee in enige ander amptelike taal anders as die leerder se assesseringstaal waarin die meeste van sy/haar antwoorde aangebied word, moet gekrediteer word, indien dit korrek is. 'n Nasiener wat in die relevante amptelike taal vaardig is, behoort geraadpleeg te word. Dit geld vir alle amptelike tale. Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com 4 LEWENSWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) AFDELING A QUESTION 1 1.1 1.1.1 B  1.1.2 D  1.1.3 B  1.1.4 D  1.1.5 C  1.1.6 C  1.1.7 D  1.1.8 C  1.1.9 B  1.1.10 A  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Variasie  1.2.2 Outosome  1.2.3 Fossiele  1.2.4 Allele  1.2.5 Hemofilie  1.2.6 Biotegnologie  1.2.7 Filogenetiese boom  1.2.8 Foramen magnum  1.2.9 Mitochondriale DNS  (9 x 1) (9) 1.3 1.3.1 Beide A en B  1.3.2 Slegs A  1.3.3 Slegs B  (3 x 2) (6) 1.4 1.4.1 550  mjg (Aanvaar enige waarde tussen 545 en 555) (1) 1.4.2 Bakterieë  (1) 1.4.3 Varings  (1) 1.4.4 Voëls  (1) 1.4.5 Reptiele  (1) 1.4.6 Hulle deel ʼn meer onlangse gemeenskaplike voorouer  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V2 5 1.5 1.5.1 Kloning  (1) 1.5.2 Ovum  (1) 1.5.3 Uterus  (1) 1.5.4 46  (1) 1.5.5 - Vervaardiging van kinders vir onvrugbare paartjies  - Vergoeding van die verlies van ʼn geliefde  - Kloning van organe uit 'n persoon se weefsel en gebruik as oorplanting  - Jong selle gekloneer tot ʼn verlengde lewe / Vertraagde veroudering (Enige 1) (Merk slegs eerste EEN) (1) 1.6 - Teel op verskillende tye van die jaar  - Spesiespesifieke hofmaakgedrag  - Aanpassing by verskillende bestuiwers  - Onvrugbare nageslag  - Voorkoming van bevrugting  (Enige 4) (Merk slegs eerste VIER) (4) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com 6 LEWENSWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 2 2.1 2.1.1 UAC  (1) 2.1.2 (a) Methionien – Arginien – Glysien  (2) (b) - Die ooreenstemmende mRNA-kodon sal AUC wees  - wat veroorsaak dat isoleusien opgetel word deur tRNA  - wat ʼn ander proteïen tot gevolg het  (3) 2.2 2.2.1 (a) Swart pels (1) (b) Wit pels (1) 2.2.2 1BB :2Bb :1 bb  (2) 2.2.3 12  (1) 2.2.4 P1 Fenotipe Swart X Wit  Genotipe Bb X Bb  Meiose G/gamete B, b X IB , i Fertilisation F1 Genotipe Bb Bb; bb bb * Fenotipe Swart Wit * P1 en F1  Meiose en bevrugting  OF P1 Fenotipe Swart X Wit  Genotipe Bb X bb  Meiose Gamete B b Bevrugting b Bb bb b Bb bb 1 punt vir korrekte gamete 1 punt vir korrekte genotipes  F1 Fenotipe Swart , wit * P1 en F1  Meiose en bevrugting * (Verpligtend 2 + enige 4) (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V2 7 2.3.1 X – Sentromeer  Y – Homoloë chromosome  (2) 2.3.2 Metafase I  (1) 2.3.3 - Homoloë chromosome / chromosoompare - word ewekansig gerangskik  - by die ewenaar van die sel - geheg aan spindelvesels  (Enige 3) (3) 2.3.4 - Willekeurige rangskikking van chromosome stel genetiese variasie  in gamete bekend - kan lei tot organismes wat beter geskik  is vir ʼn veranderende omgewing OF - Dit veroorsaak dat chromosome uitmekaar beweeg  - wat lei tot halvering van chromosoomgetalle  / haploïede gamete OF - Sametrekking van spindelvesels  - laat chromosome skei / beweeg na die pole (2) - 2.4 2.4.1 - Die oorspronklike bevolking van pistoolgarnale - is geskei  in verskillende bevolkings - deur ʼn smal strook land * / Panama - Daar was geen geenvloei tussen die bevolkings nie - Elke bevolking is blootgestel aan verskillende omgewingsomstandighede / seleksie druk - Natuurlike seleksie het onafhanklik voorgekom in elke populasie - Die individue van die twee garnale populasies het verskillend  geword van mekaar af - genotipies en fenotipies  - Al sou die twee populasies weer meng  - hulle sal nie in staat wees om te teel nie  Enige 6 +*1 (7) 2.4.2 - Spesiasie het gelei tot twee spesies  / nuwe spesies - sodoende het die biodiversiteit  van die pistoolgarnale verhoog. (2) 2.5 2.5.1 IA en IB  (2) 2.5.2 Baba Y  en Z  (2) 2.5.3 IAi  (2) [40] Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com 8 LEWENSWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 3 3.1 3.1.1 Stamboomdiagram  (1) 3.1.2 Resessiewe  (1) 3.1.3 - Geeneen van individu 1 en 2 het die siekte  nie (2) - hulle het twee kinders 7 en 8 met die siekte.  OF - Individue 3 en 4 het nie die siekte nie  - maar het kind 12 met die siekte.  3.1.4 (a) Nn  (1) (b) nn  (1) 3.1.5 - Individu 11 kan slegs genotipe NN hê  - As dit gekruis word met individuele 10 met die genotipe nn  - daar is geen kans / 0% waarskynlikheid om ʼn kind met die - siekte te het  - aangesien alle nageslag die genotipe Nn het  (Enige 3) (3) 3.2 3.2.1 (a) Vrugte kleur en voëlspesies  (2) (b) Voorkeur van vrugte kleur  (1) 3.2.2 - Dieselfde aantal voëls gevang  - Petri bakkie was identies  - Dieselfde aantal vrugte in elke petri-bakkie / 2 rooi en 2 oranje vrugte - Hokke van gelyke grootte  - Slegs die eerste keuse is aangeteken  (Enige 2) (Merk slegs eerste TWEE) (2) 3.2.3 - Die steekproefgrootte van die voëlspesies is verhoog  toe 10 voëls in plaas van een gebruik is. - die betroubaarheid  van die ondersoek verbeter. (2) 3.2.4 30 ✓x 100 ✓ = 75 ✓% 40 (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V2 9 3.2.5 - Daar is variasie in vrugtekleur in die salmberrie plante - Sommige is rooi en sommige is oranje ✓ - Voëls verkies die rooi vrugte en versprei hul sade ✓ / rooi vrugte word gekies en hulle sade word deur voëls versprei ✓ - Oranje vrugte word nie verkies nie, en hulle sade word nie versprei nie ✓/ oranje vrugte word nie gekies nie en hul sade word nie deur voëls versprei nie - Die hoeveelheid oranje vrugte sal afneem✓ - omdat daar geen ontkieming van hul sade is nie ✓ - Die sade van rooi vrugte ontkiem ✓ - meer rooi vrugte word geproduseer ✓ - die alleel vir die produsering van rooi vrugte word oorgedra aan die nageslag✓ wat lei tot ʼn toename in die verhouding van salmberrie plante wat oor baie geslagte rooi vrugte produseer (Enige 6) (6) 3.3 3.3.1 (a) (Homo) erectus  (1) (b) (Homo) habilis  (1) 3.3.2 4  miljoen jaar gelede (1) 3.3.3 Fossiel  bewyse ( Merk slegs eerste EEN) (1) 3.3.4 (a) Raymond Dart  (1) (b) Taung dorpie  / Sterkfontein (1) 3.3.5 - Australopithecus het goed ontwikkelde wenkbroue terwyl in - Homo sapiens sapiens die wenkbroue nie goed ontwikkel is nie. - Die kakebeen is meer prognaat (lank en vooruitstekend) in Australopithecus en - minder prognaat (lank en vooruitstekend) in Homo sapiens sapiens (4) 3.3.6 Kraniale (skedel) kapasiteit het toegeneem  (1) 3.4 Volgens gepunte ewewig: - Evolusie behels lang tydperke  - Waar spesies nie verander nie / verander baie min - Dit wissel met kort tydperke  - waar vinnige veranderinge plaasvind  deur natuurlike seleksie (4) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com 10 LEWENSWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) AFDELING C VRAAG 4 - DNS Replikasie - is die proses waardeur DNS ʼn identiese kopie van homself maak  - Dit vind plaas tydens interfase  - net voor seldeling  (mitose en meiose) - Dit moet gebeur sodat DNS tussen dogterselle tydens selverdeling gedeel word  - sodat elke dogtersel dieselfde aantal chromosome as die oorspronklike sel het  Dit vind soos volg plaas: - Dubbele-heliks DNS draai af  - en rits los / skei wanneer  - die swak waterstofbindings breek  - en dit word deur ensieme beheer  - Elke oorspronklike DNS-string word as ʼn templaat gebruik om ʼn nuwe string te vorm - deur aan vry nukleotiede van die nukleoplasma vas te heg - om komplementêre stringe (A tot T, C tot G) te vorm  - Elke DNS-molekuul bestaan nou uit een oorspronklike string en een nuwe string - Die resultaat is twee geneties identiese DNS-molekules  - Die hele proses word beheer deur ensieme (Maks.) 13 (13) Gebruik van DNS-profilering DNS-profiele word gebruik vir:: - Toets vir die teenwoordigheid van spesifieke allele / gene wat ʼn genetiese afwyking veroorsaak - Ondersoek van misdade  - Die vestiging van vaderskap  / of ʼn persoon die vader van ʼn kind is of nie - Identifiseer familie verhoudings,  bv. broers en susters of niggies - Identifisering van organismes uit hul oorblyfsels  - Instelling van bypassende weefsel vir orgaanoorplantings  ( Maks. 4) (4) Inhoud: (17) Sintese: (3) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V2 11 ASSESSERING VAN DIE AANBIEDING VAN DIE OPSTEL Kriteria Relevansie (R) Logiese volgorde (L) Omvattendheid (C) Algemeen Alle inligting wat verskaf Idees word in ʼn logiese Alle aspekte van die word, is relevant vir die volgorde gereël. opstel is voldoende vraag. aangespreek. In hierdie Slegs inligting wat Die beskrywing van Ten minste moet die opstel in V4 relevant is vir die DNA-replisering en volgende punte beskrywing van DNS - gebruike van DNS- behaal word: replisering en die profielering word op 'n - 8/13 vir die gebruik van DNS- logiese en beskrywing van profielering. opeenvolgende wyse DNA replikasie en Geen irrelevante inligting weergegee. 3/4 vir die ingesluit nie. gebruik van DNA- profielering. TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou