Mechanical Technology Grade 12 NSC November 2023 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MEGANIESE TEGNOLOGIE: PASWERK EN MASJINERING NOVEMBER 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 27 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 2 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGE KEUSEVRAE (GENERIES) 1.1 B (1) 1.2 A (1) 1.3 C (1) 1.4 C (1) 1.5 A (1) 1.6 B (1) [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 3 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES) 2.1 Ondersoek kontroles:  Ernstige bloeding   Interne bloeding   Kopbeserings   Nekbeserings   Frakture   Belangrike tekens   Fisiese abnormaliteite  (Enige 2 x 1) (2) 2.2 Veiligheidstoestelle op die kragaangedrewe guillotine:  Vingerbeskermers / Vaste skerms / Lemskerms   Truspieëls   Agterliggordyn   Outomatiese wegvee   Roterende waarskuwingsligte   Dubbelhandbeheertoestel   Addisionele noodstoppe   Selfaanpassende skerms   Bedekte voetskakelaar  (Enige 2 x 1) (2) 2.3 Slypwiel:  Die wiel moet bo die van die motor gegradeer wees.   Kontroleer vir krake in die slypwiel.   Kontroleer vir afsplintering op die slypwiel.   Kontroleer dat die draspilgat die korrekte grootte is.   Moet nie deur olie/vloeistowwe of ghries gekontamineer wees nie.   Korrekte grootte van die wiel.   Korrekte tipe wiel vir die materiaal.  (Enige 2 x 1) (2) 2.4 Gassweistoerusting – veiligheidstoestelle:  Klepskerms   Terugflitsweerder   Drukreguleerder   C-klampe op slange/Parallel slangklampe   Asetileensleutel moet altyd in plek wees.   Silinderkleppe  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 4 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 2.5 Voordele van prosesuitleg van masjiene is:  Hoë masjienbenutting.   Beter supervisie.   Minder onderbreking in vloei van werk.   Laer toerustingkostes.   Beter beheer oor totale vervaardigingskostes.   Groter buigsaamheid.  (Enige 2 x 1) (2) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 5 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 3: MATERIALE (GENERIES) 3.1 Kleurkode van metaal:  Om die tipe metaal te identifiseer.   Om die koolstofinhoud te identifiseer veral nadat die metaal gestoor was.   Om die profiel/grootte van die metaal te identifiseer.  (Enige 1 x 1) (1) 3.2 Toetse om eienskappe van staal te bepaal: 3.2.1 Klanktoets:  Hardheid   Sagtheid  (Enige 1 x 1) (1) 3.2.2 Buigtoets:  Rekbaarheid   Buigsterkte   Fraktuursterkte   Weerstand teen fraktuur   Brosheid   Elastisiteit   Plastisiteit   Buigsaamheid  (Enige 1 x 1) (1) 3.2.3 Masjineringstoets:  Hardheid   Sterkte  (Enige 1 x 1) (1) 3.3 Redes vir deurverhitting gedurende hittebehandeling:  Om eenvormige hitteverspreiding  van hitte regdeur die metaal  te verseker.  Om eenvormige korrelstruktuur  na afkoeling van die metaal  te behaal. (Enige 1 x 2) (2) 3.4 Dopverharding:  Karburering   Nitridering   Sianidisering  (Enige 2 x 1) (2) 3.5 Uitgloeiingsproses: Verhit staal tot effens bo AC3, (boonste kritieke temperatuur)  week vir ʼn verlangde tyd/periode  en verkoel stadig  tot kamertemperatuur. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 6 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 3.6 Vinnige blusmediums:  Pekel/Soutwater   Water   Stikstof   Olie  (Enige 2 x 1) (2) 3.7 Hittebehandelingsproses wat verharding volg: Tempering  (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 7 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 4: MEERVOUDIGE KEUSEVRAE (SPESIFIEK) 4.1 D (1) 4.2 A (1) 4.3 A (1) 4.4 C (1) 4.5 D (1) 4.6 B (1) 4.7 B (1) 4.8 A (1) 4.9 C (1) 4.10 D (1) 4.11 B (1) 4.12 A (1) 4.13 C (1) 4.14 D (1) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 8 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 5: TERMINOLOGIE (DRAAIBANK EN FREESMASJIEN) (SPESIFIEK) 5.1 Nadele van saamgestelde beitelslee-metode:  Net kort tapse kan gesny word.   Dit maak die operateur moeg.   Die outomatiese toevoer van die masjien kan nie gebruik word nie.  (Enige 2 x 1) (2) 5.2 Taps berekeninge: 5.2.1 Lengte van taps:  D-d Tan  2 2 l D-d 2 l    tan 2 78 - 55 2l   tan4° 23 2l  0,069926811 328,9153283 l  2 l  164,46 mm  (4) 5.2.2 Loskopoorstelling: LD  d Oorstelling  2l  284,46 78  55   2  164,46   19,89 mm  (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 9 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 5.3 Spygleuwe: 5.3.1 Wydte: D Wydte  4 83 Wydte   4  20,75 mm  (2) 5.3.2 Dikte: D Dikte  6 83  Dikte  6  13,83 mm  (2) 5.3.3 Lengte: Lengte  1,5  diametervan as  1,5  83   124,50 mm  (2) 5.4 Koppelfreeswerk: A. Sy- en vlaksnyer / Freessnyers.  B. Spil / Afstandstukke / Draspil / As.  (2) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 10 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 6: TERMINOLOGIE (INDEKSERING) (SPESIFIEK) 6.1 Ratterminologie: 6.1.1 Steeksirkeldiameter: SSD  m  T SS  m    2,5  180   2,5    450 mm    7,85 mm OF SS  T SSD  π 7,85  180  π   450 mm (2) 6.1.2 Dedendum: Dedendum  1,157  m Dedendum  1,25  m  1,157  2,5  OF  1,25  2,5   2,89 mm   3,13 mm  (2) 6.1.3 Buitediameter: BD  SSD  2m  450  22,5    455 mm  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 11 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 6.2 Swaelsterte: W = 136 + 2(DE) m = W – [2(AC) + 2(R)] OF m = W – 2(AC + R) OF m = W – 2(AC) – 2(R) 6.2.1 Maksimum wydte afstand van swaelstert: (W) Bereken DE of y: AD  tanθ = DE DE tan  AD 50 tan60° = DE  tan  AD  OF DE  tan30°  50 DE = 50  28,87 mm tan60°  = 28,87mm W  136  2(DE)  136  2(28,87)   136  57,74  193,74 mm  (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 12 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 6.2.2 Afstand tussen rollers: (m) Bereken AC of x: BC Tan = AC AC Tan = BC BC AC =  AC =Tan  BC  Tan OF 10 =Tan60o  10  =  Tan30o =17,32mm  =17,32mm  m = W – [(2(AC) + 2(R)]  = 193,74 – [2(17,32) + 2(10)]  = 193,74 – (34,64 + 20) = 139,10 mm  OF m = W – 2(AC + R)  = 193,74 – 2(17,32 + 10)  = 193,74 – (34,64 + 20) = 139,10 mm  OF m = W – 2(AC) – 2(R)  = 193,74 – 2(17,32) – 2(10)  = 193,74 – 34,64 – 20 = 139,10 mm  (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 13 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 6.3 Frees van reguittandrat: 6.3.1 Indeksering: 40 40 Indeksering   N 89 40 40    A 90 4 6   9 6 24  54    Indeksering : 0 vol draaien 24 gate op ' n 54  gatsirkel (3) 6.3.2 Wisselratte: Dr 40  (A  n)  Gd A Drywer A -N 40   Gedrewe A 1 Dr 40  (90  89)   Gd 90 90 - 89 40    90 1 40 1  90 OF 1 40   90 1 40  90  40   90 4  9 4 8    9 8 4 8    9 8 Dr 32   Gd 72 Dr 32   Gd 72  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 14 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 6.4 Balansering beperkings/nadele:  Vereis gespesialiseerde masjinerie.   Moeilik om presiese punt van wanbalans vas te stel.   Vereis akkurate verwydering of byvoeging van materiaal (gewigte) aan die voorwerp.   Kan tot inmenging met onderdele van die masjien lei wanneer gewigte aan onderdeel gevoeg word.  (Enige 2 x 1) (2) [28] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 15 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 7: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK) 7.1 Instrument om indentasie te meet: Mikroskoop  (1) 7.2 Brinell-hardheidsgetal:  Berekeninge   Die gebruik van ʼn Brinell-hardheidstabel  (2) 7.3 Funksie van momentetoetser: Om die reaksies op enige kant van ʼn eenvoudige gelaaide balk te bepaal.  (1) 7.4 Werksbeginsel van trektoetser: ʼn Trektoetser is ʼn destruktiewe  toetser wat ʼn stuk materiaal aan ʼn toenemende aksiale las  onderwerp terwyl die ooreenstemmende verlenging van die materiaal gemeet word.  (3) 7.5 Dieptemikrometer en skroefdraadmikrometer: Die skaal op die dieptemikrometer se trommel lees in die teenoorgestelde rigting in vergelyking met die skroefdraadmikrometer.  (1) 7.6 Hardheid vasstelling:  Weerstand teen penetrasie / Hardheidstoets   Klanktoets   Elastiese hardheid / Buigtoets / Trektoets   Weerstand teen slytasie / Fyl toets / Vonktoets / Masjineringstoets  (Enige 3 x 1) (3) 7.7 Mikrometer lesing:   5,94 + 50 = 55,94 mm (2) [13] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 16 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 8: KRAGTE (SPESIFIEK) 8.1 Kragte: 8.1.1 Horisontale komponent:  HK  45cos0  75cos30  15cos75 120cos270     HK  45  64,95  3,88  0  HK  106,07 N  (4) 8.1.2 Vertikale komponent:  VK  45sin0  75sin30  15sin75  120sin270     VK  0  37,5 14,49 - 120  VK   68,01 N  (4) OF Force θ 8.1.1 ∑HK/x = Fcosθ 8.1.2 ∑VK/y = Fsinθ 45N 0º HK = 45cos0° 45N  VK = 45sin0° 0N 75N 30º HK = 75cos30° 64,95N  VK = 75sin30° 37,5N  15N 105º HK = 15cos105° -3,88N  VK = 15sin105° 14,49N  120N 270º HK = 120cos270° 0N VK = 120sin270° -120N  Totaal 106,07N  -68,01N  (8) 8.1.3 Resultant: R 2  VK 2  HK 2 R  68,012  106,072  R  15876,21 R  126,00 N  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 17 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 8.1.4 Hoek en rigting van resultant: Hoek: VK tanθ  HK   68,01  θO θ  tan 1    107,07   θ  tan 1 0,64  R θ  32,67  S Rigting: R  126,00 N 32,67 / 3240' Suid van Oos  OF Hoek: HC tan = VC O  106,07   θ  = tan-1   R  -68,01    = tan-1 1,559623585  S  = 57,20°  Rigting: R  126,00 N 57,33 / 5720' Oos van Suid  (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 18 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 8.2 Reaksies in stutte A en B: Reaksie in stut A: Neem momente om B:  LOM   ROM   55   7   A  7   160  1,5  385  7A  240 145 A  7 A  20,71 N  Reaksie in stut B: Neem momente om A:  LOM   ROM   B  7  55  0  160  8,5  7B  0  1360 1360 B  7 B  194,29 N  (9) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 19 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 8.3 Spanning en vervorming: 8.3.1 Maksimum las: π D2 A 4 π 0,022   4  3,14  10 4 m2  OF 3,14 10 -4 m2  F σ A F  A×σ    F  3,14 ×10-4 × 640 ×106 F  200960,00 N F  200,96 kN  OF 200,96kN  (6) 8.3.2 Veilige werkspanning: MS VF  VS MS  VS  VF 640  106  VS  3  VS  213333333,3 Pa VS  213,33 MPa  (4) [33] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 20 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 9: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK) 9.1 Voorkomende instandhouding: Subgroepe van voorkomende instandhouding:  Beplande of geskeduleerde instandhouding   Kondisie-gebaseerde instandhouding  (2) 9.2 Voordele van bandaandrywings teenoor rataandrywings:  Produseer minder geraas as rataandrywings.   Produseer minder vibrasie as rataandrywings.   Meer koste effektief.  Bandaandrywings sal glip onder skielike las/oorbelasting om die aandrywing te beskerm.   Benodig nie smering soos rataandrywings nie.  Bandaandrywings vereis nie parallel aste nie.   Bande kan oor lang afstande gebruik word.  (Enige 3 x 1) (3) 9.3 Bandaandrywings:  V-katrol   Wigband   Plat band   Ronde band   Tydreëlband/Getande band   Multi-groef band  (Enige 3 x 1) (3) 9.4 Kleefvrye materiaal: Teflon  (1) 9.5 Gebruike: Polivinielchloried (PVC): 9.5.1  Skinkborde vir kos en toiletware   Deurskynende bottels   Lugverpakking   Afvoer- en rioolpype   Elektriese pype   Aarvoedingsakke   Kookbottels   Asynbottels   Kredietkaarte   Skoensole   Vloerteëls   Muurpapier   Buitelugse meubels   Weggooibare eetgerei  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 21 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 9.5.2 Bakeliet:  Elektriese isolators   Kombuisware   Juwele   Speelgoed   Verdeler rotors   Skyfremsilinders   Souspanhandvatsels   Elektriese skakelaars   Elektriese onderdele   Vliegtuig onderdele   Laers   Koppelaarvoerings   Remvoerings   Gelamineerde materiale   Rekenaar moederborde  (Enige 2 x 1) (2) 9.5.3 Veselglas  Oppervlakbedekking   Geweefde lap   Kussingstopsel   Versterkte plastiek   Bote   Voertuigbakwerke   Dakplate   Brandstoftenk   Swembaddens   Meubels   Vrugte- en slaaibakke   Ornamente   Sporttoerusting   Setvorms  (Enige 2 x 1) (2) 9.6 Termoverhardend of Termoplasties: 9.6.1 Koolstofvesel: Termoverhardend  (1) 9.6.2 Nylon: Termoplasties  (1) 9.6.3 Bakeliet: Termoverhardend  (1) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 22 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 10: HEGTING METODES (SPESIFIEK) 10. 1 Vierkantskroefdraad: Kruin  Wortel   (Vir die skets) (3) 10.2 Vierkantskroefdraad: 10.2.1 Steekdiameter: Styging Steek  Aantal beginne 25   2  12,50 mm  P SD  BD  2 12,50  70   2 SD  63,75 mm  (4) 10.2.2 Helikshoek van die skroefdraad: Styging Tan θ  π  Dp 25  Tan θ  π  63,75  θ  tan 1 0,124827406    7,12° OF 7°7'  (4) 10.2.3 Ingryphoek: Ingryphoek = 90° (Helikshoek + Vryloophoek) = 90° (7,12° + 3°)  = 79,88° OF 79°53’  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 23 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 10.2.4 Sleephoek: Sleephoek = 90° + (Helikshoek – Vryloophoek) = 90° + (7,12° 3°)  = 94,12° OF 94°7’  (2) 10.3 ISO V-skroefdraad: A. Helikshoek  B. Steek / Styging  C. Wortel  (3) [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 24 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne VRAAG 11: STELSELS EN BEHEER (AANDRYFSTELSELS) (SPESIFIEK) 11.1 Hidrouliese stelsels: 11.1.1 Area van Ram: π D2 A Ram  4 π(0,110) 2 A  4 A  0,0095 m2  OF 9,50  10 3 m2  (2) 11.1.2 Toegepaste krag op plunjer: F p A f F   a A Fa f A 350  0,005 f  0,0095 f  184,21 N  (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 25 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 11.1.3 Verplasing h: VPlunjer  VRam ah  A H  A H h a 0,0095  0,025 h  0,005 h  0,0475 m h  47,5 mm  (3) 11.2 Drukmeter:  Om drukbeheerkleppe te verstel.   Om die druk wat toegepas word te bepaal.   Vir veiligheid.   Dui aan of lekkasies in die stelsel teenwoordig is.  (Enige 2 x 1) (2) 11.3 Voordele van pneumatika:  Pneumatiese gereedskap is baie omgewings vriendelik. / Skoner werking.   Hou langer.   Meer robuus.   Meer kompak.   Maklik onderhoubaar.  Maklik geïnstalleer.   Koste-effektief.   Veilig om te gebruik.   Hoë krag-tot-gewig verhouding.   Eenvoudige beheer.   Vinnige reaksie.   Veelsydig.  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 26 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 11.4 Bandaandrywing: 11.4.1 Die rotasiefrekwensie in r/sek: NDR  DDR  NGD  D GD NDR  DDR NGD   D GD 25  75  NGD  350  NGD  5,36 r/ sek  (4) 11.4.2 Bandspoed: Bandspoed  V   π DDR  NDR Bandspoed  V   π DGD  NGD  π  0,075  25  OF  π  0,350  5,36   5,89 m / s   5,89 m / s  (2) 11.5 V-Band: Die glip van die v-belt.  (1) 11.6 Rataandrywings: 11.6.1 Die rotasiefrekwensie: Ninset Produk van tande op gedrewe ratte  Nuitset Produk van tande op dryfratte N A TB  TD  ND TA  TC 95 55  50   ND 30  25  30  25 95 ND   55  50 71250 ND  2750 ND  25,91 r/min  (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering 27 DBE/November 2023 NSS  Nasienriglyne 11.6.2 Drywing oorgedra: 2 π NT Drywing P   60 2  π  95  120  P 60 P  1193,81  Watt  W  OF P  1,19  Kilowatt kW   (3) 11.7 Lengte van moersleutel: Wringkrag  T  = Krag  Radius T Radius   F 135 Radius   300 Radius  0,45 m  OF Radius  450 mm  (3) [28] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou