Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
RELIGIESTUDIES V2
NOVEMBER 2016
MEMORANDUM
PUNTE: 150
Hierdie memorandum bestaan uit 16 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





Religion Studies Grade 12 P2 NSC November 2016 Memo (Afr)
Grade 12 Religion Studies Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2016 (Afrikaans), 16 pages. Read online or download the free PDF.
Religion Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2016. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Religion Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 356.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
NSC November Exam 2016
Questions in this paper
- Question 1.1The Variety of Religions20 marks
- Question 1.2The Variety of Religions14 marks
- Question 1.3Common Features of Religion16 marks
- Question 2.1Common Features of Religion18 marks
- Question 2.2Common Features of Religion12 marks
- Question 2.3Common Features of Religion10 marks
Show all 16 questions
- Question 2.4Common Features of Religion10 marks
- Question 3.1Topical Issues in Society10 marks
- Question 3.2Topical Issues in Society10 marks
- Question 3.3Topical Issues in Society20 marks
- Question 3.4Topical Issues in Society10 marks
- Question 4.1Common Features of Religion10 marks
- Question 4.2Common Features of Religion20 marks
- Question 4.3Common Features of Religion20 marks
- Question 5.1Research Into and Across Religions30 marks
- Question 5.2Research Into and Across Religions20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 2 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
VRAAG 1
1.1 1.1.1 LET WEL:
• Twee punte word toegeken indien alle vertakkinge van
die gekose godsdiens genoem word.
• Indien meer as een godsdiens in 1.1.1 en 1.1.2 bespreek
word, word slegs die eerste godsdiens gekrediteer.
• Indien slegs een van twee bestaande vertakkinge
bespreek word, word 'n maksimum van ses punte
toegeken.
• Afrika Geinisieerde Kerke moet ook erken word as 'n
vertakking van die Christendom.
VOORBEELD 1: Christendom
• Daar is drie hoofvertakkings in die Christendom, naamlik die
Rooms-Katolieke, Oosterse Ortodokse en Protestante Kerk.
Die Rooms-Katolieke Kerk
• Hierdie vertakking beskou hulleself as die oorspronklike kerk
van Christus.
• Hulle glo dat almal in sonde gebore word omdat Adam en Eva
God se gebod verontagsaam het.
• God bestaan uit die Vader, die Seun en die Heilige Gees (met
ander woorde, die Drie-eenheid).
• Die Heilige Gees kom van God die Vader en die Seun.
Oosterse Ortodokse Kerk
• Volgens die Oosterse Ortodokse Kerk kom die Heilige Gees
slegs van God die Vader en nie van die Seun nie.
• Hulle glo dat die 'korrek geleide' Kerk is.
• Die oppergesag van die Pous word nie erken nie.
Protestantisme
• In Protestantisme het die Bybel meer gesag as die Pous.
• Rituele is minder belangrik as geloof.
• Hulle glo dat geloof die sleutel tot verlossing is.
• Verlossing is 'n gawe wat vryelik deur die werke van Jesus
Christus gegee word.
VOORBEELD 2: Afrika Tradisionele Godsdiens
AmaZulu
• Hulle glo en erken die bestaan van 'n Opperwese wat
uMvelinqangi genoem word.
• Hulle glo dat sy status so hoog is dat niemand hom direk kan
nader nie.
• Kommunikasie met uMvelinqangi vind deur die voorvaders
plaas.
• Die amaZulu glo ook dat daar 'n godin is wat
uNomkhubulwane genoem word.
• Hulle glo ook in 'n seremonie wat 'terugbring' genoem word,
waar 'n lewende dooie as 'n voorvader ingewy word.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 3 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
Aka (in Sentraal-Afrika)
• Die Aka glo in 'n skeppergees wat Bembe genoem word.
• Hulle glo dat Bembe na die skeppingsdaad uitgetree het.
• Hulle glo in die woudgees Dzengi.
• Hulle glo dat Dzengi hulle help om suksesvol olifante te jag.
Yoruba (Suidwes-Nigerië)
• Hulle glo dat Olodumare die skeppergees is.
• Hulle glo dat elke mens 'n lot of voorbestemming het.
• Hulle glo ook dat die lewe siklies is (reïnkarnasie in menslike
vorm).
• Die doelwit van reïnkarnasie is geestelike verbetering.
• Hulle glo dat goeie geeste een word met Olodumare.
LET WEL: Die kandidaat moet al die vertakkings van die gekose
godsdiens noem. Twee punte word hiervoor toegeken. (10)
1.1.2 LET WEL: GEEN punte word toegeken indien die vertakkinge van
die godsdiens in VRAAG 1.1.2 genoem, herhaal word.
VOORBEELD 1: Christendom
Rooms-Katolieke Kerk
• Die Rooms-Katolieke Kerk beoefen 'n aantal rituele wat
Sakramente genoem word, soos:
o die Nagmaal
o Wyding in die priesterdom
o Huweliksbevestiging
o Doop
o Die laaste rites na die dood van 'n persoon
o Die brand van wierook
o Belydenis van sondes aan 'n priester
Oosterse Ortodokse Kerk
Hulle beoefen die volgende:
• Steek kerse aan
• Nagmaal
• Soen die afbeeldings van Heiliges, wat ikone genoem word
• Brand wierook
• Doop
Protestante
• Woon Sondae eredienste by
• Nagmaaldienste
• Helingsdienste
• Herlewingsveldtogte
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 4 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
VOORBEELD 2: Afrika Tradisionele Godsdiens
AmaZulu
• Hulle brand wierook wanneer daar met die voorvaders
gekommunikeer word.
• Wanneer daar siekte of ongeluk is, raadpleeg hulle die
tradisionele geneser of waarsêer.
• Unomkhubulwana word genader deur 'n pelgrimstog na die
berge in tye van natuurlike rampe of droogte.
• Hulle beoefen 'n 'terugbring'-seremonie waar 'n oorledene na 'n
jaar as voorvader ingewy word.
Aka (Sentraal-Afrika)
• Hulle dans en sing tot eer van Dzengi.
• Hulle slag diere wanneer hulle met die voorvaders kommunikeer.
• Wanneer hulle gaan jag, voer hulle 'n ritueel uit wat behels dat 'n
dier geslag word om sodoende met die dier se gees te
kommunikeer.
• Hulle raadpleeg ngangas wanneer hulle moeilike besluite moet
neem.
• Wanneer daar siekte of krisis in die familie of gemeenskap is, word
die ngangas (tradisionele genesers) geraadpleeg.
Yoruba
• Godsdienstige praktyke fokus op Ori Orun (die geestelike self).
• Geestelike kontak word deur verskillende tussengangers moontlik
gemaak, Orisas (mindere godhede) ingesluit.
• Elke dorp het sy eie oris en 'n tempel wat daaraan gewy is.
• Innige meditasie en verering versterk 'n mens se verbintenis met
die geestelike wêreld.
LET WEL: Geen punte moet toegeken word indien die vertakkings
van die godsdiens in VRAAG 1.1.2 herhaal is nie. (10)
1.2 LET WEL: Die kandidaat mag enige aantal positiewe en negatiewe gevolge
noem. Enige ander relevante response moet aanvaar word. 'n Maksimum van
TWEE voorbeelde mag gekrediteer word.
Positiewe gevolge
• Interne verskille maak voorsiening vir verskille in die interpretasie van heilige
tekste.
• Daar is potensiaal vir geestelike groei wat uit die interaksie tussen
subvertakkings spruit.
• Dit is ook meer tegemoetkomend, omdat mense nie almal dieselfde is nie.
• Interne verskille moedig verdraagsaamheid aan, omdat verskillende
standpunte binne dieselfde godsdiens ook aanvaar word.
• Die dwing die volgelinge om te fokus op dit wat hulle in gemeen het, eerder as
op die verskille.
• Hoofoortuigings bly onveranderd, maar gebruike kan tussen subvertakkings
van dieselfde godsdiens verskil.
• Bv. in Islam is die sjahada (belydenis dat Allah alleenlik waardig is om aanbid
te word en dat Mohammed sy Boodskapper is) ononderhandelbaar, maar
verskille in regsbeginsels en rituele bestaan wel.
• In Afrika Tradisionele Godsdiens is die verering van die voorvaders
ononderhandelbaar, maar rituele kan verskil oor die verskeie vertakkinge
heen.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 5 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
Negatiewe gevolge (14)
• Interne verskille verswak godsdienste.
• Dit veroorsaak verdeeldheid in gemeenskappe en selfs families.
• Mense raak onverdraagsaam omdat hulle verwag dat almal wat aan een
godsdiens behoort, dieselfde moet wees.
• Interne verskille het al tot groot oorloë gelei.
• Bv. Iran-Irak-oorlog/Noord-Ierland, ens.
• Mense raak verward en verloor belangstelling in godsdiens.
• Hulle kan selfs tot 'n heel ander godsdiens bekeer.
LET WEL:Die kandidaat kan enige getal positiewe en negatiewe gevolge gee. Enig
1.3 • Historiese konteks
• Dit beteken dat die tekste in die konteks van die tyd en omstandighede
waarin dit geskryf is, verstaan moet word.
• Duidelikste betekenis/Betekenis van woorde
• Die betekenis wat die duidelikste (of vanselfsprekendste) vir die leser is,
moet oorweeg word.
• Plan, doel en konteks
• Die skryfplan of struktuur van die hele dokument moet in ag geneem word.
• 'n Uittreksel moet as deel van die geheel gesien word.
• Byvoorbeeld, is die teks in die vorm van poësie of prosa?
• Betekenis van woorde
• Die betekenis van woorde verander dikwels oor tyd en tussen verskillende
kontekste.
• Die oorspronklike betekenis moet gebruik word om die korrekte
interpretasie te verkry.
• Figuurlike taal
• Figuurlike taal word in sommige heilige tekste dikwels gebruik. Dit moet as
sulks geïdentifiseer word sodat dit nie letterlik geïnterpreteer word nie.
• Figuurlike taal vereis die toepassing van alle ander hermeneutiese
beginsels sodat dit korrek geïnterpreteer word.
• Ander heilige tekste
• Heilige tekste kan gebruik word om ander heilige tekste oor dieselfde
onderwerp te interpreteer.
• Dit is omdat daar ooreenstemming tussen die leringe van 'n godsdiens en
die godsdiens te heilige tekste is. (16)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 6 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
VRAAG 2
2.1 VOORBEELD 1: Hindoeïsme
• Die hoogste begrip van God in Hindoeïsme is Brahma, die Opperwese.
• Brahman is oral en is die bron van ons bestaan.
• Hindoeïsme glo dat God in verskillende stadiums volgens die geestelike
ontwikkeling van die gelowige ervaar kan word.
• Die eerste vlak of ervaring van God onder Brahman is Ishwara, die
vormlose God, wat oral is en nie 'n vaste vorm het nie.
• Die aard van goddelikheid in Hindoeïsme word in die geloof in reïnkarnasie
geïllustreer, wat 'n geestelike evolusie is omdat 'n mens Brahman in
gegradeerde stradiums kan ervaar.
• Die Skepper kan in óf 'n aktiewe óf 'n passiewe toestand wees.
• Die passiewe toestand van die Skepper is 'n toestand van rus wanneer
niks gebeur nie. Die aktiewe toestand is toe die Oerknal gebeur het.
• Omdat God in baie vorms gesien kan word, glo Hindoes dat alle gelowe na
een waarheid lei.
• In Hindoeïsme is die heelal die Skepper, so hulle het nie 'n probleem met
evolusieleer nie.
VOORBEELD 2: Islam
• Moslems glo in 'n universele God wat Allah genoem word.
• Allah is groter as enige fisiese beskrywing en daar word met verskeie titels
wat sy heilige eienskappe beskryf, na Hom verwys (al-Rabb, al-Malik,
al-Rahman en al-Rahim).
• Geloof (iman) in Allah is die fondasie van Islam.
• Mense moet die bestaan van Allah bely en erken, en volgens Sy heilige wil
leef.
• Sy heilige wil word uitgedruk in die leringe wat in die goddelik onthulde
skrif, die Koran, vervat is.
• Moslems se begrip van die aard van God, van die heelal en van die
mensdom word hoofsaaklik in die Koran verduidelik.
• Die titels al-Rabb en al-Malik herinner ons dat Allah die heelal besit en op
die Oordeelsdag geregtigheid sal toepas.
• Die titels hierbo word in Islamitiese geloof in die Oordeelsdag weerspieël.
• Twee fundamentele doktrines in Islamitiese lering wat mekaar
komplementeer, is Tawied en Sjirk.
• Tawied is bes moontlik die belangrikste doktrine in Islam en bevestig die
eenheid van God.
• Allah moet bo alle ander wesens en bo diere vereer word. Hy is een en het
nie 'n seun nie.
• Van al die groot sondes in Islam, is sjirk (om verhoudingsmaats met God
te assosieer) die grootste, omdat geen god, wese of voorwerp die
eienskappe van Allah het nie. (18)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 7 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
2.2 VOORBEELD 1: Hindoeïsme
• Volgens die tradisionele Hindoe-siening kan mense in vier katergorieë, wat
varnas/kastes genoem word, verdeel word.
• Hierdie varnas dien die doel om die samelewing te organiseer.
• Individue ken dan hulle plek of rol in die samelewing.
• Die gevolglike verdeling van arbeid vorm die verhouding tussen die
gemeenskap en die individu.
• Varnas word gebruik om mense volgens hulle intrinsieke eienskappe
gekategoriseer.
• Die hoogste kaste bestaan uit Brahmanas, die geestelike leeraars,
priesters, filosowe en wetsmakers.
• Hulle moet geestelike en intellektuele leiding aan die gemeenskap gee.
• Die tweede kaste is die Ksatriyas, heersers en soldate, wie se plig dit is
om die nasie te regeer en om dit een aggressie te beskerm.
• Hulle moet hulle magte gebruik om die swakkes te beskerm en oortreders
te straf.
• Die derde kategorie is die sakepersone. Hulle moet rykdom verdien.
• Hulle moet hulle rykdom aan welsyn en die welstand van die gemeenskap
bestee.
• Die vierde kaste is die Sudras of arbeiders wat aktief en eerlik moet wees.
VOORBEELD 2: Islam
• Islam skep 'n balans tussen die regte van individue en die regte van die
gemeenskap.
• Indien daar konflik tussen die regte van individue en dié van die
meerderheid is, sal die gemeenskap se regte voorkeur geniet.
• Individuele regte moet die regte van die meerderheid skend of afbreek
daaraan doen nie.
• Die individu het spesifieke regte wat hom/haar nie ontneem kan word nie,
maar saam met daardie regte kom verantwoordelikhede teenoor die
familie/gesin, gemeenskap en staat.
• Islam glo dat volgelinge verplig is om ondersteuning en bystand aan swak
lede van die gemeenskap te verleen.
• Die gemeenskap moet 'n konteks skep waarin die fisiese en intellektuele
vermoëns van al hulle lede kan ontwikkel.
• Die gemeenskap moet alles wat goed of voordelig is, aanmoedig en alles
wat boos is, ontmoedig.
• Die gemeenskaplike sake van die gemeenskap moet op 'n grondslag van
wedersydse konsultasie bedryf word.
• Moslems se maatskaplike verpligtinge is nie net tot hulle gemeenskappe
beperk nie, maar sluit ook die hele mensdom in. (12)
2.3 VOORBEELD 1: Hindoeïsme
• Hindoes ontken nie die realiteit van pyn, lyding en die bose in die wêreld
nie.
• Hulle glo dat die bose nie 'n integrale deel van die mens is nie.
• Die bose is soos 'n wolk wat sy skadu voor die son gooi.
• Die wolk beweeg verby, maar die son verander nie.
• Die bose bestaan nie in Brahman nie.
• Volgens Hindoeïsme word lyding en die bose veroorsaak deur 'n siening
van tweeledigheid tussen die mens en die heelal, tussen ons en God.
• Indien ons een sou word met Brahman, sal die bose nie bestaan nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 8 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
2.3 VOORBEELD 2: Islam
• Die bose word met Satan of die duiwel verbind.
• Allah het Adam geskep en die hele skepping opdrag gegee om voor hom
te kniel.
• Satan het geweier om te kniel. Hy het gesê hy is beter as Adam omdat hy
uit vuur geskape is, terwyl Adam uit klei gemaak is.
• Hierdie trots het daartoe gelei dat Satan uit die hemel verban is.
• Satan het 'n belofte gemaak dat hy tot in ewigheid sy mag sal gebruik om
mense te mislei en om hulle aan te moedig om God te verontagsaam.
• Mense het 'n natuurlike morele sin by Allah ontvang, wat hulle in staat stel
om tussen goed en kwaad te onderskei.
• Dit is elke individu se plig om die bose te vermy en te doen wat goed is. (10)
2.4 VOORBEELD 1: Hindoeïsme
• Mense is vasgevang in die siklus van geboorte en hergeboorte wat
Samsara genoem word.
• Wanneer 'n persoon sterf, word die siel weer gebore (gereïnkarneer) in 'n
ander liggaam.
• Die geestelike doelwit van die mens is om die siel te bevry en die
herhaaldelike hergeboorte van die liggaam.
• Die siel kan bevry word sodra dit eenheid met Brahma vind.
• Die siel kan net werklik gelukkig wees wanneer hierdie bevryding behaal
is.
• Hierdie bevryding word moksha genoem.
VOORBEELD 2: Islam
• Volgens Islam eindig die lewe nie in die dood nie, maar duur na die graf
voort.
• Diegene wat sterf, betree 'n nuwe fase wat barzakh genoem word, tot die
Opstandingsdag.
• In hierdie fase (barzakh) is die siel in 'n staat van óf tevredenheid óf
pyniging.
• Op die Opstandingsdag sal alle mense deur Allah geroep word om
verantwoording te doen vir hulle lewens op aarde.
• Op die Oordeelsdag sal diegene wat in Allah glo en hulle verpligtinge aan
die Skepper en aan die mensdom nagekom het, beloon word.
• Hulle sal in die paradys (jannah) toegelaat word.
• Diegene wat die bestaan van Allah ontken, sal gestraf word en na die hel
(jahannam) gestuur word.
• Die dood is nie die einde van die lewe nie, maar 'n fase in die reis van die
mensdom. (10)
[50]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 9 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
VRAAG 3
3.1 • Vigs is 'n siekte wat deur die MI-virus veroorsaak word.
• Die virus word hoofsaaklik deur onbeskermde seksuele omgang oorgedra.
• MIV en Vigs kan ook oorgedra word wanneer naalde gedeel word (bv.
tydens dwelmmisbruik).
• Dit kan ook deur 'n bloedoortapping oorgedra word.
• Middelmisbruik stel 'n persoon aan MIV en Vigs bloot, omdat verslaafdes
'n verhoogde risiko loop om aan seksueel riskante gedrag deel te neem.
• Ouer mans ('sugar daddies'/'blessers') wat reeds MIV-positief is, slaap by
jonger vroue.
LET WEL: Enige ander relevante punte moet aanvaar word. (10)
3.2 • Daar is 'n hoë sterftesyfer onder jong individue in die samelewing.
• Dit het 'n negatiewe invloed op die ekonomies, omdat ekonomies aktiewe
mense daardeur geraak word.
• Die dood van jong individue lei ook tot gesinne met kinderhoofde.
• Dit lei om die beurt na 'n toename in arm gesinne.
• Daar is ook 'n toename in weeskinders en kwesbare kinders.
• Die ekonomie van die land word soos beïnvloed, omdat mense van
welsynstoelae afhanklik is.
• Onregverdige diskriminasie word onder gemeenskapslede ervaar.
• Mense wat aan MIV en Vigs ly, word deur hulle gesondheidsprobleme
gedwing om vroeë pensioen of mediese verlof te neem.
LET WEL: Enige ander relevante antwoorde moet aanvaar word. (10)
3.3 VOORBEELD 1: Afrika Tradisionele Godsdiens
• Hierdie godsdiens leer volgelinge oor onthouding van seksuele omgang
voor die huwelik.
• Jong ongetroude meisies word aangemoedig om hul maagdelikheid te
behou.
• Maagdelikheidstoetse word gereeld gedoen om goeie seksuele gedrag
onder die jeug te bevorder.
• Hierdie godsdiens glo in 'ubuntu', wat die kern van nasiebou is, omdat dit
'n korrekte leefstyl in die samelewing beklemtoon.
• Afrika Tradisionele Godsdiens glo dat jongmans na die berge moet gaan
om vir manwees en verantwoordelike volwassenheid gevorm en voorberei
te word.
• Hulle word verskillende aspekte van die lewe geleer. Hulle ondergaan ook
besnydenis, wat die klimaks van hulle opleiding vir manwees word.
• Die besnydenis van jong mans word ook in ATG aangemoedig as nog 'n
manier om beskerming teen MIV en Vigs te bied.
• Daar word verwag dat die oudstes 'n leidende rol in die gemeenskap sal
speel deur die jongelinge te beskerm, eerder as om by hulle te slaap.
• Daar is ook deurgangsrites wat vir die jongmans en -vroue gehou word om
goeie gedrag aan te moedig.
• Die gemeenskaplike lewenswyse moedig almal in die gemeenskap aan om
in harmonie met die waardes en gebruike van die gemeenskap te wees,
onthouding ingesluit.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 10 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
VOORBEELD 2: Christendom
• Die Christendom glo dat daar geen seks voor die huwelik moet wees nie.
• Die volgelinge van die Christendom word geleer om hulle maagdelikheid te
behou en godsdienstige verlowing te ondergaan, wat die laaste stap voor
die huwelik is.
• In die Christendom word daar van volgelinge verwag om die Tien Gebooie
te onderhou, wat leringe soos 'jy mag nie egbreuk pleeg nie' insluit.
• Christene word geleer om heilige lewens te leef.
• Losbandigheid word verag.
Sommige Christelike kerkverbande waarsku teen bloedoortappings, wat een
van die oorsake van MIV en Vigs is, bv. Jehovasgetuies.
• Die Christendom glo dat die liggaam 'n tempel van die Here is, dus mag
hulle nie enige vorm van sedeloosheid beoefen nie.
• 'Jy moet jou naaste liefhê soos jouself' beteken dat jy nie jou medemens
skade moet berokken nie, wat insluit dat jy hom/haar nie met MIV moet
besmet nie.
• Ons moet na alle mense omsien en hulle teen besmette naalde en ander
materiaal beskerm, want God is Liefde.
• Belonings na die dood moedig Christene aan om hulle van seks voor die
huwelik te onthou en lojaal aan hulle ouers te bly.
LET WEL: Enige ander relevante antwoord moet aanvaar word. (20)
3.4 JA
• Intergeloofsorganisasies in Suid-Afrika organiseer werkswinkels en
konferensies in verskillende gemeenskappe om hulle oor MIV en Vigs te
leer.
• 'Love Life' is 'n NGO wat deur alle godsdienste ondersteun word en wat
bewustheid van MIV en Vigs skep.
• In elke kerkkonferensie word MIV en Vigs by die agenda ingesluit, en dit
het tot 'n afname in infeksies gelei.
• Die meeste kerkgangers wat karakterbouprosesse in hulle kerke
ondergaan het, vertoon sterk morele waardes en selfversekerdheid.
• Die meeste kerke is nou toegerus met MIV-beraders wat gereeld
bewusmaking oor MIV en Vigs doen. As gevolg hiervan is daar 'n afname
in die infeksiekoers van MIV en Vigs.
OF
NEE
• Sommige organisasies het werklik baie moeite gedoen, maar die impak is
klein en nie in die samelewing sigbaar nie.
• Daar is steeds baie gevalle van tienerswangerskappe onder skooldogters
wat gerapporteer word.
• Alhoewel leerders opleiding in lewensvaardighede ontvang wat deur
sekere organisasies soos 'Star for Life' aangebied word, neem hulle steeds
aan onverantwoordelike seks deel, wat tot onbeplande swangerskappe lei.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 11 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
• Seksueel oordraagbare siektes is steeds algemeen onder die jeug en
volwassenes.
• Daar is steeds meningsverskille met die Departement van Onderwys oor
die verspreiding van kondome, wat deur die meeste nieregerings-
organisasies verkies word.
• Seksonderrig word dikwels deur ongekwalifiseerde Lewensoriëntering-
onderwysers gegee. Hulle is nie bevoeg om hierdie belangrike kwessie tot
sy volle reg te laat kom nie.
• Die invloed van godsdienstige organisasies neem af (lae bywoning).
• Godsdiensorganisasies het dus min invloed op die samelewing en selfs
minder onder die jeug.
LET WEL: Enige kombinasie van JA en NEE response is aanvaarbaar.
Enige ander relevante antwoord moet aanvaar word. (10)
[50]
VRAAG 4
4.1 LET WEL: Indien 'n kandidaat slegs die 'hoe' of 'hoekom' bespreek het,
word 'n maksimum van AGT punte toegeken.
• VOORBEELD 1: Materialisme
• Materialisme het in verskeie gebiede in Europa en Asië ontstaan.
• Dit het in die Aksiale Era ('Axial Era') tussen 800–200 VAE ('BCE')
ontstaan.
• Materialisme kom in antieke Indiese filosofie, in Boeddhisme en
Confucianisme voor.
• Baron d'Holbach (1723–1789) het beweer dat daar in die begin niks
behalwe die natuur was nie.
• In die Weste is Materialisme oorspronklik deur Griekse filosowe, die
Atomiste, ontwikkel en dit het in die 18de eeu 'n oplewing ervaar.
• Karl Marx het in die 19de eeu op die konsep van 'materialisme' uitgebrei.
• Marx het menslike geskiedenis en ekonomiese aktiwiteite by Materialisme
ingesluit.
• Dit was in daardie tyd dat die Protestante beweging in Europa begin veld
wen het.
• Dit het Sekulariste, Materialiste ingesluit, aangemoedig om ander
wêreldbeskouings as godsdiens te ontwikkel.
VOORBEELD 2: Sekulêre Humanisme
• Sekulêre humanisme as 'n konsep is die eerste keer in die 1950's gebruik.
• Sekulêre humanisme is 'n vertakking van humanisme.
• Die term 'humanisme' was oorspronklik 'n godsdienstige term.
• In die Renaissance was 'n Humanis enigiemand wat die klassieke
literatuur en onderwys studeer het.
• In die 19de eeu het die betekenis van humanisme verskuif om vir die
meeste Engelse sprekers 'ateïsme' te beteken.
• Sekulêre humanisme het ontstaan omdat sekere filosowe hulle eie teorie
wou ontwikkel wat godsdiens sou vervang.
• Die Raad vir Sekulêre Humanisme is in 1980 gestig.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 12 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
• Die Raad vir Sekulêre Humanisme het 'n verklaring uitgereik wat hulle lede
se oortuigings weerspieël – die 'Sekulêre Humanisitiese Verklaring'.
• Die vyf-en-twintigste herdenking van die Raad vir Sekulêre Humanisme is
in 2005 gevier.
• Dit was tydens dié vieringe dat die Wêreldkongres gehou is.
• By die Wêreldkongres het sekulêre humaniste 'n oproep gedoen om 'n
'nuwe Verligting'.
• Die nuwe Verligting was bedoel om na die Midde-Ooste en ander dele van
die wêreld te versprei. (10)
4.2 VOORBEELD 1: Materialisme
• Materialisme is 'n sekulêre wêreldbeskouing wat glo dat materie die
enigste realiteit is.
• Materialisme leer volgelinge dat daar nie 'n bonatuurlike wêreld is nie.
• Hierdie wêreldbeskouing is in teenstelling met godsdienstige
wêreldbeskouings wat gebaseer is op oortuigings wat die bestaan van
enige vorm van geestelike realiteit bely.
• Materialisme propageer dat niks behalwe die natuur bestaan nie.
• Volgens materialisme word enige wese wat as bo die natuur verhewe
beskou word, 'n skepping van die verbeelding.
• Materialisme verbied volgelinge om hulself aan enige geestelike
afhanklikheid te onderwerp.
• Nuwe terme is uit Materialisme ontwikkel, naamlik dialektiese materialisme
en historiese materialisme.
• In dialektiese materialisme word materie as die fundamentele oorsaak van
alles beskou.
• Ekonomie en verhoudings tussen werkers en eienaars as die basiese
struktuur in die gemeenskap word historiese materialisme genoem.
• Kontemporêre fisici en neurowetenskaplikes daag egter materialistiese
verduidelikings van realiteit uit.
VOORBEELD 2: Sekulêre Humanisme
• Soos ander vorms van Humanisme, is daar in Sekulêre Humanisme 'n
gemeenskaplike oortuiging wat die hoogste belangrikheid aan mense
toeken.
• Die heilige bestaan nie vir die Skulêre Humanis nie.
• Sekulêre Humanisme verwerp godsdienstige geloof en die bestaan van
die bonatuurlike.
• Die Raad vir Sekulêre Humanisme lig die volgende in hulle leringe uit:
o 'n Behoefte om oortuigings te toets – 'n oortuiging dat tradisies,
ideologieë en dogmas deur elke individu opgeweeg en getoets moet
word, en nie deur geloof nie.
o Redenering, bewyse, wetenskaplike metode – 'n verbintenis tot die
gebruik van kritieke redenering, feitelike bewyse en die wetenskaplike
metode van ondersoek in die soeke na oplossings vir menslike
probleme en ander vrae.
o Vervulling, groei en kreatiwiteit – 'n primêre gemoeidheid met
vervulling, groei en kreatiwiteit.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 13 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
o Hierdie lewe – 'n Gemoeidheid met hierdie lewe, eerde as 'n lewe na
die dood.
o Etiek – 'n soeke na volhoubare, individuele, maatskaplike/sosiale en
politieke beginsels van etiese gedrag.
o Geregtigheid en regverdigheid – Belangstelling in die versekering van
geregtigheid en regverdigheid in die samelewing.
o Bou 'n beter wêreld – 'n Oortuiging dat 'n ope uitruiling van idees,
welwillendheid en verdraagsaamheid gebruik kan word om deur
redenering 'n beter wêreld te skep. (20)
4.3 LET WEL: 'n Bespreking van slegs EEN normatiewe bron is 'n voldoende
respons op hierdie vraag.
Indien 'n godsdiens en normatiewe bron nie genoem word nie mag 'n
maksimum van 16 punte toegeken word.
Voorbeeld 1: Hindoeïsme
• In Hindoeïsme neem die oorspronklike klank van die gesproke woord die
hoogste prioriteit.
• Die mondelinge en geskrewe tekste het uit inspirasie ontstaan wat tot
4 000 jaar gelede nagespeur kan word.
• Die oorspronklike inspirasie is vir eeue en selfs millennia mondeling
oorgedra voor die ontstaan van 'gehoorde geskrifte' (Shruti)
• Die gehoorde geskrifte word van sekondêre, afgeleide, menslik opgestelde
geskrifte soos filosofiese interpretasies onderskei.
• Hierdie onderskeid is nie absoluut nie.
• Die Brahmanas en Upanishads het later komposisies, kommentaar en
interpretasies en die vroeëre versamelings geword.
• Die komposisies, kommentaar en interpretasies is later in die heilige
tradisie van die Vedas ingesluit.
• Met verloop van tyd was daar ontwikkeling van die oorspronklike na die
afgeleide tot by die verskillende klassieke filosofiese denkskole.
• Voorbeelde van die klassieke filosofiese skole wat ontwikkel het, is die
Nyaya, Vaisheshika, Sankhya, Purva-Mimamsa, Yoga en Vedanta.
• Oor die jare was daar ook ander innoverende en gesaghebbende
kommentators en herinterpreteerders.
• Voorbeelde van die innoverende en gesaghebbende kommentators is
Shankara en Vivekananda.
VOORBEELDE 2: Judaïsme
• Soos in baie ander godsdienste is die oorspronklike inspirasie aanvanklik
meestal deur mondelinge tradisie oorgedra.
• So 'n mondelinge tradisie is getrou vir honderde en selfs duisende jaar
oorgedra.
• Die primêre geskrifte in Judaïsme staan gesamentlik as die Tanag bekend.
• Die Tanag bestaan uit die Tora, Newi'im en Ketoewim.
• Die eerste groep primêre geskrifte het in die vyfde eeu VAE ('BCE')
kanonieke status begin behaal.
• Die tweede groep primêre geskrifte het teen die derde eeu VAE ('BCE')
kanonieke status behaal.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 14 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
• Die derde groep geskrifte is uiteindelik in die laaste dekade van die eerste
eeu AE ('CE') tot die kanon aanvaar.
• Geleerdes het na noukeurige beraadslaging op die korpus van hierdie
geskrifte as die onthulde Woord van God besluit.
• Die Apokriewe is nie as goddelik onthulde boeke ingesluit nie.
• Dit kanon is daarna slegs as 'n sekondêre bron ondersteun.
• Die Talmoed bestaan uit die Misjna en die Gemara.
• Die Talmoed is aan die iende van die vyfde eeu AE ('CE') voltooi.
• Op die derde vlak is verdere, gedetailleerde, rabbynse verduidelikings van
die Tora.
• Die belangrikste van hierdie rabbynse verduidelikings is neergeskryf
(Midrasj). (20)
[50]
VRAAG 5
5.1 • In die 19de eeu toe Darwin se Origin of Species gepubliseer is, was die
reaksie van die Kerk totale verwerping.
• Dit is as godslaster beskou.
• Vandag is daar meer liberale standpunte in die Christendom, asook in
Judaïsme en Islam.
• Liberale gelowiges glo dat daar raakpunte tussen godsdiens en wetenskap
is.
• Hulle herinterpreteer 'n gedeelte van hulle eie tradisie sodat dit evolusie
akkommodeer.
• Hulle sê dat leringe oor die natuur in die heilige boeke op 'n diep vlak
allegories of figuurlik verstaan moet word.
• Byvoorbeeld, sommige Christelike teoloë het gesê dat die
skeppingsverhaal in Genesis nie in die fisiese sin geïnterpreteer moet
word nie.
• Liberale gelowiges sê daar is geen konflik tussen wetenskap en godsdiens
nie, solank mense wetenskap as die onthulling van God se wette beskou.
• Hulle verduidelik die skepping ook met die terme 'skeppingswetenskap' of
'intelligente ontwerp'.
• Hierdie begrippe inkorporeer evolusie in die skeppingsplanne van die
Opperwese.
• Dit beteken organismes is deur God ontwerp om by veranderende
omgewings te kan aanpas, wat dus tot nuwe spesies lei.
• Liberale gelowiges beweer dus dat natuurlike seleksie deel van God se
intelligente ontwerp is.
• Die houding van liberale gelowiges het sekerlik meer verdraagsaam
teenoor evolusieleer geword.
• Onder die ortodokse gelowiges van die Abrahamitiese gelowe word die
tradisionele godsdienstige siening steeds as die absolute waarheid
beskou.
• Alles in die geskrifte is terselfdertyd tydloos, ewig en waar in 'n letterlike
sin.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 15 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
• Kreasionisme soos dit in die boek Genesis beskryf word, word op 'n
letterlike manier as die waarheid beskou.
• God het Adam en Eva geskep, wat die eerste mense was.
• Adam en Eva is perfek na die beeld van God geskape.
• Hulle het nie uit ander lewensvorms geëvolueer nie, maar is as 'n unieke
spesie geskep.
• Hulle is bo God se hele skepping verhewe.
• Ortodokse gelowiges verwys na die beroemde 'horlosie-analogie' van
William Paley.
• Paley het beweer dat 'n horlosie 'n ingewikkelde stuk ingenieurswese is
wat nie per ongeluk kan ontstaan nie. Dit moet dus 'n intelligente
ontwerper hê. Omdat die heelal baie meer kompleks is, moes dit ook 'n
intelligente ontwerper (God) gehad het.
• Ortodokse gelowiges beweer dat God nie sy planne verander nie. Hy is
steeds in beheer van die skepping.
• Die houding van ortodokse/fundamentalistiese gelowiges het dus glad nie
verander nie. Godsdiens handel oor God en wetenskap handel oor die
natuur.
• Ander godsdienste, soos Hindoeïsme en Boeddhisme, het egter nog altyd
die evolusieleer aanvaar.
• Hindoeïsme het geen probleem met evolusie nie: hulle het 'n meer
gevorderde teorie van evolusie wat geestelike evolusie insluit.
• Die evolusieleer het nie konflik met Hindoe-denke en oortuigings
veroorsaak nie, omdat dit tot die begrip van evolusie na Moksha bygedra
het.
• In hierdie godsdienste (Hindoeïsme en Boeddhisme) is daar dus geen
verandering in houding nie.
• In Afrika Tradisionele Godsdiens is daar geen teenkanting teen
evolusieleer nie, omdat die heelal as onderling verbinde dele beskou word.
• Die status van die mens word egter duidelik as verhewe bo die res van die
skepping beskou.
LET WEL:Relevante veranderinge in ander godsdienste wat bespreek is,
moet aanvaar word. Indien 'n kandidaat slegs een godsdiens bespreek het,
mag 'n maksimum van 20 punte toegeken word. (30)
5.2 VOORBEELD 1: Hindoeïsme
• Vir Hindoes is die heelal self die skepper.
• Dit is nie teenstrydig met die Oerknalteorie nie.
• In Hindoeïsme is die Skepper nie manlik of vroulik nie.
• Die Skepper is eenvoudig die Skepper.
• Geen skepper word in die Oerknalteorie genoem nie.
• Hindoes glo dat die Oerknal 'n alternatiewe manier is om te verduidelik hoe
die heelal ontstaan het.
• In Hindoeïsme bestaan die Skepper in óf 'n aktiewe óf 'n passiewe
toestand.
• Die passiewe toestand is 'n toestand van rus wanneer niks gebeur nie.
• Wetenskaplik gesproke was die passiewe toestand voor die Oerknal.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Religiestudies/V2 16 DBE/November 2016
NSS – Memorandum
• Na 'n baie lang tydperk raak die skepper weer aktief.
• Dit is wanneer een deel van die heelal anders as die ander dele word en
die skepping begin.
• Die skepper het aktief geraak toe die Oerknal volgens die wetenskaplike
siening plaasgevind het.
VOORBEELD 2: Taoïsme
• In Taoïsme ontstaan die wêreld en alles daarin outomaties as deel van die
Tao se aktiwiteit.
• Dit is nie beplan nie, maar ook nie onbeplan nie.
• Die Tao het nie die wêreld doelbewus laat bestaan nie, en wou ook nie hê
dat die wêreld nie moet bestaan nie.
• Taoïsme is nie in teenstelling met die Oerknalteorie nie.
• Wetenskaplik gesproke is die wêreld nie deur enige God of gode geskep
nie, maar het per toeval gebeur.
• Die wêreld het eenvoudig as 'n klein spikkel in die enorme 'pot' van die
skepping ontstaan soos die Tao op sy weg voorbeweeg het.
• Volgens Taoïsme bestaan die wêreld uit prosesse van skepping en
vernietiging.
• Dit stem ooreen met die Oerknalteorie wat beweer dat daar 'n enorme
ontploffing was. Binne 'n sekonde het die heelal ontstaan en tot 'n
massiewe grootte gegroei.
• Volgens die wetenskap is die heelal heeltyd besig om uit te brei. Daar is
nie 'n rusperiode nie.
• Die Taoïstiese siening van die heelal is grootliks op hulle waarneming van
die natuurlike en menslike wêreld gegrond.
• Die Oerknalteorie is ook op waarneming van die natuurlike en menslike
wêreld gebaseer.
• Vandaar Taoïsme se aanvaarding van die Oerknalteorie. (20)
[50]
TOTAAL: 150
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Religion Studies Grade 12 P2 NSC November 2016 QP (Eng)

Question paper
Religion Studies Grade 12 P2 NSC November 2016 QP (Afr)

Memorandum
Religion Studies Grade 12 P1 NSC November 2016 Memo (Eng)

Memorandum
Religion Studies Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2016 Memo

Memorandum
Religion Studies Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
Religion Studies Grade 12 P2 NSC November 2020 Memo (Eng)
More from Grade 12 Religion Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Rel Stu ATP 2023 24

Question paper
Religion Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper
Religion Studies Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (Eng)

Question paper
Religion Studies Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (Afr)

Question paper
Religion Studies Grade 12 P2 November 2024 NSC QP (Afr)

Question paper