Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
MOPHATO 12
SETSWANA PUO YA GAE (HL)
PAMPIRI YA NTLHA (P1)
TLHAKOLE/MOPITLWE 2016
MADUO: 70
NAKO: Diura di le 2
Pampiri e, e na le ditsebe di le 11.
Kwalololo e ileditswe Phetla
Skip to contentAll 2016 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)




Setswana HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP
Grade 12 Setswana HL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 11 pages. Read online or download the free PDF.
Setswana Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · setswana. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Setswana HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Setswana
- Document type
- Question paper
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 793.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC Supplementary Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)22 marks
- Question 1.2Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)8 marks
- Question 3Popego ya puo le melawana (Language Structures and Conventions)18 marks
- Question 4Popego ya puo le melawana (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5Popego ya puo le melawana (Language Structures and Conventions)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 2 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
DITAELO LE TSHEDIMOSETSO
1. Pampiri e, e arogantswe ka DIKAROLO di le THARO.
KAROLO YA A: Tekatlhaloganyo (30)
KAROLO YA B: Tshobokanyo (10)
KAROLO YA C: Tiriso ya puo (30)
2. Araba dipotso TSOTLHE.
3. Simolola KAROLO NNGWE le NNGWE mo tsebeng e NTŠHWA.
4. Thala mola morago ga KAROLO NNGWE le NNGWE.
5. Nomora karabo NNGWE le NNGWE jaaka potso e nomorilwe.
6. Tlola mola morago ga karabo NNGWE le NNGWE.
7. Kwala sentle ka mokwalo o o buisegang.
8. Tlhokomela mopeleto le popego ya dipolelo.
9. Kabo ya nako e e tshikinngwang:
KAROLO YA A: Metsotso e le 50
KAROLO YA B: Metsotso e le 30
KAROLO YA C: Metsotso e le 40
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 3 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO
POTSO 1
1.1 SETLHANGWA A (TEMANA)
Buisa temana e e latelang, mme morago o arabe dipotso.
1 'O kae mosimane Moipolai?' 'Ga a yo o ile morakeng. Ka gale o tlodisa beke e
le nngwe, mme e re e nngwe e fela, a tseye baesekele a ye go tlhola gore
badisa kwa morakeng ba ntse ba tshwere jang. Beke e nngwe o nna mo gae,
a re o batla go ya kerekeng. Ka re ruri batho ba tsenetswe ke ba bangwe mo
sekgoropeng. Letsatsi lengwe o kile a mpontsha setshwantsho sa monna 5
mongwe wa mosweu a bapotswe mo sefapanong, mme a mpolelela fa a
bapotswe ke rona. Ke batlile go mo itaya ka lore lo.'
2 'Rre Majakathata, ke tla jaana mabapi le mosimane, Moipolai.' Pelo ya ga
Ntlhaapelo e ne ya uba mo dikgopong, a ne a gopola gore morutabana o tlile
go bega molato wa mofuta mongwe. Kana mogokgo o buile fela kwa 10
tshimologong gore o tlile ka kgang e e bokete, e e batlang batsadi ba
mosimane.
3 'Fa ke tsaya boeteledipele jwa sekolo sa Alogang, ke fa mosimane a le mo
mophatong wa ntlha. Ke fa a latlha letlapa, mme a simolola go kwalela mo
bukeng. Go fitlha mo ngwageng o, ke mo ithutile dingwaga di le thataro. Rra, 15
o na le ngwana.' Pelo ya ga Ntlhaapelo e ne ya simolola go tibela kwa tlase le
go boela mo mannong.
4 Ngwana yo o boikobo, yo o tlhogo, yo o maitseo, yo o dilo tsotlhe. Ke ena
mothusi wa me mo dilong tse dintsinyana. Ke ena motsholadinotlolo tsa
sekolo. Motho yo o tletseng poifo-Modimo, selo se e leng tshimologo ya 20
botlhale. Fa a bua ntlha ya bofelo, Ntlhaapelo a mo lebelela kwa godimo,
mme a ingwaya seledu. Mo pelong o ne a ntse a re, 'o simolotse morutegi ka
dilo tsa borutegi'.
5 Mo ditekong o sa le a ntse a tsaya maemo a ntlha le go fitlha gompieno
jaana. Jaanong, rra, ke ne ke re ngwana o mo mophatong wa bofelo. O na le 25
mpho ya Modimo le boboko jwa thuto. Mo motseng wa Kweneng, ga go na
barutegi. O ka mo isa sekolong go ithutela bolemisi. Fa a ntse jalo, o tlaa ruta
bagaabo go tlhabolola leruo le go somarela mmu. Sekolo sa thuto e, se kwa
Taung. O ka nna wa mo isa sekolong a ya go ithutela boruti, o na le kgatlhego
e ntsi thata go tsa sedumedi. Sekolo sa boruti se fela fa Marang, magareng a 30
Phokeng le Tlhabane.
6 O ka nna wa mo isa sekolong go katisiwa jaaka morutisi. O tla re a tswa koo a
fete a dire go tsosa setšhaba sa gaabo. Bakwena ba tlaa romela bana ba
bona kwa dikolong. Semela sa thuto mo Kweneng e be e le gore se mela kwa
gooraMajakathata. Lo tla bo lo le losika lwa pula dikgoro. Se sengwe se ke se 35
lemogileng ka mosimane ke gore, o na le neo ya go dira ka diatla. Ngwana yo
wa gago ke kgakgauta, petleke ya malemela gotlhe. O ka mo isa sekolong go
ya go ithuta go aga, go betla le ditiro dingwe tse di amanang le kago. Go na le
dikholetšhekatiso tse dintsi tse di katisang makolwane le makgarebe go nna
barutisi. Sekolo sa dithuto tsa diatla sona se kwa Vlakfontein. Ka re 40
setswerere mosimane yo. Ke ne ke re rra, naganela mosimane.'
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 4 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
7 Mogokgo o buile ka boleele, Ntlhaapelo a mo reeditse. Mogokgo o ne a
itlhoma gore, monna o mo reeditse a isa mafoko a gagwe kwa tlhogong.
Moeka o ne a reeditse, mme ka fa go le lengwe, a eta a batla a gagwe
marumo, a a yang go itlhabanela ka ona. 'A o feditse monna?' 'Ee rra, nte ke 45
rialo.'
8 'Monna Motlhagolatsela, ke ntse ke go reeditse ka ditsebe tse pedi. Ke ntse
ke reeditse ditlontlokwane le maithamako a gago.' Fa a ntse a bua a sotla
jaana, ke fa mogokgo a hupetswe ke ditshego, fa a gakologelwa tse a di
boleletsweng ke rre Sejo. O ne a eletsa e kete o kabo a le fa, a mo thuse go 50
utlwa.
9 'Monna fa o mpona ke riana, ke tswa kgakala le selo se go tweng kgomo. Ga
ke e wele godimo maabane. Ntate o ntlogeletse ditlhakanyana fela di ka tlala
seatla. Ke ntse ke sa tswe sekolong jaana, ke kgonne go di atisa. Gompieno
ke morui, morui wa kgomo, podi le nku. Ke itlhokela fela dipidipidi, diganse le 55
dikalakuni. Ga go Mokwena yo o ka nkatamelang ka leruo.'
10 'Ke ka moo ke neng ke ...' O ne a mo tsena ganong: 'Monna wee! O buile ka
go naya sebaka. Jaanong go bua nna, nneye sebaka. Ga ke bue ka kgomo
ya mo dibukeng ya lona barutegi. Ke bua ka kgomo e e dinaka, kgomo
mmuu! Rona re itse go bopa kgomo ka mere ya rona ya Setswana. Ga re 60
tshosiwe ke kgomo fa e faretswe, e robegile, e tshwerwe ke bolwetse bofe
kana bofe. Fa mosimane a tswa sekolong e le morutisi, o tla be a ipitsa
morutegi a tlhola a bofile thai a be a nthaya a re kgomo e tla mo kgotlela.'
[Moipolai, II Lesenyane]
1.1.1 Moipolai ke ngwana yo o ntseng jang? Naya dintlha di le PEDI ka
ga semelo sa gagwe. (temana 4) (2)
1.1.2 Ke dithuto dife tse mogokgo a neng a di tlhagisa gore Moipolai a ka
di ithutela? Bolela di le PEDI fela. (temana 5 le 6) (2)
1.1.3 Ntlhaapelo o ne a tshositswe ke eng mo puong ya ga morutabana? (1)
1.1.4 Fa Rre Majakathata a re: 'Ka re ruri batho ba tsenetswe ke ba
bangwe mo sekgoropeng', o kaya eng? (temana 1) (2)
1.1.5 Moipolai o ne a dirile eng fa rraagwe a tlaa batla go mo itaya ka
lore? (temana 1) (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 5 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
1.1.6 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng
A, B, C kgotsa D.
Batho ba ba dumelang mo monneng yo o mo setshwantshong se
Moipolai a neng a se bontsha rraagwe ke ba tumelo efe?
A Seiselamo
B Sekeresete
C Tumelo ya Seaforika
D Sejuta (1)
1.1.7 Lebaka la mogokgo la go etela Rre Majakathata ke lefe? (2)
1.1.8 A Moipolai o ne a ya morakeng beke nngwe le nngwe? Tshegetsa
karabo ka lebaka. (2)
1.1.9 A Majakathata o ne a rata thuto? Tshegetsa karabo ka lebaka.
(temana 10) (2)
1.1.10 A o ka nna morui wa makgonthe fa fela o tswa sekolong?
Tshegetsa karabo ka lebaka. (2)
1.1.11 Go ya ka wena, a Rre Majakathata o tlaa isa Moipolai sekolong
jaaka mogokgo a mo gakolola? (2)
1.1.12 A ke ntlha kgotsa kakanyo gore Moipolai e ne e le ngwana yo o
botlhale? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2)
1.2 SETLHANGWA B (SETSHWANTSHO)
Leba setshwantsho se se latelang, mme morago o arabe dipotso.
11 22
44
33
[Se rulagantswe sešwa go tswa mo ditshwantshong tsa inthanete]
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 6 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
1.2.1 Ke dirutwa dife tse o tshwanetseng go di dira fa o batla go dira
ditiro tse di mo papetlaneng ya 2 le 3? (2)
1.2.2 Ke dipapetlana dife go tswa mo go SETLHANGWA B, tse di
amanang le ditiro dingwe tse mogokgo a reng Moipolai a ka di
ithutela mo temaneng? Kwala dipalo tsa dipapetlana fela. (2)
1.2.3 Tema le setshwantsho, di farologana jang mabapi le go sekamela
mo letlhakoreng le le lengwe la bong? (2)
1.2.4 Motho o tlhoka thutego le bokgoni jo bo rileng go ka fitlhelela ditiro
tse di mo setshwantsong. Dumela kgotsa o ganetse, mme o
tshegetse ka lebaka. (2)
PALOGOTLHE YA KAROLO YA A: 30
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 7 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
KAROLO YA B: TSHOBOKANYO
POTSO 2
Buisa temana e e fa tlase ka kelotlhoko. E bua ka ga go itshireletsa ga bašwa
kgatlhanong le go sotlwa kana go kgokgontshwa.
ELA TLHOKO: O tshwanetse go dira tse di latelang:
• Sobokanya o dirisa mafoko a gago, mme o sa latlhe bokao jwa temana, ka go
tlhagisa dintlha tse bašwa ba tshwanetseng go di dira gore ba tle ba sireletsege
kgatlhanong le tshotlako.
• Kwala ka temana.
• Boleele bo se fete mafoko a a 90.
• Tshobokanyo e se ka ya newa setlhogo.
• Kwala palo ya mafoko a o a dirisitseng kwa bokhutlong jwa tshobokanyo.
GO ITSHIRELETSA GA BAŠWA KGATLHANONG LE TSHOTLO
Dilo dingwe mo botshelong ga di ka ke tsa emisiwa gotlhelele gore di se ka tsa direga.
Go le gantsi mo botshelong batho ba eletsa gore tshotlako e fele. Puso le yona e tswile
letsholo le le thibang maru go leka go fedisa tshotlako bogolosegolo ya thobalano. Go
na le dikgato dingwe tse motho yo mongwe le yo mongwe a ka di elang tlhoko a di
ntshetsa leswe dinaleng go ipoloka le go tila tlhokofatso bogolo jwa nako. Batho
bangwe ba rwele matlho, mme ba dirisa maoto fela go tsamaya; fela ntlha ke gore go
tsamaya go tlhoka tiriso ya dikutlo tsotlhe ka botlhano. Motho o tshwanetse gore fa a
tsamaya mo lefelong e le mong gae kgotsa moeng a nne tsebe ntlha mo tikologong ya
gagwe a be a itse gore o tota a ikutlwa jang ka yona.
Go nna malala a laotswe ke ga mongwe le mongwe gore rotlhe re bolokesege mo
tshotlakong. Go dintlhana di le mmalwa tse barutwana ba ka di elang tlhoko go nna
podi matseba nako le nako fa ba tsamaya bosigo le motshegare. Tsamaya le tsala
kgotsa setlhotshwana sa barutwana go bolola le go goroga go tswa kwa sekolong.
Gakologelwa gore bobedi bo bolaya noga; se nne mophelanosi. O se ka wa amogela
go ka tsholediwa dinao ke ope yo o sa mo itseng kgotsa pelo ya gago e sa weleng ka
ena. Itlhokomolose dikarolo tsa tikologo ya sekolo sa lona kwa go leng batho ba ka
tlala seatla bogolosegolo fa sekolo se tswile. Se utswane ka matlho le motho yo o
itseng gore ga o batle go nkgisana magwafe nae. Se abele ope dinomoro tsa gago tsa
mogala yo o sa batleng le go lora a go leleditse. Se abe le fa e le dinomoro tsa mogala
tsa tsala ya gago ntle le tetla ya gagwe.
Tila go itewa ke phefo le borrabodipa ba kwa sekolong. Fa ba go tsenya lesukusuku
loma mogolo mongwe yo o mo tshepang tsebe ka ponyo ya leitlho. Se otlololele dino,
dineo kgotsa ditsholofetso tsa motho yo o sa mo kgoreng letsogo. Se dire maitemogelo
a gago a tshotlako ya thobalano pipinapipe.
[E rulagantswe go tswa go: A handbook for learners on how to prevent sexual abuse, DBE]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 10
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 8 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
KAROLO YA C: TIRISO YA PUO
POTSO 3
Sekaseka papatso e e fa tlase, mme morago o arabe dipotso.
BONAKO JO BO
FETISANG
SESEPA SA DIATLA
E NTSHA % DI LE 99.9 TSA
DITWATSI
MO METSOTSWANENG E LE 10 FELA
[Bona, Lwetse 2014]
3.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C
kgotsa D.
Sesepa se se bapadiwang se, se totile go lwantsha ditwatsi mo karolong efe
ya mmele?
A Maoto
B Diatla
C Mokotla
D Sefatlhego (1)
3.2 Tiriso ya tlhagiso e e reng 'Bonako jo bo Fetisang', e senola puo efe ya
maikutlo? (2)
3.3 Letshwao le '%' le emetse eng? (1)
3.4 Nopola sekao sa nyenyefatso go tswa mo papatsong. (1)
3.5 Naya polelwanakalatlhaodi e e dirisitsweng mo papatsong. (1)
3.6 Lebaka la go tlhagisa tshupanako mo papatsong e ke lefe? (2)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 9 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
3.7 Go latela papatso e, a go na le kgonagalo ya gore ditwatsi di se ka tsa tswa le
fa o dirisa sesepa sa 'Lifebuoy'? (2)
[10]
POTSO 4
Sekaseka khathunu e e fa tlase, mme morago o arabe dipotso.
MOAPARO WA SEKOLO SE
SEGOLWANE?! AKANYA FELA
FA MOTHO A APARA DIAPARO
TSE DI TSHWANANG LETSATSI
LE LETSATSI!
TSALA O
BONE KAE
SEKIPA SEO?
1 2 3
[Inthanete]
4.1 Tlhopha karabo e e maleba ka go kwala tlhaka e e nepagetseng A, B, C
kgotsa D.
Maikutlo a basimane mabapi le moaparo wa sekolo mo khathunung e ke afe?
A Ba kgatlhegela moaparo wa sekolo.
B Ga ba kgatlhegele moaparo wa sekolo.
C Ba rata moaparo wa sekolo.
D Ba ipela ka moaparo wa sekolo. (1)
4.2 Naya lelatodi la letlhaodi:
Se segolwane (1)
4.3 Bolela gore polelo e e latelang e mo pakeng efe?
Tsala, o bone kae sekipa seo? (1)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 10 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
4.4 Nopola sekao sa lebotsi go tswa mo khathunung. (1)
4.5 Tiriso ya matshwao a puiso jaaka a dirisitswe mo polelong e e latelang, e
kaya eng?
Moaparo wa sekolo se segolwane?! (2)
4.6 A mokgwa o basimane ba ba apereng ka ona, ke o o amogelesegang mo
sekolong? Tshegetsa karabo ka lebaka. (2)
4.7 Tlhagisa maikutlo a gago mabapi le tshwaelo ya mosimane wa 2. (2)
[10]
POTSO 5
Buisa temana e e latelang, mme morago o arabe dipotso.
1 Moselekatse o ne a ralala naga yotlhe ya Aforikaborwa, a bolaya, a
phatlhalatsa e bile a ikgapela. Batlhabani ba gagwe ba ba pelodithata ba ne
ba le bantsho ba fifetse e ka re ba itshasitse tsholo. E ne e re fa letsatsi le
thusumela, ga bo go utlwala selelo sa ngwana le sa mosadi. Marumo a ne a
ja motho, motho a wela kwa. Madi a pumpunyega jaaka metsi a motswedi 5
dipula di nele, e le diphororo. E re fa go le makgaphilakgaphila jaana selelo
se khurumetse motse otlhe. Ba ba lesego ba ba neng ba tle ba falole
ditlhaselo ba ne ba siela mo dikgageng, ba fete ba ithe golwe, ba etse dipela
di bone ntšwa. Madi a ne a tlalatlala le naga, tlhaga e tlhoka go talafala, mme
e hibila ka madi a bana ba batho. 10
2 Manong a maphatshwa a ne a phaphasela mo godimo ga loapi a lebile
dinama tsa ditoto tsa batho. Bophokojwe le boPhiri ba ne ba ja ba bo ba
itlhoboge. Dikgomo tse tota e neng e le tsona tse di lotlhanyang ditšhaba, di
ne di gapiwa pele, di isiwa kwa go thibeletsweng teng. Dintwa tsa maloba di
ne di le setlhogo, e bile di le thata. 15
[Segarona, Mophato wa 10, JW Snyman le ba bangwe]
5.1 Naya leetsi la lefoko le le ntshofaditsweng mo moleng 3. (1)
5.2 Fetolela leina 'ditoto' mo bongweng, mme o le dirise jaaka sedirwa mo
polelong e o e itlhametseng. (mola 12) (2)
5.3 Kwala lekaelagongwe la lefoko le le ntshofaditsweng mo moleng 7. (1)
5.4 Kgaoganya leinatswako 'pelodithata' ka dipopego tsa puo (dikarolopuo) tse le
bopilweng ka tsona. (mola 2) (2)
5.5 Fetolela polelo e e thaletsweng go nna ya pakatlang. (mela 7 le 8) (1)
Kwalololo e ileditswe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1 11 DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2016
NSC
5.6 Nopola polelwanakutu ya polelopate e e thaletsweng mo temaneng. (mela 7
le 8) (1)
5.7 Polelo e e ntshofaditsweng ke mofuta ofe wa polelo? (mela 14 le 15) (1)
5.8 Naya lefoko le leetsi 'thuu!' le bopilweng go tswa mo go lona. (1)
[10]
PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 30
PALOGOTLHE: 70
Kwalololo e ileditswe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Setswana HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2016 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 NSC November 2016 Question Paper

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
Setswana HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 QP
More from Grade 12 Setswana HL

Annual teaching plan
Gr 12 Setswana HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--6c4914f8-c425-4ab5-8f4b-333233856880/v1-4be17f3107978c2f30ba/card.webp)
Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Setswana HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum