Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 Feb March 2013 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2013 MARAGA: 80 TSHIFHINGA: awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 2 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC PFESESANI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Luambo (40) 2. Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane. 3. Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo. 4. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele. 6. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 7. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho. 8. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele. 9. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya maipfi. 10. Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga n»ila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 45 KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 30 KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 45 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 3 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1 Shumisani TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B kha u fhindula mbudziso dzi tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA A VHU¶IFHINDULELI HANGA Muthu mu¿we na mu¿we u na vhu»ifhinduleli ha tshi¿we na tshi¿we tshi no bvelela vhutshiloni hawe. Musi muthu a tshi aluwa na vhu»ifhinduleli hawe na hone vhu a aluwavho. Hu »i vha na vha¿we vhane na vhone vha »i shayavho vhu»ifhindeleli ha vhutshilo havho, ngeno vha¿we vha tshi tou shavha vhu»ifhinduleli havho vhone vha½e. Tshinakaho ndi musidzana we a vha o naka vhukuma. Lunako lwawe lwo vha lu tshi vhidzelela na vhafhiri vha gondo. O vha a tshi ta¿wa na nga zwi½oni, ngeno phukha dzi tshi mu lidzela na miludzi nga u vhona ulwo lunako lwawe. O vha e musidzana wa mashithe na vhulenda. Musidzana wa vhuhwavho na u ofha Mudzimu. Fhedzi naho o vha o naka, lunako lwawe lwo vha lu sa tsiri vhu»ifhinduleli hawe. O vha e muthu a re na vhu»ifhinduleli ha tshi¿we na tshi¿we tshine a ita vhutshiloni hawe. Vhabebi vhawe vho vha vhe vhathu vha u ofha Mudzimu. O vha e kha gireidi ya 12 sekondari ya n¾ha ya Londolani kha ¼a Tshilo¿we. O vha e musidzana a konaho vhukuma siani ¼a zwa pfunzo. O vha a tshi dzhia vhuimo ha u thoma kha gireidi i¿we na i¿we. Afho ki¼asini yawe o vha a sa fhirwi na nga mugudi na muthihi. Vhagudisi vhawe vho vha vha tshi »i¾ongisa ngae. Vhukoni hawe ho ¾okonya na mbilu dza vhomutandangauwe ri wane makwati. O vha a na vhu»ifhinduleli kha zwa dzibugu dzawe na vhu»ifari havhu»i afho tshikoloni. Uyu ndi musidzana we a vha a tshi »ivha zwe a vha o »ela zwone afho tshikoloni. Bugu dzo vha dzi tshi pfa ngae. Hu na pfufho nnzhi dze uyu musidzana a dzi wana nga mulandu wa hone vhukoni hawe. Tshi¿we tshifhinga u ita a tshi gudisa vha¿we vhagudingae zwa tshikolo uri vha phase. Afho tshikoloni itsho ho vha hu na ma¿we madukana mavhili e a vha a tshi tshila vhutshilo ha vhuhwarahwara. Madzina avho ndi Khakhathi na Bonyongo. Ayo madukana o vha a si na ndavha na vhu»ifhinduleli hao siani ¼a zwa pfunzo. O vha a tshi tshila vhutshilo ha u homboka vha¿we vhagudi na u vha tshipa henefho tshikoloni. Mishumo ya tshikolo yo vha i sa itiwi. O vha a tshi sema vhagudisi na u vha nyadza. Hu¿we vho vha vha tshi »a vho kambiwa, ngeno zwa u daha mafola zwo no tou vha dzema. Ndi lunzhi he Tshinakaho a vha a tshi ¾olou ¾wa a tshi ambiswa nga ayo madukana, fhedzi a sa a funi. A tshi »i dzulela u vhudzwa u pfi ¼i¿we »uvha u »o zwi vhona. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 4 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC Nangoho ¼i¿we »uvha ayo madukana a langana uri a »o mu tshipa ngauri u khou hana u funana nao. Ho vha hu nga madekwananyana musi Tshinakaho a tshi khou bva u vhala ¼aiburari ya henefho tshikoloni tsha muvhunduni wa hawe. E nµilani u ¾angana na a¼a madukana mavhili Khakhathi na Bonyongo. U swika tsini navho a vha lumelisa sa izwi a tshi dzhena navho ki¼asini nthihi. Vha¼a a vho ngo mu fhindula tshithu. Zwe vha ita ho vha u bvisa dziphanga na zwigidi vha ri a fhumule e tshete! Tshawe hu vhe u vha ranga phan»a hune vha khou ya hone. Tshigidi tsho vha tsho vhewa kha ¾hoho. Ngauri o vha a tshi »ivha vhu»ifhinduleli hawe, a tshimbila navho o fhumula ngeno a tshi »ivha uri Mudzimu wawe u »o mu lamulela. Vho »o mu kokodzela lu¾akani lwa henefho tsini uri vha koneha u shuma mishumo yavho. Mbiluni dzavho vha tou ri ro wana tshisevho tshashu nga u vhona lunako. Musi vhe kha khakhathi ya u ¾o»ou mu tshipa vha mu kokodzela hu¿we tshiuluni hu re na mulindi wa ½owa ya phakhuphakhu. Matsina zwenezwi vhe kha zhalinga ¼ene¼o iyo phakhuphakhu yo vha i khou »i vha vhona yo vhamba nga fha¼a kulenyana. Yo ri u sinyuwa ya »a ya gomba Bonyongo ya sevhedza nga Khakhathi, vhuvhili havho dza mbo »i vha dzo petwa na u¼a mushumo u songo tsha phethwa. Ya mbo »i shavhela mulindini wayo Tshinakaho i songo mu ita tshithu. O mbo »i shavhela hayani ngeno mbiluni yawe hu tshi bvuma maipfi a uri: 'Mudzimu u na maan»a'. 1.1 Bulani dzina ¼a musidzana a ambiwaho nga hae mafhungoni aya. (1) 1.2 Bulani dzina ¼a tshikolo tshe uyu musidzana a vha a tshi dzhena hone na gireidi yawe. (2) 1.3 Ndi mini tshe tsha vha tshi tshi ofhiwa nga vhabebi vhawe? (1) 1.4 ¸eani madzina a vhatukana u ya nga he ½owa ya vha gomba ngaho. (2) 1.5 Sumbedzani zwiito zwivhi ZWIVHILI zwe ayo madukana a vha a tshi zwi itela vhagudi tshikoloni. (2) 1.6 Nweledzani muhumbulo muhulwane wa aya mafhungo. (2) 1.7 ¹alutshedzani masiandaitwa e a wela madukana e a vha a tshi khou ¾o»ou tshipa uyu musidzana. (2) 1.8 ¹alutshedzani ZWIRARU zwe zwa vha zwi tshi ita uri vhagudisi vha »i¾ongise nga uyu musidzana afha tshikoloni. (3) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 5 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC 1.9 Fhindulani iyi mbudziso nga u nanga phindulo yo teaho kha mutevhe we na ½ewa afho fhasi: Tshinakaho o welwa nga khombo ya u ¾o»ou tshipiwa musi ... A o bubela tshikoloni u vhala. B o dzula ¼aiburari a tshi khou vhala. C a tshi khou vhuya u vhala ¼aiburari. D a tshi khou ya u vhala ¼aiburari. (1) 1.10 Arali o vha e inwi we a vha a tshi khou ¾o»ou tshipiwa nga avha vhatukana no vha ni tshi »o ita mini? (2) 1.11 Inwi ni a pfela vhu¾ungu avha vhatukana kha tshiwo tshe tsha vha wela? Tikedzani. (2) TSHIBVELEDZWA TSHA B PULANE YA U VHALA 1.12 Ndi tshini tshine uyu musidzana a khou ita? (1) 1.13 Bulani ¿wedzi na ¿waha wa zwe hezwi zwithu zwa itea ngawo. (2) 1.14 Bulani TSHITHIHI tshine tsha sumbedza uri uyu musidzana u na vhu»ikumedzeli kha mushumo wawe. (1) 1.15 Ndi ufhio muhumbulo une wa ni »ela musi ni tshi sedza tshifanyiso itshi. (2) 1.16 Ndi zwifhio zwine ra lavhelela kha vhumatshelo ha uyu musidzana malugana na zwine a khou ita? Tikedzani. (2) 1.17 Ni a ima na na zwine zwa khou bvelela kha itshi tshifanyiso? Tikedzani. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 6 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 No humbelwa uri ni laye vhagudi nga ha kutshilele ku tamisaho, nahone kwo ¾ambaho. Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala mbuno dza SUMBE dzine dza tea u wanala kha tshipitshi tsha½u tsha u laya vhagudi, ni tshi sedza zwipikwa zwine muthu a tea u »ivhetshela u itela u bvelela vhutshiloni hawe. NDAELA 1. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, tshivhalo tsha maipfi a½u TSHI SO NGO PA¶A 70. 2. Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u swika kha 7. 3. ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we. 4. Shumisani maipfi A¸U. 5. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheleloni a manweledzo/samari ya½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C VHUTSHILO VHU TAMISAHO Muthu mu¿we na mu¿we u na zwine a zwi funa vhutshiloni hawe. Zwine muthu a zwi funa vhutshiloni hawe ha tou nangeliwa nga mu¿we. Ene mu½e u tou »inangela. Zwithu zwine muthu a tou »inangela zwi sumbedza zwa dovha zwa langa vhuyo hawe. Khaarendwe ndi mu¾hannga o »inangelaho u tshila nga ½dila yavhu»i. Kutshilele kwawe kwo »isendeka kha u vhala dzibugu. Mu¼oro une a vha nawo ndi wa u dzhena tshikolo a vhuya a ¾haphudza na pfunzo dza n¾ha. Mu¿we mu¼oro wawe ndi wa u shuma zwavhu»i. Mushumo une a u funa ndi wa u vha mulanguli wa dzi¿we khamphani khulwane dzi ngaho sa VODACOM, MTN, Anglo American na dzi¿wevho. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 7 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC Muthu mu¿we na mu¿we u na mu¼oro wa u vha na mu¾a wavhu»i. Izwo zwi nga konadzea nge muthu a vha na u »inangela kutshilele kwavhu»i. A hu na muthu ane a funa u malwa nga ¼ihwarahwara kana u mala tseramisiamelo. Khaarendwe na ene u »i funavho u vha na mu¾a wa tshirunzi. U vha na thundu yavhu»i sa nn»u, goloi kana zwiambaro zwi langwa nga tsheo kana u nanga kutshilele kwe muthu a ku tevhela. Khaarendwe o nanga kutshilele kwavhu»i, ½amusi u na thundu i tamisaho. Khaarendwe o »inangela dzikhonani dza vhukuma dzi no fhulufhedzea. Uho vhukonani ndi ha u fha¾ana kha vhumatshelo havhu»i. Vha dovha hafhu vha fha¾ana kha kuhumbulele kwa pha¾o. Ngeletshedzo dzo dziaho dzi kunda mihumbulo mivhi dza sika mihumbulo mivhuya. Khaarendwe ndi muthu ane a tshila nga ipfi ¼a Mudzimu hu¿we na hu¿we hune a vha hone. Ndamulelo u i wana ipfini ¼a Mudzimu ngauri o dzumbama murunzini wa Mukonazwo¾he. Tsheo ye a i dzhia i mu kuvhatedza kha vhuvhi ha ¼ino shango na zwikwekwe zwo¾he zwo rewaho nga ene Suke. Musi u tshi »inangela vhutshilo u konavho na u humbulela vha¿we vhathu wa vha thusa, u sa vha ¾ongeli na u vha nyefula. U tshila vhutshilo vhune ha tamisa kha lushaka ndi zwa ndeme; mu¿we na mu¿we a tamevho u edza iwe. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 8 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC KHETHEKANYO YA C: LUAMBO MBUDZISO 3 ¹alelani khungedzelo (TSHIBVELDZWA TSHA D) i re afho fhasi uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khayo. TSHIBVELEDZWA TSHA D VHUENDI HA TIBUNDIKHALI VHATHU NDI MAPFURA! Vha hwalelwa vho ima henefho. Ri hwala: Mi¾avha Zwidina Thundu dza u fha¾a Mutengo ndi R650,00 *Arali vho hwalelwa mihwalo mi¾anu. Hu na tshipentshele mafheloni a ¿wedzi mu¿we na mu¿we. U wana zwinzhi vha kwama: Ailwei Mudzunga: 011 578 2372 084 600 6075 www.mudzangai.com 3.1 Bulani khephusheni ya khungedzelo iyi. (1) 3.2 Ndi tshini tshine tsha khou kungedzelwa afha? (1) 3.3 Topolani luambo lwe lwa shumiswa u kunga vhathu vhane vha ¾o»a thuso. (1) 3.4 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho: Vhuendi ha Tibundikhali vhu thusa vhathu nga u vha hwalela ..., ... na. A gadakada, mi¾avha na zwidina B thundu dza u fha¾a, zwidina na mi¾avha C zwidina, thundu dza u fha¾a na mathaela D mi¾avha, ma¾iraka na thundu dza u fha¾a (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 9 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC 3.5 Ndi ngafhi he ha shumiswa fonto ¾hukhu nahone ndi ngani? (2) 3.6 Ndi tshini tshine tsha khou ¾ahela zwi tshi ya nga ¾ho»ea dza khungedzelo? Tikedzani. (2) 3.7 Ni tshi sedza kha iyi khungedzelo ni vhona i tshi nga kunga vhathu vhane vha khou ¾o»a thuso ya ulu lushaka? Tikedzani. (2) [10] MBUDZISO 4 ¹alelani khathuni (TSHIBVELEDZWA TSHA E) i re afho fhasi uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khayo. TSHIBVELEDZWA TSHA E Tshifanyiso tsha 1 Tshifanyiso tsha 2 Tahifanyiso tsha 3 Tshifanyiso tsha 4 N½e na inwi ½amusi Ni vhone ni sa »o Farelelani mugopi ndi Ndo no neta nga u ri »o tamba nthwa nga mugopi, wone une wa »o ni thusa. tamba, kha ri ¾uwe ndi zwavhu»i uyu ndi khou dzhia tshi fhedza holu. mutambo washu. zwinepe. 4.1 Bulani mbeu ya vhathu vhane vha khou wanala kha tshifanyiso tsha 1 ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u. (2) 4.2 Bulani zwithu ZWIVHILI zwine zwa khou bvelela kha zwifanyiso zwa 2 na 4 afho n¾ha. (2) 4.3 Kha tshifanyiso tsha 1 na tsha 3 hu na zwithu zwine zwa fana na zwine zwa fhambana. Inwi zwi sumbedzeni. (3) 4.4 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho: U ya nga tshifanyiso tsha 1 zwi sumbedza avha vhatambi vha tshi ... A lwa. B an»ana. C kolelana. D a hu na phindulo yo teaho. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 10 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC 4.5 Sumbedzani tshifanyiso tshine tsha sumbedza uri hu na tivha ¼a ma»i. Tikedzani phindulo ya½u. (2) [10] MBUDZISO 5 5.1 Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA F) a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao. TSHIBVELEDZWA TSHA F Mu¾ani wa ha Malindi ho vha hu na vhana vhararu vhe vha siwa nga vhabebi musi vha tshi lovha. Vho vha vhe Mu¾huphei, Lufuno na Rendani kusidzana kwa lupedzi lwa afho mu»ini. Vho vha vha tshi dzula Tshi»angalani. Afho mu»ini khuhu yo vha i tshi tevhela muthu. Tshi¿we tshifhinga ho vha hu tshi ita hu tshi sevhiwa nga muroho wo omiswaho. Ho »i vha na mi¿we mi¾a ye ya vha i tshi vha thusa nga zwi¼iwa na dzi¿we ¾ho»ea dza mu¾ani. Mu¾huphei o vha a tshi ¾hogomela vhana. Vho vha vhe vhana vha futelelaho kha zwa tshikolo vha dovha hafhu vha farisana kha mishumo yo¾he masiari na vhusiku. Vho vha vhe vhana vha no kona siani ¼a zwa pfunzo. Wo vha u tshi wana vho tou fombe kha bugu dzavho. 'Rendani vhalani bugu dza½u ni songo neta.' Ndi Lufuno a tshi eletshedza Rendani hu u itela uri vha bve vhusiwanani. Mi¿waha i si mingana, Mu¾huphei o »o phasa gireidi ya 12 nga ½aledzi. O mbo »i wana bazari a ya yunivesithi ya Ven»a u gudela zwa vhudokotela. O fhedza a vha na sedzhari yawe henefho ¹hohoyan»ou a thusa khaladzi na murathu. 5.1.1 ¸eani tshisadzi tsha ipfi mu¾hannga ¼i fhungoni ¼o teaho. (2) 5.1.2 Topolani dzina ¼o ¾ukufhadzwaho mafhungoni aya ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni ¼o teaho. (2) 5.1.3 Kha fhungo ¼a u thoma kha iyi ndima ye na ½ewa hu na ¼ibulafhethu, inwi ¼i topoleni ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni ¼o teaho. (2) 5.1.4 ºwalani fhungo ¼i tevhelaho ¼i kha tshifhinga tsha zwino: Vho vha vha tshi dzula Tshi»angalani. (1) 5.1.5 Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Vhana ... Mu¾huphei o vha a tshi ¾hogomela vhana. (1) 5.1.6 Ndimani ye na ½ewa afho n¾ha hu na ¼iambele, inwi ¼i ¿waleni ni dovhe ni ½ee na ¾halutshedzo ya¼o. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 11 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC 5.1.7 ºwalani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga: Lufuno o ri: 'Rendani vhalani bugu dza½u ni songo neta.' (1) 5.1.8 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga ipfi ¼ithihi ¼o imelaho ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha ayo o ½ewaho. Vho vha vha tshi ita vha tshi sevha nga muroho wo omiswaho. A Mukoki B Mukusule C Mashonzha D Delele (1) 5.1.9 Vhalani fhungo ¼i tevhelaho ni kone u sumbedza uri ¼i a kona u vha na ¾halutshedzo MBILI dzi sa fani. Vhana vhararu vhe vha siwa nga vhabebi. (2) 5.2 ¹alelani tshifanyiso (TSHIBVELEDZWA TSHA G) tshi re afho fhasi uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho. TSHIBVELEDZWA TSHA G Elelwani, n½e ndo »ela zwa tshikolo, Hai! Tshikolo tshi zwa vhasidzana a tshimbila na si zwanga. vhasidzana, nahone Nahone zwi a n½e ndi a vha funa. dina. Ndi ngoho, kha ri vhulunge vhumatshelo Ni songo »iita hashu. Zwa vhatukana vhatukana vha no zwi »a tshikolo tsho funesa vhasidzana. no fhela. Inwi vhulungani vhumatshelo ha½u. Zwe na amba zwi na pfunzo, ndi »o zwi elelwa zwifhinga zwo¾he. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha si¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 12 DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013 NSC 5.2.1 Kha itshi tshifanyiso hu na muthu ane a khou hanedza mu¿we. Zwino inwi topolani ¼iaravhi ¼e a ¼i shumisa u hanedza ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni ¼i pfalaho. (2) 5.2.2 Sumbedzani ¼iitesa ¼i re kha ayo mafhungo a no khou ambiwa afho n¾ha ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni. (2) 5.2.3 Mu¿we wa avha vhasidzana u sumbedza a na u dzhia sia zwi tshi ya kha vhasidzana na vhatukana. Inwi sumbedzani he a sumbedza u dzhia sia hone. Tikedzani. (2) [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40 MARAGAGU¹E: 80 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa