Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 November 2017 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12201720 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 question paper from the November 2017, 20 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) LARA 2017 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: Awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 20. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 2 DBE/Lara 2017 NSC PFESESANI 1. Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso. 2. Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga dzine na tama u fhindula. 3. Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 4. Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI DZIºWE na DZIºWE. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso MBILI kha nganea ye na guda. KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha irama ye na guda. µ KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa. KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 5. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 6. Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse. 7. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE na IºWE nga vhuronwane. 8. Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa zwone kha bammbiri ¼a mbudziso. 9. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 60 kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 3 DBE/Lara 2017 NSC ZWI RE NGOMU Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he. KHETHEKANYO YA A: NGANEA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda. NOMBORO YA MBUDZISO MARAGA SIA¹ARI 1. U tshila ndi u vhona 17 5 2. U tshila ndi u vhona 18 6 3. Ho-dina one 17 8 4. Ho-dina one 18 9 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha irama ye na guda. µ 5. Findinkodo 18 11 6. Findinkodo 17 13 KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 7. 'Ndi a pu¾edza ha itea embe' µ 18 15 8. 'Dokotela wa mukhuwa nandi' 17 16 KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. 9. 'Thingothendeleki' 18 18 10. 'Muungeledzi' 17 19 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 4 DBE/Lara 2017 NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone. KHETHEKANYO MBUDZISO MBUDZISO DZI LUSWAYO TEAHO U √ FHINDULWA A: Nganea 1–4 2 B: ¶irama 5–6 2 C: Nganeapfufhi 7–8 2 D: Vhurendi 9–10 2 PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI fhedzi. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 5 DBE/Lara 2017 NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma adzhe µ Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha nganea ye na guda. MBUDZISO 1 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA A Mpho o ri u pfa fhungo i¼i a zwi ivha uri Maria u khou amba mini. A thoma u µ takala na zwenezwo. 'Naa zwino o no vha afhio? No tou a u mmbudza zwenezwo?' µ 'Ni khou ¾o a ndi tshi tou bula ndi wa musidzana?' µ Maria u ralo a tshi khou ¿we¿wela, a dovha a isa phan a. µ 5 'A thi ri hu pfi khuhu ya phambo a i imbi mutsho!' Maria u ralo na a¼a ma½o awe matshenatshena a tshi vhonala a tshi tou vhangama. 'Zwi na mini? Bulani! Ano ma uvha a hu tshe na u pfi gukulume kana phambo.' µ 'Ngauri ni khou nkombetshedza uri ndi bule, ndi o bula. Mpho!' µ 10 'Ndaa.' 'Ni tshi tou ntsedza-vho sa musidzana, ni mmbona hani?' 'U amba ngoho zwi a tshidza Maria, n½e ndi ni vhona ni musidzana wavhu i nga µ maan a.' µ 'Arali zwo ralo, na n½e ndi pfa ndo takala nga maan a.' µ 15 'Tshi¿we hafhu ndi tsha u ri ndo a u ni ramba uri …' µ 'N½e zwa u ya phathini a thi pfani nazwo, ndi fhano ndo no tou neta nga u ¾wa ndi tshi ya dziphathini.' 'Inwi ni khou dina nga u nnzhena ha½wani. N½e a thi khou ni ramba u ya phathini lini. Ni khou rambwa nga n½e.' 20 'Ndi khou rambwa nga inwi?' 'Ndi khou ni ramba uri matshelo ni e n uni yanga ri ¼e ro¾he zwi¼iwa zwa nga µ µ madekwana.' 1.1 Mpho u takadzwa nga mini mafhungoni aya? (1) 1.2 Bulani fhethu he avha vhaambi vha ¾angana hone. (1) 1.3 Sumbedzani zwiito zwa Maria zwi no mu ¾ana sa tseramisiamelo. (2) 1.4 Muanewa dendele ndi Mpho. Ndi ngani ni tshi ralo? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 6 DBE/Lara 2017 NSC 1.5 ·ifurase ¼o swifhadzwaho ¼i ni µ isela muhumbulo ufhio no µ isendeka na nyito dzo bvelelaho buguni. (2) 1.6 Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana tshipi a tsha mathomele. Ndi ngani ni tshi µ ralo? Tikedzani. (2) 1.7 Sumbedzani masiandaitwa o welaho Mpho nga u sa ¾honipha mufumakadzi wawe siani ¼a lufuno. (2) 1.8 Zwa vhufarekano mishumoni ni vhona zwo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.9 Arali no vha ni khonani kana shaka ¼a Maria, no vha ni tshi nga mu eletshedza zwifhio siani ¼a vhu ifari hayani na mushumoni? µ (3) [17] NA MBUDZISO 2 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA B 'Kha izwo vha songo ofha tshithu. Ri½e ri o phetha mushumo hoyo, na vhu¾ala µ a vhu nga o vhonala.' µ Mpho o mbo i bvisa masheleni a si gathi a fha vha¾hannga avha. U bva afha, a µ ho ngo tsha vha na zwi¿we arali hu si u humela hayani hawe. Dugudzha na Dzwaini vho sala vha langana zwauri vha o ya n uni ya Mashudu µ µ 5 nga madekwana a ·avhu¾anu. ·avhu¾anu ¼o ri ¼i tshi swika, ho no vha madekwana, vho mbo i livha ngei n uni ya Mashudu. Afha zwan ani vha µ µ µ vhonala vho ambara dzigilafu ngeno zwifha¾uwo zwo thivhiwa nga mi¿adzi, ho tou sala ningo na ma¾o fhedzi. Hu songo fhela tshifhinga tshingafhani, vha mbo µ i vha vha tshi ri vho wa ha Mashudu. 10 'Ro swika n uni ya Mashudu.' Ndi Dzwaini. µ 'Ndi hone naa inwi?' 'Ee! Ndi hone.' 'Hafhu ni vhe no sedzesa nga maan a, a thi ¾o i ri tshi sokou dzhena n uni ya µ µ µ muthu ane a si vhe ene.' 15 'Nn u ya Mashudu ndi a i ivha nga maan a. Ndi hone henefha! Lu¼a lutambo µ µ µ lwa u ita mushumo no bva nalwo?' 'Ndo bva nalwo?' Nn u ya Mashudu i vhonala i kha i vha yo fungwa mavhone. Hone ho vha hu µ µ sa vhonali thavhithavhi ya vhathu vhunga Mashudu o vha a tshi dzula e e¾he. 20 Dzwaini o mbo i khokhonya kha vothi. µ Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 7 DBE/Lara 2017 NSC 2.1 Bulani fhethu hune aya mafhungo a khou bvelela hone. (1) 2.2 Ndi mushumo e u no o phethwa nga vhaambi afho mafhungoni? µ µ (1) 2.3 Sumbedzani tshivhangi tsha khu ano vhukati ha Mpho na Mashudu. µ (2) 2.4 U funesa tshelede ndi zwone mudzi wa tshivhi. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i no isendeka kha zwo bvelelaho kha Dzwaini na Dugudzha. µ (2) 2.5 Mafhungo e na vhala afho n¾ha, a ri isa kha nyito dzifhio dza ma¾hakheni a nganeapfufhi iyi? (2) 2.6 Mafhungo aya a ¾u¾uwedza hani magumo a nganeapfufhi iyi? (2) 2.7 Ndivho ya mu¿wali kha nganeapfufhi iyi ndi ifhio? (2) 2.8 U funzea ha Mpho zwo mu thusa kha u wana ¾hanziela fhedzi a zwo ngo mu fha¾a mihumbuloni. Tendani kana ni hanedze ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u. (2) 2.9 Zwo bvelelaho kha thasululo ya nganeapfufhi iyi zwi a tendisea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.10 Vhu ipfi ha½u ndi vhufhio no sedza u lingea ha Dzwaini na Dugudzha kha µ u idzhenisa kha u pfuka mulayo. µ (2) [18] Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 8 DBE/Lara 2017 NSC HO-DINA ONE – Sharon Mbedzi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha nganea ye na guda. MBUDZISO 3 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA C Vho ri vhe kati na nyambo yeneyi ha vha hu tshi khou swika Osbon. A ene musuku a tshi bvela phan a na u amba: 'Au, izwi ndi Osbon, swikani ri suke µ ¼i¿we fhungo hafha ¼ine ¼a khou ri kanganyisa arali zwi si zwa u fhambana nga kuhumbulele na kuvhonele kwa zwithu.' Osbon o ri u swika a ima phan a ha avha vhavhili. 'Hu pfi ndi ¼ifhio fhungo ¼a 5 µ hone?' 'A thi ri 2010 yo fhira, inwi ri vhudzeni ¾hama yanga, yo ni fara hani?' O ri u ralo Musuku a kweta ¾hoho o sedza fhasi. 'Mashika a ¿waha ndi eneo. U fhirwa nga mi¿waha yo¾he yo fhiraho. I ngafhi mishumo ye magalaha a ri i o vha hone? Thumbu i khou ita uri hu vhe na 10 µ zwilonda milomoni ya vha¿a½i.' O ri u ralo Osbon a peta zwan a a zwi vhea kha µ khana. Musuku o tou fa nga maseo he a fhedza nga u rwa gona ¼awe nga tshan a tsha µ u ¼a. 'Khezwi u tshi nga wo ni sinyusa ¿waha wa 2010?' U khou ralo Musuku a tshi 15 khou bvela phan a na u sea. µ 'Khamusi arali hu tshee na Vho Mandela, havha¼a vho vha tshi ivha na u pfesesa µ vhuyo havho. U bva nga ¿waha wa gidi-mbili ¾hanu, zwithu zwo no sokou shanduka. A ni ambi uri ri½e ro pfuma vhukuma ngeno vhathu vha tshi khou µ i¾ongisa nga zwibveledzwa zwa ma¿we mashango. Fhano vha tou nambatedza 20 tshiphuga¾halu n¾ha ha henengeo, ndi mini zwenezwo.' U khou ralo Osbon a tshi sumbedza na nga zwan a thovhela. µ 3.1 Mafhungo e na vhala a an adza tshipi a tsha mathomo. Ndi ngani ni tshi µ µ ralo? (1) 3.2 Bulani vhushaka vhu re hone vhukati ha Ngeletshedzo, Musuku na Osbon. (1) 3.3 Huna khu ano ya nga nn a i re afho mafhungoni. Ndi ngani ni tshi ralo? µ µ Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.4 Vhambedzani kuhumbulele kwa Ngeletshedzo na Osbon no sedza mitambo ya bola ya ¼ifhasi ya 2010. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 9 DBE/Lara 2017 NSC 3.5 ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho mafhungoni ayo. (2) 3.6 Ngeletshedzo ndi muanewa dendele. Ndi ngani ni tshi ralo? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.7 No itika nga mafhungo a re buguni iyi ndi zwifhio zwi si zwavhu i zwe µ µ Ngeletshedzo a ita zwi no kwama tshikolo. (2) 3.8 Ndi zwifhio zwine Osbon a µ ivhelwa zwone zwe Ngeletshedzo a zwi shavha kha bugu iyi? (2) 3.9 Inwi ni vhona izwi zwa Ngeletshedzo zwa u litsha tshikolo zwi zwavhu i? µ Ndi ngani ni tshi ralo? (3) [17] NA MBUDZISO 4 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA D ·o ri ¼i tshi vho ¾o ou ita vhusikukati, vha vha vha tshi khou swika kha ¼a µ ¹hohoyan ou. U swika mafhandeni a u ya yunivesithi yeneyi ya Ven a, vha µ µ dzhena kha garatshi ya u ya kha tshan a tsha u ¼a musi vha tshi khou bva µ Shayandima vha shela zwivhaswa kha goloi vhuvhili hadzo. Vha sa a thu u fhira vha imela thungo zwi¾uku hanefho garatshini sa vhathu vhane vha khou ¾o ou 5 µ awela. Ndi musi vhe henefho he vha pfesesa u davhidzana na Ngeletshedzo. 'Veronica kwamani tsilu ¼a½u uri ¼ivhe ¼i tshi ilugisa. Ri½e hafhu ri shuma nga µ tshifhinga.' Ndi Sibongile we a ralo o bvula na ngilasi dzawe ma¾oni. Ma¾o vhu vhulialia sa ½owa yo pfa lushada. Nga itshi tshifhinga o vha a tshi vho thoma u lu mu½a lwa hawe. 10 Veronica o vha a si na thaidzo sa vhunga o vha a tshi vho kona u lu pfa a dovha a kona na u fhindula. 'Ho luga vhathu kha vha ri ndi mbo i mu kwama.' O ri u ralo a mbo i pu¾edza- µ µ pu¾edza lu¾ingokhwalwa lwa Sibongile fha¼a. Lwo ri u dzhena a mbo i ½etshedza µ Sibongile uri vha davhidzane. 15 'Munna, zwa zwino ndi hafha mafhandeni a u ya vhukati ha orobo na hafha µ luvhan eni lwa bola. Veronica o ri ½ea matshimbilele o¾he uri ri swike mu ini. Ri µ µ ro¾he u swika afho?' 4.1 Ndi vhonnyi vho swikaho ¹hohoyan ou ¼i tshi vho ¾o ou vha vhusikukati? µ µ Bulani VHAVHILI fhedzi nga madzina avho. (2) 4.2 Ndi ngani vhathu avha vho iwana vhe ¹hohoyan ou? µ µ (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 10 DBE/Lara 2017 NSC 4.3 Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana tshipi a tsha ma¾hakheni. Tikedzani µ phindulo ya½u. (2) 4.4 Ndi maano afhio e Veronica a a luka uri a kone u wana tshelede kha Ngeletshedzo? ¹an avhudzani. µ (2) 4.5 Musi no sedza nyambedzano yo vhaho hone vhukati ha Ngeletshedzo na malume awe Vho Maboho, ni vhona Ngeletshedzo e muthu wa mvumbo e? µ Bulani ZWIVHILI fhedzi. (2) 4.6 Dzina ¼a bugu ¼i pfi: Ho dina one. One hu khou ambiwa mini nahone sumbedzani uri o dina hani? (2) 4.7 Sibongile na lugwada lwawe vho ivha hani hune Ngeletshedzo a dzula µ hone ngeno hu lwa u thoma vha tshi ya? (2) 4.8 Vhalani mutaladzi hoyu: 'Veronica, kwamani tsilu ¼a½u uri ¼i vhe ¼i tshi µilugisa.' Khwa¾hisedzani vhungoho ha fhungo i¼i no isendeka nga zwo µ bvelelaho buguni iyi. (2) 4.9 Ngavhe inwi no vha ni khonani ya Ngeletshedzo, no vha ni tshi nga mu eletshedza zwifhio zwi tshi elana na kutshilele kwawe nga murahu ha lufu lwa mme awe? (2) [18] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 11 DBE/Lara 2017 NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso DZO¹HE (Mbudziso pfufhi) kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha irama ye na guda. µ MBUDZISO 5 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA E MUTHUMUKHULU: Ndo ni vhidza uri ndi ni ivhadze uri De Wit o ndalela. µ SKOSANA: Naa vhushaka havho na De Wit a vhu athu u fhela? Naa a thi ri o bva muvhusoni? U kha i ¾o a mini? µ µ MUTHUMUKHULU: (Nga ipfi ¼o dzikaho.) A thi athu u fhedza u amba. SKOSANA: (U kotamela fhasi.) Kha vha ambe. 5 MUTHUMUKHULU: (U a ho¾ola.) Vha ¾o a u fara phurovintsi ya Kapa µ Vhukovhela. SKOSANA: Mini? DUMA: Khezwi vha sa bvi ho¾he. SKOSANA: Havha vhathu ndo vha vhona, a vhaho kha u fha¾a, vha 10 ¾o a u vhanga n a o. µ µ µ MUTHUMUKHULU: Na fhumula-a! SKOSANA: Hedzi ¾hama dzavho Muhulisei zwino vhone vho ri mini khadzo? MUTHUMUKHULU: Ni songo hangwa zwauri ro¾he ri khou shuma hafha 15 fhethu, ro vhea dzimbilu dzashu kha u takadza mudzulapo mu¿we na mu¿we wa shango ¼ashu. Hafhano ri kha u fha¾a lushaka. DUMA: (U a sea.) Zwi tou vha khagala uri Muhulisei vho tendelana na maambiwa a Vho De Wit. 20 MUTHUMUKHULU: Ii, ndo tenda,vhoinwi ni humbula uri zwi tou itiswa hani? SKOSANA: Idzi khetho dza masipala dzi aho, na dzenedzi ¾hama µ dzavho dzi o i khampheina? µ µ MUTHUMUKHULU: Ndo ri vha khampheine nga hune vha nga kona uri vha pfe vho vhofholowa. Naa a thi ri vha ¾o a u vhona 25 µ maan a ane vha vha nao? µ SKOSANA: Zwino, Muhulisei, hafhu vho vhuya vha amba uri vha khou o bva kha zwa polo¾iki mi¿wahani i aho? µ µ MUTHUMUKHULU: Ndo ralo. SKOSANA: (U sedza Duma.) Ii, kani a vho ngo ralo? 30 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 12 DBE/Lara 2017 NSC 5.1 Fhethuvhupo ha mafhungo aya ndi ngafhi? (1) 5.2 Muthumukhulu o olwa sa mubvumbedzwa wa lushaka lufhio? (1) 5.3 Ndi zwifhio zwine Skosana a fhambanela zwone na Muthumukhulu kha mafhungo e na vhala? (2) 5.4 Mafhungo e na vhala a wela kha tshipi a tsha u bveledza mafhungo. µ Tikedzani. (2) 5.5 Mahoro mavhili ane a khou fhambana ndi afhio? (2) 5.6 No sedza kha mu¾aladzi wa 17 na 18, nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho: Musi hu tshi pfi 'Hafhano ri kha u fha¾a lushaka.' Zwi amba uri … A vharema vha ime zwavhu i. µ B vhathu vha tshilisane. C dziminisi¾a dzi hole nga maan a. µ D u fhiri¾anya vhathu. (1) 5.7 De Wit ane a khou ambiwa afha ni mu vhona sa muanewa wa mvumbo e µ zwi tshi a kha vhushaka hawe na vharema? µ (2) 5.8 ¹alutshedzani zwine ¼ifurase i¼i ¼a amba zwone 'Khezwi vha sa tou bva tsho¾he.' (2) 5.9 Muthumukhulu na Skosana a vha vhoni zwithu u fana. Ni a tendelana na uyu muhumbulo naa. Tikedzani phindulo ya½u. (2) 5.10 Ndi ifhio ngeletshedzo ine na nga i ½ea mahoro ane a khou lwa? (3) [18] NA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 13 DBE/Lara 2017 NSC MBUDZISO 6 Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha irama ye na guda uri ni kone u µ fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa µ nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA F DE WIT: (U a ho¾ola.) Vhahashu, u dzhenelela hashu kha muvhuso uyu wa mbuelano ya lushaka, zwi nga zwi µ o µ isa tsira kha ¼ihoro ¼ashu. (A tshi posa ma¾o a wana tshan a tsho no ima.) Mulandu? µ COETZEE: Tsira ya mini, khufha ri tshi khou vhusa shango? DE WIT: I¼o-vho n½e a thi imi na¼o, ngani ngauri khufha tshashu hu u 5 bvumela luimbo lwo simiwahi nga Madimokirati. Vhahashu, kha ri tende zwuri Madimokirati vha na maan a, ngauri na zwidulo zwe µ vha wina phalamendeni ndi zwinzhi. (Hu pfala phosho.) MUNNA: N½e ndi ima na muhulisei Vho De Wit. A thi vhoni ri tshi kha i 10 µ vha na mulomo kha khabinethe yo rangwaho phan a nga µ Madimokirati. Khwine kha ri be, ri sasaladze hoyu muvhuso wa mademokirati ri nn a ha khabinethe. µ DE WIT: Khe¼o fhungo! COETZEE: Vhanna, polotiki ya u sasaladza muvhuso na u khwikhwidzela gariki 15 murahu yo fhelelwa nga mushumo. Naa khezwi ri sa omeleli muvhuso wonoyo ra u tikedza nga hune ra nga kona? Vhathu ri songo hangwa hune ra bva hone. Mvelaphan a ndi nge ra i tumba µ n¾ha nga mulayo washu wa khethanongalukanda. DE WIT: Minista Coetzee, n½ee n evhe. µ 20 COETZEE: Ndo thetshelesa. DE WIT: Ri½e ri khou bva muvhusoni hoyu ri na muya wa u fha¾a. U tikedza hashu muvhuso wa Madimokirati zwi o ri sia ri½e ri si tshee na µ mushumo u pfalaho. Nahone arali ra sa bva kha uno muvhuso ndi hone u fa ha ·ihoro ·a Lushaka! 25 COETZEE: U bva hashu kha muvhuso wa mbuelano, ndi u la¾edza vha¼a vhe vha ri voutela. 6.1 Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipi a tsha mathomele. Ndi ngani ni tshi µ ralo? (1) 6.2 Vhathu vhane vha khou ambedzana vha khou fariswa khakhathi nga vhafhio? (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 14 DBE/Lara 2017 NSC 6.3 Havha vhathu vho fhulufhuwa kha zwa polotiki. Tikedzani muhumbulo uyo. (2) 6.4 'Hetshi a si tshifhinga tsha Paul Kruger.' Fhambanyani tshifhinga tshine tsha khou ambiwa nga hatsho na tsha zwino. (2) 6.5 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Vhane vha khou amba a vha tshe na maan a ngauri: µ A Vha khou lwa nga tshavho. B Murangaphan a wavho u a ofha. µ C A vha na zwidulo zwinzhi phalamendeni. D De Wit u khou vha la¾edza. (1) 6.6 De Wit na Coetzee a vha vhoni zwithu u fana. Ni a tendelana na muhumbulo uyo? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 6.7 Ndi ngani vhatshena avha vha tshi khou tshuwa zwine zwa khou a? µ (2) 6.8 Ni tendelana u guma ngafhi na zwe Coetzee a amba a tshi ri: Vhanna, polotiki ya u sasaladza muvhuso … nga mushumo. (2) 6.9 Zwine vharema vha khou ita kha vhatshena ni vhona zwo tea? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 6.10 Ni vhona nndwa dzine dza khou bvelela vhukati ha madzangano a polotiki buguni iyi dzo tea naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 15 DBE/Lara 2017 NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µ isendekaho kha nganeapfufhi dze na guda. MBUDZISO 7: 'NDI A PU¹EDZA HA ITEA ¶EMBE' – NA Milubi Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganeapfufhi ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA G Vha mbo i monisa khii, vothi ¼a vulea. Vha dzhena vha ¼i vala zwavhu i vha sa µ µ vhuyi vha ita phosho. Vha dzhenisa khii vhe nga ngomu, vha monisa, ha vha u khia. Vha ima vha sedza, vha wana ho tou bodobodo nga swiswi. Vha ½angavhedza vha swika vha dzhena rumuni ya u e ela. Vha vula xara eni µ µ zwi¾uku¾uku uri vha kone u vhona zwavhu i nn a. Vho no ita ngauralo vha mbo 5 µ µ µi dzula henefha ¾hodzini ya mmbete, ma¾o ngeno o i ¾alela ngei nn a. µ µ Zwenezwo vha vhona goloi mavhone zaa ... ya a ya ima phan a ha ma¾o avho. µ µ Vha vhona vhathu vha tshi kwambatelana vha mbo i lumelisana nga meme dza µ mulomo. Vha dovha vha dovha hafhu. U fhedza uyu wa mufumakadzi a vula vothi, vha tshi sedza vha wana a hu na zwi¿we, ndi Narina musadzi wavho. Vha 10 mbo i bwela tshifha¾uwo tshavho zwan ani vha sedza fhasi. µ µ Zwo¾he zwo thoma sa madze. Havha vho Gideon Dimbalala vho o vhudza µ mufumakadzi Vho-Narina zwauri vhone vha khou ya mu¾anganoni ngeyo-ngeyo. Vha ri arali hu u vhuya vha o vhuya nga Swondaha. Mufumakadzi ndi u vha µ longela zwo¾he zwo fanelaho. Nangoho vha¼a vha dzhena goloini vha i¾utshela. 15 µ Vho Gideon Dimbalala vho vha vhona maitele a no nga ha fushi kha hoyu mufumakadzi wavho. I¾ali muthu arali o no vha na peta a sa hangi na luthihi. 7.1 Mafhungo e na vhala afha a khou bvelela ngafhi? (1) 7.2 Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipi a tsha mathomele. Ndi ngani ni tshi µ ralo? (1) 7.3 Tsho vhangaho khu ano vhukati ha Vho Gideon Dimbalala na Vho Narina µ mafhungoni aya ndi tshifhio? Tikedzani phindulo yanu. (2) 7.4 ¹alutshedzani mutaladzi wo swifhadzwaho no livhanya na zwe na vhala afha. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 16 DBE/Lara 2017 NSC 7.5 Ndivho khulwane ya mafhungo a nganeapfufhi iyi ndi ifhio? ¹alutshedzani. (2) 7.6 Vho Narina vho vha vhe muthu- e malugana na vhu ifari havho? µ µ (2) 7.7 Muanewa dendele kha nganeapfufhi iyi ndi … A Gideon Dimbala B Narina C Nora D B na C (1) 7.8 Nora na Vho Narina vho ¾anganywa nga zwiito zwino fana. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i no »itika nga zwi bvaho buguni iyi. (2) 7.9 Zwe Vho Dimbalala vha ita zwa u lalela mufumakadzi wavho zwi a itea vhutshiloni naa? Tikedzani. (2) 7.10 Ni vhona hu na pfunzo ye na guda kha nganeapfufhi iyi naa? Tikedzani phindulo ya½u. (3) [18] NA MBUDZISO 8: 'DOKOTELA WA MUKHUWA NANDI' – LL Mafenya Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganeapfufhi ye na guda uri ni kone u fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu o langwa nga µ tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso. TSHIBVELEDZWA TSHA H 'Vhone, u vha misisi a zwi tsha shuma. Zwo no bva vhukati ha shango. Na mafhungo hayo a ngoma ya mukhuwa a ri na na mushumo nao. Tshine ra ¾o a µ ndi u tshidza vhutshilo ha hoyu muthu.' Ndi sisi¾a Mawela a tshi khou lingedza u fanyisela hoyu mukhuwa. 'Ohoho, arali muthu o takala a tshi khou takalela u vhona ngoma ya mukhuwa u 5 µ o tou shonela thavhani ya Mposi!' Louw uri u amba izwi a mbo i isa phan a naµ µ u dubisa bibi yawe. U bva afho Louw a mbo i ita lunzili lwa uri a vhidzelwe dokotela wa mukhuwa. µ Sisi¾a Mawela na ene a si tende-vho. A ri dokotela a hu na mu¿we nga nn a ha µ onoyu o telwaho ¼ene¼i uvha. Onoyu ndi dokotela Konani. µ 10 Dokotela Konani a tshi vhona mafhungo a tshi khou kon a a tshi ya, a mbo i µ µ livha ha suprithenndede. A tshi swika a mu ¾alutshedza a tshi khou humbula uri sa mukhuwa-vho, u o amba na mukhuwa wa hawe a pfesesa. µ Suprithenndede na ene ndi u mbo i¾anutshela dokotela konani. A ri a igudise µ µ mulayo wa u amba na mukhuwa zwavhu i. A tshi isa phan a a ri nahone sibadela 15 µ µ itsho lufuno lwa mukhuwa ndi lwone lu no fanela u bveledzwa, lu si lwawe. U fhedza afho suprithenndede a mbo i doba lu¾ingo a mbo i rwela mu¿we wa µ µ madokotela a makhuwa uri a e a thuse mufumakadzi wa Louw. µ Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 17 DBE/Lara 2017 NSC 8.1 Muanewa mupikisi ndi nnyi kha nganeapfufhi iyi? (1) 8.2 U ya nga mafhungo e na vhala, thaidzo i re vhukati ha vhaanewa vha vharema na vhatshena ndi ifhio? (2) 8.3 ¹alutshedzani uri ma¾hakheni a nganeapfuthi iyi ndi ngafhi? (2) 8.4 U vhidzwa ha dokotela wa mukhuwa mafhungoni aya zwi ni fha muhumbulo ufhio? Tikedzani? (2) 8.5 Ni nga ri ½ea tsumbo ya u sa an ana ha zwigwada/masia mavhili µ mafhungoni aya? ¹alutshedzani. (2) 8.6 Nyimele iyi i fhambana hani na kulangele kwa musalauno kwa zwibadela? (2) 8.7 ¹alutshedzani thero ya nganeapfufhi iyi. (2) 8.8 U lindelwa ha dokotela wa mukhuwa zwo vhanga lufu lwa mulwadze. Vhu ipfi ha½u ndi vhufhio malugana na zwo bvelelaho. µ (2) 8.9 Nga kuvhonele kwa½u, zwe Konani a ita zwa u litsha mushumo ni vhona zwo tea naa? ¹alutshedzani. (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 18 DBE/Lara 2017 NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI SHOTHODZO – TN Pholi na TK Mkansi Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho: • 'Thingothendeleki' nga TN Pholi • 'Muungeledzi' nga TN Pholi Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa. MBUDZISO 9 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho. ¹hingothendeleki – TN Pholi 1 Ndi vhangana we wa vha leludzela vha takala? 2 Ndi hungana he wa hu leludzela ra pembela? 3 U fha¾a hafha, wa thutha hafho. 4 U ¾avhanya sa lupenyo vhai! 5 Tshilengo a si tshau 6 Tshikolo ndo kundiswa nga iwe, 7 Mushumoni ndo thathiswa nga iwe, 8 Mbingano yanga yo pfuvhiswa nga iwe, 9 Thingothendeleki, iwe mutendeleki. 10 Mi¾odzi yanga namusi khei, 11 A u i sedzi, u dzula wo fulela, 12 U khou i thutha, ha thuthea, µ 13 U khou i fha¾a,ha fha¾ea, µ 14 ¹hingotheleki, vhabebi vhau vha ngafhi? 15 Mmbudze, ndi vha vhudze vha tevhele ¿wana wavho. 9.1 Topolani vese/mitaladzi i no sumbedza uri ¾hingothendeleki dzi na zwivhuya na zwivhi. (2) 9.2 Bulani zwithu ZWIVHILI zwe lu¾ingothendeleki lwa khakhisa murendi khazwo. (2) 9.3 ¸eani dzina ¼a figara ya muambo yo shumiswaho kha mutaladzi wa u thoma. (2) 9.4 Ipfi: 'Mi¾odzi' ·i bvisela zwifhio khagala tshirendoni itshi? (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 19 DBE/Lara 2017 NSC 9.5 Vhu ipfi ha murendi kha tshirendo itshi ndi vhufhio? Ni dovhe ni tikedze µ phindulo ya½u nga zwi bvaho tshirendoni. (2) 9.6 ¹alutshedzani zwine vese 14 na 15 dza amba zwone. (2) 9.7 Vese/mutaladzi u no ri: 'Tshilengo a si tshau' i ni isela tshifanyiso tshifhio µ malugana na ¾hingothendeleki. (2) 9.8 Ndi ufhio muhumbulo muhulwane une murendi a tama u bveledza nga itshi tshirendo? (2) 9.9 Inwi ni tshi sedza ni vhona ¾hingondeleki dzi dza ndeme kha vhutshilo ha musalauno? Ni tikedze phindulo ya½u. (2) [18] NA MBUDZISO 10 Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho. Muungeledzi – TN Pholi 1 ¹hoho yanga yo oma, 2 Thi pfi ndi tshi a ndi a ungeledza, µ 3 Ndo fara ¼a gunda mbava gwekwe, 4 Mukuloni hosho! 5 Zwa ya na vhusula. 6 Ndo ni vhona ni tshi femeleka, 7 Ndo ni pfa ni tshi raha-raha, 8 Na mu½edza milomo no farana, 9 Nga mbilu nde ndo fasha, 10 Ndi dwadzemboho, thi konwi nga dzilafho. 11 Ndi bumudzekanya zwikalaha ¾hoho dzo tshena, 12 Ndi maphekanya zwikegulu migo zwo fara, 13 Thivhilaedzwi nga u hula ha phan a ¾hohoni, µ 14 Ndi muungeledzi ndi a nga mapitoni. µ 15 Vhaswa thi rabeledzi vhuswa havho, 16 Ndi fara nda vhu so¾ekanya nda la¾a 17 Vhaswa vha shanduka vhakalaha nga husili, 18 ¹hoho yanga yo oma, ndi ¼iviavhathu. 19 Thishushedzwi nga lupfumo lwa½u, 20 Vhuimo ha½u a si guru kha n½e, 21 Ndi ni tzhipeledza ma¾o a rondolwa 22 Lupfumo na vhuimo zwa sala. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 µ 20 DBE/Lara 2017 NSC 10.1 Topolani ipfi ¼i no amba tshithu tshi no ofhisa afha tshirendoni. (1) 10.2 Tshirendo itshi tshi khou amba nga ha mini? (1) 10.3 ¹alutshedzani zwine zwa khou ambiwa kha mutaladzi wa u thoma tshirendoni itshi. (1) 10.4 ¹alutshedzani uri muungeledzi u a hani kha vhathu? µ (2) 10.5 Ipfi '¼iviavhathu' ¼i ni µ isela tshifanyiso tshifhio no zwi livhanya na tshirendo itshi? (2) 10.6 Sedzani vese ya 4. Ndi ngani murendi o shumisa tshiga tsha u vhala tshi re kha iyo vese? (2) 10.7 Ndi vhafhio vhane vha vha zwipondwa zwa muungeledzi? (2) 10.8 Murendi o shumisa ipfi 'dwadzemboho' kha vese 10. ¹alutshedzani ndeme ya ipfi i¼o kha tshirendo itshi. (2) 10.9 Ndi pfunzo ifhio ine ra wana kha tshirendo itshi? (2) 10.10 Nga kuhumbulele kwa½u ndi zwifhio zwine vhathu vha nga ita u itela u kunda muungeledzi? (2) [17] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all