Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2011 Memo

Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2011 MEMORANDAMU MARAGA: 100 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 11. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA (50) KHOUDU Khoudu 7: Khoudu 6: Khoudu 5: Khoudu 4: Khoudu 3: Khoudu 2: Khoudu 1: Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli vhu Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli ha U sa swikelela n¾hesa n¾ha dziaho fushaho linganelaho fhasi 80 – 100% 70 – 79% 60 – 69% 50 – 59% 40 – 49% 30 – 39% 0 – 29% 24 – 30 21 – 23½ 18 – 20½ 15 – 17½ 12 – 14½ 9 – 11½ 0 – 8½ -Zwi re ngomu ndi -Zwi re ngomu ndi -Zwi re ngomu ndi -Zwi re ngomu ndi - Zwi re ngomu -Zwi re ngomu - Zwi re ngomu a zwa ma¾hakheni, zwa ma¾hakheni zwi pfalaho, zwo »i zwo teaho, nahone zwo »i linganela sa zwi¿we a zwiho zwo ngo lulama na ZWI RE nahone zwa vhusiki nahone ndi zwa farana. zwo farana lwo zwenezwo, hu na khagala, a zwo ngo luthihi, a zwo ngo NGOMU NA ha n¾hesa. vhusiki ha n¾ha. -Mihumbulo ndi i linganelaho. mavhaka a xedzaho farana. lunzhedzana. VHUPULANI -Mihumbulo i a -Mihumbulo ndi ya takadzaho, i a -Mihumbulo i vhu¾umani. -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo (NV) ¾okonya nahone yo n¾ha nahone i a tendisea. takadzaho i re na -Mihumbulo kanzhi sekena, hunzhi i ¾apanyedzwa, yo (MARAGA: 30) vhibva. takadza. - U pulana na/kana vhusiki vhu ndi yo teaho, fhedzi sokou dovholola. sokou dovhololwa. -U pulana na/kana -U pulana na/kana mvetomveto zwo fushaho. vhusiki ho -A zwo ngo - U pulana na/kana mvetomveto zwo mvetomveto zwo bveledza maanea - U pulana na/kana ¾ahedzwa. swikelela u vha kha mvetomveto a zwi bveledza maanea a bveledza maanea o avhu»i, a mvetomveto zwo - U pulana na/kana Luambo lwa fushi, kana a zwiho. si na vhukhakhi na lundwaho tshidele, kumedzeaho. bveledza maanea a mvetomveto zwo Hayani, naho zwo -Maanea aya ha khathihi, a nahone a fushaho, nahone a bveledza maanea a »i pulanwa/hu na ½ekedzei/kumedzei. kumedzeaho. kumedzeaho. kumedzeaho. ndinganelo, o mvetomveto. lunzhedzeaho lwo -Maanea ha ngo linganelaho nahone bveledzwa nga n»ila a kumedzeaho. i kumedzeaho. 12 – 15 10½ – 11½ 9 – 10 7½ – 8½ 6–7 4½ – 5½ 0–4 -U sumbedza - U sumbedza -Hu na vhu¾anzi ha -Hu¿we u vhonala -Vhudzivha ha -Luambo na zwiga -Luambo na zwiga LUAMBO, vhudzivha ho vhudzivha ho vhudzivha ha ha vhudzivha ha luambo ho sekena. zwa u vhala zwo zwa u vhala zwo TSHITAILA NA go»ombelaho ha dziaho ha ndeme ya luambo. luambo zwi hone. -Luambo a lwo ngo khakhea. khakhea tsho¾he. U SEDZULUSA ndeme ya luambo. luambo. - Luambo na zwiga -Luambo ndi lwa vhibva, na zwiga -Munanguludzo wa -Munanguludzo wa (LTS) -Luambo, zwiga zwa -Luambo, zwiga zwa zwa u vhala hunzhi misi, zwiga zwo zwa u vhala hu¿we maipfi wo maipfi a wo ngo tea (MARAGA: 15) u vhala zwo u vhala zwo a zwi na vhukhakhi. shumiswa lu a zwo ngo shaedzwa. na luthihi. shumiswa zwone- shumiswa hu si na - Munanguludzo wa fushaho. shumiswa nga n»ila - Tshitaela, thounu -Tshitaela, thounu zwone. vhukhakhi, u kona maipfi wo tea - Munanguludzo wa yone. na redzhisi¾ara a na redzhisi¾ara zwo -U shumisa luambo u shumisa luambo tshibveledzwa. maipfi u a fusha. -Munanguludzo wa zwo ngo tea. liana tsho¾he. lwa n¾hesa lwa lwa kuambele/ - Tshitaela, thounu - Tshitaela, thounu luambo ndi wa -Ho »ala -Ho »alesa kuambele/ maambele. na redzhisi¾ara zwo na redzhisi¾ara nga fhasi. vhukhakhi, naho vhukhakhi na maambele. -Munanguludzo wa tea ¾hoho ya u angaredza zwi »i - Tshitaela, thounu zwo »i vhalululwa n»a»o, nahone a hu -Munanguludzo u maipfi wo mafhungo. anana na ¾ho»ea. na redzhisi¾ara zwi na u sedzuluswa vhonali vhu¾anzi ha Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu sa vhambedzwiho/ vanganywa lwa - Kanzhi a hu na dza ¾hoho ya shaedza zwi¾uku. u vhalulula na u wa n¾hesa wa vhusiki. vhukhakhi nga mafhungo. ndunzhendunzhe. sedzulusa. maipfi, zwo vhibva - Tshitaela, thounu murahu ha u - Hu »i vha na -Hu na vhukhakhi vhukuma. na redzhisi¾ara zwo vhalulula na u vhukhakhi vhu si ho vhalaho naho ho -Tshitaela, thounu tea ¾hoho ya sedzulusa. gathi nga murahu »i vha na u na redzhisi¾ara zwo mafhungo. ha u vhalulula na u vhalulula na u tea tsho¾he ¾hoho -Hunzhi a hu na sedzulusa. sedzulusa. ya mafhungo. vhukhakhi nga -A hu na vhukhakhi murahu ha u na vhuthihi nga sedzuluswa na u murahu ha u vhalululwa ha sedzuluswa na u mushumo. vhalululwa ha mushumo. 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 TSHIVHUMBEO -Kubveledzelwe kwo -Mafhungo o -Vhunzhi ha -Dzi¿we dza mbuno -Vhunzhi ha -Zwi re ngomu -O liana na ¾hoho. (T) faranaho/lunzhedze- bveledzwa nga n»ila zwidodombedzwa na dzimbuno dzi hone. zwi¿we a zwiho - Mi¾ala, dziphara (MARAGA: 5) aho kwa ¾hoho. yo faranaho. Hu na zwo bveledzwa. zwododombedzwa - Mi¾ala, dziphara khagala, a zwo ngo zwo vhilingana, a -Vhudodombedzi ndunzhendunzhe. - Mi¾ala, dziphara zwo bveledzwa. zwo khakhea fhedzi farana. zwi tevhelelei. vhu ¾okonyaho ha - Mi¾ala, dziphara zwo fha¾ea - Mi¾ala, dziphara maanea a sala a tsha - Mi¾ala, dziphara -Vhulapfu ho n¾hesa. zwi a tevhelelea zwavhu»i. zwo »i khakhea »i pfala. zwi kha vhuimo ha lapfesa/pfufhifhalesa -Mi¾ala, dziphara nahone zwo - Vhulapfu ho tea. hu¿we, fhedzi -Vhulapfu ho fhasi. u fhirisa mpimo. zwo fha¾wa lwa vangana. maanea a »i sala a lapfesa/ - Vhulapfu ho vhu¾ali. -Vhulapfu ho tea. tshi pfala. pfufhifhalesa. lapfesa/ -Vhulapfu/tshivhalo -Vhulapfu ho ¾o»ou pfufhifhalesa. tsha maipfi zwi vha ho teaho. elana na ndaela dza ¾hoho. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKAYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI (30) KHOUDU Khoudu 7: Khoudu 6: Khoudu 5: Khoudu 4: Khoudu 3: Khoudu 2: Khoudu 1: Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli vhu Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli ha U sa swikelela n¾hesa n¾ha dziaho fushaho linganelaho fhasi 80 – 100% 70 – 79% 60 – 69% 50 – 59% 40 – 49% 30 – 39% 0 – 29% 14½ – 18 13 – 14 11 – 12½ 9 – 10½ 7½ – 8½ 5½ – 7 0–5 -N»ivho yo dziaho -U na n»ivho -U na n»ivho yo -U na n»ivho i -U na n»ivho yo -U na n»ivho ya -A hu na n»ivho ya tsho¾he ya ¾ho»ea yavhu»isa ya dziaho ya ¾ho»ea fushaho ya ¾ho»ea linganelaho ya fhasi ya ¾ho»ea dza ¾ho»ea dza dza tshibveledzwa. ¾ho»ea dza dza tshibveledzwa. dza tshibveledzwa. ¾ho»ea dza tshibveledzwa. tshibveledzwa. -U ¿wala lwo tshibveledzwa. -U ¿wala – u fara -U ¿wala – o »i tshibveledzwa. -Phindulo yawe kha -Phindulo ya rombaho/vhibvaho. -U ¿wala lwo vhu¾ala, nahone u bvanyana fhedzi -Vhu¾ala hawe kha mushumo uyu i mushumo uyu i -U tshimbila kha rombaho/vhibvaho tou polika zwi¾uku nga u angaredza u fhindula sumbedza hu na u sumbedza u xedza ZWI RE vhu¾ala hone-hone, -U tshimbila kha kha ¾hoho ya ha xedzi zwine mushumo uyu vhu shaedza vhukuma. tsho¾he vhu¾ala. NGOMU, hu si na u bva kha vhu¾ala hone-hone, mafhungo. ¾hoho ya amba lini. sumba ho sekena. -U ¿wala – u xedza -U ¿wala – u liana VHUPULANI NA ¾hoho ya hu si na u bva kha -Hunzhi zwi re -Zwi re ngomu na -U ¿wala – u a vhu¾ala, na zwi na ¾hoho, zwi TSHIVHUMBEO mafhungo. ¾hoho ya ngomu na mihumbulo zwo xedza vhu¾ala, zwi ambiwaho hu¿we a ambwaho hunzhi a (NVT) -Zwi re ngomu na mafhungo. mihumbulo zwo farana nga n»ila i ambiwaho zwa ita zwi tsha pfala. zwi tsha pfala. Zwi (MARAGA: 18) mihumbulo zwo -Zwi re ngomu na farana, zwa fushaho, zwi¿we zwi tshi liana -Zwi re ngomu na re ngomu na farana tsho¾he, mihumbulo zwo ¾an»avhudzwa, zwa hu¿we. mihumbulo zwo mihumbulo a zwi nahone zwo ¾an»avhudzwa nahone zwidodombadzwa -Zwi re ngomu na liana, elani, ¾an»avhudzwa zwavhu»isa, zwidodombedzwa zwi tikedza ¾hoho. mihumbulo zwo zwidodombedzwa zwidodombedzwa vhukuma, zwidodombedzwa zwinzhi zwi tikedza -Vhu¾anzi ha u farana lwo zwi¾uku zwi zwi¾uku¾uku zwi zwidodombedzwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho. pulana na/kana linganelaho, tikedzaho ¾hoho. tikedzaho ¾hoho. zwo¾he zwi tikedza ¾hoho. -U pulana na/kana mvetomveto zwo zwi¿we zwa -A zwo ngo lingana -U pulana na/kana ¾hoho ya -U pulana na/kana mvetomveto zwo bveledza zwidodombedzwa kha Luambo lwa mvetomveto a zwi mafhungo. mvetomveto zwo bveledza tshibveledzwa tshi zwi tikedza ¾hoho. Hayani, naho ho »i swikeleli/zwiho/ -Hu na vhu¾anzi bveledza tshibveledzwa tshi fushaho, tshi -Vhu¾anzi ha u vha na u pulana/ fushi na kathihi. ha u pulana tshibveledzwa tsho kumedzeaho, kumedzeaho. pulana na/kana kana mvetomveto. -Tshibveledzwa na/kana fha¾waho tshavhu»i -U shumisa mvetomveto zwo -Tshibveledzwa a itshi a tshi mvetomveto, zwa zwavhu»i. vhukuma. muhumbulo u bveledza tsho ngo kumedzwa kumedzei. mbo bveledza -O shumisa milayo -O shumisa milayo fushaho a tshi tshibveledzwa tsho zwavhu»i. ¹ho»ea - A ho ngo tshibveledzwa tshi yo teaho ya yo teaho ya shumisa ¾ho»ea dzo linganelaho, tsho dzo teaho dza shumiswa ¾ho»ea si na vhukhakhi na tshivhumbeo nga tshivhumbeo. teaho dza faranaho nahone tshivhumbeo a dzo dzo teaho dza luthihi, tshi n»ila yone-yone. tshivhumbeo tsha tshi kumedzeaho. ngo shumiswa – hu tshivhumbeo. kumedzeaho. tshibveledzwa. -U na muhumbulo na u shaedza -Tshivhumbeo ndi wo linganelaho wa huhulu ha zwithu tsho teaho lwa ¾ho»ea dza zwa ndeme. tsho¾he. tshivhumbeo tsha Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu tshibveledzwa fhedzi hu na u ¾ahedzwa ha zwithu zwa ndeme. 10 – 12 8½ – 9½ 7½ – 8 6–7 5 – 5½ 4 – 4½ 0 – 3½ - U shumisa -Tshibveledzwa -Mushumo wo -Mushumo wo -Mushumo wo -Mushumo wo -Mushumo wo zwivhumbeo tsho fha¾wa fha¾ea lwo dziaho, fha¾ea lu fushaho. fha¾wa lwo tou fha¾wa lwa fhasi fha¾wa lwa fhasi zwone-zwone zwa zwavhu»i u a vhalea. Vhukhakhi vhu re linganelaho. Hu na nahone zwi a nahone zwi kon»a girama, nga n»ila vhukuma, nahone -N»ivho ya maipfi hone a zwi khakhisi vhukhakhi ho kon»a u tevhelelea. vhukuma u yone, nahone zwo nga n»ila yone. yo tea ndivho, vha nyelelo ya vhalahonyana. -N»ivho ya maipfi i tevhelelea. LUAMBO, fha¾wa lwa vhu¾ali -N»ivho ya maipfi ¾anganedzaho mafhungo. -N»ivho ya maipfi i ¾o»a u lulamiswa -N»ivho ya maipfi i TSHITAELA NA vhukuma. yo tea ndivho, vha mafhungo na -N»ivho ya maipfi i fhasi nahone a ha nahone a i tei ¾o»a ndulamiso zwi U SEDZULUSA -N»ivho ya maipfi ¾anganedzaho nyimele. a fusha zwi tshi tei tsho¾he ndivho, ndivho, vha hone nahone a i tei (LTS) yo tea tsho¾he mafhungo na -Tshitaela, thouni kwama ndivho, vha vha ¾anganedzaho ¾anganedzaho ndivho. ndivho, vha nyimele. na redzhisi¾ara ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na -Tshitaela, ndivho (MARAGA: 12) ¾anganedzaho -Tshitaela, thouni hunzhi zwo tea. mafhungo na nyimele. nyimele. na vha mafhungo na na redzhisi¾ara zwo -Hunzhi a hu na nyimele. -Tshitaela, -Tshitaela, thouni ¾anganedzaho nyimele. tea ¾ho»ea dza vhukhakhi nga -Tshitaela, thouni redzhisi¾ara na na redzhisi¾ara a mafhungo a zwi -Tshitaela, n»ivho mushumo. murahu ha u na redzhisi¾ara zwo thouni zwo tea. zwo ngo tea. anani/tshimbilelani na redzhisi¾ara zwo -Hunzhi a hu na vhalulula na u tea lu fushaho. -Hu na vhukhakhi -Ho »ala vhukhakhi na ¾hoho ya tea tsho¾he- vhukhakhi nga sedzulusa. -Hu na vhukhakhi ho vhalaho nga naho ho »i vha na mafhungo. tsho¾he. murahu ha u -Vhulapfu ho tea. vhu si vhunzhi nga murahu ha u u vhalulula na u -Ho »alesa -A hu na vhukhakhi vhalulula na u murahu ha u vhalulula na u sedzulusa. vhukhakhi na na vhuthihi nga sedzulusa. vhalulula na u sedzulusa. -Zwo lapfesa/ n»a»o nga murahu murahu ha u -Vhulapfu ho tea. sedzulusa. -Vhulapfu ho pfufhifhalesa. ha u vhalulula na u vhalulula na u -Vhulapfu ho ¾o»ou lapfesa/ sedzulusa. sedzulusa. vha vhu teaho. pfufhifhalesa. -Vhulapfu – Zwo -Vhulapfu ho tea. lapfesa/ pfufhifhalesa u fhirisa mpimo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI (20) KHOUDU Khoudu 7: Khoudu 6: Khoudu 5: Khoudu 4: Khoudu 3: Khoudu 2: Khoudu 1: Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ha Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli vhu Vhuswikeleli ho Vhuswikeleli ha U sa swikelela n¾hesa n¾ha dziaho fushaho linganelaho fhasi 80 – 100% 70 – 79% 60 – 69% 50 – 59% 40 – 49% 30 – 39% 0 – 29% 10 – 12 8½ – 9½ 7½ – 8 6–7 5 – 5½ 4 – 4½ 0 – 3½ -N»ivho yo dziaho -N»ivho yavhu»isa -N»ivho yo dziaho -N»ivho i fushaho -N»ivho yo -N»ivho ya fhasi ya -A hu na n»ivho ya tsho¾he ya ¾ho»ea ya ¾ho»ea dza ya ¾ho»ea dza ya ¾ho»ea dza linganelaho ya ¾ho»ea dza ¾ho»ea dza dza tshibveledzwa. tshibveledzwa. tshibveledzwa. tshibveledzwa. ¾ho»ea dza tshibvumbedzwa. tshibveledzwa. -U ¾ana vhudzivha -U ¾ana vhudzivha -U ¾ana vhudzivha -U ¾ana zwi¿we zwa tshibveledzwa. Phindulo kha -U shaedza n»ivho ho angalalaho ho angalalaho ha zwaho kha nyimele vhudzivha kha Phindulo i shaedza mushumo uyu i kha nyimele dzo ZWI RE vhukuma ha vhutsila ha u ¿wala. dzo ¾an»avhuwaho nyimele dzo vhu¾ala. sumbedza vhu¾ala ¾an»avhuwaho NGOMU, vhutsila ha u ¿wala. -Vhu¿wali ho dza u ¿wala ¾an»avhuwaho dza - U sumbedeza vhusekene. dza vhu¿wali. VHUPULANI NA -Vhu¿wali ho rombaho/dziaho – mishumo/ u ¿wala mishumo/ n»ivho ¾hukhu kha -U sumbedza -U ¿wala – mugudi TSHIVHUMBEO rombaho/dziaho – mugudi u fara zwibveledzwa. zwibveledzwa. nyimele dzo n»ivho i shaedzaho u liana na ¾hoho, (NVT) mugudi u fara vhu¾ala hone, ha -U ¿wala – mugudi -U ¿wala – mugudi ¾an»avhuwaho dza kha nyimele dzo ¾halutshedzo (MARAGA: 12) vhu¾ala hone-hone, liani na ¾hoho ya u fara vhu¾ala hone, u a xedza vhu¾ala vhu¿wali. ¾an»avhuwaho dza hunzhi i a xela. ha liani na ¾hoho. mafhungo. hu na u liana/xelana fhedzi zwa si -U ¿wala – mugudi vhu¿wali. -Zwi re ngomu na -Zwi re ngomu na -Zwi re ngomu na zwi¾uku na ¾hoho. khakhise u liana na ¾hoho, -U ¿wala – mugudi mihumbulo zwa mihumbulo yawe mihumbulo yawe -Hunzhi zwi re ¾halutshedzo nga u ¾halutshedzo ya u liana na ¾hoho, tshibveledzwa a zwi zwo farana tsho¾he, zwo farana, zwa ngomu na angaredza. polika hu¿we. hu¿we ¾halutshedzo yelani, zwo ¾an»avhudzwa ¾andavhudzwa mihumbulo zwo -Zwi re ngomu kha -Zwi re ngomu na ya polika. zwidodombedzwa lwa n¾hesa, nahone zwavhu»isa, nahone farana, zwa tshibveledzwa na mihumbulo zwo -Zwi re ngomu na zwi¾uku¾uku zwi zwidodombedzwa zwidodombedzwa ¾an»avhudzwa, na mihumbulo zwo farana lwo mihumbulo zwa tikedzaho ¾hoho. zwo¾he zwi tikedza zwo¾he zwi tikedza zwidodombedzwa farana lu fushaho, linganelaho, zwinwe tshibveledzwa a zwo -U pulana/ ¾hoho. ¾hoho. zwinzhi zwi tikedza zwi¿we zwa zwa ngo tou farana, mvetomveto a zwi -Vhu¾anzi ha u -Vhu¾anzi ha u ¾hoho. zwidodombedzwa zwidodombedzwa zwidodombedzwa fushi. pulana na/kana pulana na/kana -Hu na vhu¾anzi ha zwi tikedza ¾hoho. zwi tikedza ¾hoho. zwi¾uku zwi Tshibveledzwa a mvetomveto zwo mvetomveto zwo u pulana na u -Vhu¾anzi ha u -Vhu¾anzi ha u tikedzaho ¾hoho. tshi kumedzei/fushi. bveledza bveledza sedzulusa zwo pulana na sedzulusa pulana na u -A zwi tei Luambo -Ho ngo shumisa tshibveledzwa tshi si tshibveledzwa tsho bveledzaho zwo bveledza sedzulusa zwo lwa Hayani, naho milayo yo teaho ya na vhukhakhi na fha¾waho zwavhu»i, tshibveledzwa tshi tshibveledzwa tshi bveledza ho pulaniwa na/ tshivhumbeo. luthihi, nahone tshi tshi kumedzeaho. kumedzeaho, fushaho, tshi tshibveledzwa tsho kana mvetomveto. kumedzeaho. -O shumisa milayo tshavhu»i vhukuma. kumedzeaho. linganelaho, tshi Tshibveledzwa a -O bveledza/¾ana ya tshivhumbeo yo -O shumisa milayo -O shumisa kumedzeaho. tsho ngo kumedzwa tshivhumbeo tsha teaho nga n»ila yo teaho ya muhumbulo u - U na muhumbulo zwavhu»i. ma¾hakheni yavhu»i vhukuma. tshivhumbeo. fushaho wa ¾ho»ea wo linganelaho wa - Ho ngo shumisa Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu vhukuma. dza tshivhumbeo. ¾ho»ea dza milayo yo teaho ya tshivhumbeo – hu tshivhumbeo. na hu¿we u shaedza. 6½ – 8 6 5½ 4 – 4½ 3½ 2½ – 3 0–2 -U shumisa -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho zwivhumbeo zwone- fha¾wa zwavhu»i fha¾wa zwavhu»i, fha¾wa lu fushaho. fha¾wa lwo fha¾wa nga n»ila i fha¾wa nga n»ila ya LUAMBO, zwone zwa luambo vhukuma nahone nahone tshi a Vhukhakhi vhu re linganelaho. Hu na shaedzaho/ya fhasi, fhasi/i shaedzaho TSHITAILA NA U kha u ¿wala nga n»ila yone- vhalea. hone a vhu khakhisi vhukhakhi ho nahone i a kon»a u vhukuma, nahone SEDZULUSA tshibveledzwa, yone. -N»ivho ya maipfi nyelelo ya vhalaho. tevhelelea. zwi tou kon»a (LTS) nahone zwo fha¾wa -N»ivho ya maipfi yo tea ndivho, vha mafhungo. -N»ivho ya maipfi -N»ivho ya maipfi i tsho¾he u (MARAGA: 8) nga vhutsila yo tea vhukuma ¾anganedzaho -N»ivho ya maipfi yo shaedza nahone ¾o»a hu¿we u tevhelelea. vhuhulwane ndivho, vha mafhungo na yo tea ndivho, vha a i tei tsho¾he lulamiswa, nahone a -N»ivho ya maipfi i vhukuma. ¾anganedzaho nyimele. ¾anganedzaho ndivho, vha i tei ndivho, vha ¾o»a u lulamiswa -N»ivho ya maipfi mafhungo na -Tshitaila, thouni mafhungo na ¾anganedzaho ¾anganedzaho ho angalalaho yo tea tsho¾he nyimele. na redzhisi¾ara nyimele. mafhungo na mafhungo na vhukuma nahone a ndivho, vha -Tshitaela, thouni hunzhi zwo tea. -Tshitaela, thouni nyimele. nyimele. zwo ngo tea ndivho ¾anganedzaho na redzhisi¾ara zwo -Tshibveledzwa a na redzhisi¾ara zwi a -Tshitaela, thouni -Tshitaela, thouni na khathihi. mafhungo na tea ndeme na tshi na vhukhakhi »i fusha. na redzhisi¾ara zwo na redzhisi¾ara a -Tshitaela, thouni nyimele. ¾ho»ea dza vhunzhi nga -Tshibveledzwa tshi tsela fhasi. zwo ngo tea. na redzhisi¾ara a zwi -Tshitaila,thouni na mushumo. murahu ha u »i vha na vhukhakhi -Tshibveledzwa tsho -Tshibveledzwa tsho tshimbilelani na redzhisi¾ara zwo tea -Tshibveledzwa vhalulula na u vhu si vhunzhi nga faredza vhukhakhi »ala vhukhakhi, ¾hoho. tsho¾he. hunzhi a hu na sedzulusa. murahu ha u pulana ho vhalaho nga naho ho »ivha na u -Tshibveledzwa -Tshibveledzwa a vhukhakhi nga -Vhulapfu ho tea. na u sedzulusa. murahu ha u pulana pulana/sedzulusa. tsho »ala vhukhakhi tshi na vhukhakhi murahu ha u pulana -Vhulapfu ho ¾o»ou na u sedzulusa. -Vhulapfu – zwo vhunzhisa, na nga murahu ha u na u sedzulusa. vha ho teaho. -Vhulapfu – zwo lapfesa/ n»a»o i re khagala pulana na u -Vhulapfu ho tea. lapfesa/ pfufhifhalesa. nga murahu ha u sedzulusa. pfufhifhalesa. pulana na u -Vhulapfu ho tea. sedzulusa. -Vhulapfu – zwo lapfesa/ pfufhifhalesa. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO I (Vha songo i shumisa kha u maka, yo tou itelwa u ¾an»avhudza n»ivho yavho) 1.1 MAANEA A MBULETSHEDZO • Mu¿wali u buletshedza tshithu nga vhu»alo. • Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba nga hazwo muhumbuloni wa muvhali. 1.2 MAANEA A NGANETSHELO • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela tshi¾ori kana zwiwo zwo no bvelelaho. • Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. • Magumo a songo »oweleaho nahone a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. 1.3 MAANEA A U ¹A¹A KHANI • Afha mu¿wali u vha e na n»ila yawe ine a vhona ngayo zwithu. • Mihumbulo yawe i tea u vha khagala u bva mathomoni u swika magumoni. • Mu¿wali u sumbedza u imelela ¼i¿we fhungo/sia. • Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾o»a ¼i tshi tendiwa. • Mu¿wali u sumbedza vhukhwi½e ha fhungo ¼ine a khou ¼i imelela. 1.4 MAANEA A DISKHESIVI • Afha mu¿wali u ¾a¾a u lingana nga mihumbulo mivhili yo ½ekedzwaho. 1.5 MAANEA A TSENGULUSO • Mu¿wali u vha a tshi khou tou sengulusa mafhungo. • Afha hu nga senguluswa zwo bvelelaho kana zwi sa athu u bvelela. • Mu¿wali u vhekanya mafhungo awe nga ngona (Ndunzhendunzhe ya mafhungo). 1.6 TSENGULUSO YA TSHIFANYISO • Mugudi a nga amba nga zwivhuya zwa mbofholowo fhano Afrika Tshipembe. • U μiphi½a nga vhuswa. • Afha hu nga »a mihumbulo minzhi yo fhambanaho nga ha zwifanyiso zwo ½ewaho. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu 1.7 TSENGULUSO YA TSHIFANYISO • Mugudi a nga amba nga ha phukha yo/dzo sumbedzwaho. • Mugudi a nga amba nga vhugalaphukha. • Afha hu nga »a mihumbulo minzhi yo fhambanaho nga ha zwifanyiso zwo ½ewaho. 1.8 TSENGULUSO YA TSHIFANYISO • Mugudi a nga amba nga ha zwivhuya zwa u ½ekedzwa ha vhana zwi¼iwa zwikoloni. • Afha hu nga »a mihumbulo minzhi yo fhambanaho nga ha zwifanyiso zwo ½ewaho. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 10 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 2 2.1 MUVHIGO Tshivhumbeo: • ¹hoho • Marangaphan»a. • Matshimbidzele. • Mawanwa. • Phendelo. • Themendelo. • Tsaino. 2.2 VHURIFHI HA TSHISHAKA Tshivhumbeo: • ¶iresi nthihi. • Theshano. • Mutumbu. • Nyonesano. • Magumo. • Kushumisele kwa luambo (Thounu na redzhisi¾ara). 2.3 ·IºWALOVHUNE Tshivhumbeo: • Zwidodombedzwa zwa vhu½e. • Zwododombedzwa zwa pfunzo. • Tshenzhemo ya zwa mushumo. • Ndambedzo. • Dzi¾hanzi. • Muano. 2.4 EDITHORIA·A Tshivhumbeo: • Mvulatswinga: mududzanyi u »ivhadza fhungo ¼ine a khou amba nga ha¼o ¼ine ¼a kwama vhunzhi ha vhavhali. • Mutumbu: u ¾ahisa kuvhonele kwawe kwa zwithu. • Thasululo: hu ½ewa n»ila ya thasululo ya thaidzo i vhangwaho nga fhungo ¼ine ¼a khou ambiwa. • Magumo: mudzudzanyi u ombedzela fhungo ¼ihulwane. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 11 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 3 3.1 FU·AYA Tshivhumbeo: • Dzina ¼a tshiimiswa. • Mulaedza. • Zwidodombedzwa zwa tshiimiswa. 3.2 MASIA • Fhethu hune ha khou iwa. • Hune ha khou takuwiwa. • Maipfi a masia a ngaho Vhukovhela, Vhubva»uvha, n¾ha, fhasi, na zwi¿we. 3.3 POSIKARA¹A Tshivhumbeo: • Nga nn»a: madzina na »iresi ya mu¿walelwa. • Nga ngomu: vhubvo na mulaedza, zwidodombedzwa zwa vhudavhidzani zwa mu¿wali. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa