Accounting Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 JUNIE 2023 REKENINGKUNDE V1 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 NASIENBEGINSELS: 1. Tensy anders aangedui in die nasienriglyn, is strafpunte vir vreemde items slegs van toepassing indien ʼn kandidaat nie punte op 'n ander plek in die vraag vir daardie item verloor het nie (geen strafpunte vir misplaaste item). Geen dubbelpenalisering toegepas nie. 2. Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. besonderhede) is slegs van toepassing indien die kandidaat punte vir die bedrae vir daardie item verdien het. 3. Gee volpunte vir korrekte antwoord, tensy anders aangedui. Indien die antwoord foutief is, merk die bewerkings wat voorsien is. 4. Indien ʼn vooraansuiweringsyfer as ʼn finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie). LET WEL: As syfers aangedui in nasienriglyn vir komponente of bewerkings, dra hierdie nie die metodepunt van die finale antwoord ook nie. 5. Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om die punt toe te ken. Indien geen + of – teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is. 6. Waar aangedui word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te differensieer. 7. Indien kandidate meer as die vereiste aantal antwoorde verskaf, inspekteer alle antwoorde om voordeel vir die kandidaat te gee. Strafpunte kan vir vreemde inskrywings toegepas word indien kandidate volpunte op ʼn vraag verdien (maks. -2 per V). 8. Waar strafpunte toegepas word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as ʼn negatiewe syfer getoon word nie. 9. Waar metodepunte toegeken word vir bewerking, moet die nasiener die redelikheid van die bewerking ondersoek. 10. ‘Bewerking’ beteken kontroleer bewerking. ‘Een deel korrek’ beteken bewerking en een deel korrek. LET WEL: kontroleer bewerking moet +, -, x, ÷, wees, soos per kandidaat se berekening (indien geldig) of per nasienriglyn. 11. In bewerkings, moet nie punte toeken nie vir bewerking as teller en noemer omgeruil is – hierdie is ook van toepassing op verhoudings. 12. Met die toekenning van metodepunte, maak seker dat kandidate nie volpunte kry vir enige item wat foutief is nie, ten minste gedeeltelik. Dui aan met ʼn . 13. Wees bedag daarop dat party kandidate geldige alternatiewe buite die nasienriglyn kan verskaf. Neem kennis dat een kommentaar meer as een aspek kan aanspreek. 14. Kodes f = vreemde item; p = plasing/aanbieding Hierdie nasienriglyn bestaan uit 12 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) VRAAG 1 1.1.1 Bereken: Die wins/verlies op die inruil van die ou voertuig. BEWERKINGS ANTWOORD 270 000 ✓ – 111 240 ✓– 105 000 ✓ 53 760 ✓ 4 1.1.2 Bereken: Die totale waardevermindering vir die jaar. Waardevermindering op toerusting 923 260 – 800 900 122 360 ✓ (1 350 000 – 855 000) Waardevermindering op voertuie 495 000 x 20% 99 000 ✓ een deel korrek 221 360 een deel korrek 4 LET WEL: Die bedrae hierbo bereken moet oorgeplaas word na VRAAG 1.2.1, die Staat van Omvattende Inkomste. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) 3 1.2.1 Staat van Omvattende Inkomste vir die jaar geëindig 28 Februarie 2023 Verkope (28 800 + 28 800) 11 724 000 ✓ + 57 600 ✓ 11 781 600 * Koste van (18 000 + 18 000) verkope 7 327 500 ✓ + 36 000 ✓✓ (7 363 500) * Bruto wins Verkope – KvV 4 418 100  8 Geen Ander inkomste 195 055 punt Korting ontvang 32 400 Voorsiening vir oninbare skulde-aansuiwering 2 000 ✓ Huur-inkomste 174 675 ✓ – 14 025 ✓✓ 160 650 * Bruto bedryfsinkomste BW + And Ink 4 613 150  6 Bedryfsuitgawes BBI – Bedr.wins (3 746 850)  Ouditfooie 180 060 Versekering 56 920 Verlies met verkoop van voertuig sien 1.1.1 hierbo 53 760  Waardevermindering sien 1.1.2 hierbo 221 360  Oninbare skulde 15 090 + 3 230 18 320 ✓✓ Salarisse en lone 982 290 ✓+ 62 930 ✓✓ 1 045 220 * Direkteursfooie 1 925 000 ✓ + 70 000 ✓✓ 1 995 000 * Werkgewersbydrae 63 620 ✓ Diverse uitgawes balanserende syfer 112 590  Bedryfswins WVRI – Rente I 866 300  16 Rente-inkomste 120 000 Wins voor rente-uitgawe NWVB + Rente U 986 300  Rente-uitgawe 1 260 000 + 1 125 000 – 2 205 500 (179 500) ✓* Netto wins voor belasting 242 040 x 100/30 806 800 ✓✓ 6 Inkomstebelasting (242 040) NWVB – Belasting Netto wins na belasting of 242 040 x 70/30 564 760  36 * -1 vreemde items (maks. -2) *een deel korrek Vir misplaaste items merk bewerkings Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) 1.2.2 Uittreksel: Staat van Finansiële Posisie op 28 Februarie 2023 EKWITEIT EN LASTE GEWONE AANDEELHOUERSEKWITEIT 5 870 750 Gewone aandelekapitaal GAHE – BI 4 900 000  Behoue inkomste 970 750 ✓ 2 NIE-BEDRYFSLASTE  Verbandlening 1 125 000 – 625 000 500 000 * 2 Geen BEDRYFSLASTE 1 965 250 punt Handels- en ander betaalbares (616 500 – 105 000) Huur Ink. D fooie 448 725 ✓ + 511 500 ✓✓ + 14 025  + 70 000  1 044 250 * SAID: Inkomstebelasting (242 040 – 196 040) 46 000 ✓✓ Huidige deel van lening 625 000 ✓ 12 Aandeelhouers vir dividende (410 000 – 160 000) 250 000 ✓✓ TOTALE EKWITEIT EN LASTE bewerking 8 336 000 ✓ 16 -1 F vreemde items (maks. -2) *een deel korrek Merk slegs bewerkings vir misplaaste items -1 P maks. (indien geen, of onvanpaste besonderhede) TOTALE PUNTE 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) 5 VRAAG 2 2.1 2.1.1 Uitvloei  2.1.2 Uitvloei  2.1.3 Waardevermindering  3 2.2.1 Behoue inkomste Saldo op 1 Maart 2022 9 814 000 – 9 520 000 294 000  Netto wins na belasting 784 000 Aandele teruggekoop 85 000 x R2 (170 000)  Gewone aandele dividende (339 675)  Interim dividende (1 190 000 – 85 000) x 12c 132 600  Finale dividende 207 070 Saldo op 28 Februarie 2023 568 320  8 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) 2.2.2 Kontantvloeistaat vir die jaar geëindig op 28 Februarie 2023. Inligting word NIE in die gearseerde areas vereis NIE. KONTANTVLOEI UIT BEDRYFSAKTIWITEITE Kontant gegenereer uit bedrywighede Rente betaal Inkomstebelasting betaal 20 020 ✓ + 336 000 ✓ + 9 660 ✓ (365 680) * Wees bewus op omgekeerde tekens en die gebruik van hakies Dividend betaal 150 000 ✓ + 132 600  (282 600) * Wees bewus op omgekeerde tekens en die gebruik van hakies KONTANTVLOEI UIT BELEGGINGSAKTIWITEITE KONTANTVLOEI UIT 1 384 500  FINANSIERINGSAKTIWITEITE bewerking Opbrengs uit die uitreiking van nuwe aandele 2 479 500 ✓ Terugkoop van aandele   (850 000) * (680 000 + 170 000) of 85 000 x R10 Lening terugbetaal (245 000) ✓ NETTO VERANDERING IN KONTANT EN 105 870  KONTANTEKWIVALENTE KKE einde + KKE begin KONTANT EN KONTANTEKWIVALENTE AAN BEGIN (15 450 – 28 480) (13 030) ✓✓ KONTANT EN KONTANTEKWIVALENTE AAN 92 840 18 EINDE *een deel korrek; in hakies Indien geen hakies nie, ken punte slegs vir bewerkings toe Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) 7 2.2.3 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 28 Februarie 2023. Vuurproefverhouding BEWERKINGS ANTWOORD 2 175 600 – 1 469 700 0,9 : 1  705 900 ✓ : 753 065 ✓ een deel korrek; in die formaat x : 1 3 % Opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB) BEWERKINGS ANTWOORD 784 000  x 100* 7,2%  ½ (11 887 825  + 9 814 000 ) twee punte een deel korrek en moet gemiddelde (½) gebruik % teken nie nodig nie LET WEL: * 100 is nie een deel korrek nie 4 Dividend per aandeel BEWERKINGS ANTWOORD 207 070 / 1 380 500 x 100 12 sent ✓ + 15 sent ✓✓ 27 sent  een deel korrek met verdeling een deel korrek; 4 TOTALE PUNTE 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) VRAAG 3 3.1 3.1.1 C✓ 3.1.2 D✓ 3.1.3 A✓ 3 3.2.1 Identifiseer die maatskappy met die beter winsgewendheid finansiële aanwysers. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. Wills Bpk. ✓ Indien verkeerde maatskappy geïdentifiseer, ken slegs punte toe vir relevante finansiële aanwysers (maks. 2 punte) Finansiële aanwysers (met syfer ) % Bedryfsuitgawes op verkope – 18,3% ✓ (vergelyk met 25,5% van Rock Bpk.) % Bedryfswins op verkope – 10,3% ✓ (vergelyk met 17,4% van Rock Bpk.) * Winsopslag % is 'n doelbewuste besluit; ignoreer indien genoem Maks. -1 vir oortollige addisionele finansiële aanwysers genoem. 3 3.2.2 Identifiseer en verduidelik watter maatskappy sy likiditeit meer doeltreffend bestuur. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. TWEE finansiële aanwysers van Rock Bpk.  vergelykende syfers  verduideliking  Indien syfers vir Wills Bpk. getoon word, ken punte toe vir korrekte finansiële aanwysers geïdentifiseer. (maksimum 2 punte) • Bedryfsverhouding: Rock Bpk. is 1,5 : 1 vergeleke met Wills Bpk. van 4,2 : 1 Die bedryfsbates van Rock Bpk. is genoeg om bedryfslaste te dek / Wills Bpk. hou te veel kontant vas in voorraad (gaar voorraad op) • Debiteure-invorderingsperiode: Rock Bpk. is 28 dae vergeleke met 45 dae van Wills Bpk. Konstante invloei van kontant vanaf debiteure wat binne die aanvaarbare kredietvoorwaardes betaal 6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) 9 3.2.3 Lewer kommentaar op die dividenduitbetalingsbeleid van elke maatskappy. Verskaf ʼn moontlike rede waarom elke maatskappy besluit het op die beleid wat aangeneem is. Haal syfers aan. Kommentaar  Verduideliking  (met syfers) deelpunte vir onvolledige / gedeeltelike / onduidelike antwoorde Die maatskappy het meer wins Betaal 30% van verdienste uit behou om op groei / uitbreiding Rock Bpk. as dividende / Behou 70% / langtermyn volhoubaarheid van verdienste van die besigheid te fokus. Die maatskappy wil Betaal 76% van verdienste uit aandeelhouers gelukkig hou Wills Bpk. as dividende / Behou 24% om die aandag van swak van verdienste prestasie van die maatskappy af te lei. 6 3.2.4 Die direkteure van Wills Bpk. het besluit om die lening gedurende die huidige finansiële jaar te verhoog. Verduidelik of dit ʼn goeie besluit was of nie. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. Aanwyser en syfer : Skuld/ekwiteit-verhouding is 0,6 : 1 ✓ Aanwyser en syfer : % Opbrengs op gemiddelde kapitaal aangewend is 9,5% ✓ Verduideliking: • Die maatskappy is hoog-gerat / hoë finansiële risiko / maak te veel staat op geleende kapitaal ✓✓ • Die maatskappy is negatief gerat / OOTKA is laer as die rentekoers van 11% / maak nie effektief gebruik van lening om wins te genereer nie ✓✓ 6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) 3.2.5 Die aandeelhouers van Rock Bpk. is tevrede met die markprys van hul aandele, terwyl die aandeelhouers van Wills Bpk. nie tevrede is nie. Verduidelik deur 'n finansiële aanwyser vir ELKE maatskappy aan te haal. ROCK BPK. Markprys per aandeel van 838c is hoër as die netto Vergelyking van batewaarde van 784c / Markprys per aandeel is 54c hoër as MP met NBW ✓ ✓ Syfers ✓ die NBW. WILLS BPK. Markprys per aandeel van 515c is laer as die netto Vergelyking van batewaarde van 652c / Markprys per aandeel is 137c laer as MP met NBW ✓ ✓ Syfers ✓ die NBW. 6 3.2.6 Bereken die % persentasie aandeelhouding van die Mentoor-familie indien hulle hierdie aandele koop. BEWERKINGS ANTWOORD 808 000 + 180 000 988 000 100 52% ✓✓ x 1 900 000 1 % teken nie nodig nie (1 600 000 + 300 000) 2 As ʼn aandeelhouer, hoekom sou jy bekommerd wees oor die belangstelling deur die Mentoor-familie? Verskaf DRIE punte. Enige DRIE geldige en afsonderlike punte ✓ ✓ ✓   LET WEL: Die familie was die meerderheid aandeelhouers gedurende die afgelope boekjaar en die meeste van die finansiële aanwysers was nie bemoedigend nie.  • Hulle beheer oor groot besluite / Invloed oor besluite het die maatskappy nie veel bevoordeel nie, bv. Die maatskappy moes fondse vir uitbreiding behou het, maar betaal 76% as dividende. / Die maatskappy het 76% van verdienste betaal om aandeelhouers gelukkig te hou vir swak prestasie. • Hul vorige ervaring in die leiding van die maatskappy: hul vaardighede en kennis. • Die effek op die toekoms van die maatskappy bv. Verloor van aandeelhouers / nuwe beleggers lok / moontlikheid van onstabiliteit. 3 TOTALE PUNTE 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) 11 VRAAG 4 4.1.1 Identifiseer die tipe ouditverslag in die uittreksel hierbo en gee ʼn rede vir jou antwoord. Tipe verslag: Ongekwalifiseerde verslag   Rede: EEN geldige rede  • Geen probleme met inligting oor die finansiële state gevind nie • Finansiële state “stel die finansiële posisie van die maatskappy billik voor”. • Dit is ʼn skoon (goeie) verslag ‘in alle wesenlike opsigte’. 2 4.1.2 Verduidelik die effek van hierdie tipe verslag vir die beeld van die maatskappy. Gee EEN punt. EEN geldige punt  deelpunte vir gedeeltelike / onvolledige / onduidelike antwoorde • Dit sal 'n positiewe impak op die aandeelprys / vraag na aandele hê • Potensiële beleggers sal belangstel om aandele te koop • Direkteure wat aangestel is, is betroubaar; aandeelhouers is vol vertroue in hul vermoë om goeie bestuur voort te sit. • Werknemers en ander rolspelers sal erken dat goeie interne beheermaatreëls toegepas word en sal voortgaan om dit te handhaaf. 2 4.2.1 Verskaf TWEE moontlike redes waarom die HUB beboet is, en nie die maatskappy nie. TWEE geldige en verskillende punte  deelpunte vir onvolledige / gedeeltelike antwoorde • Is die hoogste uitvoerende beampte van die maatskappy. • Lei maatskappy se praktyke en prosedures. • Hou toesig oor maatskappy bedrywighede. • Kommunikeer tussen direksie en ander uitvoerende beamptes. • Neem belangrike besluite, wat die maatskappy se beeld beïnvloed. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE V1 (NASIENRIGLYN) (EC/JUNIE 2023) 4.2.2 Verskaf TWEE punte waarom die JSE hierdie aksie geneem het. TWEE geldige en verskillende punte  deelpunte vir onvolledige / gedeeltelike antwoorde • Hulle sal nie die publiek mislei nie aangesien dit hul rol is om te verseker dat gesonde sakebestuurspraktyke in plek is / wil nie twyfel oor hul bedrywighede skep nie. • Sal enige regstappe teen die JSE wil vermy vir misleiding van aandeelhouers / Reputasie van JSE kan bevraagteken word. • JSE is ʼn noodsaaklike organisasie in die fasilitering van kapitaalfondse wat die ekonomie stimuleer / lei tot werkskepping / publiek maak staat op geloofwaardige inligting • JSE ding mee met internasionale aandelemarkte / moet hul aktiwiteite bewaak / verseker dat reëls en regulasies nagekom word. 4 4.2.3 Identifiseer EEN ander party (belanghebbende) wat ook aanspreeklik gehou kan word om hierdie situasie toe te laat. Verskaf ʼn rede. EEN geldige party  Rede  deelpunte vir onvolledige / gedeeltelike antwoorde • Direksie: Speel 'n toesighoudende rol / kyk na korporatiewe aktiwiteite en assesseer prestasie / kyk na aandeelhouersbelange. • HFB (Hoof finansiële beampte): Bestuur die finansiële aksies van die maatskappy / oorsien alle aspekte van sy finansiële sukses. • Oudit- en risikokomitee: Monitering van die finansiële verslagdoeningsprosesse / die nakomingsprosesse / die prestasie van ouditeure / oorsien van die ouditprogram. 3 TOTALE PUNTE 15 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief