Accounting Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 JUNIE 2023 REKENINGKUNDE V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 11 bladsye, ʼn formuleblad en ʼn 12-bladsy antwoordeboek.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V1 (EC/JUNIE 2023) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ʼn Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag ʼn donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 7. Indien jy dit verkies,mag jy die Formuleblad met Finansiële Aanwysers wat aan die einde van die vraestel aangeheg is, gebruik. Die gebruik van hierdie formuleblad is NIE verpligtend NIE. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as ʼn riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. TYD VRAAG ONDERWERP PUNTE (minute) Staat van Omvattende Inkomste en Staat 1 60 45 van Finansiële Posisie Notas tot Finansiële State, 2 40 30 Kontantvloeistaat en Finansiële Aanwysers 3 Vertolking van Finansiële State 35 30 4 Korporatiewe Bestuur 15 15 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 3 VRAAG 1: STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE EN STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (60 punte; 45 minute) Die inligting het betrekking op Midros Bpk. vir die finansiële jaar geëindig op 28 Februarie 2023. GEVRA: 1.1 Verwys na Inligting B (i) en (ii). Bereken: 1.1.1 Die wins/verlies op die inruil van die ou voertuig (4) 1.1.2 Die totale waardevermindering vir die jaar (4) 1.2 Voltooi die volgende vir die jaar geëindig 28 Februarie 2023: 1.2.1 Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) (36) 1.2.2 Ekwiteit en Laste afdeling van die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) (16) LET WEL: Sommige bedrae word in die ANTWOORDEBOEK verskaf. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V1 (EC/JUNIE 2023) INLIGTING: A. Uittreksel: Saldo's en totale uit die rekords op 28 Februarie: 2023 2022 (R) (R) Voertuie ? 1 350 000 Opgehoopte waardevermindering op voertuie ? 855 000 Toerusting 1 022 500 1 022 500 Opgehoopte waardevermindering op toerusting 923 260 800 900 Vaste deposito: Rivier Bank 1 500 000 Voorsiening vir oninbare skulde ? 15 950 SAID: Inkomstebelasting 196 040 (voorlopige belastingbetalings) Verbandlening: Somerville Bank ? 2 205 500 Gewone aandelekapitaal ? Behoue inkomste 970 750 Krediteurekontrole 448 725 Netto verkope 11 724 000 Koste van verkope 7 363 500 Salarisse en lone 982 290 Werkgewersbydrae 63 620 Direkteursfooie 1 925 000 Huurinkomste 174 675 Oninbare skuld 15 090 Diverse uitgawes (balanserende syfer) ? B. Aansuiwerings en addisionele inligting: (i) Die volgende transaksie is nie aangeteken nie: ʼn Ou voertuig, kosprys R270 000, is op 28 Februarie 2023 ingeruil vir ʼn nuwer model wat R616 500 gekos het. Die opgehoopte waardevermindering op die inruildatum was R111 240. Die inruilwaarde vir die ou voertuig was R105 000. Waardevermindering op voertuie word teen 20% p.j. op die verminderde- saldo bereken. (ii) Waardevermindering vir die jaar: • Waardevermindering op toerusting is in berekening gebring. • Maak voorsiening vir waardevermindering op voertuie. (iii) ʼn Faktuur vir R28 800 uitgereik aan ʼn debiteur vir goedere aangekoop op 26 Februarie 2023, is verkeerdelik as ʼn kredietnota aangeteken. Die winsopslag op hierdie goedere was 60%. (iv) ʼn Bedrag van R3 230 wat nie uit die insolvente boedel van ʼn debiteur ontvang is nie, moet as oninvorderbaar afgeskryf word. (v) Die voorsiening vir oninbare skulde moet met R2 000 verminder word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 5 (vi) Huur het met 10% per maand verhoog met ingang van 1 September 2022, volgens die huurooreenkoms. Huur is tot Maart 2023 ontvang. (vii) Uittreksel uit die salarisjoernaal vir Februarie 2023: Aftrekkings Netto salaris Bydraes R15 600 R47 330 R7 550 Die totaal vir bruto salarisse is nie na die algemene grootboek oorgeboek nie. Al die relevante betalings vir salarisse is gemaak. (viii) Die maatskappy het vyf direkteure gehad totdat een op 30 Junie 2022 bedank het. Die een wat bedank het, is eers op 1 Oktober 2022 vervang. Alle direkteure is op dieselfde fooistruktuur. Die fooie van twee direkteure vir Februarie 2023 is nog uitstaande. (ix) Inkomstebelasting vir die finansiële jaar is as R242 040 bereken. Dit is 30% van die netto wins voor belasting. (x) Die Leningstaat wat van Somerville Bank ontvang is, dui die volgende aan: Saldo aan die begin van die finansiële jaar R2 205 500 Rente gekapitaliseer ? Terugbetalings met rente ingesluit 1 260 000 Saldo aan die einde van die finansiële jaar 1 125 000 Die leningsaldo sal in die volgende boekjaar met R625 000 verminder word. (xi) Dividende: • Totale dividende vir die jaar het R410 000 beloop, wat ʼn interim dividend van R160 000 insluit wat op 31 Augustus 2022 betaal is. 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V1 (EC/JUNIE 2023) VRAAG 2: KONTANTVLOEISTAAT EN FINANSIËLE AANWYSERS (40 punte; 30 minute) 2.1 Kies die korrekte woord uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 2.1.1 ʼn Toename in voorraad verteenwoordig ʼn (invloei/uitvloei) van kontant. 2.1.2 ʼn Afname in rekeninge betaalbaar verteenwoordig ʼn (invloei/uitvloei) van kontant. 2.1.3 ʼn Aansuiwering vir (waardevermindering/inkomstebelasting) moet gedoen word wanneer die kontantgevolge van bedryfsaktiwiteite bereken word. (3 x 1) (3) 2.2 EAGLES BPK. Die inligting hou verband met die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2023. GEVRA: 2.2.1 Stel die Behoue inkomste-nota op 28 Februarie 2023 op. (8) 2.2.2 Voltooi die Kontantvloeistaat op 28 Februarie 2023. (18) LET WEL: Sommige bedrae word in die ANTWOORDEBOEK verskaf. 2.2.3 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 28 Februarie 2023. • Vuurproefverhouding (3) • % Opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB) (4) • Dividende per aandeel (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 7 INLIGTING: A. Uittreksel: die Staat van Omvattende Inkomste vir die jaar geëindig 28 Februarie 2022: Verkope R 2 450 000 Waardevermindering 567 490 Wins voor rente-uitgawe 1 208 200 Netto wins voor belasting 1 120 000 Netto wins na belasting 784 000 B. Inkomstebelasting is op 30% vir die huidige finansiële jaar bereken. C. Items onttrek uit Staat van Finansiële Posisie op 28 Februarie: 2023 2022 Vaste deposito 144 450 277 550 Bedryfsbates 2 175 600 2 003 790 Bedryfslaste 753 065 719 800 Voorrade 1 469 700 1 431 000 Handelsdebiteure 603 400 557 340 Kontant en kontantekwivalente 92 840 15 450 SAID: Inkomstebelasting 9 660 Dt 20 020 Kt Aandeelhouers vir dividende 207 070 150 000 Bankoortrekking 0 28 480 Nie-bedryfslaste 735 000 980 000 Gewone aandelekapitaal ? 9 520 000 Gewone aandeelhouersbelang 11 887 820 9 814 000 D. Aandelekapitaal en dividende: 1 Maart 2022 1 190 000 aandele in uitreik. 30 Junie 2022 85 000 aandele teen R2 bo die gemiddelde aandeelprys teruggekoop. Hierdie aandele kwalifiseer nie vir dividende nie. 30 Augustus 2022 Interim dividende van 12 sent per aandeel betaal. 1 November 2022 R2 479 500 ontvang vir addisionele aandele uitgereik. 28 Februarie 2023 1 380 500 aandele in uitreik. 28 Februarie 2023 ʼn Finale dividend is verklaar. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V1 (EC/JUNIE 2023) VRAAG 3: VERTOLKING VAN FINANSIËLE STATE (35 punte; 30 minute) 3.1 Kies ʼn verduideliking in KOLOM B wat by die begrip in KOLOM A pas. Skryf slegs die letters (A–D) langs die vraagnommers (3.1.1 tot 3.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 3.1.1 Opbrengs A Totale laste wat totale bates oorskry 3.1.2 Bedryfsbate B Voertuig wat gebruik word om die besigheid te bedryf 3.1.3 Insolvent C Die persentasie netto inkomste op ekwiteit D Vaste deposito wat in die volgende finansiële jaar verval (3 x 1) (3) 3.2 ROCK BPK. en WILLS BPK. Die inligting hou verband met twee maatskappye wat in dieselfde bedryf handel dryf. Die finansiële jaar eindig elke jaar op 28 Februarie. GEVRA: LET WEL: Verskaf syfers, tendense, finansiële aanwysers of berekeninge in ELKE geval om jou kommentaar en verduidelikings te ondersteun. 3.2.1 Identifiseer die maatskappy met die beter winsgewendheid finansiële aanwysers. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (3) 3.2.2 Identifiseer en verduidelik watter maatskappy sy likiditeit meer doeltreffend bestuur. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (6) 3.2.3 Lewer kommentaar op die dividenduitbetalingsbeleid van elke maatskappy. Verskaf ʼn moontlike rede waarom elke maatskappy besluit het op die beleid wat aangeneem is. Haal syfers aan. (6) 3.2.4 Die direkteure van Wills Bpk. het besluit om die lening gedurende die huidige finansiële jaar te verhoog. Verduidelik of dit ʼn goeie besluit was of nie. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (6) 3.2.5 Die aandeelhouers van Rock Bpk. is tevrede met die markprys van hul aandele, terwyl die aandeelhouers van Wills Bpk. nie tevrede is nie. Verduidelik deur ʼn finansiële aanwyser vir ELKE maatskappy aan te haal. (6) 3.2.6 Verwys na inligting C. Wills Bpk. sal ʼn verdere 300 000 aandele gedurende die nuwe finansiële jaar uitreik. Die Mentoor-familie stel belang om 180 000 van hierdie aandele te koop. • Bereken die % persentasie aandeelhouding van die Mentoor-familie indien hulle hierdie aandele koop. (2) • As ʼn aandeelhouer, hoekom sou jy bekommerd wees oor die belangstelling deur die Mentoor-familie? Verskaf DRIE punte. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 9 INLIGTING: A. Finansiële aanwysers bereken op 28 Februarie 2023: ROCK BPK. WILLS BPK. Winsopslag % behaal 45% 52% % Bedryfsuitgawes op verkope 25,5% 18.3% % Bedryfswins op verkope 7,4% 10,3% Bedryfsverhouding 1,5 : 1 4,2 : 1 Vuurproefverhouding 0,7 : 1 1,2 : 1 Gemiddelde debiteure-invorderingsperiode 28 dae 45 dae Skuld-ekwiteit-verhouding 0,3 : 1 0,6 : 1 % opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang 22,3% 14,2% % opbrengs op gemiddelde kapitaal aangewend 15,9% 9,5% Dividende per aandeel 117 sent 190 sent Verdienste per aandeel 390 sent 250 sent Dividend-uitbetalingskoers 30% 76% Netto batewaarde per aandeel 784 sent 652 sent B. Addisionele inligting op 28 Februarie 2023: ROCK BPK. WILLS BPK. Markprys per aandeel op aandelebeurs 838 sent 515 sent Rente op vaste deposito’s 6% 6% Rente op lenings 11% 11% C. Uittreksels uit die rekeningkundige rekords op 28 Februarie 2023: ROCK BPK. WILLS BPK. Aantal uitgereikte aandele 2 000 000 1 600 000 % aandeelhouding van die Mentoor-familie 23,9% 50,5% 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V1 (EC/JUNIE 2023) VRAAG 4: KORPORATIEWE BESTUUR (15 punte; 15 minute) 4.1 Die volgende uittreksel verteenwoordig ʼn sekere tipe ouditverslag. Na ons mening is die finansiële state, in alle wesenlike opsigte, ʼn regverdige weergawe van die finansiële posisie van die maatskappy soos op 28 Februarie 2023. GEVRA: 4.1.1 Identifiseer die tipe ouditverslag in die uittreksel hierbo en gee ʼn rede vir jou antwoord. (2) 4.1.2 Verduidelik die effek van hierdie tipe verslag vir die beeld van die maatskappy. Gee EEN punt. (2) 4.2 Die volgende inligting is uit ʼn plaaslike publikasie geneem. Dit hou verband met ʼn maatskappy wat op die JSE genoteer is. Die JSE het die maksimum boete aan die voormalige HUB (Hoof Uitvoerende Beampte) van Millo Bpk. opgelê, asook haar verbied om vir tien jaar as ʼn direkteur op die direksie van enige JSE-genoteerde maatskappy te dien. Die JSE het verklaar dat hy die bogenoemde boete om die volgende redes opgelê het: • Die vrystelling van finansiële state wat nie aan noteringsvereistes voldoen het nie. • Die finansiële state het verkeerde, vals en misleidende inligting bevat. • Fiktiewe brondokumente wat inkomste valslik met miljoene rande opgeblaas het, is ook ontdek. GEVRA: 4.2.1 Verskaf TWEE moontlike redes waarom die HUB beboet is, en nie die maatskappy nie. (4) 4.2.2 Verskaf TWEE punte waarom die JSE hierdie aksie geneem het. (4) 4.2.3 Identifiseer EEN ander party (belanghebbende) wat ook aanspreeklik gehou kan word om hierdie situasie toe te laat. Verskaf 'n rede. (3) 15 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2023) REKENINGKUNDE V1 11 GRAAD 12 REKENINGKUNDE FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel en ander ontvangbare bedrae + Kontant en kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope . Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid NOTA: * In hierdie geval, indien daar ʼn verandering in die aantal uitgereikte aandele gedurende ʼn finansiële jaar is, word die geweegdegemiddelde-getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief