Skip to content

Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2021 Memo

MemorandumAfrikaans HLGrade 12202146 pages

Grade 12 Afrikaans HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2021, 46 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN AFRIKAANS HUISTAAL V2 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 46 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie, omdat hy/sy, hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:  Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan.  'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word.  'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie.  Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL '' 'n brief van hulle vakansie'' – Breyten Breytenbach Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie, maar dis essensieel dat die kandidaat minstens een metafoor, een vergelyking en een personifikasie aandui.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "P" (personifikasie), "M" (metafoor) of "V" (vergelyking) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: P M V ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Vergelyking: In versreël 15 dui die verge- Die vergelyking van die Versreël 15: En as die reën lyking op die dood. naderende reën dui op iro- soos 'n gesluierde bruid oor die niese wyse op die naderende see kom dood. Dis opvallend dat die Versreël 16: word die liefling- naderende reën die hond se hond (Trixie) lam; dood, en nie nuwe lewe nie, bring. In versreël 25 dui die Die spreker stel dit duidelik Versreël 25: My ooms sterf soos vergelyking op die dood. dat sy ooms "sterf" – en kapok in die son vergelyk dit met "kapok" wat vinnig in direkte son smelt, wat daarop dui dat die dood vinnig kom. Metafoor: In versreël 2 word 'n Die ma se oë lyk dof/leeg Versreël 2: ... die lugoë van my metafoor gebruik om die ma soos die lug vanweë haar ma se oë te verbeeld. ouder-dom. 'n Metafoor in versreël 17 Hy "buig die knie" wat Versreël 17: drie dae veg die dui aan dat die veearts die suggereer dat hy die hond nie veearts en buig dan die knie stryd teen die dood verloor. teen die dood kan red nie. In versreël 19 word die Die "lyk" word as "saad" in die Versreëls 19 tot 20: ... en plant hond se "lyk" metafories grond geplant; die begrafnis- die saad 'n soenoffer in die diep gebruik. aksie suggereer iets wat dood grond se skoot is./Die metafoor suggereer die sirkel van lewe en dood. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne In versreël 20 sluit die Die hond se begrafnis/die Versreëls 19 tot 20: ... en plant strofe met 'n metafoor af "saad" word " 'n soenoffer in die saad 'n soenoffer in die diep wat dui op die dood. die diep grond ... " wat sin- grond se skoot speel op begrafnisse./dood./ Die ouers maak op simboliese wyse vrede met die naderende dood./siklus van die lewe. Versreël 22 maak gebruik Die ouers word metafories Versreëls 21 en 22: want nou is van 'n metafoor om die toe- "stil bome in die najaar ... " hulle minnaars nemende ouderdom/ aftake- wat dui op die herfstyd/najaar stil bome in die najaar ... ling aan te dui. van hulle lewe; hulle word dus ouer./die dood kom nader. Die metafoor in versreël 24 Die groot skepping staan Versreël 24: …onder komete versterk die beeld van teenoor die nietigheid van die leeftye lang wêrelde nietigheid./sterflikheid. mens./tydloosheid./die tydelik- heid van die mens. Versreël 28 maak van 'n "van dop tot dop" sinspeel op Versreëls 27 en 28: word stiller metafoor gebruik wat op die die uiterlike wat oorbly nadat en meer verskriklik van dop tot sterflikheid dui. alles wat ter sake is, deur die dop ouderdom vernietig is./sugge- reer (aanloop tot) sterflikheid. "van dop tot dop" sluit aan by Versreël 1 Noudat ek uitgeswel die vrugtebeeld wat reeds in van lyf is kan ek treur versreël 1 ingelei word en in versreëls 29 en 30 uitgebrei word. Die metafoor in versreëls 29 Die seisoene/winters en Versreëls 29 en 30: Hier waar en 30 bevestig dat die spre- somers eis hul tol, want "my die harde winters en nat somers ker ook ouer word. lyf ongenaakbaar skil" dui op my lyf ongenaakbaar skil, treur die onafwendbare ouderdom ek oor … en agteruitgang van die liggaam. Personifikasie: Die personifikasie in vers- Die spreker praat van die "lyk" Versreël 18: en hulle dra die lyk reël 18 dui op die dood. van die hond (wat eintlik 'n terug na Kafferskuilsrivier karkas moet wees) wat duidelik op die dood dui. Die personifikasie in vers- Die "diep grond se skoot" dui Versreël 20: 'n soenoffer in die reël 20 verwys na die dood. op die sterflikheid van die diep grond se skoot. mens. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG ''Reaksie" – Vernon February 2.1.1 Die spreker reageer op sy vriend/Ghwarrie se bekering./die feit dat Ghwarrie nou met hart/siel glo./wat moontlik die spreker probeer oortuig om tot bekering te kom.  1 2.1.2 Alliterasie/d-alliterasie  1 2.1.3 Die plasing dra daartoe by dat "ding" met "kring" in versreël 3 rym./ Die plasing bewerkstellig dat die alliterasie in "daai ding" aansluit by die allitererende d- van "dat"./ Die uitsteltegniek skep afwagting/spanning by die leser wat wil weet wát "daai ding" is./ Wat met "daai ding" bedoel word, word eers later aangekondig wat bydra tot afwagting./spanning.  1 2.2 Tussenwerpsels/uitroepe/Die woorde "oe" en "aai"/informele taal  1 Die kandidaat bied die ooreenkoms vir EEN punt aan. 2.3 Dit wil die leser betrek by die problematiek van die skielike bekering./die bekeerde se veranderde optrede./ Dit wil die leser laat nadink oor die skynheiligheid van sogenaamde bekeerdes./ou Ghwarrie./ Die bekeerde/ou Ghwarrie moet nadink oor sy veranderde optrede./skynheiligheid./ Dit dra die spreker se skeptiese houding oor./ Die spreker bevraagteken Ghwarrie se houding./vroomheid./sedigheid./bekering. 2  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 2.4 'n Vroom/valse/skynheilige/sedige/ernstige gesig  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.5 Ja In versreël 14 beklemtoon die spreker juis die afwesigheid van liefde en naastediens/ barmhartigheidswerk by die bekeerde.  In versreël 20 hef die spreker die bekeerde se vroomheid/sedigheid/skynheiligheid/ andersheid uit.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 2.6 Mense wat bekeer is, se lewe openbaar dikwels geen liefde en omgee nie./ Baie sogenaamde Christene se dade openbaar presies die teenoorgestelde van dit wat hulle ewe vroom bely./ Baie bekeerdes leef vroom/skynheilig, sonder werklike Christelike liefde en omgee./ Mense veroordeel/bevraagteken dikwels diegene wat buite hul kring leef./wat ander kulture/ tradisies/gewoontes aanhang.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG ''Vincent van Gogh" – D. J. Opperman Vraag Antwoord Punt 3.1 "miskende"/"vergeefs"  1 3.2.1 Van Gogh se stryd dat sy boodskap nie slaag nie./dat hy as evangelis/prediker misken word./dat hy 'n "miskende heilige" is./dat die werk teen ellende en onreg nie vervulling bring nie./Van Gogh sien God as oorsaak van die ellende./stryd.  1 3.2.2 Ja Dit is skrikwekkend/ontstellend dat 'n prediker nie God se opdrag suksesvol kan nakom nie./ Dit beklemtoon die innerlike stryd van Van Gogh./ Dit beklemtoon dat sy boodskap nie vir hom vervulling/geluk/sukses bring nie./ Dit maak die s-alliterasie opvallend./maak die versreël klankryk./ Dit intensiveer die stryd./ Dit beklemtoon die mens-God-verhouding.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 3.3 Personifikasie/metafoor  1 Die beeld volg na die teenstellende "maar"./wending./ Die gebruik van "verwe" (in plaas van "verf")./ Versreël 7 is die langste reël in die gedig./ Die beeld word deur die paarrym beklemtoon.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.4 Polisindeton/herhaling van "en"/voorplasing/ Die gebruik van die woorde "koorsige gevlek"/ Alliterasie/g-alliterasie/ Die gebruik van die aandagstreep/woorde wat na die aandagstreep volg  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 3.5 Paarrym  1 3.6. In versreëls 1 tot 7 is die stemming troosteloos/neerslagtig/mismoedig/somber/ wanhopig/negatief, maar in versreëls 8 tot 14 is die stemming vrolik./vervuld./hoopvol./ positief./entoesiasties.  1 Die kandidaat bied albei kante van die kontras vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "besoekersboek" – Fanie Olivier 4.1 "naam"  1 4.2 Die kleinletter in die titel beklemtoon/dui aan dat dit nie 'n letterlike boek is nie, maar 'n figuurlike boek./ Die kleinletter in die titel dui aan dat dit enige boek kan wees.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kleinletters in die eiename suggereer die nietigheid van die mens se aardse bestaan./algemene name./veralgemening./die onbelangrikheid van die mens op die aarde./dui op die futiliteit van die mens se poging om onsterflik te wees./dui aan dat dit juis nie spesifieke name is nie./ondersteun dat die name graffiti (wat nie aan skryfkonvensies voldoen nie) is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.3 Retoriese vrae/ Die gebruik van die woorde "hoe lank"  1 Die kandidaat bied 'n antwoord vir EEN punt aan. 4.4.1 Ja Die woord "íngekrap" sluit by die woord "hiërogliewe" aan.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 4.4.2 Met behulp van die parentese/hakies (word die woorde geïsoleer)./ Die dubbelpunt (dra by tot uitheffing van die woord "íngekrap")./ Die aksentteken (op die ín- versterk ook die kontras met "uitgekrap")./ Die voorplasing/vooropplasing (van die parentese beklemtoon die woorde).  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 4.5 Nee Die woord "probeer" in versreël 12 suggereer dat hy nie daarin slaag nie. OF Ja 'n Mens bereik 'n mate van onsterflikheid, aangesien die naam in 'n metaforiese besoekersboek./Bybel aangebring is./ Iemand wat "probeer" (versreël 12), kan slaag./onsterflikheid verwerf.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.6 Die mens is sterflik./verganklik./Lyding is deel van die mens se bestaan./Die mens se bestaan op aarde is tydelik./Selfs die onskuldigstes/naïefstes (kind en lam) ervaar lyding./pyn.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Juis omdat die mens besef sy/haar bestaan op aarde is tydelik, skryf hy/sy sy/haar naam in die besoekersboek om onsterflikheid te probeer verkry./ Die spreker verwoord sy/haar gedagtes in 'n gedig om onsterflikheid te probeer verkry.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "selfs die son" – Pieter Smit Vraag Antwoord Punt 5.1 Iemand wat wil emigreer/die land verlaat  1 5.2 "maar"  1 5.3 Herhaling/herhaling van die "aa"-klank/aa-assonansie/assonansie  1 Die spreker beklemtoon die belangrike inligting dat hierdie die spesifieke land is waarvan hy/sy nie wil afskeid neem nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord binne konteks vir EEN punt aan 5.4 Dit beklemtoon die eensaamheid/afgesonderdheid van die mense (wat die land verlaat)./dui visueel aan dat die mens eensaam/afgesonder is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.5 Hartseer/eensaamheid/melancholie/droefheid  1 "swaar"/"verlaat"  1 5.6.1 Tersine/terset  1 5.6.2 Ja Dit bevat die klimaks/hoogtepunt/kerngedagte/gevolgtrekking van die gedig./spreker. Dit versterk die gedagte dat die mens na die land wil terugkeer./ Die positiewe stemming in die strofe word geïsoleer van die voorafgaande negatiewe gedagtes.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kodes "F" en "E" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: F E ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Fantasiekarakters: Iris verbreek nie haar ver- Iris gril vir sy sweterige hande Bl. 17: … het ek sy naam houding met Riekie soos en sy onbeteuelde aanvalle./ verander na Richard … Ek het ander mense sou nie, maar skryf hom in haar verbeelding sy bruin borselkop omgetower omskep hom in 'n fanta- oor tot iets meer na haar sin. in golwende donker hare … siekarakter wat vry is van waardeur ek my vingers getrek enige menslike swakhede. het in ons oomblikke van ons vervoerde passie … Richard was vry van alle menslike swakhede en veral liggaamlike manifestasies. Tydens Elsa en Hannes se Sy skep vir haar 'n fiktiewe Bl. 22: Sy oë was donker en onromantiese troue moet sy strooijonker/Eduard wat vir intens, hy het Engels gepraat noodgedwonge Riekie as haar meer aanvaarbaar is. met 'n bekoorlike aksent. Sy strooijonker duld, maar sy naam moes iets wees soos ken Riekie te goed om Eduard of St. John. Ek het die opgewonde oor hom te raak grootste gedeelte van die en maak dit vir haarself diens bestee aan sy naam. aangenamer. Bl. 23: Ek het my blik weg- gedwing van die vraatsige bruid en na die blomme voor my op die tafel getuur terwyl ek Eduard herroep ... Iris fantaseer dat Eduard haar Bl. 23: Omdat ons net 'n paar wil liefhê, omdat hulle min tyd dae tot ons beskikking gehad tot hulle beskikking het. het, was hy haastig. Hy wou my liefhê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne As matriekmeisie kan Iris haar Bl. 23: Ek moes maar kon- net 'n nag van passie verbeel, sentreer op sy sensitiwiteit en aangesien sy nog nie enige die pragtige goed wat hy vir ervaring gehad het nie. my gefluister het tydens ons paar kosbare nagte van passie. Kara se reaksie op Elsa se Sy skep vir Greta/haar alter Bl. 28: Op pad terug huis toe in swangerskap laat Iris 'n ego, 'n sterk vrou wat in Pa se kar het ek weer aan mooier prentjie van 'n beheer bly ten tyde van haar Elsa gedink en so is 'n nuwe swanger vrou skep./positie- swanger-skap. storie gebore ... dit het een van wer beeld van swangerskap my meer uitgebreide verbeel- te skep. dingsvlugte geword en het my maande lank besig gehou. Bl. 30: "Moenie so verskrik lyk nie, ek gee regtig nie om nie. Jy weet ek stel nie daarin belang om te trou nie maar ek het nog altyd gedink dit sal lekker wees om 'n baba te hê." Iris laat Greta se swanger- In haar fantasie is Eduard Bl. 48: Haar voorkoms ... het skap kontrasteer met Elsa se aangenaam verras deur Greta, hom verras ... Sy was werklikheid. die swanger vrou, se voor- ongetwyfeld mooi ... Sterker. koms. Sy het ook nie vir hom besonders swanger gelyk nie. Bl. 49: Hy het opgemerk dat sy mooi bene het. (Mooier as myne, vanselfsprekend.) Iris laat sterf Peter, die pa van Bl. 57: Hy het sy motorsleutels die kind, sodat Greta vir van die koffietafel opgetel. "Ek Eduard, die broer, kon ont- sal jou hospitaal toe neem." ... moet./Peter se plek kon Eduard het haar tas opgetel en inneem./Eduard by die die deur oopgehou. bevalling teenwoordig moet Bl. 31: Die geboorte van Elsa wees. se kind was 'n drie- bedryfdrama ... Hoe Hannes gesit en werk het ... toe sy die kamer ingesteier kom en aankondig: "Ek dink dis tyd." ... Hoe sy dramaties moes kreun om sy aandag te kry. Eerder as om te vra vir 'n Die passasier het Bl. 89: Ek kon sien dit gaan 'n ander sitplek/hom te beledig, onophoudelik geëet, gedrink lang vlug word aan die sy van ontvlug sy die werklikheid en gesels wat haar laat gryp hierdie grapmaker ... In plaas van die irriterende medepas- na 'n "nuwe" storie. daarvan het ek 'n nuwe storie sasier op die vlug na Frank- begin waarin Greta op 'n lang ryk deur middel van haar oorsese vlug langs Eduard verbeelding. beland en hoe hulle mekaar ontdek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne As sy alleen in New York se In haar verbeelding is Greta Bl. 110: En die rede waarom strate loop, ontvlug sy die ook in New York waar sy vir hulle nou na vore kom, kon werklikheid deur te Eduard raakloop. wees omdat ek alleen en idealiseer dat sy saam met skrikkerig in 'n vreemde plek iemand daar loop. was. Greta se habitat. Daarby was my Eduard vir my op daardie tydstip ewe vaag as Greta s'n. Hoe eensamer sy in New York Bl. 110: Ek het gesug. Met die voel, hoe meer word die Engel Engel ook by, is Greta en haar vir haar 'n werklikheid./het sy geliefde tersyde gestoot; het nie meer die fantasiekarakters my verbeeldingsvlugte oor- nodig nie. bevolk geraak. As sy in die regte Peter 'n Sy besef dat haar werklikheid Bl. 161: Maar my onmiddellike sielsgenoot vind, besef sy tekens van die ideale wêreld probleem was Peter en sy het nie meer haar toon./dit vir haar genoeg is. Eduard. Die twee was besig fantasie-karakters nodig nie. om te oorvleuel, veral in die koue nagte onder die dik dons- kombers. Eduard adolessente skim, ... Peter was werklikheid. Iris se vervulde/aangename Peter het vir haar meer gebied Bl. 213: Nog twee karakters werklikheid maak enige as wat sy kon optower. wat van die verhoog af fantasie-ontvlugting verdwyn het, was Eduard en onnodig. Greta ... Hulle het dieselfde romantiese ont-knopings te dikwels ondergaan, hulle fut was uit. Haar fantasie is nie meer Die fantasie verveel haar en is Bl. 213: Bowendien was geen nodig om van die nie opgewasse teen Peter nie. denkbeeldige karakter opge- werklikheid te ontvlug nie. wasse teen die harde fisieke werklikheid van Peter nie. Hy was snaakser, warmer en meer dimensioneel as die spook-beelde waarmee ek my jeug omgedroom het. *Engel: In die vreemde beleef Iris die Sy sien die vae omlyning van Bl. 92: "Moenie jou aan hom Engel as werklikheid as hy die Engel in die ruit in Kara se steur nie," het iemand sag in Parys vir haar raad gee. woonstel as hy haar aanraai agter my gesê. Ek het onthuts om die man te ignoreer. omge-draai ... die vae omlyning van 'n Engel gesien. Iris glo dat die Engel haar Die Engel red haar as hy haar Bl. 110: "Oppas!" het die Engel beskermengel is. waarsku teen die skaatsbord- vir my gesis en ek het rats ryer. eenkant toe gespring voor 'n jong seun op 'n skaatsbord my middeldeur kloof. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Iris beleef die Engel so Die Engel spreek haar aan as Bl. 101: "Sies," het die Engel in werklik dat sy na sy raad sy vir Joe jok oor 'n agent./help my oor gesis. luister./hy vir haar haar besluit om vir Joe 'n kans antwoorde gee wat sy nie vir te gee. haarself wil uitspel nie. Die Engel noem aan haar dat Bl. 131: "Jy's dwaas," het die haar beheptheid met die Engel met 'n lae stem gesê. modelkontrak as 'n blomge- leentheid dwaas is./help haar besluit as hy vir haar raad gee om saam met Peter Vermont toe te gaan. Die Engel versterk haar Bl. 162: "Kom," het die Engel behoefte om 'n heldin te wees gesê. "Kom." ... en die Engel as hy haar wakker maak toe my gewelddadig in die gang Bettie die nag "gif" drink./siek uitstoot. word. Die Engel help haar om tot die Bl. 177: "Wat moet ek insig te kom dat sy nie vir byvoorbeeld doen omtrent Frederik lief is nie. Peter en Frederik?" ... "Jy's nie lief vir Frederik nie." Ek het gesug. "Ek weet." Die Engel help haar besef dat Bl. 187: "Tja," het die Engel die lewe nie 'n storieboek is gesug. "die lewe is nie 'n nie./dat sy haar werklikheid storieboek nie." moet aanvaar. "En 'n naam is net 'n naam." "Is so," het hy saamgestem. Haar onsekerheid oor of die Sy besef dat dit nie saak maak Bl. 178: "Jy't my opgeroep," Engel werklikheid of fantasie of hy werklikheid of fantasie is het hy gesê.. "Jy het my een is, verwoord sy ook teenoor nie. van jou fantasieë gemaak." Ek die Engel. het regop gesit en hom goed gekyk. "Jy's alles behalwe 'n fantasie ..." Anders as die ander fantasie- Bl. 220: "Toe ek nou-nou op- karakters, bly die Engel enduit kyk, het ek Die Engel deur die deel van haar lewe. ondertuin sien sweef." Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] * ALHOEWEL IRIS DIE ENGEL SOMS AS FIKTIEF EN SOMS AS WERKLIKHEID BELEEF, IS HY VIR PETER EN DIE ANDER KARAKTERS 'N FANTASIEKARAKTER. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 Sy moet geld trek om Joe vir die koffie terug te betaal.  1 Joe gaan haar wys waar om stewels te koop (want sy weet nie waar sy die gouste geholpe kan raak nie).  1 7.2 By Kara se partytjie (in Frankryk).  1 7.3.1 Die modelkontrak kan vir Iris help om eendag te blom./iemand besonders te wees./iets in die lewe te bereik.  1 7.3.2 Iris besef die modelkontrak kan vir haar bekendheid/roem bring, maar sy is onseker/ twyfel of dit die regte groot blomoomblik sal wees.  1 Hoewel Iris besef dat dit 'n geleentheid is om 'n modelkontrak los te slaan (waarna sy smag), wil sy nié die geleentheid misloop om saam met Peter na Vermont te gaan nie./vrees sy moontlike konflik met Peter./wil sy nie in die proses vir Peter verloor 1 nie.  Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.4 Die ruimte skep 'n mooi agtergrond vir foto's./Daar is sneeu./Die sneeu dra by tot mooi foto's.  1 7.5 Ja In haar huisgesin luister niemand ooit na haar nie./word haar mening nooit as belangrik geag nie./ Wat sy ook al doen, is reeds deur haar susters gedoen./ Sy leef (soos Polder) van oorskietkos./ Sy voel soos Aspoestertjie./ Dit veroorsaak dat sy 'n alleenloper/buitestander is./ Sy roep fantasiekarakters op./ Sy kommunikeer met die Engel.  3 Die kandidaat bied DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.6 Kara  1 Sy sê sy het 'n doodgewone gesig./boeregesig.  1 7.7 Iris is onseker./bang vir die vreemde./glo nie sy is mooi nie./wil nie hê hy moet foto's van haar neem nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Sy is bang dat sy haar blomoomblik kan mis./kan nie 'n potensiële blomoomblik onbenut laat nie./Joe aanvaar nie haar weiering nie; hy weet dat sy jok.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 7.8 Ja Peter kan nie onbepaald vir haar wag nie, want hy is ook al ouer./meer volwasse./ gereed vir 'n verhouding./ Hy wil nie hê Iris moet onder ateljeeligte blom nie./moet die modelkontrak kry nie./ Hy wil haar beskerm./gee om vir Iris. OF Nee Dis selfsugtig van hom om Iris voor 'n keuse te stel./ Hy moet Iris die geleentheid gee om self oor haar toekoms te besluit.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.9 Tydens sy eerste besoek aan SA (nadat hy na Amerika vertrek het)/hulle ete by 'n Italiaanse restaurant wil hy weet of daar 'n ander man in haar lewe is.  1 Toe Peter vir Joe in haar hotelkamer aantref.  1 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.10.1 Die Engel is iemand met wie sy kan praat./by wie sy raad ontvang./ Die Engel is iemand wat na haar luister./ Die Engel hef haar verveling op./ Die Engel tree as Iris se beskermer op.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.10.2 Iris het hom nie meer nodig nie.  1 Die werklikheid is mooier/beter as die fantasie./Peter vul haar lewe.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.11 Ja Iris ontwikkel (van 'n jong meisie wat onseker is oor die lewe) tot 'n volwasse vrou wat vrede met haar omstandighede maak.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.12.1 In TEKS A pas dit haar./wil sy hom ignoreer./het sy hom nie nodig nie.  1 In TEKS B is sy afhanklik van hom./sy siening om haar konflikte op te los.  1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.12.2 Hy gee nie om nie./voel die Engel moet hom nie met hul verhouding bemoei nie.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "A" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: A ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Reeds as kind is Baas Hy raak bevriend met die Bl. 11: ... waar hy bevriend raak anders as hy navorsing oor dorpsbibliotekaresse om lees- met die dorpsbibliotekaresse, die gebiede waar sy oupa- stof oor veral Zambië te wat hom voorsien van leesstof grootjie gewoon het, doen. bekom. oor Suid-Afrika se noordelike buurlande, veral Zambië en die gebiede rondom die Zambezi- rivier. Na sy ouers se dood, verset Hy jag sy eie beeste en Bl. 13: Baas verloor al sy hy hom teen die Rhodesiese verkoop die vleis aan die familiebesittings, insluitende die beleid om iets van sy vleisverwerkingsaanleg wat plaas. Maar teen dié tyd het hy erfporsie te behou. hom in buitelandse valuta uit die karkasverkope van sy vergoed. vee reeds 'n redelike bedrag aan kapitaal in 'n Suid- Afrikaanse bank opgebou. Sy andersoortigheid blyk Hy en Brindle, sy hond, slaap Bl. 13: Op Louis Trichardt, waar daaruit dat hy hom nie deur alleen in 'n plantasie./nie by hy beplan het om sy ou sy eie familie laat voorsê die familie nie. skoolmaats te gaan opsoek en nie. 'n paar dae oor te bly, slaap hy en sy hond Brindle alleen by 'n vuurtjie van dennestokkies in 'n plantasie teen die hang van die Soutpansberg. Die laaste aand voor hy weer Bl. 15: Hy ry na die kerkhof die pad vat, slaap hy en waar sy pa en ma begrawe is Brindle in die kerkhof waar sy en bring die laaste aand in die pa en ma begrawe is. Houtboschberg daar deur. Alhoewel die familie hom Hy kry die werk van sy jeug- Bl. 23: "Jy het baie verander, aanmoedig om ou vriende vriend, Ngwako, wat verlam lê Baas. Jy het nie eens vir op te soek, doen hy dit nie. in die hospitaal, maar gaan Ngwako in die hospitaal gaan besoek hom nie. kuier nie. Hy het na jou gevra toe ons hom gesê het jy is hier." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Hoewel hy alleen is, onttrek Hy wil nie oor sy trauma/ Bl. 22: Dis nie goed wat in 'n hy hom aan die res van sy emosies praat nie. mens se klere bly sit nie, Baas. familie./weier hy om deur die Moenie maak of dit nie bestaan familie getroos te word. nie. Dis meer as twintig jaar sommer net so weg ... Hy is kwaad vir God./onttrek Bl. 13: Selfs toe Baas later die hom van God/godsdiens en Bybel minder gereeld uithaal en weier daarom om sy ma se uiteindelik glad nie meer nie, is Bybel saam te neem. dit of die hond aand na aand wag vir die ritueel. Baas besluit om sy eie Hy besef dat hy sy familie Bl. 14: Tog besef hy dat 'n rigting in te slaan./sy familie ontgroei het en besluit om in mens mettertyd familie agter te laat./as toergids by sy oupagrootjie se voetspore ontgroei, ... Hy aanvaar die pos 'n safarimaatskappy in (die te stap. as toergids by 'n noorde van) Botswana te safarimaatskappy in die noorde gaan werk. van Botswana. Met die tipiese Baas- Baas besluit om die Zambezi Bl. 15: Snags, en ook koppigheid koop hy 'n boot self te gaan verken./moontlik- gedurende sy af dae, bestudeer om die ongedurigheid oor heid van toerisme in daardie hy die topografiese kaarte van die Zambezi te besweer. gebied te gaan ondersoek. Barotseland en die ander gebiede van Zambië ... koop hy 'n tweedehandse motorboot en 'n sleepwa en bedank uit sy werk. Baas weier Mark James se Bl. 15: Hy wys die werksaanbod aanbod om vir hom te werk, vir eers van die hand. terwyl hy kennis oor die gebied kan opdoen. Op Manaka kies Baas om, Hy wil aanvanklik nie saam Bl. 29: Baas weet hy gaan hom téén sy ouers se opvoeding, met Manuel gaan nie, maar laat saamsleep. Hy vat sy nie by die mense van raak teen sy sin by Manuel en rugsak en los die honde by die Barotseland betrokke te raak sy gesin betrokke. kamp ... Baas haal die dosis nie. chlorokien uit sy rugsak. Bl. 30: Ligdag gaan gee Baas vir die kind die laaste twee pille van die dosis. Baas gee sy laaste Hy kry self malaria, omdat hy Bl. 42: "Maar jy weet tog ek het medisyne weg, al weet hy hy sy laaste malariapille vir Grace nie meer pille nie. As ek reg moet te alle tye gee toe ouma Essie hom kom onthou, is dit jy wat die laaste malariamedisyne hê. vra om hulle te help. dosis gevat het!" Bl. 43: Sê vir daardie ouma Essie van jou ek is nie gestuur nie en ek is vir seker nie hier om enigiemand te kom help nie. Ek is hier om my boot op die Zambezi te kry." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Baas kies om niks met Die eerste aand op Manaka Bl. 21: Sy kom op haar kaal geloof te doen te hê nie, droom hy van sy ma/word hy voete na hom toe aan, die alhoewel dit teen sy aan haar waardes wat hy kettinkie waaraan die kruisie opvoeding indruis. agtergelaat het, herinner – iets hang, is in haar hande. Sy wat sy gewete aanspreek probeer dit oor sy kop kry. sonder dat hy beheer daaroor het. Baas huiwer nie om aan- Hy probeer deur verwyte/ Bl. 63: "Hoekom het ek nie pille stoot te gee nie. woede die inwoners van gehad toe ék malaria gekry het Barotseland van hom weg- nie? Maak dit vir julle saak dat stoot. ek ook 'n lewe het om te leef? Dink jy ek het Barotseland toe gekom om verantwoordelik te voel vir almal se skete en kwale en hongersnood? Ná my pa en ma deur 'n spul barbare ver- moor is?" Baas weier om die khuta te Bl. 92: "Ek wil niks weet van gaan spreek. daardie sirkus wat julle 'n khuta noem nie ..." Hy tree onbeskof teenoor die Bl. 92: "Nou soek hulle 'n sendelingpaar op./wil nie sy geleentheid om met my te leefruimte met hulle deel nie. 'gesels'! Ek skep nie meer geleenthede vir enigiemand om met my te gesels nie, dis al. Gaan sê dit vir daardie sendelinge ..." Bl. 113: "Dis iets waaroor ek ook sterk voel, dominee. Ek hou ook nie daarvan om in 'n blik gedruk te word nie. Daar word van hierdie janrap verwag om te besluit of ek jou in my huis wil hê terwyl jy lankal besluit het jy wil nie hier wees nie." Baas se andersoortigheid Baas vererg hom vir die Bl. 172: Hy wig die vyfrandmunt kom ook na vore in die feit vernederende manier waarop wat Riekert vir ouma Essie dat hy hom vererg oor die Riekert vir ouma Essie wil gestuur het voor sy onreg in die gemeenskap./ vergoed vir haar gasvryheid. oupagrootjie se bors tussen die huiwer nie om 'n nuwe fase Hy gee nie die R5 aan haar glas en die raam in. te begin waarin alle mense nie. met respek behandel moet word nie. Baas spreek hom uit teen die Bl. 185: "Hoekom het meneer feit dat Grace in die nag na Mosko of daardie meneer hom moet loop om medisyne Kebbey nie kom sê nie? te kom soek. Hoekom moet jy in die nag loop?" As Whitey vir Sitali wil gebruik Bl. 244: "Ja, hy is groot genoeg om na die boot te gaan soek, om gestuur te word. Ons moet sê Baas Whitey moet eers vir net hoor of hy gestuur wíl word. Sitali vra. Sitali!" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Hy betaal meneer Johnnie se Bl. 239: By Manaka beduie hy lobolageld aan sy skoonouers vir meneer Johnnie in watter en daardeur ook sy oupa- sloot die bul lê. Hy stuur hom grootjie se uitstaande lobola- om vir sy skoonmense te gaan geld. sê dit is die losprys vir sy vrou en sy kind. Baas tree spontaan op by Hy verwyder meneer Daaimon Bl. 192-193: Baas tel meneer situasies waarin hy tot vroue gewelddadig uit die hut van die Daaimon op en dra hom van se redding kom in 'n ander- siek ou vrou./dra meneer die hut af weg ... In die sins manswêreld. Chisupo daar uit. donkerste deel van die vertrek staan meneer Chisupo in sy lang swart jas ... Baas tel hom op en dra hom uit. Baas aanvaar die rol as Bl. 221: "Dit kan vir jou beskermer van Grace teen gevaarlik wees om alleen by die Kebbey en Riekert as ouma kerk te slaap, sê Baas. "Die Essie nie by die huis is nie. honde sal nie daar by jou bly nie. Dit sal beter wees as ek by Whitey se plek gaan slaap." Baas sê vir Grace dat sy hom Bl. 246: "Jy moenie weer vir my nie weer "meneer" moet noem 'meneer' Baas sê nie," sê hy. nie./hulle is gelykes. Baas besef dat sy Baas besef dat hy, net soos Bl. 178: "Ek help mense omdat andersheid juis daarin lê dat Whitey, dit nie kan help om by ek daarvan hou om hulle te hy 'n omgee-hart het. ander mense se nood help, nie omdat ek iets terug betrokke te raak nie./alle verwag nie. Dis 'n familiekwaal." mense mens-waardig te behandel nie. Baas se andersheid lê daarin Hy jaag die sendelinge uit die Bl. 82: "Dit is mý kamp die," sê dat hy aanvanklik liewer vir kombuisarea uit, alhoewel dit hy weer. "En daardie is my sy honde as vir mense is. reën./omdat dit sy honde se honde se slaapplek. Dit reën!" slaapplek is. Baas is nie materialisties in- Hy laat Grace toe om sy Bl. 196: "Hierdie keer sal ek die gestel nie. geldsake te hanteer. vleis verkoop." ... "om besigheid te doen, is nie iets waarmee jy goed is nie." Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 9.1 (Baas se) oupagrootjie/die skoenlappervanger/die buffeljagter/Dennis Chip- man  1 9.2.1 Omdat Baas vir die mense van Manaka/die Lozi's iets (kan) beteken./van kos/ medisyne voorsien./ Op Manaka was hy nie die vyand van die plaaslike bevolking soos in Suid- Rhodesië nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.2.2 Die khuta laat Baas vir die gebruik van die hele Manaka betaal, maar verhuur dan die boonste gedeelte aan die sendelinge./ Sy Land Rover breek, omdat hy houtpale vir die khuta moet aanry./ Die khuta aanvaar dat sy boot tot beskikking van al die mense sal wees./ Die khuta wil in die wins van die slaghuis deel.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke redes vir EEN punt elk aan. 9.3.1 Nee Hy verander, want hy kom tot insig./aanvaar sy roeping./herwin sy geloof.  1 9.3.2 Sy niggie/Mart  1 Grace  1 9.4 Sy goedhartigheid/onvermoë om nee te sê/vrygewigheid  1  Baas gee sy laaste malariamedisyne aan Manuel se dogtertjie./Baas koop meer malariamedisyne as net vir eie gebruik wanneer hy by die kliniek kom./ Baas koop ekstra mieliemeel en suiker vir Manuel en sy gesin wanneer hy sy eie kruideniersware aankoop./ Baas deel kos/medisyne aan die mense van Manaka uit./ Baas gee vleis op skuld aan die mense (en hulle kom betaal dit nooit nie)./ Grace koop met Baas se geld vir Sitali inkleurboeke./ Baas gee vir Grace sy laaste geld vir 'n ekstra stel klere.  2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.5 Ja Dit bewys Baas se liefde vir honde./ Dit verbind hom aan die tradisie dat alle Baaskarakters 'n Ierse Terriër met die naam Brindle het./ Dit is karakteropenbarend./ Die versterk die gedagte dat hy alleen is.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 9.6 Die dood van Grace se tannie/mnr. Mosko se ma/die ou vrou  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 9.7 Ja Sy woon langer as Baas op Manaka./ Sy weet Baas kom nie baie in daardie omgewing nie./ Sy het die rol van versorger van Baas oorgeneem./ Sy is bang hy verdwaal./ Sy weet hy is ontsteld. OF Nee Baas is tuis in die veld./onafhanklik.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.8 Die sendelinge neem aanvanklik sy woongebied oor./ Die kerk waar hulle nou bly, is steeds te naby vir Baas se sielevrede.  1 Hy wil nie die sendelingpaar op Manaka hê nie/wil nie sy ruimte met hulle deel nie, alhoewel hy weet dat hulle geen ander heenkome het nie./dit die regte ding is om te doen./sy ouers dit van hom sou verwag./ Hy wil hulle nie daar hê nie, maar hy voel tog skuldig oor die feit dat hy hulle nie daar wil hê nie./ Die sendelinge se teenwoordigheid is frustrerend as dit hom so besig hou dat hy nooit by sy boot uitkom nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.9.1 Whitey is in die begin slegs die man met die houtlorrie./wat vir Baas en Grace van Ngweze sal laat saamry Manaka toe.  1 9.9.2 Whitey word vir Baas 'n vriend./geesgenoot./familielid./ Whitey verskaf inligting aan Baas oor hulle oupagrootjie./ Whitey voorsien Baas van planke vir die houtbankies onder die boom./ Whitey gaan soek/vind die boot./ Whitey en Baas gesels oor hulle sendelingroeping.  3 Die kandidaat bied enige DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.10 Nanna (du Pisani)  1 9.11 Oupagrootjie: Die oupagrootjie het 10 bokke as lobola geskuld./sy kind verloor, omdat hy lobolaskuld nie kon betaal nie.  1 Baas: Baas betaal met die buffel meneer Johnnie se skuld (sodat Johnnie sy vrou en kind kan terugkry).  1 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.12.1 Baas vernoem (die boot na) sy ma.  1 9.12.2 Ja Riekert skep die indruk dat alle mense vir hom gelyk/menswaardig is, maar hy is juis die een wat ouma Essie uitbuit./vir Grace probeer verkrag./R5 vir 'n week se verblyf by ouma Essie betaal.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VATMAAR – AHM Scholtz VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "A" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: A ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Ta Vuurmaak is 'n opregte In Vatmaar voel alle soorte Bl. 83: Hy was 'n opregte Griekwa wat volgens sy mense en kulture tuis, maar Griekwa, het hy met trots vertel. Griekwakultuur leef. Ta Vuurmaak assosieer hoof- saaklik met Sus Bet, van geboorte ook 'n Griekwa. Ta Vuurmaak deel sy ken- Hy leer mense om stene te Bl. 83: met sy steenvorm het hy nis/vaardigheid met Vat- maak sodat hulle self hulle sy deel gedoen ... maar se mense, maar bly huise kan bou; hy palm nie self in 'n tenk. alles self in nie. Ta Vuurmaak is 'n alleen- Hy het sy vorige twee vrouens Bl. 5: Wat hy nie kon verstaan loper. na hulle ma's teruggestuur, nie, het hy altyd gesê en gelag, omdat hulle nie vir hom kon is dat al twee vroumense ander kinders gee nie en daarna nie mans gevat het en vir hulle weer getrou nie. kinders gegee het. Ook wat Ta Vuurmaak se Hy dra 'n langbroek met Bl. 5: Hy het altyd 'n langbroek voorkoms betref, is hy afgesnyde pype asook met afgesnyde pype gedra. Sy andersoortig./uniek. velriemskoene en 'n keps bene was krom ... Hy het waarmee hy sy mooi bleskop velriemskoene gedra wat hy by wegsteek./Die nuwerwetse Tant Wonnie gekoop het. modes en klere wat in Bl. 5: Ta Vuurmaak het altyd 'n Vatmaar gedra word, is nie vir keps gedra. Ta Vuurmaak belangrik nie./Hoe-wel die mense hom spot oor sy krom bene, volstaan hy met die klere waaraan hy gewoond is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Ta Vuurmaak se huis lyk Die Vatmaar-inwoners se Bl. 10: ... en gaan haal dit vir jou anders as die Vatmaar- huise word van Kimberley- want dit sal 'n baie lekker slaap- inwoners se huise. stene (wat deur Ta Vuurmaak plek uitmaak. gemaak word) gebou en Bl. 10: Ek is daardie nag met vier netjies gehou. Hy woon in 'n osse na die treinwatertenk toe ... treinwatertenk wat deur die Bl.85: Die voorkant van die trein- Boere vol gate geskiet is./Die watertenk is nog voor ons seuns voorkant van die tenk is lank gebore is, uitgehaal. gelede uitgehaal en die Bl. 85: Tussen die droë takke het bokant en sye is toegepak daar allerhande kruipende met droë en groen takke. goeters gebly ... Ta Vuurmaak se huis staan Ta Vuurmaak se watertenk- Bl. 84: Die oupa het gewoonlik nie in Vatmaar nie./Ta Vuur- huis/"cabin" staan afgeson- een hele dag gevat om een keer maak betaal ook nie erf- derd tussen die begraafplaas 'n week by iemand in Vatmaar te belasting nie. en die vlei, presies daar gaan kuier. waarheen hy dit met die osse Bl. 5: So Ta Vuurmaak het nie aangesleep het, nog voordat jaargeld betaal nie. Vatmaar ontstaan het. Ta Vuurmaak assosieer – Hy gaan een dag per week Bl. 84: Die oupa het gewoonlik anders as die inwoners van kuier./Hy ontvang besoek net een hele dag gevat om een keer Vatmaar – nie met die ander van kinders wat na sy stories 'n week by iemand in Vatmaar te inwoners nie./kuier nie luister./snags in sy "cabin" gaan kuier. saam met sy portuurgroep slaap om hom op te pas./Sus Bl. 84: ... het die kinders vir hom nie. Bet ruim op Saterdae sy plek in sy cabin gaan kuier. op./Om die Griekwatradisies Bl. 83: Daar was Griekwa- te leer ken, moedig Sus Bet kinders wat Sus Bet wou hê die die Griekwakinders aan om stories van hulle se afkoms na Ta Vuurmaak se stories te moes hoor en onthou. luister. Anders as die ander Ta Vuurmaak gee vir Sus Bet Bl. 83: Hy het vir Sus Bet die reg inwoners loop Ta Vuurmaak die reg om sy maandelikse gegee om sy geld te trek en vir nie self na die bank/Du pensioen te trek en vir hom hom te sorg. Toitspan toe vir besigheid aankope te doen. nie. Ta Vuurmaak, anders as die Ta Vuurmaak glo in Heitsi Bl. 86: Onse Grootman van God, meeste mense in Vatmaar, Eibib, die boodskapper van Heitsi Eibib, die boodskapper aanvaar nie die Christelike Tsui, God van Alles, soos sy van Tsui, God van Alles, het Ta geloof nie./hang die tradi- voorvaders. Hy sê self dat hy Vuurmaak op 'n ander dag gesê sionele Griekwageloof aan. die Christelike geloof nie ... verstaan nie. Bl. 90: Want Ta Vuurmaak kon nooit die Christelike geloof ver- staan nie. Ta Vuurmaak bekommer Hoewel die meeste mense in Bl. 94: Nou het ek genoeg hom nie oor die dag van Vatmaar hulle oor onregver- gepraat. Ek is moeg. Hy het môre nie. dige lyding, armoede, werk- omgedraai en vas aan die slaap loosheid, ens. bekommer, geraak, sonder 'n bekommernis draai hy bloot om en raak vas in die wêreld. aan die slaap. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Eie aan sy Toe Roman die groot Bl. 95: ... Roman het op die baie andersoortigheid, voorspel hottentotsgot doodtrap, voor- groot hottentotsgot getrap ... die Ta Vuurmaak die aand voor spel Ta Vuurmaak dat hy die ta het gesien wat gebeur ... Net sy dood sy eie dood. nag sal sterf. soos die hottentot sy laaste wind uitgeblaas het, so sal 'n Griekwa ook vannag sy laaste wind uitblaas. Ta Vuurmaak word volgens Sus Bet reël by voorbaat dat Bl. 90: Sus Bet het 'n dokter laat die Griekwatradisie begra- 'n dokter Ta Vuurmaak roep om na Ta Vuurmaak te kom we, terwyl al die ander besoek sodat hy later, kyk sodat hy 'n doodsertifikaat mense in Vatmaar, bv. Ruth, wanneer Ta Vuurmaak sterf, kon uitskryf vir wanneer Ta op 'n Christelike wyse uit net die doodsertifikaat kan Vuurmaak ons verlaat. die kerk begrawe word. uitskryf en feitlik dadelik begrawe kan word. Ta Vuurmaak is voorskrif- Sus Bet wil Ta Vuurmaak Bl. 90: Sus Bet wou die lyk laat telik oor sy begrafnis. dadelik laat begrawe, voordat begrawe voor dit styf word sodat die liggaam styf word, sodat Ta Vuurmaak die laaste kon die liggaam in 'n gehurkte wees om 'n Griekwa-begrafnis te posisie begrawe kan word. kry. Hy skryf voor hoe en watter Bl. 96: Ek het nie geweet hoe nie kruie gebrand moet word en tot onse Ta my self vertel het wat hoe die liggaam in die graf om te doen. geplaas moet word./Dit is nie die gebruik in Vatmaar nie, behalwe dat die doodskiste gereed staan. Ta Vuurmaak word nie deur Sus Bet lei die seremonie en Bl. 95: Die ta is in die karos 'n "domanie" begrawe nie./ gee so uitvoering aan Ta toegerol en hulle het die lyk met Ta Vuurmaak word nie in 'n Vuurmaak se opdrag met sy knieë onder sy ken teen die kis begrawe nie. betrekking tot die drie kruie, boom ... rook en vuur asook die Bl. 96: Broer het hom so gehurk posisie van die liggaam wat in en opgerol in sy karos gedra. 'n karos toegedraai word. Bl. 96: ... het Sus Bet seker gemaak dat die liggaam van die ta op sy hurke was, met die gesig na waar die son opkom. Hoewel niemand in Vatmaar Die bedoeling is dat die vuur Bl. 96: Broer, al wat oorbly na die dit doen nie, word al Ta alles moet reinig, en wat vuur van onse Ta, behoort aan Vuurmaak se meubels en oorbly, kan Broer kry om te jou. klere aan die brand gesteek, gebruik, in opdrag van Ta omdat hy opdrag gegee het Vuurmaak. voor sy dood. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Ta Vuurmaak se graf word Ta Vuurmaak het Sus Bet Bl. 97: ... was daar 'n klein in die verste hoekie van die opdrag gegee dat hy nie klipkoppie in die verste hoek van begraafplaas – afgesonder tussen die Christene begrawe die begraafplaas. van die ander grafte – met mag word nie. Bl. 97: Moet nooit lat my aardse klippe toegepak, soos hy rusplek tussen dié van die self opdrag gegee het. Christene is nie ... Na afloop van die begrafnis Dis gewoonte om na afloop Bl. 97: Daar sal nie vandag 'n is die mense huis toe son- van begrafnisse in Vatmaar 'n vleisfees wees nie, het Sus Bet der 'n vleisfees. samekoms/gekuier met ge- vir die mense gesê, Ta Vuur- noeg te ete en te drinke aan maak het nie vir ons 'n nageslag te bied./Sus Bet sê dis te wyte gelaat nie. aan die feit dat Ta Vuurmaak nie 'n nageslag nagelaat het nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 11.1. 'n Gemengde huwelik was in daardie tyd besonder vreemd./ongewoon./ Dit was buitengewoon dat 'n opgeleide Engelse soldaat na die Oorlog in Suid- Afrika agterbly om met 'n doodgewone vreemdeling te trou.  1 11.2 Vatmaar bied 'n heenkome vir mense wat op ander plekke nie inpas nie./ In Vatmaar is alle mense welkom wat op ander plekke onwelkom is./ Vatmaarmense onderskei nie./oordeel nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.3 Hy word vir drie maande langer betaal as wat hy gewerk het.  1 Hy kry werk as assistent van die "town survyor"./'n witmenswerk.  1 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.4.1 Oupa Lewies praat met mr. Walker oor 'n moontlike nedersetting wat hy toe op die raadsvergadering se agenda plaas./Omdat Oupa Lewies graag op so 'n plek saam met Ruth wil bly, noem hy die saak aan mr. Walker/die army captain wat vir toestemming sorg.  1 11.4.2 Oom Chai kry die plan om 'n nedersetting buite Du Toitspan/naby die vlei te begin./Oom Chai vertel vir Oupa Lewies van sy plan om 'n nedersetting naby die vlei te begin.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.5 Oom Chai laat sê die kinders op Saterdae die Onse Vader in Afrikaans op.  Oom Chai speel 'n beduidende rol in die gebruik van die kerk as 'n Afrikaanse skool.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.6.1 Sy besluit om met Bettie te trou.  1 11.6.2 Hy ervaar innerlike konflik, omdat hy soos 'n jongman met Bettie probeer dans, omdat hy nie wil aanvaar dat hy 'n ou man is nie./terwyl sy ouderdom hom in die verleentheid stel./ Hy voel ernstig daaroor dat hy Bettie liefhet, terwyl Boitjie hom wrewelrig maak/hom met haat vul, omdat hy vir Chai 'n bedreiging inhou./dit duidelik is dat Bettie in Boitjie belangstel./ Chai voel ontnugterd, omdat hy sy totale menswees by Bettie se doen en late aangepas het, maar besef dat hy 'n totale gek van hom gemaak het./deur die gemeenskap uitgelag word./ Chai hou van stilte/stemmigheid/waardigheid, maar moet dit prysgee om die frustrasie van Bettie se musiek/lawaai/uitspattigheid te verduur.  2 Die kandidaat bied TWEE innerlike konflikte vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied beide kante van die konflik vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 11.7.1 Tant Wonnie deel haar kennis oor kruie met almal./ Water word met almal gedeel./ Tant Wonnie versorg ander mense se grafte in die begraafplaas./ Missus Wingrove laat toe dat Tant Wonnie haar huis vir dieselfde prys as wat dit verkoop is, terugkoop./ Tant Wonnie betaal die geld vir Settie September-hulle se rit Vatmaar toe.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke voorbeelde vir EEN punt elk aan. 11.7.2 Nee Sy kla Tant Wonnie valslik van diefstal aan sodat Tant Wonnie gevange geneem word.  Sy drink al Tant Wonnie se gemmerbier uit.  Sy vertel dat Tant Wonnie 'n maloi/heks is./vertel leuens vir Sus Bet oor Tant Wonnie.  3 Die kandidaat bied DRIE soortgelyke redes vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 11.8.1 Sy kry haar eerste pensioengeld.  1 11.8.2 Sy het 'n huweliksertifikaat gekry./ Sy het vir Heinrich se oorlogspensioen gekwalifiseer./ Sy het klere./skoene./'n dag se uitgawes./kos ontvang./ Sy is met die beskikbare transport teruggeneem Vatmaar toe.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.9 Tant Wonnie moet die twee doodskiste oppas totdat dit benodig word.  1 11.10 'n Mens verwag dat die lantern vir Suzan geluk/vreugde sal inhou; in werklikheid is dit dieselfde lantern wat die huis laat afbrand./wat veroorsaak dat alles wat Suzan besit, in die brand vernietig word.  1 Die kandidaat bied beide kante van die ironie vir EEN punt aan. 11.11.1 Ma Khumalo neem vir Norman v/d Westhuizen (van 'n ander rassegroep) in haar huis as haar eie kind.  1 Kenny kry Kaaitjie, wat nie sy ouers se goedkeuring sal wegdra nie, lief./ Kenny aanvaar vir Suzan, wat nie sy kind se ma is nie, as vrou./sy kind se nuwe ma.  1 11.11.2 Ja Suzan kry saam met haar ma baie swaar./ly honger en armoede, omdat haar pa in die oorlog dood is./haar ma en pa nooit wettig getroud is nie./moet Kaaitjie se kind grootmaak nadat dié onverwags sterf./verloor haar huis a.g.v. 'n brand.  1 Nee Harry Look bedank sy werk by die hotel toe Liza nie langer daar welkom is nie./koop sy eie winkel toe die deure by die hotel vir Liza toegaan./toe Liza sy kind verwag./kry nooit onregverdig swaar nie – hy bedank uit eie keuse./se winkel is baie suksesvol omdat hy regverdig is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke motivering vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 12: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "A" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: A ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Anders as sy ouderdom- Hy sien sy pa met 'n re- Bl. 39: Dis hoe vrees voel: Vuur genote word Eckardt wolwer in die hand./Hy blits deur jou lyf, elke senuwee vroeg in sy lewe aan maak kennis met hoe dit ruk wakker, adrenalien gooi jou trauma blootgestel. voel om te vrees. gedagtes in snelrat, jou oë sper oop, jou asemhaling hou op en jou borsholte pers saam. Bl. 40: Sy pa se groot lyf, half oor die lessenaar gebuig, asof hy besig is om te skryf. Maar in sy hand is daar nie 'n pen nie. Daar is 'n 9-mm pistool in sy geklemde vuis. Die een vinger is om die sneller. Anders as ander kinders Hy doen deeglik navorsing/ Bl. 214: "Van hoe ek alles word Eckardt vanaf 11- beplan sy wraak meesterlik moontlik uitgevind het van julle jarige ouderdom gedryf voordat hy dit tot uitvoer gesin voordat ek my attack begin deur wraak. bring. het? ... Ek het vooraf my vuil ou handjies op al jou skoolrekords gelê." Eckardt het 'n valse identi- Hoewel hy bekend word as Bl. 213: ... want jare later sou hy teit. Eckardt Wilken, weet vir homself 'n ander naam kies. niemand wat sy regte naam Een waarmee hy die vrees kon is nie. Daarom word hy nooit uitdryf. 'n Naam wat sê hoe dit met die regter wat vermis voel om magteloos te wag vir is/dood is, verbind nie. antwoorde en net eggo's uit die onderwêreld in ruil te kry. Bl. 225: "... Ek het twee name hier: Eckardt Wilken en Ekk-0. Is dit sy regte naam?" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Eckardt skep vir hom 'n Bl. 213: "Die foto van jou gesin, valse gesin deur 'n foto van jou broer, suster, jou pa-hulle ... " die internet te leen. sê-vra ek. "Van die internet afgelaai. Ek het nie 'n clue wie die mense is nie." Eckardt maak seker dat hy Bl. 152: Eckardt se gesig is 'n nie op foto's verskyn./ waserige veeg – hy het geïdentifiseer kan word nie. weggekyk net toe die foto geneem is. Eckardt is wyd belese en Hy dra kennis van kwantum- Bl. 55: Hy weet van goed wat die weet van baie meer as teorieë en hul invloed op res van ons ouens nie 'n clue van ander leerders van sy kwantumrekenaars. het nie ... "Kennis kos nie geld ouderdom. nie," sê hy. "Kennis kos tyd." Bl. 56: Eckardt is anders. Hy lees omdat hy wil. Eckardt se kennis van die Bl. 87: Terwyl Zeus, die heerser Griekse mitologie maak van van Olimpus, slapend gevou lê in hom 'n enigma. Hipnos se vlerke, strand sy seun, Herakles, se skip vandag weer op Kos ..." Eckardt se kennis van die Eckardt waarsku Greg aan- Bl. 70: "Baie gevaarlik wat jy nou internet en die onder- vanklik teen die gevare doen, nè?" sê Eckardt. wêreld onderskei hom van daarvan om op die internet "Hoekom?" ... "Dit beteken enig- die ander leerders. te snuffel (internet surfing). iemand kan sien wat jy nou doen – ás hulle wil sien waarna jy kyk ..." Bl. 182: "Nou is daar die ECT- wet wat hacking verbied. Afhangende van wat jy gedoen het, kan jy vir tot vyf jaar tronkstraf kry ..." Eckardt se verduideliking Bl. 81: "So daar is die good guys van die voordele van White en die bad guys in die hacking Hats oorrompel Greg onderwêreld." "Ja, hulle praat heeltemal. ook van die White Hats en die Black Hats." Eckardt se kennis van Bl. 183: "Ek het op die internet en programmering is op 'n baie die chatrooms gelees wat die hoër vlak as die gemiddelde ander ouens doen, dan het ek dit mens s'n. self probeer, met stampe en stote. En 'n goeie dosis geluk." Die polisie moet 'n kenner Bl. 195: "Die ou is van die CCU. inspan om Eckardt se skoot- Die Computer Crimes Unit. Hy rekenaar te ondersoek./te het laat vanmiddag deurgekom ontdek wat Eckardt alles vir van Gauteng af ..." Greg geleer het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Eckardt se andersheid Greg vind dit vreemd, omdat Bl. 53: En ek kan dit sommer blyk juis uit die feit dat hy dit nog nie voorheen gebeur ruik: 'n nuweling. Kan jy nou as matriekleerder by het dat 'n leerder eers in meer? In ons laaste jaar. Sy pa Lawson Kollege begin. matriek by die skool aansluit moet connections uit 'n ander nie. wêreld hê. Eckardt se houding laat Eckardt tree van die begin af Bl. 53: "Ek kan tel," sê hy ... hom onmiddellik soos 'n arrogant en meerderwaardig Bl. 53: Hardegat word sagtegat. seer vinger uitstaan. op. Met sy uitdagende houding Bl. 53: Moeilikheid, sien ek. antagoniseer hy van die Hierdie ou soek moeilikheid ... Hy begin af vir Greg. moet nie dink hy kan hier aankom met 'n houding nie. Eckardt se voorkoms ver- Hy is ongeskeer./het 'n strak Bl. 53: Donkerkop, ongeskeer. klap dat hy anders is. gesig. Strak gesig. Sy donkerkop, ongeskeer. Strak gesig. Sy oë kyk 'n oomblik lank na my van onder sy donker wenkbroue ... Eckardt daag self by die Eckardt het toegang verkry Bl. 212: "Nie as ek myself klaar skool op sonder enige tot die skool se databasis en geregistreer het as 'n matriek- voorafkeuring. sy nuwe identiteit/leerder- leerder nie. Dis ook hoekom hulle profiel geskep./vervals. nie my ouers ontmoet het nie ... So ek het ingekom by Lawson Kollege – op my eie stoom en met vervalste skoolrekords." Hy is die enigste nuwe Hy het nie die Trappers se Bl. 62: "Stop!" skree ek. "Los leerder wat nie georiënteer tonnelritueel voltooi nie as hom!" Ek gryp die ouens wat vir is nie. gevolg van Greg se ingry- Eckardt in die mangat laat sak ping. aan die skouers. Bl. 63: Toe trek ek homself uit die donkergat. Eckardt sing nie die Bl. 62: "Ek sing nie," sê hy. skoollied nie. Eckardt is van begin af 'n Hy draf soggens alleen en Bl. 54: Ek weet hy is fanaties alleenloper en meng nie neem aan geen ander sport daaroor. Elke oggend vyfuur met die res nie. deel nie. gaan draf hy. Hy sit alleen by die braai as Bl. 192: Ek breek weg van die die seuns die oorwinning party waar ouens in kringe om vier. die vure staan en lag en gesels. Gewaagde grappies vertel. Hardop wens dat hier vanaand 'n spul girls kon wees. Ek kry vir Eckardt waar hy eenkant sit, weg van die lawaai. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Hy bevriend slegs vir Greg. Bl. 131: "Greg, was daar ooit meer tussen jou en Eckardt?" ... "En hoekom jy die enigste persoon is wie se nommer op sy selfoon gebêre is?" Tydens die vakansie sit hy Bl. 121: "Ek kan nie so lê nie," sê eerder saam met Greg en Eckardt na 'n ruk ... "Kom ons praat oor rekenaars as om doen iets." ... "Het ek jou al vertel te gaan branderplankry. van social engineering?" Sy vermoë om te kan Greg ontdek maar net die Bl. 213: "Ek is deur die verdwyn sonder dat enig- volgende oggend dat waterafvoerpype na die skool se iemand weet waarheen Eckardt gedurende die nag grensdrade. Daar waar jy jou ou onderskei hom ook van verdwyn het. hartjie die aand oor my ontferm ander leerders. het ... In die bosse het my motorfiets vir my gewag. Daarmee het ek my getaway gemaak." Eckardt is die enigste een Eckardt se oë herinner Bl. 62: Daardie manier van sy wat John se plek in Greg tydens die Trapperoriën- gesig draai, die uitdrukking in sy se lewe vul. tasie vir Greg aan John. oë. Alles presies net soos my broer s'n. Net soos John." Eckardt buit Greg se Bl. 214: "Ek het geweet jy is behoefte aan adrenalien uit. iemand wat hou van leef op die edge. Mense wat goed doen soos bungee jump het daardie tipe persoonlikheid." Eckardt se fyn manipu- Eckardt se vreemde groet- Bl. 87: Terwyl Zeus, die heerser lering van mense onder- woorde in die oggende van Olimpus, slapend gevou lê in skei hom ook van die nadat hy gaan draf het, Hipnos se vlerke, strand sy seun, ander leerders. fassineer vir Greg. Herakles, se skip vandag weer op Kos ..." Eckardt is die enigste een Bl. 99: "Jeez, Greg, jou pa kan wat Greg aanmoedig om nie vir jou besluit nie," sê teen sy pa in opstand te Eckardt. "Jy is byna agtien, my kom. ou. Tyd om op jou eie bene te staan." Eckardt is die enigste een Hy verlei Greg met bier in sy Bl. 70: "Kyk sommer in die yskas. wat van die begin af nie yskas en Greg rapporteer dit Ek dink daar is nog twee biere Greg se hoofseunskap nie. agter die blikkies koeldrank in die respekteer nie, maar dit yskas." stelselmatig ondermyn. Hy leer Greg hoe om by die Bl. 110: "No problem," sê hy. Hy netwerkkamer in te breek. lig sy hand wysvinger uitgestrek. En toe sleutel hy die kode in. Die hash key druk hy laaste. Die deur klik oop. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 13.1 Eckardt se verdwyning  1 13.2 Ja Hy was geskok om te hoor dat Eckardt waarskynlik selfmoord/-dood gepleeg het./ Hy ervaar weer die emosies van vroeër na John se dood./ Niemand het die reg om sulke stories op te maak nie./te spot met die dood nie./Die verdwyning is vir Greg 'n ernstige saak. OF Nee Hy is die hoofseun wat hier moet leiding neem./kalm bly./'n voorbeeld stel./ 'n Mens tree nie so op teen iemand wat jonger as jy is nie./enigiemand nie./ Geweld gaan nie die probleem oplos nie./verseker dat Eckardt opgespoor word nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.3.1 Greg is impulsief./het 'n vinnige humeur./bereid om op te staan vir sy vriend./ probeer gesag met dreigemente afdwing./ Hy huiwer nie om sy gevoelens te wys nie.  1 13.3.2 Sy pa koester te hoë verwagtinge van Greg en Greg is onseker of hy aan sy pa se verwagtinge kan voldoen./vrees dat hy nie aan die eise kan voldoen nie./ Greg wil huil oor John se selfmoord/-dood, maar Greg is verbied om te huil./kan nie John se dood verwerk nie./kan dit nie by die huis bespreek nie./ Greg voel skuldig teenoor sy ma (en Nicole), omdat hy hulle verwaarloos, terwyl hy weet hy moet hulle meer ondersteun./ Eckardt veroorsaak innerlike konflik by Greg wanneer hy moet kies om die ongeoorloofde bier te drink/te leer hack/'n White Hat te wees/die geleentheid hom voordoen om sy wiskundedruippunt te verander, terwyl hy weet dat dit verkeerd is./teen die reëls is./teen sy opvoeding indruis./ Greg voel skuldig oor sy toenemende kuberkrakery, want hy weet dit is verkeerd, maar hy hou vol met sy leuens./die skyn wat hy leef./sy verwaarlosing van skoolaktiwiteite./ Hy voel goed dat hy Dok aan die pen laat ry het/Project Nursery Rhyme ontbloot het, maar hy voel skuldig, omdat hy sy pa in die proses uitlewer.  3 Die kandidaat bied enige DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.4 Ja Later in die verhaal gaan haal hy die sleutel om in Eckardt se kamer te kom./ Dit skep afwagting./Die leser wonder wanneer hy die sleutel wel gaan gebruik./ Die feit dat hy later hierdie kennis misbruik, wys dat hy verander het.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 13.5.1 Tom gee toegang tot die biblioteek./hulle die geleentheid om by die netwerkkamer in te breek./ Hy werk saam met Eckardt om Greg sosiaal te manipuleer.  1 13.5.2 Hy los 'n briefie op Greg se tas./ Hy help Eckardt om van die terrein te verdwyn./ Tom mislei vir Greg deur hom te laat glo dat hy nie vir Eckardt ken nie./want Greg weet nie dat Tom saam met Eckardt knoei nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.6 Greg besef dat hy al meer soos sy pa optree./hy is 'n kloon van sy pa./sy toekoms gaan net soos sy pa se hede lyk.  1 13.7 Greg voel nou dat Eckardt 'n goeie vriend is/hy Eckardt nodig het, terwyl Greg aanvanklik vir Eckardt as 'n moeilikheidmaker/hardekwas/iemand wat reggesien moet word, beskou het.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan die ontmoetings omruil sonder om penaliseer te word. 13.8 'n Luukse omgewing/Geld speel 'n baie belangrike rol in albei ruimtes./ Greg word geïndoktrineer/gemanipuleer in albei ruimtes./ In albei ruimtes is daar prestasiedruk./ In albei ruimtes is een of ander vorm van diktatoriale gesag./beheer./ In albei ruimtes daag Greg gesag uit./ In albei ruimtes is 'n onderwêreld./geheime kant.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.9.1 Greg se betrokkenheid by kuberkrakery lei tot die verwaarlosing van sy akademie./verontagsaming van sy hoofseunpligte./vervreemding van sy vriende./sy betrokkenheid by misdaad./vasgevangenheid in die onderwêreld veroorsaak dat hy telkens na kuberkrakery terugkeer.  1 Greg se pa se onwettige bedrywighede veroorsaak die ondergang van Turrett Media./sy betrokkenheid by Project Nursery Rhyme./dat hy tronk toe gaan./lei tot sy betrokkenheid by die regter se verdwyning./vasgevangenheid veroorsaak dat hy bereid is om sy familie/finansies saam met Dok Pienaar te 1 waag.  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.9.2 Ja Greg sien Eckardt as plaasvervanger vir John, terwyl sy pa hom as plaasvervanger vir John sien./ Albei karakters vervang hul werklike name met ander, Greg as G-4ce en Greg se pa as die Candlestick-maker.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Indien die kandidaat die skuilname as plaasvervangerskap in die antwoord aanbied, moet die skuilname van elke karakter genoem word. Die kandidaat kan nie NEE as 'n antwoord aanbied nie. 13.10 Die naam toon aan dat Eckardt 'n identiteitskrisis het./Die 0 beteken dat hy niks werd/niksbeduidend/minderwaardig/vals/anoniem in die onderwêreld is./ Ekk-0 is woordspel met die woord eggo – dit dui op sy herhalende aksies soos om elke dag vir Greg wakker te maak./Hy koester sedert sy kindertyd wraakgedagtes (omdat sy vrae oor sy pa se dood nie antwoorde gee nie, maar net eggo’s uit die onderwêreld terugbring).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 13.11.1 Greg suggereer dat hy die mag het./sukses gaan behaal in die onderwêreld./'n krag is om mee rekening te hou./ Dui aan dat hy nie meer net ‘n kloon wil wees nie.  1 13.11.2 Die Candlestick-maker in Project Nursery Rhyme dui op 'n onskuldige kinderrympie, maar hier is sy pa nie onskuldig nie./skuldig aan moord./ Alhoewel 'n mens van die Candlestick-maker sou verwag om die lig op die waarheid te laat skyn, is hy eintlik besig met korrupsie./bedrog./aandadig aan moord.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir EEN punt aan. 13.12.1 In TEKS G gee Eckardt se verdwyning/moontlike selfmoord/-dood aanleiding tot Greg se gemoedstoestand.  1 In TEKS H bepaal Greg se soeke na sy skuilnaam sy gemoedstoestand./is Greg gereed om te begin kuberkraak.  1 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.12.2 In TEKS H is hy opgewonde./selfversekerd.  1 [25] TOTAAL AFDELING B: 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "M" en "C" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: M C ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Johnnie/Map: Die Apartheidswetgewing Armoede en werkloosheid is Bl. 24: ... daar's 'n job, dis die beperk Johnnie se beroeps- een van die vernaamste enigste werk wat hulle vir my wil keuse./veroorsaak dat hy in faktore wat die township- gee, vir messenger ... Ons het 'n figuurlike tronk is wat sy mense kelder – Johnnie wil problems gehad met geld ... ek beroepskeuse betref. meer as 'n bode kon nie verder gaan nie, net wees./Beroepe word vir wit- matriek ... Toe's al die jobs vir mense reserveer, terwyl wittes ... Johnnie net 'n bode kan word. Johnnie se velkleur is vir Werkreservering ter wille van Bl. 31: Ek het matriek gemaak, hom 'n tronk, want dit wit mense ontneem Johnnie standerd tien. Ek wiet Ma het veroorsaak dat hy nie die geleentheid tot enige baie gehoop op my. Maar, well, kwalifiseer vir beter werk verbete-ring in sy situasie. daar was nie geld vir verder leer nie. nie, en toe ek 'n job soek, 'n goeie werk, well, 'it was alles vir whites only. Die gebrek aan geleenthede Johnnie wil 'n goeie werk hê, Bl. 24: ... daar's 'n job, dis die in die township veroorsaak iets met potensiaal vir die enigste werk wat hulle vir my wil dat Johnnie vir hom buite toekoms./iets waarin hy kan gee, vir messenger ... Ons het die township 'n beter lewe vorder./Daar is geen moontlik- problems gehad met geld ... ek wil skep. heid van verdere studie nie as kon nie verder gaan nie, net gevolg van gebrek aan geld. matriek ... Toe's al die jobs vir wittes ... Die bendelewe word vir In 'n poging om iets en iemand Bl. 31: ... toe het ek deur- Johnnie 'n nuwe tronk. te wees, word Johnnie 'n lid mekaar geraak moet ... moet van verskeie bendes – tog die elemente ... maar ek was maar 'n nuwe tronk, want hy die leader ... Ek was altyd die kan nie daaruit ontsnap nie. leader ... Vark, wittes, vir my 'n job wil gee vir messenger!!? Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Johnnie laat hom tatoeëer Bl. 32: 'it was drie gangs. Ek volgens die bendes se tekens was elkeen se leader, elke keer. en simbole wat hom Map Ek was altyd die leader ... Sien maak; hy is aan die bendes die tattoos ... gebonde. Bl. 51: Daai's wat 'n man doen as jy desperate is, in 'n plek soes dié. Die gebrek aan geld en Na Map se ma en sussie se Bl. 31: maar ek sê vir julle ons identiteit in die township verkragting steek Map vir Ivan was daar vir geld, nét vir geld, gee aanleiding tot kriminele Philander dood waarvoor hy en ek het net gesê skud hulle ... optrede deur Map se bende; twaalf jaar tronkstraf kry. Bl. 33: Toe sê hy vir my "Chief" dit eindig in die verkragting en hy vra vir my mooi ... van sy ma en sy sussie se Bl. 34: Ek swaai hom net van dood – iets waarvoor hy haar af, en ek stiek hom met die letterlik tronk toe gaan. mes, en ek stiek hom ... Die tronkomstandighede Uit Map se gesprekke met sy Bl. 9: Ek is 'n gechangede man, het positiewe gevolge vir ma, terwyl hy in die tronk is, is ek ... het die Here Jesus gevind Map. dit duidelik dat hy baie berou... oor sy dade het. Bl. 9: Ek is jammer, oor dit alles, Ma ... Ek het al gesê ... Ek is jammer, maar ma moet my glo ... Bl. 10: Ek sweer alles sal nou regkom, Ma ... Hulle moet my net 'n kans gee, daar buitekant ... Die tronkomstandighede Map is sewe jaar in die tronk Bl. 35: Ek het twaalf jaar gekry. het negatiewe gevolge vir sonder vryheid wat veroorsaak Map. dat sy verhouding met Blanchie skipbreuk ly. Na sewe jaar in die tronk, Die feit dat miss Africa nie vir Bl. 46: ... was in vir moord, en word Map op parool vry- hom 'n werk kan kry nie, laat soek 'n job! You must be crazy! gelaat; hy keer terug na hom weer vasgevang voel. dieselfde township waar niks verander het nie en hy Dit blyk moeiliker te wees om Bl. 45: En jou rekord, mister hom weer in 'n figuurlike 'n werk te kry, want nou het hy Jacobs, was vir ...? O, dit was tronk bevind. ook die stigma van tronkvoël, vir, dit is vir ... vir ... moord! wat die werksmoontlikhede Hulle sê dan vir jou, om maar beperk. tyd op te maak, 'cause hulle't kant en klaar ge-decide ... Map is steeds nie fisies vry Hy kies om Blanchie te Bl. 60: Ek is so vuil, Johnnie ... nie/steeds nie in beter vergewe/'n toekoms saam met Jy is ... mooi ... omstandighede nie/het nog Blanchie, maar dit bevry hom Bl.62: Dan, terwyl hy Blanchie steeds nie werk/hoop nie, nie uit sy figuurlike tronk nie. vashou, kniel Map – hy val half alhoewel hy beter keuses – voor Antie Grootmeisie neer. uitoefen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Cavernelis: Die township is ook vir Hy wil fisies vryer word en Bl. 49: Never mind the match- Cavernelis en sy gesin 'n daarom doen hy twee verskil- box houses, die sement- tronk waaruit hulle graag lende soorte werk, naamlik sy strippies wat pass vir strate ... wil ontsnap. werk by die poloniefabriek en Never mind lat jul nie verkoop "soft goods", in 'n amenities en facilities in die poging om meer geld te maak township het nie! sodat hy sy gesin na 'n ander Bl. 21: Overtime, en Sondae omgewing kan neem. oek. (Dan baie geniepsig.) Mister Cavernelis en Blanchie ... Ja-nee, 'is true – julle is baie hardwerkende mense. Cavernelis se vreemde Cavernelis werk baie hard ter Bl. 21: 'Is mos die waarheid. Bolandse taalgebruik asook wille van geld wat hulle sosiaal Blanchie werk oek mos dat sy vrou dink hulle is isoleer. overtime, even Sondae oek! beter as die township- Net soos jy, ou dad ... mense, isoleer hulle sosiaal Bl. 21: Julle kyk mos neer op sodat die township 'n ver- onse mense hier, julle wil mos dere tronk vir hulle word. hierso van ons af weg! Bl. 11: ... vir 'n plot grond en 'n huis in Grassy Park, of even Belhar. Bl. 20: Kan ek help dat ek van die Boland ... van up-country af ... kom? Die township as 'n Hulle sluit hulle huis se deure. Bl. 3: Dis hoekom ek sê ons gevaarlike, onveilige milieu/ moet uit hier ... plek waar diefstal, aanran- Bl. 3: Blanchie se sake, dit het ding en verkragting deur niks met hulle te make nie! Dis bendes hoogty vier, hou hoekom ek vir jou sê ons moet Cavernelis (en sy gesin) in uit hier! hulle huis vasgevang. Bl. 20: Ons meng met niemand in nie. Ons gaan net ons eie gang, so asseblief, laat staan vir ons ... Cavernelis probeer ontsnap Die vernedering wat sy gesin Bl. 54: So sê jou daddy ... vir van sy tronk deur voor die na sy selfdood moet verduur, jare al ... As if we can! As if we trein in te ry en plaas sy maak hulle slagoffers van hul can! Bloody stupid fools! Jus' gesin in 'n nuwe/figuurlike nuwe omstandighede. look at us now ... hoe humiliate tronk. julle vir ons!!! Bl. 61: Onder sy arm is Cavernelis se soft goods- suitcase, soos dit platgetrap is deur die trein. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 15.1 Vir die Kersorkeskompetisie (waaraan hulle gaan deelneem)  1 15.2.1 Hy het saxofoon (in die orkes) gespeel.  1 15.2.2 Ja Sy saxofoonspel het daartoe gelei dat die orkes baie pryse gewen het./dat die orkes (twee of drie jaar voor die verkragting) al die bekers gewen het.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.3 Nee Hulle behoort te weet dat Map 'n bate vir die orkes is./ Elke mens verdien 'n tweede kans./Map is in die tronk bekeer./ OF Ja Hulle wil nie met 'n tronkvoël assosieer nie. Hy is 'n misdadiger wat daartoe lei dat hulle vir hom bang is.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.4 Verwikkeling/ontwikkeling  1 Die gebeure loop op tot by die klimaks./hoogtepunt./Spanning neem toe, want Map word nie tot die orkes toegelaat nie./vermy.  1 15.5.1 Map se vrylating vind naby Kersfees plaas./bring vir hom 'n nuwe kans./ geleentheid.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.5.2 'n Mens verwag dat Cavernelis tydens die Kerstyd gelukkig sal wees, maar hy sterf./kan Kersfees nie geniet/vier nie.  1 Kersfees is 'n tyd van vreugde/geluk/familiekuiers, maar vanweë Cavernelis se dood is Kersfees nou vir Blanchie hartseer./eensaam./Daar word verwag dat hierdie Kersfees vreugde vir Blanchie sal inhou, maar sy verloor haar pa./werk./kry nie die modelkontrak nie.  1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir EEN punt aan. 15.6 In die tronk  1 15.7.1 Hulle albei praat net./doen niks nie.  1 15.7.2 Cyril treiter Cavernelis sodat hy sy fiets wil neersmyt./sodat Cavernelis hom soebat om hom (en sy gesin) uit te los./ Cyril skree goed vir Maud wat haar laat terugskree./swets./skel./ Cyril moveer vir Blanchie/noem haar name wat konflik met die Cavernelisse veroorsaak./ Cyril tart vir Tommy oor Map wat uit die tronk vrygelaat word./Blanchie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 15.8 Hy suggereer dat hulle simpatie vals is./nie sy situasie verstaan nie./steeds nie vir hom werk gee nie./hom nie werklik vergewe nie.  1 15.9 Ja Apostel George help Map om tot bekering te kom./Map se bekering lei tot vergifnis./'n nuwe lewe sodat Map die bendelewe agterlaat./om uiteindelik uit te praat wat dan die verhouding met sy ma herstel.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.10 Ja Hy is nou 'n bekeerde wat sy emosies beteuel./nie kwaad word nie. Hy word nie kwaad as hy hoor van Blanchie se aborsie nie./ Hy soek nie vergelding na sy tronkstraf soos almal verwag het nie./ Hy vergewe vir Blanchie./ Hy vergewe vir Cavernelis./ Hy pleit by sy ma om vergifnis. OF Nee Hy is hier kalm, terwyl hy in die verlede deel van bendegeweld/moord was./ Die hele township was bang vir wat hy sou doen wanneer hy vrygelaat word.  1 Hy steek vir Ivan Philander dood./ Hy gee toestemming dat mense verkrag/beroof kan word.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.11.1 Hy wil belong./aanvaar word deur die bendes.  1 Hy is op soek na 'n identiteit./Sy tatoeëermerke verwys na sy history van wat hy as bendelid/-leier gedoen het.  1 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.11.2 Map kan nie daarvan ontsnap nie./ Dit herinner Map/mense aan sy verlede./tronk./bendebedrywighede./ Dit beperk sy toekoms./sy sukses in die toekoms./ Dit veroorsaak dat mense hom nie 'n kans wil gee nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.12.1 In TEKS I heers 'n stemming van opgewondenheid./afwagting.  1 Die stemming in TEKS J is mistroostig./sinies.  1 15.12.2 Map word nie deur die orkes aanvaar nie./kry steeds nie werk nie./ Die gemeenskap is bang vir Map./ Map se verhouding met Blanchie/sy ma is nog nie herstel nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys.  Die kode "M" of "Me" word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: M Me ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Miem tref voorsorg deur die Die onheil/gevaar van die Bl. 5: MIEM: Die gevaar is oral deure op die aand van afgelope twee jaar toe twee ... Daar is mense wat sê dat dit onheil te sluit. meisies verdwyn het, veroor- iets ... bonatuurliks is. saak dat hulle nie die huis kan verlaat nie. Miem en Meisie is die aand Bl. 7: MIEM: (onheilspellend) vasgevang in die huis as Iets ... onheiligs. Iets wat gevolg van die onheil. ronddwaal ... op soek na bevrediging ... van onaardse drange. Miem en Meisie se sosiaal- Na die Groot Depressie lewe Bl. 27: MEISIE: Eers was ons maatskaplike omstandig- hulle in uiterste armoede./moet baie ryk. 'n Hoed en 'n rok vir hede plaas hulle agter hulle mis verkoop om aan die elke dag. En nou ... Ma sê die figuurlike slotte en grendels. lewe te bly. mense bejammer ons. (Byna verde-digend) Elke jaar koop my ma vir my 'n nuwe rok. (Treurig) Maar net een op 'n slag. Hulle word ook sosiaal As gevolg van die misreuk kry Bl. 26: KONSTABEL: Werklik ingeperk. hulle geen besoekers nie. Juffrou? Kry u nie besoekers nie? MEISIE: Ek dink dis oor die mis. As gevolg van Gabriël wat Bl. 22: GERTIE: (Na die kort hom na die solder onttrek het, stilte) Ja, die arme vrou het baie is hulle alleen verantwoordelik om te verduur. (Sagter) Sy praat vir hulle welsyn en kan hulle nooit daarvan nie, ... En dan nie die huis verlaat nie. (wys na die plafon) is daar nog hy. Miem en Meisie bevind hulle Sy noem aan Konstabel dat Bl. 15: MIEM: Verskoon my tog, fisies agter slotte en gren- die deur as voorsorgmaatreël Konstabel, maar vannag moet 'n dels deurdat hulle op 'n gesluit is. mens versigtig wees. (Loer deur afgesonderde plek/plot/ver die sleutelgat) van die dorp af woon. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Meisie erken dat sy nie baie Bl. 27: KONSTABEL: Maar uitkom nie. kom u dan nie uit nie, Juffrou? Die dorp is tog nie ver nie. MEISIE: My ma het my hier nodig. My ma het net vir my. Miem hoor by Gertie die nuus Bl. 7: MIEM: (gerusstellend) van die ouderlinge wat bid/die Maar toe maar, my kind. Die polisie wat patrolleer – sy kom dominee en al die ouderlinge dus ook nie self uit nie. bid die hele nag. Bl. 13: GERTIE: En op pad het ek hulle gesien. Polisiemanne met groot honde aan kettings. MIEM: Watter blye tyding! Miem se gesondheid beperk Miem se siektetoestand ver- Bl. 22: GERTIE: (Na die kort haar en vir Meisie. oorsaak dat sy nie baie stilte) Ja, die arme vrou het beweeglik is nie./afhanklik van baie om te verduur. (Sagter) Meisie is om haar te help. Sy praat nooit daarvan nie, maar sy is glad nie gesond nie. Suikersiekte en water op die knieë. Miem gebruik haar swak Bl. 7: MIEM: Destyds het jou gesondheid om Meisie emo- ongehoorsaamheid my diep sioneel af te pers./te manipu- gegrief. Jy onthou seker hoe leer./tot gehoorsaamheid te siek ek was ... Dit het my 'n dwing. knou gegee! Van toe af voel ek baie erger! Bl. 30: MEISIE: ... my ma het siek geword ... van die ontsteltenis. Vir 'n week kon sy net gortsop eet. Dis die musiek. Ek moenie daarna luister nie. Miem se lewensuitkyk ver- Miem se konserwatiewe uitkyk Bl. 27: MEISIE: My ma het my oorsaak dat hulle agter veroorsaak dat sy Meisie nie hier nodig. My ma het net vir figuurlike slotte en grendels toelaat om alleen iewers heen my. vasgevang is. te gaan nie. Bl. 41: MIEM: As ek dink aan die jong meisies wat ná die sirkus alleen huis toe loop ... Miem se Calvinistiese uitkyk is Bl. 7: MIEM: (staan op. Kwaai) daarvoor verantwoordelik dat Liggies! Jy weet ek het jou die sirkus/-liggies/-musiek vir verbied. Meisie taboe/boos is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne Sy is veroordelend en beter- Bl. 8: MIEM: Hulle wil mos nie weterig en verlekker haar selfs glo nie. Dit sou hulle verdiende in ander se moontlike leed. loon wees as een van hulle dogters vannag die slagoffer is. Bl. 11: MIEM: Al die arme sotte wat nie die gevaar besef nie. Bl. 11: MIEM: Maar ek was my hande in onskuld. Ons het gewaarsku en gewaarsku maar hulle wou nie hoor nie! Miem is van mening dat dit Miem is voorskriftelik oor hoe Bl. 24: MIEM: (nadenkend) van haar as ouer verwag Meisie moet optree./wat sy Werklik? (Sien vir MEISIE by word om Meisie teen mag dink. die venster) Kom weg daar by boosheid te beskerm – die venster! daarom het Meisie geen Bl. 28: MEISIE: Ek kyk na die vryheid nie. groot tent en al die liggies! .... Nee! Ek mag nie daaroor praat nie. Ek mag nie daaraan dink nie. Om te dink, is om te doen ... Miem smeer Meisie aan Bl. 25: MIEM: Soos ek gesê het, Konstabel af, terwyl Meisie nie Meisie doen alles in die huis. Na 'n sê daarin het nie. die Depressie kan ons nie huishulp bekostig nie. Sy maak die beddens op, vee die vloere, doen die skottelgoed, was en stryk ... Bl. 25: MIEM: Meisie sal jou geselskap hou, Konstabel. Sy is 'n bietjie ingetoë maar as jy haar aanmoedig, kruip sy uit haar dop. Kom, Gertie. Bl. 38: MIEM en GERTIE hou die KONSTABEL en MEISIE roerloos dop. MEISIE kniel stadig. Die KONSTABEL steek sy hand uit en streel oor haar hare. MEISIE maak haar oë toe en gooi haar kop effens agteroor MIEM: (trots) Sy is mooi, nè? Miem meen sy is korrek deur Meisie is sosiaal geïsoleer wat Bl. 19: MIEM: (agter haar hand) Meisie as jonk/onskuldig te veroorsaak dat sy geen Konstabel, sy is nog so jonk en beskou wat nie (skadelike) lewenservaring/mensekennis onskuldig. Ek wil nie hê sy moet dinge moet hoor nie. het nie – wat haar verder die dinge hoor nie. inperk./Meisie erken aan Bl. 26: MEISIE: Ek weet nie wat Konstabel dat sy nie uitkom/ om te sê nie. Ek is nie gewoond besoekers ontvang nie. aan mense nie. Bl. 27: KONSTABEL: Maar kom u dan nie uit nie, Juffrou? Die dorp is tog nie ver nie. MEISIE: My ma het my hier nodig. My ma het net vir my. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 17.1 Gertie ry daardie tyd van die nag./gaan die aand by Miem deurbring./hamer aan die deur.  1 17.2.1 Miem is konserwatief./nougeset./eng./bevooroordeeld (oor die sirkus)./glo alle invloede van buite is boos./veroordelend.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.2.2 Ja Deurdat Gertie haarself regverdig/verskonings aanbied waarom sy na die sirkusfratse/sirkusoptog kyk, skep sy die indruk dat sy ook dink die sirkus is boos. Meisie sê herhaaldelik sy mag nie na die sirkus toe gaan nie./na die sirkusliggies kyk nie./na die sirkusmusiek luister nie./om te dink is om te doen. Konstabel skep die indruk dat hy saam met Miem stem dat die aaklige musiek hom ook hinder, want hy lewer geen kommentaar nie. OF Nee Gertie gaan kyk steeds vir die sirkusfratse/-optog.  Meisie gaan tog een aand sirkus toe./loer gedurig na die sirkusliggies./luister na die musiek as die geleentheid hom voordoen.  Konstabel erken nooit teenoor Miem dat hy nie van die sirkus hou nie./erken teenoor Meisie dat hy ook van die musiek hou./die liggies wou sien.  3 Die kandidaat bied DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied DRIE antwoorde onafhanklik van mekaar aan. 17.3 Miem impliseer dat die sirkus/-musiek vals/boos/misleidend is./mense verkeerdelik beïndruk./verlei.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat se antwoord moet op die negatiewe dui. 17.4.1 Ja Dit pas by Gertie as 'n LO-/Liggaamsopvoedingonderwyseres./Sy wil jonk/ energiek voorkom.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.4.2 Toe Konstabel haar verlei om soos tant Hannie te dans.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.5.1 31 Augustus 1936  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 17.5.2 Lente is 'n tyd van ontwaking net soos Meisie wat tot 'n bevryde groei./ ontwikkel./'n nuwe lewe begin./'n eie identiteit ontwikkel./ Meisie kan dink dat 'n lente van ontwaking/bevryding/nuwe lewe voorlê, maar die lente kan ironies haar ondergang wees.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.6 Hy spreek haar as ''Juffrou'' aan./ Hy noem haar op haar naam./Margareta Johanna./ Hy sê dat sy 'n mooi naam het./ Hy sê vir haar dat hy ook van die sirkus hou./ Hy sê hy is 'n vreemdeling./ Hy sê hy is blind./ Hy verseker haar dat niemand ooit sal weet nie.  3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.7.1 Albei word bevry./is vol vreugde./dans./smeek aanvanklik.  1 17.7.2 Die meisie soebat en smeek, maar Meisie gaan vrywillig./ Die meisie het nie die man se bevele vrywillig gevolg nie, terwyl Meisie vir Konstabel uit vrye wil volg./ Die meisie gaan by herhaling uit die kis bevry word, maar Meisie se bevryding is 'n eenmalige geleentheid./ Die meisie in die sirkus is besig met oëverblindery, maar vir Meisie is die bevryding 'n realiteit./ Die meisie is weer heel as sy bevry word, maar Meisie het geen waarborg vir 'n beter lewe as sy saam met Konstabel verdwyn nie.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat moet beide kante van die kontras vir EEN punt aanbied. 17.8.1 Meisie is (tydelik) bevry deur haar besoek aan die sirkus./deur met Konstabel oor haar besoek aan die sirkus te praat./ Dit weerspieël Meisie se begeerte om van haar knellende bestaan bevry te word.  1 17.8.2 Gertie vind bevryding deur haar sensuele danse uit te voer./te dans soos tant Hannie./ Gertie kry bevryding deur sirkus toe te gaan./na die sirkusfratse te kyk./ Gertie kyk na die sirkusoptog.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.9 Miem kan vir 'n week net gortsop eet./is vir 'n week siek.  1 Miem pers Meisie emosioneel af./herinner haar (gedurig) daaraan hoe siek haar ongehoorsaamheid haar maak.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne 17.10 Ja Dit is deel van die verwikkeling/ontwikkeling./ Daar word agtergrond oor Meisie se omstandighede/gevoel van opstandigheid teen haar ma gegee./ Dit skep spanning/afwagting by die leser/gehoor wat nie weet wat die gevolge daarvan gaan wees nie./ Dit gee inligting van Meisie se ongehoorsaamheid./Miem se siekte.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.11 Miem vertel hom hoe sy 'n man/haar man mis.  1 17.12 In TEKS K heers daar 'n onheilspellende stemming.  1 In TEKS L heers 'n opgewekte/vreugdevolle stemming.  1 [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2 Downloaded from hlayiso.com 45 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp. interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed -Enkele goeie punte ter onderwerp -Geen verwysing na die Diepte van argument, -Reeks treffende geïnterpreteer ondersteuning van die -Byna geen punte wat gedig nie verantwoordbaarheid en argumente wat behoorlik -Respons redelik onderwerp die onderwerp -Leerder het nie die insig in teks uit die gedig gerugsteun gedetailleerd -Enkele argumente word ondersteun nie genre en gedig onder is -Enkele deeglike ondersteun, maar -Onvoldoende begrip die knie nie 6 PUNTE -Uitstekende begrip van argumente gegee, maar bewyse nie altyd van genre en gedig die genre en gedig nie almal ewe goed oortuigend nie gemotiveer nie -Basiese begrip van -Begrip van genre en genre en gedig gedig duidelik STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur en -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Struktuur swak Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning -Ernstige taalfoute en aanbieding -Argumente goed argument -'n Goed gestruktureerde -Argumente nie logies -Foutiewe styl Taalgebruik, toon en styl gestruktureer en daar is -Vloei van argumente logiese vloei en gerangskik nie gebruik in opstel duidelike ontwikkeling kan gevolg word samehang ontbreek in -Taalfoute beduidend -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en die opstel -Toon en styl nie geskik 4 PUNTE styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Geringe taalfoute; toon nie beïndruk en is korrek en styl meestal gepas -Grammatika, spelling en punktuasie feitlik foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2 Downloaded from hlayiso.com 46 DBE/2021 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Uitsonderlike respons: -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van 14–15 onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie onderwerp Uitstekende respons: onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen -Swak poging om die Diepte van argument, 12–13 geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail vraag te beantwoord verantwoordbaarheid en -Diepgaande -Respons redelik -Enkele goeie punte ter ondersoek nie -Argumente oortuig nie insig in teks interpretasie van gedetailleerd ondersteuning van die -Min punte wat die -Leerder het nie die onderwerp -Enkele deeglike onderwerp onderwerp ondersteun genre en teks onder die 15 PUNTE -Reeks treffende argumente gegee, maar -Enkele argumente word -Baie min relevante knie nie argumente wat behoorlik nie almal ewe goed ondersteun, maar argumente uit die roman/drama gemotiveer nie bewyse nie altyd -Weinig begrip van gerugsteun is -Begrip van genre en oortuigend nie genre en teks -Uitstekende begrip van teks duidelik -Basiese begrip van die genre en teks genre en teks STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Gebrek aan beplande Struktuur, logiese vloei struktuur -Logiese vloei van struktuur van swak beplanning struktuur belemmer vloei en aanbieding -Uitstekende inleiding en argument -Logika en samehang is -Argumente nie logies van argumente Taalgebruik, toon en styl slot -Inleiding, slot en ander duidelik, maar met foute gerangskik nie -Taalfoute en foutiewe gebruik in opstel -Argumente goed paragrawe -Enkele taalfoute; toon -Taalfoute beduidend styl laat hierdie skryfstuk gestruktureer en daar is samehangend en styl meestal gepas -Toon en styl nie geskik misluk 10 PUNTE duidelike ontwikkeling georganiseer -Paragrafering meestal nie -Styl en toon nie geskik -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en korrek -Paragrafering foutief nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Paragrafering foutief beïndruk en is korrek Kopiereg voorbehou

Study this subject

More from Grade 12 Afrikaans HL

View all