Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITI 12
LOETSE 2021
DISAENSE TSA TEMO P2
MATSHAO: 150
NAKO: 2½ dihora
*ASSES2*
Pampiri ena e n le maqephe a 14.
Skip to contentAll 2021 papers 





View all





Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP
Grade 12 Agricultural Sciences Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2021 (Sesotho), 16 pages. Read online or download the free PDF.
Agricultural Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021 · sesotho. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Agricultural Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2021
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 494.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
Questions in this paper
- Question 1.1Agricultural marketing20 marks
- Question 1.2Agricultural marketing10 marks
- Question 1.3Basic agricultural genetics10 marks
- Question 1.4Agricultural marketing5 marks
- Question 2.1Agricultural marketing11 marks
- Question 2.2Agricultural marketing8 marks
Show all 16 questions
- Question 2.3Agricultural marketing5 marks
- Question 2.4Agricultural marketing6 marks
- Question 2.5Agricultural entrepreneurship5 marks
- Question 3.1Agricultural production factors8 marks
- Question 3.2Agricultural entrepreneurship7 marks
- Question 3.3Agricultural entrepreneurship9 marks
- Question 3.4Agricultural entrepreneurship6 marks
- Question 3.5Agricultural entrepreneurship5 marks
- Question 4.1Basic agricultural genetics12 marks
- Question 4.2Basic agricultural genetics58 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
DITAELE LE TLHAISO LESENG.
1. Pampiri ena e na le di karolo tse PEDI eleng KAROLO ya A le ya B.
2. Di KARABO TSOHLE di lokela ho hlahella ho BUKENG YA DIKARABO.
3. Qala potso ENGWE le ENGWE leqepheng le LETJHA.
4. Nomora di karabo tsa hao ho ya ka tsela eo di potso di nomorilweng ka yona
pampering ena.
5. O dummelehile ho ka sebedisa khalekhuleita e seng porokeramebole (non-
programmable).
6. Bontsha dipalo tsa hao TSOHLE ha mmoho le di fomula moo ho hlokehang.
7. Ngola ka makgethe, mosebetsi e be o balehang.
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 3
KAROLO YA A
POTSO 1
1.1 Ho fanwe ka dikgetho tse fapaneng e le dikarabo tse phosebole dipotsong tse
latelang. Kgetha karabo mme o ngole alefabete feela (A-D) pela di nomoro tsa
dipotso (1.1.1 ho fihlela ho 1.1.10) BUKENG YA HAO YA DIKARABO, mohlala
1.1.11 B
1.1.1 Molao wa palamente o laolang konteraka ya khiro.
A Molao wa Labour Relations
B Molao wa Employment Equity
C Molao wa Basic Conditions of Employment
D Molao wa Occupational Health and Safety
1.1.2 Porinsepole ya management e sebediswang ho lekola hore diresultse di
tswelletse le digoule di fihlelletswe.
A Ho controla
B Ho plana
C Ho oganaesa
D Ho directa
1.1.3 Leqheka le bohlokwa la ho maneja diriske indastering e fetohang jwalo
jwalo.
A Inshorense
B Flexibility
C Speshaliseishene
D Hedging
1.1.4 Diporodakte tse leng inelasetiki ho ya ka demande:
(i) Ke ntho tsa laksari
(ii) Ha dina disubstitjhute.
(iii) Di nka karolo e kgolo ya budgete ya moreki
(iv) Ke ditlhoko
Kgetha Khombinashene e NEPAHETSENG.
A (i), (ii) le (iii)
B (i), (iii) le (iv)
C (i), (ii) le (iv)
D (ii), (iii) le (iv)
1.1.5 Fana ka ntho ele NGWE ho tse latelang e seng karolo ya marketing
mikse?
A Ho prorosesa
B Porodakethe
C Poraese
D Sebaka
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
4 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
1.1.6 Ditatemente tse latelang di apolaya ho eco-labeling.
(i) E dumella bareki ho bona hore projusara e sebedisa diporakthisi
tse nepahetse tsa temo
(ii) E sejediswa ke bo rapolasi ba oganiki
(iii) E khonsente ka ho nyolla diporofete
(iv) Ke tsela e saseteinebole ya maketing
Kgetha Khombinashene e NEPAHETSENG:
A (i), (ii) le (iii)
B (i), (iii) le (iv)
C (i), (ii) le (iv)
D (ii), (iii) le (iv)
1.1.7 … ha se mohlala wa kho-oparethife ya temo.
A Kho-opharethife ya ho reka
B Kho-opharethife ya porodakshene
C Kho-opharethife ya maketing
D Kho-opharethife ya sapolae
1.1.8 Idiye ya hore tereite e itseng ya motswadi a le mong enang le alele tse
pedi diya arohana ebe alele elengwe e fetisetswa ho ngwana ke
porensepole ya Mendel ya:
A Hyboridiseishene
B asotemente e indiphendente
C Segregashene
D Dominense
1.1.9 Ditereiti tse linkileng di ngata ho phoofolo tse tona ho feta tse tsheadi …
A di alele tsohle tse ho X khromosoumu di dominente
B di alele tsohle tse ho Y khromosoumu di resesife
C alele e resesife ho X Khromosoumu di tla dula di porojusa di tereiti
tsena
D alele efe kapa efe e ho Y khromosoumu e tlaba kho-dominente e
nang le alele e metjhang le ya X khromosoumu
1.1.10 Tsela ya selekshene e hlokang mokgwa wa ho rekhota o lokileng haholo
ho etsa impolementashene e atlehileng.
A Progeni
B Pedigri
C Masse
D Famili (10 x 2) (20)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 5
1.2 Bontsha hore e kaba polelo tse KHOLAMONG YA B di tsamaelana le
ditlhaloso tse KHOLAMONG ya A. Ngola feela tlhaku (A–H) pela nomoro ya
potso (1.2.1–1.2.5) BUKENG YA DIKARABO, mohlala 1.2.6 I.
COLUMN A COLUMN B
1.2.1 E shebane le khareketharisitiki tse A Multi segment marketing
khwalitheitifi.
1.2.2 E ba teng populeisheneng ha hona le B Sekementeishene ya
vaieishene e teng digeneng. makete
1.2.3 Seterategi sa maketing moo khampani e C Maketing ya
lekang ho fumana bareki ba bangata khoopharetifi
porodaketheng elengwe.
1.2.4 Maketing ya porojuse e itshetlehileng ho D Poly genes
puli sisetemo hwa tlhaiso ho
1.2.5 Khoodineishene e atlehileng le ho E Aleles tse ngata
kopanywa hwa di resose ho eketsa
porofete.
F Managemente
G Organising
H Prepotency
(5 x 2) (10)
1.3 Fana ka lentswe LE LENG le hlaloswang ke di tlhaloso tse latelang. Ngola
lentswe feela pela nomoro ya potso (1.3.1–1.3.5) BUKENG YA DIKARABO.
1.3.1 Mekhenisimo ya lefutso moo alele tse pedi tse dominente di hlaiswang
ka ho phethahetseng ho fenotiepe
1.3.2 Ho hlaha hape hwa khareketarisitiki ka mora ho nyamela digenereishene
tse ngata
1.3.3 Nete ya tjhelete e le kanang e lekanang le e tswang bisineseng
1.3.4 Tumellano pakeng tsa dipatisipente tse lehlakoreng lele leng la makete
ho nyolla , ho theola kapa ho stebiliesa diporaese moo
1.3.5 Dokhumente e fanang ka esetimeishene ya tjhelete e kenang le e
tswang Nakong e behilweng (5 x 2) (10)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
6 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
1.4 Tjhentjha mantswe a SEHELLETSWENG MELA ho polelo ka nngwe ho
dipolelo tse latelang ho di fetola NNETE. Ngola karabo feela pela nomoro ya
potso (1.4.1–1.4.5) BUKENG YA DIKARABO.
1.4.1 Mutaeshene e bolela phapang pakeng tsa diindivujwale tsa sepise
sele seng.
1.4.2 Maketing ke ho tjentjha hwa digootse ho fumana tjhelete.
1.4.3 Basebetsi ba Khejuale ba hiretswe ho etsa di thaske tse
phetaphetwang polasing.
1.4.4 Kheshe Folou setatemente ke samari ya di asete le di laebilithi tsa
bisinese.
1.4.5 Nete wefe e bolela tjelete kapa disebediswa tse bolokuweng kapa tse
akhumuleitilweng ke polasi ho sebediswa ho porodakeshene
porosese. (5 x 1) (5)
MATSHWAO KAOFELA A KAROLO YA A: 45
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 7
KAROLO YA B
POTSO 2: AGRICULTJHARALE MANEGEMENTE LE MAKETING
Qala potso ena leqepheng le LETJHA.
2.1 Tafole e ka tlase e bontsha dimante le sapolae ya diperekisi.
Poraese (Price) (R) Khwanthithi e Khwanthithi e
sapolawang (kg) dimanduwang (kg)
7 80 30
6 70 45
5 60 60
4 50 75
3 40 90
2 30 105
1 20 120
2.1.1 Bolela khondishene e tla ba teng ha e le R5. (1)
2.1.2 Bolela molao wa sapolae o bontshwang ke tafole e ka hodimo. (2)
2.1.3 Fana ka difekethara tse PEDI tse ka afekethang dimante ya diperekisi
tafoleng e ka hodimo. (2)
2.1.4 Teroya liene kerafo e bontshang khwantiti ya dipeekisi tse
dimanduwang tafoleng e ka hodimo. (6)
2.2
Inputs Production Transport Storage Processing Transport Marketing End
and user
Logistics
A B
2.2.1 Fana ka sehloho sa setswantsho se ka hodimo. (1)
2.2.2 Arola setshwantsho se ka hodimo ka karolo tse pedi ka ho fana ka
leibele ya A le B (2)
2.2.3 Bilela mesebetsi e METHARO ya maketing setshwantshong se ka
hodimo. (3)
2.2.4 Sajesta tsela tse PEDI tsa ho etsa porosese e kahodimo ebe ifekethifi. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
8 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
2.3 Ka tlase ke mefuta e sa tswaneng ya bareki ho maketing ya tsa temo Aforika
Borwa.
Retailers; Consumers; Food processing companies;
Exporters and importers; Brokers
Bontsha mofuta wa bareki nthong tse latelang:
2.3.1 Dikhampani tse rekang di rekise porodakethe tsa temo ho di foreini
makete. (1)
2.3.2 Di egente tsena disebeletsa khomishene bakeng sa phathisepente tse
ding. (1)
2.3.3 Dikhamphane le indivijuale tse rekang dijo tse foreshe le tse
porosesuweng bakeng sa tshebediso ya hoqetela. (1)
2.3.4 Enthaporaese e sebedisang khomodithi ele roho meteriale. (1)
2.3.5 Inthamidiarise tse kopantseng di suphamakete, tse arolang di
shipmente tse kholo tsa di porodakethe ebe di direkisetsa diusara tsa
hoqetela. (1)
2.4 Setshwantsho se ka tlase se bontsha maketing tjheini e tlwaelehileng ho bo
rabolasi.
2.4.1 Bolela maketing tjhanele e bontshitsweng ka hodimo. (1)
2.4.2 Bolela maketing sisetemo e tsamaellanang le maketing tjhanele ena. (1)
2.4.3 Fana ka mosebetsi wa maketing chanele e kahodimo ka ho fana ka
mabaka a MABEDI. (2)
2.4.4 Lista tjhanele tse ding tse PEDI ntle le ena e boletsweng ho POTSO
2.4.1 eo rapolasi aka e sebedisang ho maketa diporojuse tsa hae. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 9
2.5 Diethaprenyere ke batho ba ikemiseditseng mme ba kgonang ho fetola idiye
entsha a e etse bisines e atlehileng. Ho qala bisinese entjha, di enthaprenyere
di hloka ho etsa bisinese plane.
2.5.1 Hlalosa mantswe a sehelletsweng seratswane. (2)
2.5.2 Fana ka mabaka a MABEDI hobaneng dokhumente e boletsweng ka
hodimo ele bohlokwa. (2)
2.5.3 Fana ka fekethara ele NGWE e etsang enthaprinyere e atlehileng. (1)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
10 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
POTSO 3: FEKETHARA TSA PORODUKESHENE
Qala potso ena leqepheng le LETJHA.
3.1 A B
3.1.1 Hlalosa lentswe lante (land). (2)
3.1.2 Bontsha mesebetsi e MMEDI ya mobue ekhonomikhale e
bontshitsweng ka hodimo. (2)
3.1.3 Fana ka dikhareketharisitiki tse PEDI tse ikhonomikale tsa mobu ele
porodakeshene fekethara. (2)
3.1.4 Sajesta dimejara tse PEDI tseo rapolasi a ka dikang ho imporufa
porodukethifithi ya mobu e bontshitsweng ho B. (2)
3.2 Ho tloha ka 1985 ho isa ho 2009, basebetsi ba 11 miliyone ba tsa temo ba ile
ba hlokahala ka mafu a nang le kamano le HIV/AIDS. Bongata ba mahlatsipa
ba ne le lemong tsa botja ba bona, eleng dilemo tse 20. Batho ba dilemong
tsena ba tlameha hoba ikhonomikhali akethifi mme ba porojusa ka khaphasithi
e hodimo.
3.2.1 Bolela mathata a amahanywang le basebetsi a hlalositsweng
seratswaneng se ka hodimo. (1)
3.2.2 Rekhomenta dimejara tse PEDI tse ka nkuwang ke rapolasi ho fokotsa
bokotsi ba mathata a boletsweng ka hodimo. (2)
3.2.3 Bolela mathata a mang a MABEDI a amahanywang le basebetsi ba tsa
temo, a sa bolelwang seratswaneng se ka hodimo. (2)
3.2.4 Fana ka ditratheji tse PEDI tse ka sebediswang ke rapolasi ho ntlafatsa
porodakethifithi ya basebetsi. (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 11
3.3 Rapolasi o batla ho kena temong ya tamati. Rapolasi a ngola terafte ya bajete
e ka tlase ho lekola vaebilithi ya temo ya tamati.
Moputso Boleng ba Tjhelete (R)
300 kg at R7,00/kg 2 100,00
Ditshenyehelo
Peo (Seed) 100
Fethelisara le laeme 700
Fuwele ya metjhini 600
Ho tshella 450
Ho kotula 100
Basebetsi 300
Miseleniase 200
Inshorense 100
Porofete/Lose ……….
3.3.1 Bolela bajete e bontshitsweng kahodimo. (1)
3.3.2 Bontsha variebole cosete ele NGWE e bontshitsweng kahodimo. (1)
3.3.3 Jastifaya Karabo ya hao ho POTSO 3.3.2 kahodimo. (2)
3.3.4 Khalekhuleita prorfete/loso. (3)
3.3.5 Hlalosa ka lebaka hore enthaporaese ena e vaebole na? (2)
3.4 Tafole e ka tlase e bontsha karolo ya rekhote ya polasi.
Asete Nomoro Moetso Motlolo Selemo
Ba sotang le ba kereitang diapole
Ditofo tse brudang.
Khombine le di threshara
Batho ba kotulang poone
Khaltiveitara
Sepredara sa Fethelisara le Laeme
Diharo – Diske
Diharo – Meno a spikileng
Diharo – Meno a spring
Pompo ya ho tshella
Inkhubeithara
Terekere
3.4.1 Bolela rekhote ya polasi e bontshitsweng kahodimo. (1)
3.4.2 Bontsha bohlokwa ba rekhote ena. (1)
3.4.3 Bolela mofuta wa khapitale e o leng ho rekhote ya polasi e kahodimo. (1)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
12 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
3.4.4 Bolela mathata a amanywang le Khapitale a fumanehang mofuteng
ona wa khapitale e kahodimo fela. (1)
3.4.5 Bolela tsela tse PEDI tse ka sebediswang ho etsa Khapithale. (2)
3.5 Khamphani e etsang Orenje jusi esebeditse dilemo tse 30, ke ka hoo enang le
basebetsi banang le diskile tse phahameng. Empa fela hee, ban a le tjhalenje
ya disejediswa tse tsofalang le khompetishene e holang hotswa
dikhamphaneng tse satswa thewa.
3.5.1 Bolela fose le ENGWE e inthenal le ENGWE e ekesethenal e
afekethang khamphani seratswaneng seka hodimo. (2)
3.5.2 Bolela mofuta wa bokotsi o shebaneng le khamphani ena ka lebaka la
ditjhalenje tse boletsweng kahodimo. (1)
3.5.3 Hlalosa hore ke difose tse inthenal le tse ekesethenale tse boletsweng
ho POTSO 3.5.2 di ka baka bokotsi khamphaneng. (2)
[35]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
(EC/LOETSE 2021) DISAENSE TSA TEMO P2 13
POTSO 4: BASIC AGRICULTURAL GENETICS
Qala potso ena leqepheng le LETJHA.
4.1 Dijalong tsa dierekisi, peo e boreledi (R) e dominente ho e dikiti (r). Krosong ya
di jine, semela se heterozaegase se ipolineitile.
4.1.1 Sebedisa phanete sekwere ho bontsha koroso e hlalositsweng ka (4)
hodimo.
4.1.2 Fumana resheo ya genothaepe. (1)
4.1.3 Khalekhuleitha porobalithi ya peo e boreledi hore e hlahe korosong e
kahodimo. (3)
4.1.4 Hlalosa ka lebaka mofuta wa dominense o korosong e ka hodimo. (2)
4.1.5 Bolela hore sheipi ya peo ena ke khwantithaithifi kapa khwalitheithifi
khareketharisitiki. (1)
4.1.6 Mothiveitha Karabo ya hao ho POTSO 4.1.5 (1)
4.2 A
B
C
D
4.2.1 Arola dimutheishene tse ka hodimo ka kromosomale kapa jine
mutheishene. (1)
4.2.2 Bolela mutheishene B, C, le D (3)
4.2.3 Porosese e kahodimo e baka varieishene. Fana la mabaka a MABEDI
a hore hobaneng vaieishene ele bohlokwa ho tsa temo. (2)
4.2.4 Fana ka mohlala ole MONG wa fisikhale ejente e ka bakang diphetoho
tse bontshitsweng kahodimo. (1)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
14 DISAENSE TSA TEMO P2 (EC/LOETSE 2021)
4.3
x
A B
C
4.3.1 Bolela phoofolo C setshwantshong se ka hodimo. (1)
4.3.2 Bolela boriding sisetemo e bontshitsweng ka hodimo. (1)
4.3.3 Mothiveita karabo ya POTSO 4.3.2 kahodimo. (2)
4.3.4 Hlalosa ntho tse PEDI tse ntle ka phoofolo C, ho ne le A. (2)
4.3.5 Fana ka di diseatevanteje tse PEDI ka boriding sisetemo ena. (2)
4.4 Dilemong tse 15 tse fitileng, dinaha tse hlaisang dimela tse GM di benefitile ka
ho adoptha thekenoloji entjha ka tsela ya ho ntlafatsa producthivithi ya dimela,
le sekhuriti ya dijo. Moputso o nyolohileng ho fa borapolasi ba hlokang o tla
thusa motho ka mong, haholo bongata ba dinaha tse sebedisang thekenolojji
ena. Ke dinaha tse divelophang, tse intludang naha tse tharo tsa Aforika
(Aforika Borwa, Burkina Faso le Egypt). Ntle le meputso e bonahalang naheng
le ho bo rapolasi ba sebedisang GMOs, batho ba bangata ba ngongorehile ka
bokotso bo nahanelwang ba di GMOs.
4.4.1 Bolela tsela ya hontlafatso ya dimela e hlalositsweng seratswaneng se
ka hodimo. (1)
4.4.2 Fana ka atevantheji ele NGWE ya thekenoloji ena e boletsweng
seratswaneng se ka hodimo. (1)
4.4.3 Fana ka di atevantheji tse PEDI tsa tsela ya ntlafatso e boletsweng ho
POTSO 4.4.1 ho feta tsela ya setho. (2)
4.4.4 Disekraeba tsela tse PEDI tsa ho apolaya thekenoloji ena dimeleng. (2)
4.4.5 Bolela ntho tse PEDI tseo ka GMOs eleng kotsi ya bophelo bo botle
bathong. (2)
[35]
MATSHWAO KAOFELA A KAROLO YA B: 105
MATSHWAO KAOFELA: 150
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Ke kopa o phetle
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 NSC June 2021 QP (Eng)

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2018 QP

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2016 QP

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2013 QP

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2012 QP

Memorandum
Agricultural Sciences Grade 12 P1 2022 Memo (Sesotho)
More from Grade 12 Agricultural Sciences

Annual teaching plan
Gr 12 Agric Sci ATP 2023 24

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 NSC November 2022 QP (Eng)

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P1 NSC June 2021 QP (Afr)

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P2 NSC November 2020 QP (Afr)

Question paper
Agricultural Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2019 QP

Question paper