Agricultural Sciences P2 May June 2017 Memo Afr_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com SENIOR SERTIFIKAAT EKSAMEN LANDBOUWETENSKAPPE V2 JUNIE 2017 NASIENRIGLYNE TOTAAL: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 9 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 2 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 D  1.1.2 C  1.1.3 B  1.1.4 D  1.1.5 A  1.1.6 C  1.1.7 A  1.1.8 D  1.1.9 D  1.1.10 B/C/D  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 E  1.2.2 J  1.2.3 C  1.2.4 D  1.2.5 B  (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Vasgestelde prys/prysvasstelling/verskansing  1.3.2 Bestuur  1.3.3 Inversie  1.3.4 Poliginiese  1.3.5 Kruisteling/uitkruising  (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Mark segment  1.4.2 Eindsaldo  1.4.3 Kontinue/aaneenlopende  1.4.4 Biometrie  1.4.5 Heterose/basterkrag  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 3 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR EN BEMARKING 2.1 Bemarkingsfunksies 2.1.1 Die letter wat die bemarkingsfunksies voorstel (a) C  (1) (b) B/D  (1) (c) D  (1) (d) A  (1) 2.1.2 DRIE voordele van die prosessering van landbouprodukte • Verhoed vermorsing/bederf/verbeter die rakleeftyd/verleng die stoorperiode van produkte  • Produkte is regdeur die jaar beskikbaar  • Verbeter die veiligheid van produkte/voedsel  • Maklik om te vervoer  • Waarde toevoeging/verhoogde waarde/kwaliteit/ bruikbaarheid van die produkte  • Skep werks/besigheidsgeleenthede  • Verminder die vermorsing van oortollige produkte  • Manier om die oor-voorsiening van produkte te voorkom  • Produkte word makliker verpak en hanteer  • Hoë pryse van produkte/hoër inkomste/winste  (Enige 3) (3) 2.2 Bemarkingskanale 2.2.1 Plaashekbemarking  (1) 2.2.2 Veeveiling  (1) 2.2.3 Bemarking deur kontrakte  (1) 2.2.4 Varsproduktemark  (1) 2.2.5 Internet bemarking  (1) 2.3 Grafiek van die ewewigsprys 2.3.1 Identifikasie van die kurwes • A Vraag  (1) • B Aanbod  (1) 2.3.2 DRIE faktore wat vraag beïnvloed • Prys van die produk  • Kwaliteit van die produkte/bruikbaarheid van produkte  • Voorkeure/tendense/modes/smake van verbruikers  • Mededingende/komplementerende produkte  • Seisoen/tyd/periode van produksie  • Inkomste/status/koopkrag van verbruikers  • Aantal verbruikers  (Enige 3) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 4 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 2.3.3 Definisie van markewewig Die prys waar die aanbod  gelyk/dieselfde as die vraag is  (2) 2.3.4 Verwantskap tussen prys en die vraag Hoe hoër die prys, hoe laer die vraag  OF Hoe laer die prys, hoe hoër die vraag  (2) 2.4 Die hoeveelheid aartappels teen verskillende pryse per week gekoop 2.4.1 Lyngrafiek van die hoeveelheid aartappels wat teen verskillende pryse gekoop is Die hoeveelheid aartappels teen verskillende pryse gekoop 80 70 60 50 Prys (R) 40 30 20 10 0 50 100 150 200 250 300 400 Hoeveelheid (Sakkies) Kriteria/rubriek/memorandum • Korrekte opskrif  • X as: Korrek gekalibreer met byskrif (Hoeveelheid)  • Y as: Korrek gekalibreer met byskrif (Prys)  • Korrekte eenhede (R en sakkies)  • Lyngrafiek  • Akkuraatheid  (6) 2.4.2 Die prys waartydens die meeste aartappels verkoop is R10  (1) 2.4.3 Rede 400 sakkies aartappels is gekoop teen 'n prys van R10/die meeste is verkoop teen R10/laagste prys/meeste gekoop teen die laagste prys  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 5 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 2.5 DRIE probleme met die opstel van 'n besigheidsplan • Onvoldoende navorsing  • Vae sakeplan  • Onvoldoende kontantvloei  • Onrealistiese aannames en projeksies  • Die wegsteek/ignoreer van swakhede en risiko’s  • Potensiële mededingers word nie insluit nie  • Gebruik die verkeerde formaat  • Teenstrydige informasie oor die voorsiening  (Enige 3) (3) 2.6 DRIE elemente van die SWOT-ontleding • Sterkpunte  • Swakhede  • Geleenthede  • Bedreigings  (Enige 3) (3) [35] VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE 3.1 Die begroting van 'n kleinskaal onderneming vir 'n jaar 3.1.1 EEN koste-item wat oor 'n periode van vyf jaar afbetaal word Lening (trekker)  (1) 3.1.2 Rede vir die antwoord Trekker is 'n mediumtermyn bate  (1) 3.1.3 Berekening van die hoogste inkomste gegenereer • R200 000 + R120 000  • = R320 000  (2) 3.1.4 TWEE probleme van 'n mediumtermyn bate • Rentekoers op die lening  • Depresiasie  (2) 3.1.5 Die wins van die onderneming • Wins = inkomste – uitgawes  • R320 000 – R252 500  • Wins = R67 500  (3) 3.2 Arbeidswetgewing 3.2.1 Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997 (Wet 75 van 1997)  (1) 3.2.2 Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 van 1998)  (1) 3.2.3 Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid, 1993 (Wet 85 van 1993)  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 6 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 3.3 Scenario oor arbeid as 'n produksiefaktor 3.3.1 Identifikasie van die tipe werker Seisoenswerker  (1) 3.3.2 Onderskei tussen 'n permanente- en 'n seisoenswerker Seisoenswerker • Slegs in diens tydens die insameling van die oes/piek/ spesifieke tyd/periode van die jaar/seisoen  Permanente werker • Permanent/voltyds/regdeur die jaar in diens  (2) 3.4 DRIE uitdagings van arbeid as 'n produksiefaktor • Tekort/skaarste aan arbeid  • Hoë koste van arbeid  • Gebrek aan vaardighede/opleiding  • Kompetisie met ander industrieë/ekonomiese migrasie  • Swak arbeidsbestuur/werksomstandighede  • Sosiale probleme/HIV en VIGS  • Industrieële aksie/stakings  (Enige 3) (3) 3.5 Berekening van die loon vir 'n werker op 'n openbare vakansiedag • R150 x 2/R150 + R150  • = R300  (2) 3.6 Bestuursbeginsels 3.6.1 Assosiasie van die stelling met 'n bestuursbeginsel • A Beheer/kontrole/toesig  • B Organisasie/koördinering  • C Beplanning  (3) 3.6.2 DRIE besigheidsbestuursvaardighede van die bestuurder by C • Begrip/konseptuele  • Besluitneming  • Analities  • Beplanning  • Probleem oplossings  • Toepassings vaardighede • Finansiële bestuursvaardighede  • Implimentering  (Enige 3) (3) 3.7 Scenario oor die verbetering van grondproduktiwiteit 3.7.1 Konsolidasie/konsolidering van onekonomiese eenhede/ meganisasie  (1) 3.7.2 Toepas van wetenskaplike metodes/verbeter grondvrugbaarheid/ wisselbou/tussen/strook verbouing  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 7 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 3.7.3 Herstel van die grond potensiaal  (1) 3.7.4 Verbeterde waterbestuur  (1) 3.8 Verduideliking met 'n voorbeeld die Wet van Dalende-Meer-Opbrengs • Met verhoogde insette sal die opbrengs (uitset) verhoog  • tot op 'n spesifieke punt waarna dit sal verhoog teen 'n dalende tempo  • Voorbeeld (kunsmis toegedien teenoor die opbrengs van mielies)  (3) 3.9 TWEE funksies van grond as produksiefaktor • Bron van minerale  • Gebruik as sekuriteit/waarborg  • Voorsien fisiese spasie/plek vir produksie  • Voorsien rou-materiale/grondstowwe  • Produseer voedsel  (Enige 2) (2) [35] VRAAG 4: BASIESE LANDBOUGENETIKA 4.1 Kruising van geel- en wit blomme 4.1.1 Identifikasie van gemerkte gedeelte (a) - (e) (a) Yy  (b) Geel  (c) Yy  (d) 3 :1 (Geel tot wit)  (e) 1:2:1  (5) 4.1.2 Tipe dominansie Volledige dominansie  (1) 4.1.3 Regverdiging • Geel (Y) is dominant oor wit (y)  • Geen intermediêre/nuwe kleure in die nageslag  (Enige 1) (1) 4.2 TWEE kruisings in die F 1 generasie 4.2.1 Dui die tipe kruising aan Monohibriede kruising  (1) 4.2.2 Rede Die kruising van slegs een eienskap  (1) 4.2.3 Voorspelling van die genotipe van die ouers in kruising 1 • Ouer 1 Bb  • Ouer 2 bb  OF • Bb  x bb  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 8 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 4.2.4 Punnet-vierkantmetode om die genotipiese persentasie van die nageslag in kruising 2 te bepaal ♂ ♀ B B b Bb Bb  b Bb Bb Punnet-vierkantmetode met gamete en nageslag  Genotipiese persentasie van die nageslag 100% Bb  Nasienriglyne Volledige Punnet-vierkant met gamete en nageslag  Korrekte gamete  Korrekte nageslag  Korrekte persentasie  (4) 4.2.5 Berekening van die fenotipiese persentasie van die nageslag in kruising 2 Fenotipiese % = 4 x 100  4 = 100% swart  (2) 4.3 Scenario oor die Genetiese Modifikasie (GM) van katoen 4.3.1 Identifikasie van voordele van GM saad bo tradisionele saad • Vinnige resultate/opbrengs het tydens die eerste jaar verdubbel  • Verminder bolwurm bespuitings/verlaag kostes  (Enige 1) (1) 4.3.2 TWEE moontlike tegnieke om katoensaad te modifiseer • Bakteriese draer/Agrobacterium tumefaciens/Bt  • Geengeweer/biolistiek  • Elektroporasie  • Mikro-inspuiting  • Lipofeksie  • Virus as draer  • Die stilmaak van gene  • Geensplitsing/uitsnyding  • Herkombinasie van gene  • Kalsium-fosfaat presipitasie  (Enige 2) (2) 4.3.3 TWEE ekonomiese voordele van GM saad vir die boer • Verminder die koste van plaagdoders  • Hoër opbrengste/hoër inkomste  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 9 DBE/2017 SSE – Nasienriglyne 4.3.4 TWEE gevolge van die gebruik van GM katoensaad (a) Omgewing • Minder bespuitings verminder omgewings besoedeling  • Gewasse raak bestand teen plaagdoders/super onkruide  • Voordelige insekte/peste vrek as hul op insek bestande gewasse voed  • Biodiversiteit verlaag  (Enige 2) (2) (b) Ekonomies • Sade is duur/boere moet elke jaar nuwe saad aankoop/ ge-oeste saad kan nie weer aangeplant word nie  • Hoë insetkostes/boere moet 'n tegnologie fooi betaal  (2) 4.4 Teelstelsels 4.4.1 Kruisteling/opgradering  (1) 4.4.2 Inteling  (1) 4.4.3 Opgradering  (1) 4.4.4 Spesiekruising  (1) 4.5 Teelwaarde 4.5.1 Berekening van die nageslag se speenmassa in kilogram • 16 + 6 = 22  • 22  2 • = 11 kg  OF • (16 ÷ 2) + (6 ÷ 2)  • 8+3 • 11 kg  (3) 4.5.2 Interpretasie van die waarde in VRAAG 4.5.1 • Die nageslag van hierdie ouers sal 11 kg swaarder wees  • as die gemiddeld van die kudde  (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou