NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2019
VERBRUIKERSTUDIES
PUNTE: 200
TYD: 3 uur
Hierdie vraestel bestaan uit 18 bladsye.
Skip to contentAll 2019 papers 





View all


--8a5e377e-56ba-4e74-bf85-3168556146ef/v1-c25ccd3585e5fad59a83/card.webp)


Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2019 QP (Afr)
Grade 12 Consumer Studies question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2019 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.
Consumer Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2019 · Afrikaans. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 1008.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2019
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
INSTRUKSIES EN INLIGTING
1. Hierdie vraestel bestaan uit SES vrae.
TYD
AFDELING PUNTE
(MINUTE)
VRAAG 1: Kortvrae (Al die onderwerpe) 40 20
VRAAG 2: Die Verbruiker 20 20
VRAAG 3: Voedsel en Voeding 40 40
VRAAG 4: Kleding 20 20
VRAAG 5: Behuising 40 40
VRAAG 6: Entrepreneurskap 40 40
TOTAAL: 200 180
2. AL die vrae is verpligtend en moet in die ANTWOORDEBOEK beantwoord
word.
3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie
vraestel gebruik word.
4. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy.
5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik.
6. Skryf slegs met swart of blou ink.
7. Gee aandag aan spelling en sinskonstruksie.
8. Skryf netjies en leesbaar.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 3
VRAAG 1: KORTVRAE
1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee.
Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer
(1.1.1–1.1.20) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.21 D.
1.1.1 ʼn Geldterug-waarborg stipuleer dat …
A die verkoper die ontevrede kliënt se geld binne ʼn spesifieke
aantal dae sal teruggee.
B die produk herstel of vervang sal word as dit nie aan sekere
vereistes voldoen nie.
C die kliënt ʼn klein maandelikse fooi betaal vir ʼn verlengde
periode van tyd.
D die kliënt sy/haar geld terug sal ontvang as die verskaffer
hom/haar beïnvloed het om besigheid met hulle te doen. (1)
1.1.2 Voorlopige belasting is ...
A belasting wat op dieselfde tyd as inkomste verdien, betaal
word.
B waar twee paaiemente per jaar betaal word soos gebaseer op
geskatte belastinginkomste.
C belasting wat op die voorsiening van goedere en dienste betaal
word.
D ʼn eenmalige groot bedrag geld wat aan die einde van die
belastingjaar betaal word. (1)
1.1.3 ʼn Piramideskema behels lede wat …
A gewerf word om produkte te koop en te verkoop en wat
kommissie ontvang as hulle ander lede werf.
B ʼn vaste bedrag geld gereeld aan ʼn gemeenskaplike fonds
betaal.
C onregverdig deur die verskaffer behandel word.
D betaal word om nuwe lede te werf en hulle word ʼn hoë
opbrengs op hul belegging belowe. (1)
1.1.4 Die Verbruikersprysindeks (VPI) ...
A word bereken op die oorspronklike bedrag wat geleen is.
B meet die rente wat deur die Reserwebank gevra word.
C is ʼn instrument wat gebruik word om prysverhogings en
inflasiekoers te bereken.
D is die koers waarteen pryse fluktueer soos wat die aanvraag na
geld verander. (1)
1.1.5 Faktor/faktore wat die risiko van osteoporose verhoog:
A Lae estrogeenvlakke
B Mense wat groot gebou is
C Nie-rokers
D ʼn Dieet hoog in kalsium (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
4 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
1.1.6 Watter van die volgende voedsel moet deur ʼn persoon wat aan
laktose-intoleransie lei vermy word?
A Sardientjies
B Bruinbrood
C Volroom-roomys
D Sojamelk (1)
1.1.7 ʼn Persoon wat aan hoë bloeddruk ly, loop ook die risiko vir die
ontwikkeling van …
A hoë bloedglukosevlakke, Vigs en nierversaking.
B beroerte, osteoporose en anoreksie.
C hartaanval, beroerte en nierversaking.
D hartaanval, anoreksie en Vigs. (1)
1.1.8 ʼn Stabiliseerder word by kitspoeding gevoeg om …
A dit ʼn egalige, gladde konsistensie te gee.
B te voorkom dat vet galsterig word.
C ʼn ligter kleur te skep.
D die groei van mikro-organismes te vertraag. (1)
1.1.9 Voedselbestraling is ʼn tegnologie wat …
A landboumetodes gebruik wat die produktiwiteit van die
ekosisteem volhou.
B eienskappe van een spesie na ʼn ander byvoeg.
C die veiligheid van voedsel verbeter en die raklewe verleng.
D ʼn land selfversorgend maak. (1)
1.1.10 Voedselsekuriteit beteken dat …
A Suid-Afrikaanse boere hul eie voedsel vervaardig.
B Suid-Afrikaanse goedere na ander lande vir verkoop of
omruiling gestuur word.
C mense genoeg veilige voedsel eet om aktief en gesond te bly.
D almal dit kan bekostig om voedsel te koop. (1)
1.1.11 Modegiere is:
A Wat tans populêr is en deur die massas gedra word
B Duur en buitensporige styl
C Vir baie seisoene gewild
D Dikwels in bykomstighede gesien (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 5
1.1.12 ʼn Voordeel van ʼn goed beplande klerekas:
A Dit bevat ʼn verskeidenheid modieuse en kleurvolle uitrustings
B Goedkoop klere kry verhoogde waarde met duur
bykomstighede
C Daar is baie items wat gemeng en gepas kan word
D Bevat baie uitrustings wat modegiere is (1)
1.1.13 Die tipe versekering wat uitgeneem word om die struktuur van die
huis te dek:
A Lewensversekering
B Huiseienaarsversekering
C Verbandbeskermingsversekering
D Huisinhoudversekering (1)
1.1.14 Die regering bied ʼn behuising- … aan mense in die lae-inkomste
groep wat kwalifiseer om ʼn eie huis te bekom.
A subsidie
B kollateraal
C behoefte
D aflewering (1)
1.1.15 ʼn Term wat na koste verwys wat die koper nie in aanmerking neem
wanneer ʼn huis gekoop word nie:
A Deposito
B Verborge koste
C Verbandkoste
D Kollaterale sekuriteit (1)
1.1.16 ʼn Voordeel wanneer rente teen ʼn vaste koers op die
huisverbandlening bereken word:
A Jy sal nie baat vind wanneer die rente daal nie
B Die rente wat jy terugbetaal mag wissel
C As die rentekoerse styg, sal die maandelikse terugbetalings
ook styg
D Jy sal nie meer betaal wanneer rentekoerse styg nie (1)
1.1.17 Om finansieringskoste vir paaiement-verkooptransaksies laag te
hou:
A Word dadelik die eienaar.
B Gebruik ʼn kredietkaart vir betaling.
C Wees bewus van rentekoerse.
D Betaal die goedere so gou moontlik af. (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
6 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
1.1.18 Die salarisse/lone van werkers word bepaal deur …
A vaardighede en ondervinding.
B ondervinding en geld beskikbaar.
C ouderdom en werksure.
D gesindheid en werksetiek. (1)
1.1.19 ʼn Dokument wat die beweging van geld oor ʼn verwagte tydperk toon:
A Inkomste
B Beste-verkoop scenario
C Kontantvloeivooruitskatting
D Uitvoerbaarheidstudie (1)
1.1.20 Doelwitte van advertering sluit in:
A Beraming van die koste van jou produk en kommunikasie van
inligting
B Wek belangstelling en kies ʼn produknaam
C Skep produkbewustheid en help om verkope te handhaaf
D Uitbreiding van die mark en terugvoering van kliënte te verkry (1)
1.2 Kies die voedselverwante siekte in KOLOM B om te pas by die simptome in
KOLOM A. Skryf slegs die letter (A–H) langs die vraagnommer (1.2.1–1.2.5)
in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.2.6 I.
KOLOM A KOLOM B
SIMPTOME VOEDSELVERWANTE SIEKTE
1.2.1 Oormatige gewigsverlies en dors A Velallergieë
1.2.2 Jeuk, uitslag en ekseem B Hipertensie
1.2.3 Diarree, moegheid en C Hoë cholesterolvlak
winderigheid
1.2.4 Depressie, rugpyn en gewrigspyn D Tipe 1-diabetes
1.2.5 Verlies van lengte en ʼn krom rug E Osteoporose
F Vetsug
G Gluten-intoleransie
H Koronêre hartsiekte
(5 x 1) (5)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 7
1.3 Kies die term in KOLOM B wat by die beskrywing in KOLOM A pas.
Skryf slegs die letter (A–F) langs die vraagnommer (1.3.1–1.3.3) in die
ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.3.4 G.
KOLOM A KOLOM B
1.3.1 Wanneer ʼn kontrak nie geldig of wettiglik A Vrywillig
bindend is nie
1.3.2 Wanneer een party nie doen wat in die B Kontrakbreuk
kontrak ooreengekom is nie
1.3.3 Beide partye moet ooreenstem en nie C Nietig
gedwing voel nie
D Kontrak
E Toestemming
F Kapasiteit van
kontrak
(3 x 1) (3)
1.4 Identifiseer DRIE KORREKTE stellings uit die onderstaande lys vir die
vereistes wanneer daar vir ʼn huislening aansoek gedoen word. Skryf slegs
die letter (A–F) langs die vraagnommer (1.4) in die ANTWOORDEBOEK
neer.
A Gesertifiseerde kopie van identiteitsdokument of paspoort
B Bewyse van behuisingsubsidie
C Gesertifiseerde afskrif van Curriculum Vitae
D Gesertifiseerde afskrif van koopaanbod
E Briewe van twee referente
F Inkomstebelastingverwysingsnommer (3 x 1) (3)
1.5 Identifiseer VIER KORREKTE stellings om die kwaliteit van produkte
tydens opberging te behou. Skryf slegs die letters (A–H) langs die
vraagnommer (1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer.
A Voorkom te veel voorraad a.g.v. verkeerde aankope
B Gebruik die EIEU-(‘FIFO’) beginsel om te verseker dat ou voorraad
nie sleg word nie
C Koop kwaliteit roumateriaal
D Hou ʼn akkurate inventaris van alle voorraad
E Hou areas droog om voorraadbeskadiging te voorkom
F Moenie onnodig geld op voorraad uitgee nie as die geld meer
effektief op ʼn ander plek aangewend kan word
G Hou produkte veilig vir kliënte
H Stoor goedere wat gereeld gebruik word so na-aan die deur as
moontlik
(4 x 1) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
8 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
1.6 Kies die korrekte term/woord tussen hakies. Skryf slegs die woord/term langs
die vraagnommer (1.6.1–1.6.5) in die ANTWOORDEBOEK neer.
1.6.1 (Tuberkulose/Hepatitis) is ʼn bakteriële infeksie wat deur die lug
versprei.
1.6.2 (Gastro-enteritis/Disenterie) is ʼn toestand wat inflammasie van die
maag en ingewande veroorsaak.
1.6.3 Die (gebruik teen datum/verkoop teen datum) is die laaste datum wat
ʼn produk aan die verbruiker verkoop kan word.
1.6.4 Enigiets wat van bestaande materiaal, kleedstof, metaal of vesel
gemaak word is (hergebruik/hersirkuleer).
1.6.5 Bamboesvesel is ʼn voorbeeld van ʼn (hernubare/nie-hernubare)
tekstiel. (5 x 1) (5)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 9
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 Lees die inligting en beantwoord die vrae wat volg.
Die Verbruikersbeskermingswet bepaal dat as ʼn persoon goedere met ʼn
handelsmerk bemark – maar sonder die toestemming van die geregistreerde
eienaar van die handelsmerk ingevoer is – ʼn kennisgewing op ʼn sigbare plek op
die produk moet plaas, wat duidelik verklaar dat die goedere ingevoer is en die
betekenis van die kennisgewing aan die verbruiker verduidelik.
2.1.1 Na watter soorte produkte word in die bostaande stelling verwys? (1)
2.1.2 Gee EEN voordeel vir ʼn verbruiker wat hierdie tipe goedere koop. (1)
2.1.3 Bespreek die risiko’s betrokke wanneer ʼn verbruiker hierdie tipe
produkte koop. (2)
2.2 Lees die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg.
Die Koolstofbelastingwetsontwerp is in Oktober 2018 deur die Minister van
Finansies, Tito Mboweni, in die Nasionale Vergadering ingestel en sal vanaf
1 Junie 2019 in werking tree. “SA is van plan om ʼn rol in die wêreld te speel, as
deel van globale pogings om kweekhuisgasvrystellings teen 2025 tot 42% te
verminder”, het Mboweni gesê: “Dit sal ook voordelig wees vir die hele Suid-
Afrika sowel as die gesondheid van individue, aangesien daar minder
besoedeling sal wees.” Sover dit die nadele betref, is dit nog ʼn belasting wat by
ʼn reeds sukkelende ekonomie gevoeg word. Dit sal ʼn verdere finansiële las,
sowel as ʼn administratiewe las skep, omdat belastingbetalers dit aan SAID sal
moet rapporteer. Tweedens sal die koolstofbelasting op 31 Desember 2022,
teen die koers van inflasie, +2% verhoog.
[Aangepas uit Fin 24, Desember 2017]
2.2.1 Gee EEN voorbeeld van hoe verbruikers by koolstofbelasting baat sal
vind. (1)
2.2.2 Wat beteken SAID? Skryf dit volledig uit. (1)
2.2.3 Noem TWEE ander voorbeelde van indirekte belasting wat deur
Suid-Afrikaanse huishoudings betaal moet word. (2)
2.2.4 Wat is die effek van kweekhuisgasse op die omgewing? (2)
2.2.5 Hoe affekteer inflasie die Suid-Afrikaanse verbruiker? (4)
2.3 In ons land maak baie gemeenskappe van stakings gebruik om die
munisipaliteit bewus te maak van griewe oor die gebrek aan dienslewering.
Bespreek hoe ʼn gebrek aan die verskillende basiese dienste ʼn impak op die
gemeenskap het. (6)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
10 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 Noem TWEE lewenstylgedragspatrone wat ʼn bydraende oorsaak tot die
meeste voedselverwante gesondheidstoestande is. (2)
3.2 Lees die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg.
Ystertekort-bloedarmoede (anemie) is wêreldwyd die mees algemene nutriënt-
tekort siekte. Wanneer ystervoorrade uitgeput raak, kan dit tot anemie lei. In ʼn
onlangse studie van yster-status in die gesonde Suid-Afrikaanse volwasse
bevolking, was die voorkoms van ystertekort 39,8% in al die deelnemers en so
hoog as 56,6% in vroue. Afgesien van onvoldoende yster in die dieet, kan
anemie spruit uit oormatige ysterverlies. Swak ysterabsorpsie kan ook ʼn
probleem wees.
[Aangepas uit Nuus24]
3.2.1 Gee EEN rede waarom ystertekort hoër by vrouens is. (1)
3.2.2 Ystertekort in die liggaam kan as gevolg van ʼn tekort aan ysterryke-
voedsel in die dieet wees. Uit die uittreksel hierbo, noem TWEE ander
oorsake van onvoldoende yster in die liggaam en gee ʼn voorbeeld van
hoe dit vir elke oorsaak kan gebeur. (4)
3.2.3 Verduidelik die rol van yster in die bloed. (3)
3.3 Gee DRIE ooreenkomste wanneer die eienskappe van die eetversteurings,
anoreksie en bulimie, oorweeg word. (3)
3.4 Die doel met die hantering van persone wat anoreksie en bulimie het, is vir hulle
om fisies en geestelik gesond te word. Stel DRIE bestuurstrategieë voor om
hulle met hul herstel te help voor. (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 11
3.5 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg.
1
2
[Bron: www.google images]
3.5.1 Gebruik die korrekte terminologie om nommer 1 en 2 op die grafiek te
benoem. (2)
3.5.2 Noem die hormoon wat verantwoordelik is om te verseker dat die
glukosevlak binne die normale vlak bly. (1)
3.5.3 Gee TWEE situasies wat ʼn daling in bloedsuikervlakke, in ʼn normale
situasie (persoon wat nie diabetes het nie) kan veroorsaak. (2)
3.5.4 Bespreek in detail hoe die inname van lae GI-voedsel kan help om te
verseker dat die bloedglukosevlakke binne die normale perke bly. (5)
3.6 Lees die onderstaande stelling en beantwoord die vrae wat volg.
Voedselveiligheidsbeginsels is op almal van toepassing, veral diegene wat met
MIV/Vigs leef. Mense met Vigs moet stappe doen om voedselverwante siektes
te voorkom. Persoonlike, kombuis- en voedselhigiëne-praktyke moet gevolg
word om besmetting tydens voedselvoorbereiding te voorkom.
3.6.1 Verduidelik waarom die bogenoemde stelling vir mense met Vigs
waar is. (2)
3.6.2 Noem VIER higiënepraktyke wat van toepassing sou wees om die
verspreiding van voedselverwante siektes te voorkom wanneer jy
met kos werk. (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
12 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
3.7 Bestudeer die onderstaande spyskaart wat vir een dag geld, en beantwoord
die vrae wat volg.
Ontbyt: Muesli met afgeroomde melk en ’n piesang, ’n glas onversoete
lemoensap
Middagete: Kaas, gemaak met verminderde-vet en slaai toebroodjie,
volgraanbrood en onversadigde vetsmeer. Slaaibestanddele:
blaarslaai, tamatie, komkommer
Aandete: Aartappel in skil met gebakte salm en brokkoli
Peuselhappies: Handvol ongesoute grondboontjies, 3 hawermout-koekies met
laevet maaskaas
3.7.1 Die spyskaart is geskik vir ʼn persoon met hartsiekte.
Ontleed die tipes vet wat in die spyskaart voorkom, hul bronne en
bespreek hoe die insluiting van hierdie keuse van vet tot voordeel van ʼn
persoon met hartvatsiekte sal lei. (8)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 13
VRAAG 4: KLEDING
4.1 Lees die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.
Eko-mode word nou as ʼn moderne, gewilde modegier beskou. Jy kan regtig nie
die verskil tussen eko-vriendelike mode en tradisionele modestukke sien nie.
Die groot verskil is dat jy weet wat jy dra, vervaardig is deur metodes wat
aanvaarbaar vir moeder natuur is.
[Bron: https://greenconduct.com/blog/what-is-eco-fashion/]
4.1.1 Gee ʼn frase om jou begrip van die woord gier te wys. (1)
4.1.2 Skryf ʼn paragraaf om aan te dui hoe mense wat eko-mode dra tot die
beskerming van ons omgewing bydra. (4)
4.2 Verduidelik die verskil tussen nabootsing en vervalsing waar hierdie twee
terme albei vorme van handelsmerkrowery is. (2)
4.3 Bestudeer die onderstaande prente en beantwoord die vrae wat volg.
A B
1970’s skouerlose rok 2018 skouerlose bostuk
4.3 1 Gebruik die illustrasies hierbo om die term retrospektiewe mode te
verduidelik. (2)
4.3.2 Gee die naam van die stadium in die modelewensiklus wanneer die
bloes in prent B deur die massas gedra word. (1)
4.3.3 Gee die naam van die mode wanneer die bloes in prent B vir 2–3 jaar
in die modelewensiklus sal bly. (1)
4.4 Hoe sal ʼn modeneiging wat deur ʼn bekende persoon gedra word, die mode
verander? (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
14 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
4.5 Evalueer die geskiktheid van die uitrusting vir professionele werkdrag.
Baadjie: Vlootblou
Hemp: Wit
langmouhemp
Broek: Bruin
Skoene: Bruin
(6)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 15
VRAAG 5: BEHUISING
5.1 Lees die advertensies oor verskillende akkommodasie-opsies en
beantwoord die vrae wat volg.
1. Woonstel te huur 2. Woonstel te koop 3. Meenthuis te koop
Een slaapkamer Deeltitel-eienaarskap Voltitel-eienaarskap
Netjies en ruim 2 Slaapkamers Nuwe kompleks
Balkon Perseel omhein Geen oordragsfooie of
Gemeenskaplike Gemeenskaplike oordragskoste
swembad swembad 3 Slaapkamers
Huur R7 000 per maand R1 150 000,00 Klein, goedversorgde
2 maande deposito tuin
24 uur-sekuriteit
Gemeenskaplike
swembad
R1 450 000,00
5.1.1 Wat word bedoel met die term voltitel soos in die advertensie vir
die meenthuis in opsie 3 gebruik? (2)
5.1.2 Vanuit die eerste advertensie, noem die kontrak en die twee partye
wat benodig word om ʼn huurooreenkoms vir die huur van die
woonstel te teken. (3)
5.1.3 Noem TWEE gevalle waar die deposito wat betaal is, verloor kan
word wanneer die perseel in opsie 1 ontruim word. (2)
5.1.4 Bespreek die verskillende finansiële verantwoordelikhede vir ʼn
huurder in opsie 1 in teenstelling met die persoon wat die woonstel
in opsie 2 koop met betrekking tot die swembadfasiliteit. (4)
5.1.5 Gee VIER voordele daarvan om die meenthuis in opsie 3 te koop
eerder as om ʼn soortgelyke huis wat nie in ʼn kompleks geleë is nie,
te koop. (4)
5.1.6 Hoekom is daar geen oordragsfooie of oordragskoste in die
advertensie vir opsie 3 nie? (2)
5.1.7 Vergelyk die verskil tussen oordragsfooie en oordragskoste onder
die volgende opskrifte. Tabuleer jou antwoord soos volg:
Oordragsfooie Oordragskoste
Die hoofverskille (1) (1)
Wie kry uiteindelik
die fooi (1) (1)
Waarop die fooi
gebaseer is (1) (1) (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
16 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
5.1.8 Gee die nuwe name wat aan elk van hierdie dokumente gegee
word sodra die verkoop van ʼn eiendom afgehandel is en die huis in
die nuwe eienaar se naam is:
(a) Aanbod om te koop (1)
(b) Koopakte (1)
5.2 Lees die gevallestudie en beantwoord die vrae wat volg.
Billy en Nelly wil ʼn nuwe mikrogolfoond koop. Die spasie in die kombuis vir
ʼn mikrogolfoond is 35,6 x 61 x 50,8 cm (HBD). Hulle wil die mikrogolfoond
gebruik om kos uit die vrieskas te ontdooi, om kos warm te maak en om kos
te kook.
Die maksimum bedrag wat hulle bereid is om te spandeer is R1 200,00.
Hulle beplan om na vier verskillende winkels en handelsmerke te kyk. Hulle
het aanlyn gelees dat die voordeel van ʼn mikrogolfoond met ʼn draaitafel is
dat jy nie die mikrogolfoond hoef te stop en die geregte te draai terwyl dit
kook nie. ’n 1 000 watt-mikrogolfoond met ʼn outomatiese ‘ontdooi’ en
geprogrammeerde instelling sou verkieslik wees. Hulle wil hê dat die
verkoper hulle moet verseker van ʼn terugneembeleid en beplan om die
waarborg te bestudeer.
5.2.1 Noem DRIE faktore wat oorweeg moet word voordat die
mikrogolfoond aangekoop word. (3)
5.2.2 Identifiseer die universele ontwerpkenmerke waarna in die
gevallestudie verwys word. (2)
5.2.3 As watter tipe energieverbruik kan ‘tyd spaar’ geklassifiseer word? (1)
5.2.4 Identifiseer die eienskappe wat hulle tyd sal bespaar en gee ʼn
verduideliking van hoe elke eienskap daartoe sal bydra. (6)
5.2.5 Noem DRIE verantwoordelikhede wat Billy en Nelly uitgeoefen het
voordat hulle die mikrogolfoond gekoop het. (3)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
(EC/SEPTEMBER 2019) VERBRUIKERSTUDIES 17
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 Lees die onderstaande scenario en beantwoord die vrae wat volg.
DIE MAALTYD ‘KIT’ SPELETJIE IS AAN
Thandi het Verbruikerstudies as vak op skool geneem. Tydens hulle
praktiese les op skool het die onderwyser altyd gesê sy is kreatief.
Na skool het sy ʼn kort rekenaarkursus oor Besigheidsbestuur gedoen waar
sy ontdek het dat daar in Suid-Afrika vier aanlyn-maaltyd-‘kit’
afleweringsdienste is. Sy het besluit om ʼn aanlynbesigheid van die huis te
begin om maaltyd ‘kits’ te verkoop. Sy het besef dat mense te besig en te
moeg is van werk wanneer hulle by die huis kom om aan etes te dink. Sy
het ʼn SWOT-analise gedoen om hierdie besigheidsgeleentheid te evalueer.
Sy het twee verskillende maaltydmonsters vir haar vriende gemaak om te
probeer en hulle was versot op die unieke geure.
Sy het die bestanddele plaaslik gekoop, dit afgemeet en in die houers
geplaas en dit by die mense se huise afgelewer. Sy het opgelet dat twee
plaaslike supermarkte dit as ‘ready-to-go’-maaltydopsies verkoop. Sy het ʼn
paar van die maaltye probeer en het besef dat sy haar maaltye meer
aantreklik kan maak. Sy het haar besigheid ‘Quickstix’ genoem.
Sy het ʼn verskaffer gevind wat houers van 100% herwinbare materiaal kan
koop en minimale plastiek word vir die inhoud van die houers gebruik. Die
grootte van die houer sal in staat wees om bestanddele vir vier porsies te
hou. Sy het geld gespaar vir die aanvanklike uitgawe van haar besigheid
deur oor naweke as ʼn kelnerin in ʼn koffiewinkel te werk.
Sy het haar maaltyd-‘kit’ besigheid met drie opsies begin: ʼn hoenderpasta,
beesvleiskerrie en ʼn boontjie-en-groenteroerbraai vir daardie kliënte wat
vegetaries is en ʼn plant-gebaseerde dieet volg. Op haar Facebook-blad
beskryf sy haar maaltyd-‘kits’ as tydbesparend en gesonde heerlike maaltye.
Sy beweer dat ‘Quickstix’ gerieflike maaltye aanbied en kliënte die
geleentheid bied om nuwe bestanddele en geure te probeer.
[Eie teks]
[ʼn Maaltyd-‘kit’ is ʼn diens wat kliënte van ʼn resep en bestanddele wat
nodig is om ʼn tuisgemaakte maaltyd te maak, voorsien. Vars bestanddele
word in die verpakking ingesluit.]
6.1.1 Kies voorbeelde uit die scenario om te wys dat Thandi die volgende
areas ondersoek het om te kontroleer of haar besigheidsidee die
potensiaal het om suksesvol te wees:
(a) Toetsing van die besigheidskonsep (1)
(b) Kapitaal om mee te begin (1)
(c) Die ligging (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
18 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2019)
6.1.2 Verduidelik wat Thandi nagevors het om te verseker dat haar
besigheid ʼn mededingende voordeel bo ander deelnemers het. (2)
6.1.3 Identifiseer TWEE sterk punte (‘strengths) wat Thandi vir haar
SWOT-analise kan lys. (2)
6.1.4 Bespreek hoe Thandi die volgende TWEE faktore in ag geneem het
toe sy haar keuse vir ʼn geskikte produk gemaak het:
(a) Beskikbaarheid van roumateriaal (2)
(b) Verbruikerstrefkrag (6)
6.1.5 Hoe pas haar besigheidsnaam ‘Quickstix’ by die konsep van
maaltyd-‘kits’? (2)
6.1.6 Gee TWEE ander vereistes vir goeie verpakking vir die produk, wat
nie in die scenario genoem word nie. (2)
6.1.7 Gee voorstelle hoe Thandi haar tyd meer effektief kan benut tydens
die voorbereiding en verpakking van die maaltyd-‘kits’. (4)
6.1.8 Gebruik die onderstaande inligting vir die berekeningsvrae.
Koste van EEN Maaltyd-‘Kit’
Bestanddele: Hoender R21,00
Pasta R5,00
Groente R7,00
Sous R2,50
Verpakking R6,00
Vervoer R30,00
(a) Bereken die produksiekoste van EEN maaltyd-‘kit’. (1)
(b) Bereken die verkoopprys van die maaltyd-‘kit’ as sy 65% wins
by die verkoopprys insluit. Toon AL jou berekeninge en rond
af tot die naaste rand. (3)
(c) Bereken hoeveel wins sy sal maak as sy haar verkoopsteiken
van 120 maaltyd-‘kits’ per maand bereik. Toon AL die
berekeninge. (2)
6.1.9 Skep ʼn produkspesifikasie vir die maaltyd-‘kit’. Gebruik geskikte
inligting uit die gevallestudie. Neem in jou antwoord in ag dat
bestanddele in aparte pakke verskaf word. (4)
6.1.10 Die beginsel van volhoubare verbruik is nie net die
verantwoordelikheid van die produsent nie, maar ook dié van die
verbruiker. Assesseer hoe ʼn verbruiker wat Thandi se maaltyd-‘kit’
koop, volhoubare gebruik om die omgewing te beskerm, uitoefen. (7)
[40]
TOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2019 Memo (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2023 QP (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 QP (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2021 QP (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2020 QP (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2023 Memo (Afr)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 Memo (Afrikaans)
--8a5e377e-56ba-4e74-bf85-3168556146ef/v1-c25ccd3585e5fad59a83/card.webp)
Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 Memo (Afrikaans)

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Memorandum