Economics Grade 11 P1 Gauteng November 2022 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com PROVINSIALE EKSAMEN NOVEMBER 2022 GRAAD 11 EKONOMIE (VRAESTEL 1) TYD: 2 uur PUNTE: 150 13 bladsye b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 2 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDBOEK: • AFDELING A: VERPLIGTEND • AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae • AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae 2. Beantwoord slegs die vereiste getal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. By AFDELING B sal slegs die eerste TWEE vrae nagesien word en by AFDELING C, slegs die eerste EEN. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 4. Dui die vraagnommer aan bokant elke antwoord aan. 5. Lees die vrae aandagtig deur. 6. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 7. Laat 2 – 3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 8. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde aan die kognitiewe vereistes van die vrae voldoen. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 3 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.8) in die ANTWOORDBOEK neer. 1.1.1 ʼn … is ʼn ekonomiese stelsel waar ekonomiese besluite slegs deur die markkragte van vraag en aanbod bepaal word. A Markekonomie B Sentrale beplande ekonomiese stelsel C Gemengde ekonomie D Kapitalistiese ekonomie 1.1.2 Die primêre sektor van die Suid-Afrikaanse ekonomie is … A klein, as gevolg van ʼn tekort aan roumateriaal. B die grootste sektor. C skaars. D besig om belangrikheid as deel van die BBP te verloor. 1.1.3 Daar is minder armoede onder die mense in ontwikkelde lande want … A daar is volkomeindiensname. B die winsmotief lei toteiebelang. C die privaatsektor is uitgesluit. D die regering speel ʼn baie groot rol in die ekonomie. 1.1.4 Die Rusland-Oekraïne konflik affekteer Suid-Afrikaners ten opsigte van … A elektrisiteitstariewe. B gesondheidsorg. C die beskikbaarheid en pryse van sekere voedselgewasse. D die beskikbaarheid en koste van onderwys. 1.1.5 Die belastingsstelsel wat Suid-Afrika gebruik is … A proporsioneel. B progressief. C regressief. D al die bogenoemde. b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 4 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 1.1.6 Die … is die prys waarteen die Suid-Afrikaanse Reserwebank geld uitleen aan ander banke. A rentekoers B repokoers C wins D rand 1.1.7 Die … word gebruik as ʼn maatstaf vir die lewenstandaard in ʼn land. A vlak van per kapita inkomste B inflasiekoers C betalingsbalansrekening D ekonomiese groeikoers 1.1.8 Die … is die mees onlangse ontwikkelingstrategie wat deur Suid-Afrika gevolg word. A Herkonstruksie en Ontwikkelingsprogram B Gesamentlike Inisiatief oor die Aanleer van Prioriteitsvaardighede C Nuwe Groeipad D Nasionale Ontwikkelingsplan (8 x 2) (16) 1.2 PASSENDE ITEMS Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn item in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A – K) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.8) in die ANTWOORDBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Natuurlike huplbronne A voldoen aan huidige behoeftes sonder om toekomstige generasies se behoeftes te 1.2.2 Optimale mengsel benadeel 1.2.3 Produktiwiteit B gratis gawes vanuit die natuur 1.2.4 Menslike hulpbron- C verteenwoordig besteding op kapitaalvoorraad ontwikkeling D nywerhede in die primêre sektor 1.2.5 Monetêre beleid E verhouding tussen insette en uitsette 1.2.6 Onderhoubare ontwikkeling F die beste moontlike uitkomste binne die gegewe 1.2.7 Bruto kapitaalformasie omstandighede 1.2.8 SAOG G verbeter die standaard en lewenskwaliteit van die mense in Suiderlike Afrika H kombinasie van ekonomiese stelsels b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 5 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 I formele en spesifieke aktiwiteite wat die vermoë van individue verbeter om hulle volle potensiaal te bereik J inkomste metode K maatstawwe wat die SARB in plek stel om geldvoorraad te beheer (8 x 1) (8) 1.3 TERMINOLOGIE Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.6) in die ANTWOORDBOEK neer. Afkortings, akronieme en voorbeelde sal NIE aanvaar word NIE. 1.3.1 Dit dui die waarde van finale uitset geproduseer deur elke sektor van die ekonomie aan 1.3.2 Goedere wat vernietig word tydens verbruik 1.3.3 Die verkoop van meer as 50% van die aandele in ʼn staatsonderneming aan die privaatsektor 1.3.4 ʼn Groep lande wat ʼn gemeenskaplike geldeenheid gebruik 1.3.5 Ontwikkelingsbystand deur buitelandse lande in die vorm van toelae, gesubsidieerde lenings, masjinerie en kundigheid 1.3.6 Die proses wat plaasvind om roumateriaal na verbruikersgoedere te omskep (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 6 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE faktore wat die prys van natuurlike hulpbronne beïnvloed. (2 x 1) (2) 2.1.2 Hoekom word invoere uitgesluit onder binnelandse besteding? (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die artikel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Minister van vervoer Mbalula belowe “beslis” die oplossing vir e-tol, hierdie keer. Mbalula belowe keer op keer ʼn aankondiging oor e-tol vandat hy sy posisie aanvaar het in Mei 2019 met verskeie spertye wat gekom en gegaan het. Tydens die persinligtingsessie in Pretoria op Donderdag, het Mnr Mbalula gesê die besluit sal geneem word tydens die Medium-Termyn Begrotings Beleidsverklaring in Oktober. “Ek en die Minister van Finansies het instruksie van die President ontvang dat die saak onder die aandag van die kabinet gebring moet word. Dit sal ʼn saak wees wat deur die kabinet afgehandel sal word tydens die Mediumtermyn- begrotings- beleidsverklaring. Hierdie is ʼn definitiewe saak.” het hy bygelas. Mbalula het gesê dat die kabinet ʼn ruk terug reeds ʼn besluit geneem het wat die brandstofheffing sou beïnvloed. Een van die voorstelle was om die brandstofheffing in Gauteng te verhoog met die doel om verlore inkomste van e- tol te verhaal. [Bron: www.fin24.co.za/30june2022] 2.2.1 Noem enige EEN vorm van vervoer. (1) 2.2.2 Watter agentskap is verantwoordelik vir die bou en instandhouding van nasionale paaie in Suid-Afrika? (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die term infrastruktuur. (2) 2.2.4 Verduidelik die ekonomiese belangrikheid van vervoer vir die ekonomie. (2) 2.2.5 Hoe kan die Suid-Afrikaanse regering die funksionering van publieke vervoer in die land verbeter? (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 7 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 2.3 Bestudeer die prentjie hieronder en beantwoord die vrae wat volg. DEMOKRASIE [Bron:http://www.opendemocracy.net] 2.3.1 Watter ekonomiese stelsel word deur die prent hierbo uitgebeeld? (1) 2.3.2 Wie allokeer die hulpbronne in die stelsel wat hierbo uitgebeeld word? (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese stelsel. (2) 2.3.4 Verduidelik EEN voordeel van die ekonomiese stelsel wat in die prent hierbo uitgebeeld word. (2) 2.3.5 Hoe bevoordeel eiebelang ʼn ekonomie? (2 x 2) (4) 2.4 Bespreek die rol van huishoudings in ʼn oop sirkelvloei. (4 x 2) (8) 2.5 Hoe het die oorlog in die Oekraïne omgewingsagteruitgang beïnvloed? (4 x 2) (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 8 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 VRAAG 3: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE funksies van die Sentrale Bank. (2 x 1) (2) 3.1.2 Hoekom is geld ingestel as ʼn ruilmiddel? (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. LORENZ-KROMME 120 100 Gelykheidslyn 80 60 Land A 40 C Land B 20 D 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kumulatiewe populasie % [Aangepas vanuit: Fokus op Ekonomie] 3.2.1 Vanuit die bostaande grafiek, identifiseer die land met die ongelykste verspreiding. (1) 3.2.2 Wat beteken die Gini-koëffisiënt van nul? (1) 3.2.3 Beskryf kortliks die konsep Lorenz-kromme. (2) 3.2.4 Verduidelik die verhouding tussen die Lorenz-kromme en die Gini- koëffisiënt. (2) 3.2.5 Veronderstel dat die oppervlak tussen Land A en die gelykheidslyn 20 is en dat die totale oppervlak (C + D) onder die gelykheidslyn 100 is, bereken die Gini-koëffisiënt. Toon ALLE berekeninge. (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 9 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 3.3 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SUID-AFRIKA SE MOI POSISIE Suid-Afrika spog met ʼn hoogs ontwikkelde ekonomie en bevorderde infrastruktuur. Dit is ʼn betekenisvolle rolspeler op die Afrika kontinent. Die ontwikkeling het egter stadiger geword en die nasie het een van die hoogste ongelykheidskoerse in die wêreld. Globale posisie: 113 Lewensverwagting: 63,4 BBP: 349,4 billion USD Bruto Nasionale Inkomste Per Kapita: USD 11,923 MOI posisie in Afrika: 8 [Aangepas vanuit: africanexponent.com] 3.3.1 Noem enige EEN eienskap van ontwikkelende lande. (1) 3.3.2 Watter aanwyser word gebruik wanneer MOI gemeet word? (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese ontwikkeling. (2) 3.3.4 Verduidelik die gebruik van per kapita syfers. (2) 3.3.5 Hoe kan die Suid-Afrikaanse regering die gehalte van menslike hulpbronne verbeter? (4) 3.4 Beskryf kortliks die belangrikheid van inheemse kennisstelsels. (4 x 2) (8) 3.5 Evalueer die Herkonstruksie en Ontwikkelingsprogram as ʼn ontwikkelings- strategie in Suid-Afrika. (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 10 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE metodes wat gebruik word om Bruto Binnelandse Produk te bereken. (2 x 1) (2) 4.1.2 Hoekom is welvaart belangriker as inkomste? (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SUID-AFRIKA SE BRUTO BINNELANDSE PRODUK – 2019 Teen huidige pryse 2018 2019 Vergoeding vir werknemers 2 320 179 2 418 544 Netto bedryfsurplus 1 249 182 1 296 696 Verbruik van vaste kapitaal 638 782 713 078 Bruto waarde toegevoeg teen faktorkoste 4 245 848 4 428 317 Ander belasting op produksie 101 936 105 061 Minus: Ander subsidies op produksie 6 492 9 798 Bruto waarde toegevoeg teen basiese 4 173 328 4 523 580 pryse Belasting op produkte 545 558 564 866 Minus: Subsidies op produkte 12 951 10 821 Bruto binnelandse produk teen 4 873 899 5 077 625 markpryse [Bron: SARB – QB Maart 2020] 4.2.1 Gee EEN voorbeeld van belasting op produkte. (1) 4.2.2 Noem EEN vorm van vergoeding vir werknemers. (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term huidige pryse. (2) 4.2.4 Verduidelik die doel van subsidies op produksie. (2) 4.2.5 Bereken die verbruik op vaste kapitaal as ʼn persentasie van die BWT teen faktorkoste vir 2019. Toon ALLE berekeninge. (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 11 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 4.3 Lees die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. ʼn Dekade om die NOP visie ʼn realiteit te maak Die jaar 2020 merk die 26ste jaar van demokrasie in Suid-Afrika. Dit merk ook dat ons slegs 10 jaar oor het om die visie, soos uiteengesit in die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) te behaal. Die plan bepaal jaar-op-jaar doelwitte wat deur die regering behaal moet word. Dit sluit onder andere die ontbinding van strukturele ekonomiese elemente in wat onveranderd bly en nog steeds ekonomiese groei ondermyn. [Bron: Aangepas vanuit https://mg.co.za/article/] 4.3.1 Wat is die hoofdoel van die NOP? (1) 4.3.2 In watter jaar beoog die NOP om die hoofdoel te bereik? (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese groei. (2) 4.3.4 Verduidelik die negatiewe effek wat die NOP op belastingbetalers kan hê. (2) 4.3.5 Hoe sal die Suid-Afrikaanse ekonomie voordeel trek uit die implementering van die NOP? (2 x 2) (4) 4.4 Bespreek die ekonomiese belangrikheid van die tersiêre sektor. (4 x 2) (8) 4.5 Analiseer Suid-Afrika se beperkings met betrekking tot ekonomiese groei. (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 12 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: STRUKTUUR VAN OPSTEL PUNTE- TOEKENNING Inleiding: Die inleiding is ʼn laerorde-antwoord. • ʼn Goeie begin is om die sleutelkonsep wat met die vraagonderwerp verband hou, te definieer of te omskryf. Maks. 2 • MOENIE enige deel van die vraag by die inleiding insluit NIE. • MOENIE enige gedeelte van die inleiding in die liggaam herhaal NIE. • Vermy om in die inleiding te sê wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam: Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede/Diepgaande bespreking/ Ondersoek/Bespreek krities/Analiseer/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/ Differensieer/Verduidelik/Assesseer/Trek ʼn grafiek en verduidelik/ Maks. 26 Gebruik die gegewe grafiek en verduidelik/Voltooi die gegewe grafiek/ Debatteer ʼn Maksimum van 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/ voorbeelde. Addisionele gedeelte: Gee eie mening/Bespreek krities/Evalueer/ Evalueer krities/Bereken/Lei af/Vergelyk/Verduidelik/Onderskei/ Interpreteer/Verduidelik kortliks/Hoe?/Stel voor/Analiseer/Evalueer Maks. 10 ʼn Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir bloot die lys van feite. Slot: Enige hoërorde-slot moet die volgende insluit: • ʼn Kort samevatting van dit wat bespreek is, sonder herhaling van enige feite wat reeds genoem is • Enige mening of waarde-oordeel van die bespreekte feite, met Maks. 2 voorbeelde om jou bespreking te staaf • Addisionele, ondersteunende inligting wat die bespreking/ontleding versterk • ʼn Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra • Aanbevelings TOTAAL 40 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 13 (VRAESTEL 1) GRAAD 11 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek, in diepte, die belangrikheid van entrepreneursvaardighede. (26 punte) • Hoe kan die regering entrepreneurs van klein besighede bystaan wat negatief deur die COVID-19 pandemie geaffekteer is? (10 punte) [40] VRAAG 6: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek die funksies van die Suid-Afrikaanse Reserwebank onder die volgende opskrifte: o Bankier vir die regering (8) o Bank van uitreiking (8) o Bankier se bank (10) (26 punte) • Hoe sal die Goewerneur van die Reserwebank monetêre beleid gebruik om die hoeveelheid geld in die land te beïnvloed? (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE