Skip to content

Economics Grade 11 P2 Gauteng June 2024 Memo (Afrikaans)

MemorandumEconomicsGrade 11202418 pages

Grade 11 Economics Paper 2 memorandum from the Gauteng June Exam 2024 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com PROVINSIALE EKSAMEN JUNIE 2024 GRAAD 11 NASIENRIGLYNE EKONOMIE (VRAESTEL 2) 18 bladsye
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 MEERVOUDIGE-KEUSEVRAE 1.1.1 D – ʼn Apple pen en ʼn iPad ✓✓ 1.1.2 C – markaandeel ✓✓ 1.1.3 B – dalende marginale opbrengste ervaar ✓✓ 1.1.4 A – spesifiek ✓✓ 1.1.5 C – styg ✓✓ 1.1.6 A – marginale inkomste = 0 ✓✓ – 1.1.7 B – volmaak onelastiese ✓✓ 1.1.8 D – % verandering in hoeveelheid aangebied ✓✓ (8 x 2) (16) 1.2 KOLOM A EN B 1.2.1 I – Die prys word bepaal deur die kragte van vraag en aanbod ✓ 1.2.2 F – Die prys is hoog aangesien die firma markkrag het ✓ 1.2.3 A – Slegs nodig vir wat dit kan produseer ✓ 1.2.4 H – Dit sny altyd GK op sy laagste moontlike punt ✓ 1.2.5 B – Die tydperk waarin ten minste een insetfaktor vasgestel is ✓ 1.2.6 C – Resultaat van baie ondernemings wat die mark vir mededinging betree ✓ 1.2.7 D – Verandering in vraag is gelyk aan ʼn verandering in prys ✓ 1.2.8 E – Die vraag reageer relatief nie op veranderinge in prys nie ✓ (8 x 1) (8) 2
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 1.3 TERM 1.3.1 Absolute prys ✓ 1.3.2 Relatiewe prys ✓ 1.3.3 Vaste koste ✓ 1.3.4 Skaalvoordele ✓ 1.3.5 Pryselastisiteit van vraag ✓ 1.3.6 Inkomste ✓ (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 3
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING B Beantwoord enige TWEE vrae uit hierdie Afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2: MIKRO-EKONOMIE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE inkomstekurwes op die lang-termyn. • Marginale inkomstekurwe ✓ • Gemiddelde inkomstekurwe ✓ • Totale inkomstekurwe ✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 1) (2) 2.1.2 Wat gebeur met die koste van goedere, ceteris paribus, as die koste van produksiefaktore toeneem? • Die koste van goedere sal ook styg. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 2.2.1 Identifiseer die markstruktuur in die diagram hierbo. • Volmaakte mededinging ✓ (1) 2.2.2 Noem die meganisme wat gebruik word om die prys in die mark hierbo te bepaal. • Markkragte/kragte van vraag en aanbod ✓ (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die term samespanning • Samespanning vind plaas wanneer verkopers of kopers ʼn reëling, ooreenkoms of verstandhouding aangaan om mededinging te beperk om die prys van ʼn produk vas te stel. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 2.2.4 Hoe word die teenwoordigheid van direkte mededinging in ʼn mark bepaal? • Direkte mededinging is teenwoordig wanneer twee of meer besighede wat dieselfde produkte of dienste aan dieselfde teikenmark bied, geïdentifiseer kan word. ✓✓ • Direkte mededinging bestaan nie waar baie verkopers en kopers in die mark teenwoordig is wat gelyktydig ʼn identiese produk teen die markprys verkoop nie. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 4
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 2.2.5 Waarom kan ʼn mark gedereguleer word? • Markte is ongereguleerd om doeltreffendheid te verhoog deur minder inmenging deur die staat. ✓✓ • ʼn Ongereguleerde mark lei tot beheer deur individuele produsente en verskaffers en lei tot meer belegging deur diegene wat skepties is oor regeringsregulering. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 2.3 Bestudeer die onderstaande tekenprent en beantwoord die vrae wat volg 2.3.1 Aan watter markstruktuur behoort telekommunikasiefirmas? • Oligopolie ✓ 2.3.2 Noem enige EEN plaaslik beheerde bank in Suid-Afrika. • Nedbank ✓ • ABSA Bank ✓ • FNB of First National Banks ✓ • TYME Bank ✓ • Discovery Bank ✓ • Standard Bank ✓ • African Bank ✓ • Bidvest Bank ✓ • Capitec Bank ✓ • Grindrod Bank ✓ • Investec Bank ✓ • Ithala Bank ✓ • Sasfin Bank ✓ • Ubank ✓ (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term heterogeen. • Heterogeniteit word in die gedagtes van die verbruikers en firmas geskep wanneer hulle probeer om hulle produk te onderskei van dié van hul mededingers ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 2.3.4 Waarom is die broodkartel ʼn bedreiging vir die verbruiker? • Dit verhoed dat verbruikers mededingende broodpryse geniet en veroorsaak dat hulle hoër en onregverdige pryse vir brood betaal. ✓✓ • Die armes wat die belangrikste verbruikers van brood is, sal daarvan ontneem word om hulle basiese behoeftes te bevredig. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 5
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 2.3.5 Hoe kan ʼn Suid-Afrikaanse verbruiker teen roofpryse beskerm word? • Die Suid-Afrikaanse regering moet wette teen mededingende gedrag opstel en implementeer. ✓✓ • Diegene wat van prysvasstelling verdink word, moet ondersoek, aangekla en gevonnis word indien hulle skuldig bevind word. ✓✓ • Waghonde teen mededingende gedrag moet deur die private en openbare sektor gestig, befonds en ondersteun word. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 2.4 Bespreek die aard van die produk en markkrag as eienskappe van ʼn oligopolie. Die aard van die produk • Die produk van ʼn oligopolie is homogeen of gedifferensieerd.  • Die rede waarom oligopolieë produkte gedifferensieer het, is omdat ʼn oligopolie nie net prys gebruik om mee te ding nie, daarom moet die produk gedifferensieer word.  Die prys van ʼn oligopolie • Die oligopolis is ʼn prysmaker aangesien dit ʼn mate van beheer oor die prys van die produk het.  • Die beheer wat ʼn oligopolis oor die prys het, is nie absoluut nie en dit beperk die mag wat dit in die mark het as gevolg van die bestaan van ander rolspelers.  • As ʼn oligopist ʼn groot markaandeel het, kan dit ʼn rol speel in prysleierskap en ʼn mate van invloed op die prys van goedere en diens uitoefen. Dit is nie moontlik as ʼn firma ʼn klein markaandeel het nie.  (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 2.5 Hoe is die kennis van pryselastisiteit van vraag voordelig vir produsente? • Dit sê vir ʼn produsent dat daar vir elke aksie ʼn reaksie is en dit skep sodoende ʼn bewustheid by produsente van hul eie optrede. ✓✓ • Deur die pryselastisiteit van vraag te bestudeer, kan produsente voorspel wat die invloed van prysverandering vir die verbruikers sal wees en sodoende die gedrag van verbruikers voorspel. ✓✓ • Daarom is die pryselastisiteit van die vraag nuttig om produsente te help besluit hoe om hul totale inkomste te verhoog. ✓✓ • Om sy totale inkomste te verhoog, kan die produsent óf die prys verhoog om meer inkomste per produk te kry óf die prys laat daal om die verkoopte hoeveelheid te verhoog. ✓✓ • In die bestudering van PEV ontvang die produsent inligting oor die sensitiwiteitsvlakke van verbruikers vir prysverandering en gevolglik spesifieke kennis van die mark. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (8) [40] 6
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 VRAAG 3: MIKRO-EKONOMIE 3.1 Beantwoord die volgende vrae 3.1.1 Noem enige TWEE kostekurwes. • Vaste kostekurwe ✓ • Gemiddelde vaste kostekurwe ✓ • Veranderlike kostekurwe ✓ • Gemiddelde veranderlike kostekurwe ✓ • Totale kostekurwe ✓ • Gemiddelde totale kostekurwe ✓ • Marginale kostekurwe (2 x 1) (2) 3.1.2 Hoe vind winsmaksimalisering in ʼn firma plaas? • Winsmaksimalisering vind plaas waar die positiewe verskil tussen totale inkomste en totale koste die grootste is. ✓✓ • Winsmaksimalisering vind plaas waar marginale inkomste gelyk is aan marginale koste. (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 3.2.1 Na watter mineraal word in die uittreksel hierbo verwys? • Ilmeniet/titanium ✓ (1) 3.2.2 Noem die tipe koste waaronder die kapitale koste waarna in die uittreksel hierbo verwys word, geklassifiseer word. • Langtermyn/termyn koste ✓ (1) 3.2.3 Beskryf kortliks die term marginale inkomste • Marginale inkomste verwys na die bykomende inkomste wat die firma verdien as hy ʼn bykomende eenheid verkoop. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 3.2.4 Waarom is ondernemings op die korttermyn beperk? • Op die korttermyn word ʼn firma beperk deur ten minste een vaste inset, soos die grootte van die fabriek waarin produksie plaasvind. ✓✓ • Die beperkings op die korttermyn beperk die besluite wat ʼn firma kan neem. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 7
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 3.2.5 Waarom is die koste van R14 miljard se titaniumveredeling die moeite werd vir Suid-Afrika? • Suid-Afrika is ʼn netto invoerder van die mineraal wat hy in oorvloed het weens ʼn gebrek aan belegging in die vervaardiging van titaandioksiedpigment. Groot beleggings sal help om hierdie nadeel om te keer. ✓✓ • Suid-Afrika sal die wins op die uitvoer van titaan van $300/t tot $3 000/t verhoog. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 3.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 3.3.1 Gee die afkorting GTK in die grafiek hierbo volledig. • Gemiddelde Totale Koste ✓ (1) 3.3.2 Identifiseer die tendens van GTK tussen ‘A’ en ‘B’ in die grafiek hierbo. • Bly konstant ✓ (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term skaal van produksie. • Verwys na die verhoging van die produksievermoë van die onderneming om dit in staat te stel om meer te produseer. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 3.3.4 Wat impliseer skaalvoordele in S-GTK1 en S-GTK2 in die grafiek hierbo? • Die koste per eenheid neem af terwyl die geproduseerde hoeveelhede toeneem. ✓✓ • Dit impliseer dat wanneer die onderneming meer produseer, die koste van die bykomende eenhede laer sal wees as die vorige eenhede. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 3.3.5 Waarom bereik ʼn firma skaalnadele? • Skaalverskille vind plaas wanneer ʼn onderneming moeilik word om te beheer en te koördineer omdat dit te groot is. ✓✓ • Wanneer ʼn besigheid uitbrei, plaas dit meer druk op bestuur, die arbeidsmag en die bestaande masjinerie. ✓✓ • Werkers moet oortyd werk en masjiene moet vir langer periodes per dag werk en elektrisiteit word duurder per eenheid hoe meer jy gebruik. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 8
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 3.4 Bespreek eksplisiete en implisiete koste soos dit deur rekenmeesters en ekonome gebruik word. Eksplisiete koste • Dit is al die uitgawes wat ʼn onderneming moet betaal vir die gebruik van die produksiefaktore. ✓✓ • Rekenmeesters is slegs gemoeid met hierdie koste, aangesien dit direk verband hou met die rekeningkundige wins wat belangrik is vir finansiële verslagdoening in die onderneming. ✓✓ Implisiete koste • Hierdie koste sluit in ʼn aanvaarbare vergoeding vir die entrepreneur en die geleentheidskoste van die produksiefaktore. ✓✓ • Ekonome neem hierdie koste in ag omdat ekonomiese besluite beide negatiewe en positiewe oorspoel-effekte moet oorweeg. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 3.5 Ontleed oorlewing as ʼn doelwit van ʼn besigheid. • ʼn Besigheid kan begin met die doel om bloot in ʼn mark te oorleef sonder om te veel verliese te maak voordat die doelwit hoër aangepas word.  • Dit is goed vir ʼn onderneming om te weet van die potensiële kostebeperkings, sodat dit daarteen kan versag deur die nodige stappe te neem om bedrywighede te finansier.  • Om te oorleef, kan die onderneming belê in die verkryging van uitgebreide kennis oor die mark om skokke wat die kontinuïteit daarvan kan bedreig, te verminder.  • Om die kanse op oorlewing te verhoog, moet die onderneming moontlik belê in die bestudering van sy potensiële mededingers. Dit kan egter nie altyd moontlik wees nie, want dit hang af van die tipe mark en beskikbaarheid van inligting.  (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (8) [40] 9
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 VRAAG 4: MIKRO-EKONOMIE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE formules vir die berekening van ʼn firma se verskillende soorte inkomstes. • Totale inkomste = Prys x Hoeveelheid. ✓ • Gemiddelde inkomste = totale inkomste/hoeveelheid. ✓ • Marginale inkomste = verandering in totale inkomste/verandering in hoeveelheid. (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 1) (2) 4.1.2 Waarom is die hoeveelheid vraag van gewoontevormende goedere, prys onelasties? • Dit is omdat verbruikers gewoond is aan hierdie produkte, in sover dat hulle glo dat hulle nie sonder dit kan oorleef nie. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg 4.2.1 Identifiseer die piek jaar van sigaretverbruik in die grafiek hierbo. • 1991 ✓ (1) 4.2.2 Teen watter prys was die verbruik van sigarette op sy laagste volgens die grafiek hierbo? • R10.00 ✓ (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term Reële pryse • beteken die waarde na aanpassing vir inflasie. Reële prys word uitgedruk in konstante rande wat koopkrag weerspieël relatief tot ʼn basisjaar. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 4.2.4 Waarom neem die verbruik van sigarette toe? • Dit het toegeneem omdat die reële prys van sigarette gedaal het. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 10
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 4.2.5 Hoe kan verbruikers van sigarette hul elastisiteit verbeter ten spyte van die prys van die sigarette? • As die inkomstevlakke van die verbruikers van sigarette positief korreleer met die prys van die sigaret, sal hul reaksie minder geraak word. ✓✓ • As ʼn beduidende groot bevolking sigaretverbruikers onbeheerbaar verslaaf is, kan hulle hulle tot die swartmark wend, selfs as die prys van sigarette styg, en daardeur om hulle verbruik konstant hou. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 4.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg 4.3.1 Waarvoor staan SMART in die uittreksel hierbo? • Spesifiek, meetbaar, haalbaar, realisties en tydverwant ✓ (1) 4.3.2 Identifiseer enige EEN negatiewe faktor van SMART-doelwitte in die uittreksel hierbo. Die primêre fokus is op uitkomste ✓ of sonder om rekening te hou met die reis ✓ (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die term belanghebbendes. • Belanghebbendes is mense of groepe mense met ʼn belangstelling in die sukses van die onderneming. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 4.3.4 Waarom is SMART-doelwitte belangrik vir ʼn besigheid? • Omdat ʼn onderneming die gewenste uitkomste met duidelikheid en presisie kan identifiseer ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2) 4.3.5 Hoe stel regerings en omgewingsbewustes belang in ʼn besigheid? • Regerings stel belang in maniere wat die regering en die samelewing wat dit verteenwoordig, bevoordeel, vandaar die heffing van belasting in die sakewêreld om vir die gemeenskap voorsiening te maak. ✓✓ • Die belangstelling van die omgewingsbewustes in besighede daarenteen het te doen met die impak wat ʼn besigheid op die omgewing het en daarom beskerm die omgewingsbewustes die omgewing teen onverskillige sakepraktyke. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 11
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 4.4 Onderskei tussen volmaak elastiese aanbod en volmaak onelastiese aanbod. Perfekte elastiese aanbod • Die pryselastisiteit van aanbod is gelyk aan oneindigheid. ✓✓ • Dit dui daarop dat die hoeveelheid wat verskaf word, baie reageer op prys. ✓✓ • Die verskaffer kan uitset na willekeur verhoog met geen struikelblokke nie en dit sal laer pryse verseker. ✓✓ (Enige 2 x 2) (4) Volmaak onelastiese aanbod • Die hoeveelheid wat verskaf word, reageer nie op ʼn verandering in prys nie. ✓✓ • Die pryselastisiteit van aanbod is gelyk aan nul. ✓✓ • Die produsent kan nie uitset verhoog in reaksie op prysverandering nie. ✓✓ (Enige 2 x 2) (4) (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (8) 4.5 Ontleed die voordele vir produsente as hulle produseer op ʼn vlak wat hulle in staat stel om skaalvoordele te ervaar. • Minder insette is nodig om dieselfde aantal uitsette te lewer. ✓✓ • Voorkom ʼn situasie om verder as ʼn sekere punt te produseer, waar ʼn onderneming nie doeltreffend bestuur sal word nie. ✓✓ • Produsente koop dikwels in grootmaat en kry afslag. ✓✓ • Hulle het ʼn beter vermoë om in gevorderde tegnologie en nuwe toerusting te belê. ✓✓ • Hulle kan bekostig om in ander belangrike sake-aktiwiteite, soos bemarking, te belê. ✓✓ • Spesialisasie en uitbuiting van skaalvoordele wat die belangrikste faktore in die verbetering van ekonomiese welsyn is. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 12
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 AFDELING C Beantwoord EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding Die inleiding is ʼn laer-orde reaksie. • ʼn Goeie beginpunt sou wees om die hoofkonsep wat verband hou met die vraagonderwerp te definieer. • Moenie enige deel van die vraag in die inleiding insluit nie. Maks. 2 • Moenie enige deel van die inleiding in die liggaam herhaal nie. • Moenie in die inleiding noem wat jy in die liggaam gaan bespreek nie. Liggaam Hoofdeel: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/ Krities bespreek/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/ Verduidelik/Teken ʼn grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek wat Maks. 26 gegee is en verduidelik/Voltooi/Voltooi die gegewe grafiek/ Assesseer/Debatteer ʼn Maksimum van 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/ voorbeelde. Bykomende deel: Krities bespreek/Evalueer/Krities evalueer/ Debatteer/Lei af/Vergelyk/Onderskei/Interpreteer/ Hoe?/Stel voor ʼn Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir blote Maks. 10 notering van feite. Gevolgtrekking Enige hoër orde gevolgtrekking moet die volgende insluit: • ʼn Kort opsomming van wat dit bespreek is, sonder om feite wat reeds genoem is te herhaal. • Enige mening of waarde-oordeel oor die feite wat bespreek Maks. 2 is. • Bykomende ondersteuningsinligting om die bespreking/ analise te versterk. • ʼn Teenstrydige standpunt met motivering, indien nodig • Aanbevelings TOTAAL 40 13
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 VRAAG 5: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE 40 MINUTE • Bespreek die vraag- en aanbodverhoudings met behulp van grafieke in detail. (26 punte) • Waarom is die faktormark nodig in die ekonomie? (10 punte) INLEIDING Die pryselastisiteit van die vraag kan gedefinieer word as die persentasieverandering in hoeveelheid wat gevra word as die prys van ʼn produk verander of pryselastisiteit ʼn maatstaf is van hoe die vraag reageer op ʼn verandering in prys  (Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding.) (Maks. 2) LIGGAAM Vraag na plaasvervangers • ʼn Toename in die prys van ʼn goed verhoog die vraag en die prys van die plaasvervanger goed, ceteris paribus, en omgekeerd ✓✓ • Die verbruiker kan tussen die twee goedere wissel en dieselfde mate van tevredenheid handhaaf ✓✓ • Bogenoemde grafieke toon die markte vir twee goedere, produk A en produk B ✓✓ • Die ewewigprys van Produk A is R12, terwyl dié van Produk B R7 is ✓✓ • Aanvaar daar is ʼn groot afname in die aanbod van Produk A (dus tot S1) as gevolg van ʼn ernstige droogte. Dit lei tot ʼn styging in Produk A se prys tot R16 ✓✓ • Die vraagwet bepaal dat wanneer pryse styg (van R12 tot R16) die hoeveelheid wat gevra word, sal afneem (van 100 tot 70) ✓✓ • Sommige verbruikers sal oorskakel van Produk A na Produk B ✓ • Die vraagkurwe vir Produk B sal na regs skuif (Do na D1) en die ewewigprys sal van R7 na R10 ✓✓ • Terwyl ʼn toename in produk B ook voorkom, is dit steeds relatief goedkoper as produk A (R10 relatief tot R16) ✓✓ 14
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 Vraag na komplimentêre goedere • Volgens die wet van vraag sal ʼn afname in die prys van ʼn produk die hoeveelheid vraag na die produk verhoog. ✓✓ • Aangesien meer van die produk gebruik word, sal huishoudings ook meer van die aanvulling gebruik. ✓✓ • ʼn Toename in die prys van Produk A verlaag die vraag en die prys van die aanvullende goed, Produk B, ceteris paribus, en omgekeerd ✓✓ • Verbruikers sal minder van Produk A koop skuif die vraagkurwe na links van D1 na D0 en daar is ʼn afname in die ewewigsprys van Produk B ✓✓ • Hulle kan besigheid en inkomste verloor as die vraag na hul goedere val sonder dat hulle daarvan bewus is dat dit gaan gebeur. ✓✓ • Daarom moet hulle reageer op die prysveranderings wat plaasvind op ander goedere wat hulle redelik vinnig kan beïnvloed. ✓✓ (ʼn Maksimum van 8 punte vir voorbeelde.) (Maks. 26) (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) Bykomende deel: Waarom is die faktormark nodig in die ekonomie? • Die noodsaaklikheid van die faktormark in die ekonomie lê in die belangrikheid van die produksiefaktore wat dit in die ekonomie bied waarsonder die ekonomie nie sou funksioneer nie. ✓✓ • Kapitaal is ʼn integrale deel van die produksie van goedere en dienste in die ekonomie, aangesien dit gebruik word om verbruikersgoedere te produseer. ✓✓ • Sonder verbruikers wat arbeid in die faktormark aanbied, sou hulle nie ʼn bestaan verdien om goedere en dienste in die ekonomie te verbruik nie en sou die kopers van arbeid nie die arbeidsintensiewe goedere in die ekonomie kon aanbied nie. ✓✓ • Entrepreneurskap floreer in die faktormark en daarom is dit nodig aangesien entrepreneurs belangrike oplossings in die ekonomie bied. ✓✓ • Deelnemers aan die ekonomie het grond nodig om op te woon, te werk en sake te doen. Sonder die faktormark sou die voorsiening van grond nie moontlik wees nie. ✓✓ (ʼn Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir die blote notering van feite.) (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (Max. 10) 15
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 GEVOLGTREKKING Kopers moet op die uitkyk wees vir goedere wat hul gewone goedere vervang en hul pryse vergelyk om voordeel te trek uit prysverskille.  (Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.) (Maks. 2) 40 VRAAG 6: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE 40 MINUTE • Bespreek die pryselastisiteit van vraag (PEV) sonder die hulp van grafieke. (26 punte) • Hoe beïnvloed handelsmerklojaliteit en gewoontevorming VRAAG elastisiteit? (10 punte) INLEIDING Die pryselastisiteit van die vraag kan gedefinieer word as die persentasieverandering in hoeveelheid wat gevra word as die prys van ʼn produk verander of pryselastisiteit ʼn maatstaf is van hoe die vraag reageer na ʼn verandering in prys. ✓✓ (Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding.) (Maks. 2) LIGGAAM: HOOFDEEL Unitêre elastisiteit ✓ • Unitêre elastisiteit vind plaas wanneer ʼn spesifieke verandering in prys dieselfde verandering in hoeveelheid veroorsaak wat gevra word. ✓✓ • Byvoorbeeld, wanneer prys met 20% styg, sal die hoeveelheid wat gevra word met 20% daal. ✓✓ • Pryselastisiteit van vraag is gelyk aan een (PED = 1). ✓✓ • Wanneer produsente ʼn eenheid elastiese vraagkurwe in die gesig staar, is daar geen rede vir hulle om die prys van hul produk te verander nie. ✓✓ • Hul verkoopsinkomste sal konstant bly aangesien die hoeveelheid met dieselfde persentasie sal daal as die toename in die prys van die produk. ✓✓ Relatiewe onelastiese vraag ✓ • Relatiewe onelastiese vraag vind plaas wanneer ʼn verandering in prys ʼn kleiner persentasieverandering in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓ • Basiese, noodsaaklike voedsel wat geen nabye plaasvervangers het nie, soos mieliemeel, is voorbeelde van ʼn produk wat geneig is om onelasties te wees. ✓✓ • Ander voorbeelde sluit goedere en dienste in wat ʼn klein gedeelte van die verbruiker se inkomste benodig, soos vuurhoutjies, sout ens. en gewoontevormende produkte soos sigarette en alkohol. ✓✓ • Pryselastisiteit van vraag sal minder as een wees (PEV < 1). ✓✓ • ʼn Relatief onelastiese vraag moedig produsente aan om die prys van hul produkte te verhoog aangesien hulle hul verkoopsinkomste sal kan verhoog. ✓✓ • ʼn Relatiewe onelastiese vraagkurwe kan voorgestel word deur ʼn steil kromme ✓✓ Maks (2 x 2) (4) 16
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 Volmaak onelastiese vraag ✓ • ʼn Volkome onelastiese vraag verwys na ʼn vraag wat glad nie reaksie op prysveranderings toon nie. ✓✓ • Die pryselastisiteit van die vraag in hierdie situasie is nul (PED = 0). ✓✓ • Dit impliseer dat ʼn verandering in prys geen verandering in die hoeveelheid wat verbruikers eis, sal veroorsaak nie. ✓✓ • Die vraagkurwe sal ʼn vertikale lyn wees, parallel met die prys as. Die grafiek toon dat verbruikers beplan om ʼn vaste hoeveelheid van die produk teen ʼn spesifieke prys te koop. ✓✓ • Produsente kan hul inkomste verhoog deur die prys van hul produk te verhoog, aangesien die hoeveelheid wat gevra word nie sal verander nie. ✓✓ Relatiewe elastiese vraag ✓ • Relatiewe elastiese vraag vind plaas wanneer ʼn verandering in prys ʼn groter persentasie in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓ • Die kleinste prysverandering sal ʼn groot verandering in die hoeveelheid wat gevra word, veroorsaak. Dit gebeur met produkte wat noue plaasvervangers het. ✓✓ • ʼn Prysstyging sal veroorsaak dat die meeste verbruikers nie die oorspronklike produk koop nie, maar eerder die plaasvervanger koop, byvoorbeeld worsbroodjies en hamburgers. ✓✓ • Die pryselastisiteit sal groter wees as een (PEV > 1). ✓✓ • Produsente sal aangemoedig word om die pryse van hul produkte te verlaag aangesien die daling in die prys sal lei tot ʼn groter as proporsionele toename in die hoeveelheid wat van die produk gevra word. ✓✓ • ʼn Relatief elastiese vraagkurwe kan geïllustreer word deur ʼn relatief plat vraagkurwe. ✓✓ Volmaak elastiese vraag ✓ • Die kleinste prysverandering sal ʼn oneindige groot verandering in die hoeveelheid wat gevra word, veroorsaak. ✓✓ • Die hoeveelheid wat gevra word, sal tot nul daal. PEV = . ✓✓ • ʼn Perfek elastiese vraagkurwe kan met ʼn horisontale reguit lyn getoon word. ✓✓ • Die kurwe illustreer dat verbruikers bereid is om enige hoeveelheid van ʼn produk teen ʼn sekere prysvlak te koop. ✓✓ • As die prys egter slegs fraksioneel styg, sal daar geen vraag na die produk wees nie. ✓✓ (ʼn Maksimum van 8 punte vir opskrifte/voorbeelde.) (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (Maks. 26) 17
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 2) GRAAD 11 Bykomende deel Hoe beïnvloed handelsmerklojaliteit en gewoontevorming die vraagelastisiteit? • Beide handelsmerklojaliteit en gewoontevorming kan lei tot onelastisiteit van vraag as gevolg van die gehegtheid wat verbruikers het tot ʼn sekere produk weens ʼn verskeidenheid uiteenlopende faktore. Gevolglik reageer die hoeveelheid wat verbruikers vereis nie sterk op ʼn verandering in prys nie. ✓✓ • Lojale verbruikers kan kies om by die handelsmerk te hou as gevolg van ʼn persoonlike voorkeur, ʼn spesifieke rede of ʼn voordeel wat uit die handelsmerk verkry word, ongeag ʼn verandering in die prys van die handelsmerk. ✓✓ • Terwyl gewoontevorming as gevolg van ʼn outomatiese reaksie wat deur ʼn konteks geaktiveer word, ook by ʼn produk sal bly, selfs al verander die prys. ✓✓ • Dit beteken dat diegene wat lojaal aan die handelsmerk is, doelbewus die handelsmerk sal kies, soos DSTV-kliënte wat hul maandelikse intekening hernu, selfs wanneer die fooi verhoog word. ✓✓ • Aan die ander kant kan gewone gedrag soos die liefde vir koffie daartoe lei dat iemand daagliks by een koffiewinkel inloer op pad werk toe, ongeag die prys van koffie. ✓ • Verder kan ook aangevoer word dat handelsmerklojaliteit deur gewoontevorming veroorsaak word, in welke geval die resultaat ten opsigte van vraagelastisiteit dieselfde is, die reaksie van die vraag op prysverandering aansienlik verminder word. ✓✓ (ʼn maksimum van 2 punte mag toegeken word vir blote notering van feite.) (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.) (Maks. 2) GEVOLGTREKKING Die pryselastisiteit van die vraag is nuttig vir produsente om die prys en hoeveelheid van goedere en dienste en wetgewers te bepaal om beleid met betrekking tot produkte te bepaal. ✓✓ (Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.) (Maks. 2) 40 TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 18

Study this subject

More from Grade 11 Economics

View all