Geography Grade 12 P1 NSC November 2025 Memo (Afrikaans)

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 GEOGRAFIE P1 NOVEMBER 2025 NASIENRIGLYNE PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 12 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 2 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne NASIENBEGINSELS VIR GEOGRAFIE- NSS NOVEMBER 2024 EN NSS/SC JUNIE 2025 Die volgende nasienbeginsels is ontwikkel om nasien in alle provinsies te standaardiseer. MERK • ALLE vrae MOET gemerk word, ongeag of dit korrek of verkeerd is. • Waar die maksimum punte vir 'n spesifieke vraag toegeken is, plaas 'n M oor die res van die teks om aan te dui dat die maksimum punte behaal is. • Wanneer die korrekte antwoord meer as een keer vir dieselfde vraag gegee word R • 'n Duidelike, netjiese regmerkie moet gebruik word: ✓ o As EEN punt toegeken word, moet EEN regmerkie gebruik word: ✓ o As TWEE punte toegeken word, moet TWEE regmerkies gebruik word: ✓✓ o Die regmerkie moet geplaas word by die FEIT waar 'n punt toegeken word. o Regmerkies moet KLEIN gehou word, aangesien verskillende lae moderering kan plaasvind. • Verkeerde antwoorde moet met 'n duidelike, netjiese kruis gemerk word:  o Gebruik MEER as een kruisie oor 'n paragraaf/besprekingstylvrae om aan te dui dat alle feite oorweeg is. o MOENIE 'n streep deur 'n verkeerde antwoord trek nie. o MOENIE die verkeerde feite onderstreep nie. Vir die volgende aksiewoorde is EEN-woord antwoorde aanvaarbaar: lys, noem, identifiseer Vir die volgende aksiewoorde moet 'n VOLLEDIGE sin geskryf word:beskryf,verduidelik, evalueer, ontleed, Stel voor, onderskei, definieer, bespreek, waarom, hoe Die volgende aksiewoorde moet binne sy konteks gelees word om te bepaal of 'n EEN- woord antwoord of VOLLE sin vereis word: verskaf, wat, tabuleer en gee LET OP DIE VOLGENDE • As die nommering verkeerd is of weggelaat word, solank die volgorde van antwoorde op vrae gevolg word, kan kandidate gekrediteer word. • Spelfoute, indien herkenbaar, ken die punte toe mits die betekenis korrek is. • Wees sensitief vir die sin van 'n antwoord, wat op 'n ander manier gestel kan word. • Op vrae waar 'n letter die aanvaarde antwoord is, maar die leerder die werklike antwoord neerskryf - ken die punte toe. • Daar sal addisionele riglyne vir die nasien van sekere vrae wees. TOTAAL EN OORDRAG VAN PUNTE • Elke subvraag moet opgetel word o Vrae in Afdeling A het vyf onderafdelings, dus vyf sub-totale per vraag word vereis. Afdeling B het drie onderafdelings en drie subtotale. o Onderafdelingtotale moet in die regterkantse kantlyn geskryf moet word en onderstreep moet. o Subtotale moet leesbaar geskryf word. o Laat ruimte om gemodereerde punte op verskillende vlakke in te skryf. • Tel subtotale op en dra totaal oor aan die linker boonste kantlyn langs die vraagnommer. • Oordrag totaal na omslag van antwoordboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 3 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 30 VRAAG 1 1.1.1 A (Suid-Atlantiese Hoog) (1) ✓ 1.1.2 B (Kalahari High) (1) ✓ 1.1.3 B (Suid-Indiese) (1)  2 1.2.1 Smeltende sneeu ✓ 1.2.2 Mond  1.2.3 Derde orde ✓ 2 1.3.1 Katabatiese  1.3.2 1 kom gedurende die dag voor terwyl 2 snags voorkom ✓✓ 1.3.3 Koue lug rol af in✓✓ die vallei en vorm 'n inversie Lug vloei teen die helling af ✓✓ 6 1.4.1 Vorm van voorste konkaaf  Steil helling van front ✓ 1.4.2 Warm lug ondergrawe die koue lug  ✓✓ ✓✓ 1.4.3 Lug agter die kouefront is kouer as die lug voor. Koue lug beweeg vinniger as warm lug voor dit. Koue front haal die warm voorkant in.✓✓ 7 1.5.1 (a) 'n Rivier wat net heeljaar vloei  (b) Die rivier kanaal is wyd  ✓✓ ✓✓ (c) Gereeldheid van reënval en die grondtipe waaroor die strome vloei. 1.5.2 ✓ Gauteng  en die Oos-Kaap 1.5.3 Die koste van voedselproduksie sal toeneem, want dit is duur om gesuiwerde ✓✓ water te koop. Boere sal meer chemikalieë moet koop om water te suiwer. ✓✓verhoog. Dit sal duur wees om Chemikalieë kos baie en dit sal produksiekoste ✓✓Hierdie koste sal by water te suiwer vir gebruik in elektrisiteitsopwekking. elektrisiteitspryse ingesluit word. Koste sal die prys van elektrisiteit tydens produksie verhoog. Daar sal minder M skoon water wees om hidro-elektrisiteit op 13 te wek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 4 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: KLIMAAT EN WEER EN GEOMORFOLOGIE VRAAG 1: KLIMAAT EN WEER 1.1 1.1.1 Z (1) 1.1.2 Z (1) 1.1.3 Y (1) 1.1.4 Y (1) 1.1.5 Z (1) 1.1.6 Y (1) 1.1.7 Y (1) 1.1.8 Z (1) (8 x 1) (8) 1.2 1.2.1 D (1) 1.2.2 C (1) 1.2.3 C (1) 1.2.4 B (1) 1.2.5 A (1) 1.2.6 C (1) 1.2.7 D (1) (7 x 1) (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 5 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 1.3 1.3.1 Polêre front (1) (1 x 1) (1) 1.3.2 Atmosferiese onstabiliteit (1) Gee Wrywingsweerstand (1) EEN rede Straalstrome (1) waarom Orografiese verskynsels (aanvaar voorbeelde) (1) die grens ’n Temperatuurverskille (1) golf Windspoedverskille (1) vorm. [ENIGE EEN] (1 x 1) (1) 1.3.3 Volwasse stadium (1) (1 x 1) (1) Stadium 1.3.4 ’n Steil drukgradiënt lei tot stormsterk/sterk winde. (2) Verduidelik hoe die Sterk opstygende lugstrome/die opwaartse beweging van lug lei tot weerso (cumulonimbuswolke) met swaar reënval (2) mstandi ghede in Die lug agter die kouefront sny onder die warm lug voor dit in, wat aanleiding C en D gee tot swaar reënval (2) ontwikke l het [ENIGE TWEE MOET VERWYS NA STORMSTERK/STERK WINDE EN F+K SWAAR REËNVAL] (2 x 2) (4) INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: ’n Steil drukgradiënt (1) Sterk opstygende lugstrome/die opwaartse beweging Die lug agter die kouefront sny onder die warm lug in [ENIGE EEN - MAKSIMUM EEN PUNT] 1.3.5 Dwarssnit E–F Punte sal toegeken word vir: Korekte deursnittekening (1) Rigting van beweging van die stelsel (1) Een tipe wolk (Cb/Cu) (1) Een sektor (1) (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 6 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 1.3.6 Die lug agter die kouefront is kouer as die lug voor die warmfront (2) Verduidelik hoe die Die koue lug agter die kouefront sny onder die warmer lug voor die verskil in warmfront in (2) temperat uur van Die warmer (minder digte) lug word opgelig oor die kouer (digter) lug (2) die (2 x 2) (4) lugmass as ’n INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: kouefront Die lug agter die kouefront is kouer (1) -okklusie gevorm Die koue lug agter die kouefront sny onder in (1) het Die warmer (minder digte) lug word opgelig (1) Proses [MAKSIMUM TWEE PUNTE] 1.4 1.4.1 Onvolwasse stadium (1) (1 x 1) (1) 1.4.2 Die druk in die middel is 996 hPa (1) Twee Windspoed is 75 km/h (1) redes in die (Aanvaar: dit het reeds ’n naam gekry) (1) feitelike [ENIGE TWEE] (2 x 1) (2) lêer 1.4.3 Coriolis-krag is teenwoordig tussen hierdie breedtelyne wat afwyking Verduidelik hoekom veroorsaak (2) ’n Hoë temperature/warm oseane bevorder hoë verdampingstempo (2) tropiese sikloon Latente hitte wat tydens kondensasie vrygestel word (2) tussen Hoë verdampingstempo sal 'n intensiewe laagdruk veroorsaak (2) 5° en 20° S [ENIGE TWEE] (2 x 2) (4) ontwikkel het INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: Coriolis-krag is teenwoordig (1) Hoë temperature (1) Latente hitte Hoë verdampingstempo (1) [MAKSIMUM TWEE PUNTE] 1.4.4 Orkaan-spoed/sterkte/baie sterk, vernietigende/winde (2) Beskryf Stortreënval/Swaar reënval/Donderstorms(2) die weers- omstandig- Haelstorms (2) hede wat met die Weerlig (2) voorste [ENIGE TWEE] (2 x 2) (4) linker kwadrant geassosieer word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 7 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 1.4.5 Dit het van land/Madagaskar na die warmer waters (Mosambiekkanaal) Verduidelik waarom beweeg, wat verhoogde verdamping/latente hitte veroorsaak het (2) die TS Minder wrywing oor die oseaan verhoog die windsnelheid (2) van 8– 13 Die (sentrale) druk het gedaal (van 996 hPa tot - 976 hPa) weens die warmer Januarie oseaan (2) versterk het [ENIGE TWEE] (2 x 2) (4) F+K INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: Dit het van land/Madagaskar na die warmer waters beweeg (1) Minder wrywing oor die oseaan (1) (Middelste) druk het gedaal (van 996 hPa tot ~976 hPa) (1) [MAKSIMUM TWEE PUNTE] 1.5 1.5.1 Oos-Londen (1) Durban (1) [ENIGE EEN] (1 x 1) (1) 1.5.2 Groot temperatuurspelling (2) Gee Hoër lugtemperature/Lugtemperatuur van 34 °C/27 °C (2) bewys om 1.5.1 Lae humiditeit/droë lug/wolkloos (2) te ondersteun (Aanvaar – teenwoordigheid van die Kalahari-HD en kus-LD) (2) [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) 1.5.3 TEMPERATUUR Verduidelik die Die lug daal (vanaf die binneland) af teen die platorand (2) prosesse Die lug verhit adiabaties (1 °C/100 m) (2) wat daartoe [ENIGE EEN] lei dat bergwinde warm en VOG droog is Vog verdamp terwyl lug afsak (van die binneland na die kus) (2) [MOET TEMPERATUUR EN VOG INSLUIT] (2 x 2) (4) 1.5.4 Maak van brandpaaie/voorbrande/Buffer zone (aanvaar voorbeelde) (2) Paragraaf: Stel Bou opgaarfasiliteite vir water (aanvaar voorbeelde) (2) volhoubare strategieë Onderrig die gemeenskap oor strategieë wat geïmplementeer kan word voor om (aanvaar voorbeelde) (2) die Nooddienste moet toeganklik wees (aanvaar voorbeelde) (2) negatiewe impak Toegang tot brandbestrydingstoerusting (2) van veldbrande Implementeer vroeë waarskuwingsisteme (aanvaar voorbeelde) (2) te Skep noodbymekaarkompunte (aanvaar voorbeelde) (2) verminder Skep bewusmaking (aanvaar voorbeelde) (2) Bou uitkyktorings (2) Installeer sproeiers (2) Ontruimingsroetes en -planne (aanvaar voorbeelde) (2) Verwyder indringerplante/plantegroei (wat vlambaar is) (2) [ENIGE VIER] (4 x 2) (8) [60] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 8 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: GEOMORFOLOGIE 2.1 2.1.1 Z (1) 2.1.2 Z (1) 2.1.3 Z (1) 2.1.4 Y (1) 2.1.5 Y (1) 2.1.6 Z (1) 2.1.7 Y (1) 2.1.8 Z (1) (8 x 1) (8) 2.2 2.2.1 A (1) 2.2.2 C (1) 2.2.3 C (1) 2.2.4 C (1) 2.2.5 D (1) 2.2.6 A (1) 2.2.7 C (1) (7 x 1) (7) 2.3 2.3.1 'n Syaansig van 'n rivier vanaf die oorsprong tot die mond (2) [KONSEP] (1 x 2) (2) INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: 'n Sy-aansig van die rivier (1) 2.3.2 B (1) (1 x 1) (1) 2.3.3 Daar is geen tydelike erosiebasisse/knakpunte Gee Geen obstruksie nie (aanvaar voorbeelde)(1) bewyse in die Gladde konkawe helling (1) skets [ENIGE TWEE] (2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 9 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 2.3.4 Natuurlik Klassifiseer elke Waterval (1) basisvlak as natuurlik of mensgemaak Mensgemaakte Dam (1) (2 x 1) (2) 2.3.5 Dit is die laagste (uiteindelike) vlak waartoe 'n rivier kan erodeer (2) See [KONSEP] (1 x 2) (2) 2.3.6 Dwarssnit C is 'n geslote V-vorm (nou, diep en steil helling) teenoor Onderskei tussen dwarssnit D wat 'n oop U-vorm (baie wyd en geleidelike helling) is (2) vorm [MOET BEIDE PROFIELE NOEM] (1 x 2) (2) 2.3.7 Dwarssnit C Verduidelik die Vertikale/afwaartse erosie is dominant in die bo-loop (2) hoofproses- se wat aanleiding gee tot die Dwarssnit D vorm van C en D Afsetting is dominant in die benede-loop (2) Laterale-erosie vind plaas (2) [ENIGE EEN] [MOET NA DWARSSNIT C EN D VERWYS] (2 x 2) (4) 2.4 2.4.1 Benede (1) (1 x 1) (1) 2.4.2 As gevolg van afsetting (2) Geleidelike helling Stadige beweging/spoed van water (2) by C [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) 2.4.3 Rivier verjonging veroorsaak vertikale (afwaartse) erosie (2) Ingesnyde kronkels (of Lei tot ’n dieper stroomkanaal/vallei (as gevolg van vertikale erose) (2) ingesnyde meanders) (2 x 2) (4) 2.4.4 Aanhoudende (sywaartse/ laterale) erosie wat plaas vind aan die buite- PARAGRAAF Verduid oewer/ stootoewer (2) elik hoe Afsetting in die binne-oewer/gly-oewer (2) 'n hoef- Meandernek word nouer (2) ysterm eer Rivier in vloed sny deur die meandernek (2) vorm Meanderboog word geskei van die hoof stroom (deur afsetting die uitkoms Proses is 'n hoefystermeer) (2) [ENIGE VIER] (4 x 2) (8) 2.5 2.5.1 Slegte dienslewering (1) Waarom word digte nedersettings Het nie die middele om te betaal vir vullisverwyderingsdienste nie (1) met besoedeling Opgehoopte afval in die nedersetting word in die rivier weggegooi (1) geassosieer [ENIGE EEN] (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 10 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 2.5.2 Bewyse van soliede afval (aanvaar voorbeelde) (1) Twee redes om Geen infrastruktuur om afval te verwyder nie (aanvaar voorbeelde) (1) jou antwoord Geen bewys van drinkbare water nie (1) op 2.5.2 [ENIGE TWEE] (2 x 1) (2) te ondersteun 2.5.3 Huise is naby die rivier en kan maklik oorstroom word (2) Verduidelik hoe die Rivier oewers kan ineenstort wat huise kan verwoes (aanvaar voorbeelde) styging in watervlak (2) huise sal beïnvloed [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) as gevolg van hul ligging INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: Huise is naby die rivier (1) Rivier oewers kan ineenstort (1) [MAKSIMUM EEN PUNT] 2.5.4 Verminderde watergehalte (aanvaar voorbeelde) (2) Verduidelik die Beskadig habitats vir waterlewe (2) negatiewe impak van Vernietig waterlewe (aanvaar voorbeelde) (2) swak rivierbestuur Vernietig voedselkettings/voedselwebbe (2) op die gesondheid Veroorsaak eutrofikasie (aanvaar voorbeelde) (2) van riviere Steur ekosisteme (2) Verlies aan biodiversiteit (2) Toename in sedimentasie (aanvaar voorbeelde) (2) [ENIGE TWEE] (2 x 2) (4) 2.5.5 Hervestig die mense (2) Stel strategieë Skep ’n bufferzone (2) voor wat die Skep bewusmakingsveldtogte (aanvaar voorbeelde) (2) munisipaliteit kan Lei mense op in verband met rivierbestuur (aanvaar voorbeelde) (2) implemen Moedig mense aan om nie huise op die rivieroewer te bou nie (2) -teer om die Implementeer wetgewing (2) volhoubaarheid van die Lê boetes op (2) rivier te verseker. Plant meer plante/vegetasie (aanvaar voorbeelde) (2) Verskaf meer afvalverwyderingsfasiliteite (aanvaar voorbeelde) (2) Voer deurlopende monitering/toetsing uit (2) Moedig gemeenskapsbetrokkenheid aan (aanvaar voorbeelde) (2) Maak mense bewus (aanvaar voorbeelde) (2) Moedig die herwinning van afval aan (2) Bou behoorlike sanitasie-/dreineringstelsels/waterbehandelingsaanlegte (2) Onderhou infrastruktuur (2) [ENIGE DRIE] (3 x 2) (6) [60] TOTAAL AFDELING A: 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 11 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 3: GEOGRAFIESE VAARDIGHEDE EN TEGNIEKE 3.1 3.1.1 1167,5 m – 928,0 (1) m = 239,5 m (1) (2 x 1) (2) 3.1.2 C (1) (1 x 1) (1) 3.1.3 Formule : Vertikale Interval (VI) Horisontale Ekwivalent (HE) VI= 60 m HE= 3,8 (1) cm x 100 = 380 (1) m Speling: (3,7 cm – 3,9 cm) Spelling: (370 m – 390 m) 60 (1) (Vir korrekte vervanging) 380 1 : 6,33 (1) Spelling: (1:6,16 – 1:6,50) (4 x 1) (4) 3.1.4 A (1) (1 x 1) (1) 3.1.5 Nee (1) (1 x 1) (1) 3.1.6 Daar is 'n obstruksie (aanvaar voorbeelde van die topografiese kaart) tussen L en H (1) (1 x 1) (1) 3.2 3.2.1 C (1) (1 x 1) (1) 3.2.2 Standhoudende water/Damme (1) Bewyse vir Reservoirs (1) seisoen- ale Nie-standhoudende riviere (1) reënval [ENIGE EEN] (1 x 1) (1) 3.2.3 Die teenwoordigheid van plantegroei veroorsaak evapotranspirasie (2) Verduidelik Die teenwoordigheid van plantegroei verskaf koelte (2) waarom area 8 Natuurlike oppervlaktes absorbeer minder hitte (2) laer Minder geboue/beboude areas om hitte te absorbeer (2) temperat- ure het Minder menslike aktiwiteite wat hitte genereer (2) as die Beter lugbeweging verkoel die area (2) omlig- [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) gende beboude gebiede INSTRUKSIES VIR DEELPUNTETOEKENNING: F+ K Die teenwoordigheid van plantegroei Natuurlike oppervlaktes Minder geboue/beboudegebiede Minder menslike aktiwiteite Beter lugbeweging [MAKSIMUM EEN PUNT] 3.2.4 Noord/NW/NNW/ Noord-Oos/noord na suid/ /Suidwaards (1) (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Geografie/V1 12 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 3.2.5 ’n Ry bome (windbrekers) is aan die noord/noordoostekant van die boord of Bewyse wingerd (2) van windrigting Wind waai van die berghellings af (Katabatiese wind) (2) Windbrekers word loodreg op die heersende wind geplant (2) [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) 3.2.6 Baie rivierstelsels vloei in ’n noordoostelike en suidwestelike rigting (2) Bewyse Baie rivierstelsels vloei (weg) in teenoorgestelde rigtings weg vanaf die vanaf die kaart Stellenboschberg (2) vir ’n [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) water- skeiding 3.2.7 L (1) (1 x 1) (1) 3.2.8 L word gevind in die boloop van die rivier (2) Stroomversnellings is kenmerkend van die bo-loop (2) Turbulente stroomvloei kom voor (2) Die rivier vloei oor 'n steil gradiënt (2) Hoë stroomsnelheid (2) Ongelyke rivierbedding (2) [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) 3.3 3.3.1 C (1) (1 x 1) (1) 3.3.2 Rivier (1) (1 x 1) (1) 3.3.3 Vergroot die skaal (2) (1 x 2) (2) Explain how to manipulate the scale 3.3.4 D (1) (1 x 1) (1) 3.3.5 A (1) (1 x 1) (1) 3.3.6 Die duidelikheid van die foto is swak (2) Daar is ’n lae resolusie (2) Dit toon minder besonderhede (2) Die beeld is vaag/onduidelik/verwronge (2) Groot pixels (2) [ENIGE EEN] (1 x 2) (2) TOTAAL AFDELING B: 30 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou