SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
MEYI/JUNI 2024
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2024 papers 





View all



_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2024, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isixhosa. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 384.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI
Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi
yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:
• Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa
iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
• Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
sokubhala nethoni.
• Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
• Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
• Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
• Ukubunjwa kwezivakalisi.
• Ukubhalwa kwemihlathi.
• Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.
• Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo
kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole
ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku.
• Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe
makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA
ICANDELO A: ISINCOKO
Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha le-14 nele-
15 lale memorandam.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO NOCWANGCISO 30
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15
ISAKHIWO 5
AMANQAKU EWONKE 50
ICANDELO B: IMIHLATHI
Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-16 lale
memorandam.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10
AMANQAKU EWONKE 25
1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
neFOMATHI.
2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.
QAPHELA:
• Iifomathi ezahlukileyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku
kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
• Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
• Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.
QAPHELA:
• Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
• Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye
iindlela asitolika ngayo ummakishi.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO
Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Abaviwa bangabhala nangaluphi na
udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi.
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo:
- Makasebenzise ixesha eladlulayo/ elidlulileyo/elimiyo
- Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu
- Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo
- Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya
kwisiphelo mazibonakale
- Iziganeko zichazwe/ zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/ sokugqibela
- Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha
- Sisebenzisa intetho yababini/ ukuzithethela kwabalinganiswa
- Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo
kofunda isincoko, lungekrwada phofu
Isincoko esichazayo:
- Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku
- Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo
- Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso
- Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso- ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi
- Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho
- Sivakalisa iimvakalelo zombhali
Isincoko esicamngcayo:
- Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe
- Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo
- Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu
- Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
- Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Isincoko esixoxayo:
- Umviwa uthatha icala ngomba othile
- Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile
- Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula
- Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani
- Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo
- Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso
Kwisincoko esivelela amacala omabini:
- Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili
- Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo
- Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo
- Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala
- Unokuxoxela okuthile echasa/ evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
- Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso
- Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo
UMBUZO 1
1.1 Zaxananaza iingcinga ndakubizwa kuloo ofisi
Isincoko singabalisa/ chaza/ camngca/ xoxela amacala omabini/ xoxela icala
elinye
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zempendulo
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Makaxele ukuba ungubani ebizelwa kuyiphi iofisi
- Ingalibali elingokuphala kweengcinga ezibuza imibuzo ngakubizelwayo
- Ubuninzi nokubhidana kweengcinga ezinokubangela ukuba abizwe
- Angaveza imvakalelo yakhe phambi kokuba angene nasemva kokuba
ephumile. kule ofisi
- Angabhala indlela achaphazeleke ngayo ebomini bakhe koku kubizwa
kule ofisi
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi: [50]
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.2 Ndibuchaza ndiphelelwe ngamagama ubuhle baloo ndawo
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo mayifaneleke: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Umviwa makayichaze indawo le abhala ngayo
- Angabhala ngobuhle obungathethekiyo ebalula iindawo ezithile zale ndawo
- Unokuchaza umtsalane enawo elizweni nakwamanye amazwe
- Umviwa angachaza indlela elondolozwa ngayo le ndawo ukuze ihlale intle
inomtsalane
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
1.3 Ukuba ndingaze ndiphinde ndingayithethi inyani
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo mayifaneleke: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Umviwa angabhala ngengxaki angena kuyo ngenxa yokungathethi inyani
- Angabhala ngendima edlalwa yinyani ebomini bomntu
- Umviwa angabhala ngeemeko apho ekufuneka/ ekulindeleke inyani
kuphela
- Ungachaphazela iziphumo zokungathethi inyani/zokuthetha inyani
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.4 Imfundo neziyobisi yinyoka nesele
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye ngokulunga nokungahambisani kokufunda nokusebenzisa iziyobisi
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo mayifaneleke: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Umviwa angabhala ngamava akhe okuphazamiseka kwimfundo ngenxa
yeziyobisi
- Ungangeemeko zasekuhlaleni apho iqela elithile labantwana loyiswe
kukufunda ngenxa yeziyobisi
- Ungaphawula ngesimilo esibi somntu osebenzisa iziyobisi aze angakwazi
kuhlonipha ootitshala nokwenza ngokufanelekileyo umsebenzi wesikolo
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
1.5 Ukuwongwa ngokusebenza kuyakhuthaza kutyhafise ngamanye
amaxesha
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Umviwa angabhala ngokuba umntu ngamnye usebenza ngokwamandla
nangesiphiwo sakhe ngoko ke makawongwe ngemisebenzi yakhe
- Angabhala ngenkuthazo enikwa liwonga olifumana ngenxa yokusebenza
ngokuzimisela
- Angaveza amatyeli abantu bewongwa ngokungafanelekanga ngenxa
yeemeko ezithile ezifana norhwaphilizo ukwenzelelelwa ngamalungu
osapho asezikhundleni eziphezulu njalo njalo
- Angabhala ngeziphumo zokungawongwa kodwa ube uzinikele
emsebenzini
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.6 Kusenza amayilo ukukhetha phakathi kwemali nothando
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Umviwa angabhala ngokhetho oluxakisayo/olugwenxa/oluhle phakathi
kwemali nothando phantsi kwemixholwana eyahlukileyo. Umviwa
usenokukhetha ukubhala ngokhetho phakathi komzali onemali okanye
umzali onothando/ ikhaya elinemali okanye ikhaya elinothando/umhlobo
onemali okanye umhlobo onothando okanye nayiphi enye ayicingileyo
- Umviwa angabhala ngokusetyenziswa gwenxa kwemali okanye kothando
xa umntu efuna ukufikelela kwimali yomntu okanye efuna ukufumana imali
- Angabhala ngeendlela oluchaphazeleka ngayo uluntu koku kungakwazi
ukwenza olu khetho
- Angabhala ngendlela abaxakeke ngayo abantu kukuthi besakufumana
imali balibale ngothando okanye ukusebenzisa iindlela ezigwenxa xa
befuneka bencame uthando besiya emalini okanye banikezele ngothando
befuna ukufumana imali
- Angabhala ngefuthe lokungakwazi ukuthatha izigqibo malunga nothando
okanye imali ngokwahlukileyo
- Angabhala ukuba ngenxa yokungabikho kozinzo kubomi babantu ngenxa
yokusilela kuyo nganye kwesi sibini/ kwenye kwesi sibini
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.7 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/
lomxube weentsingiselo zempendulo
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Ungasekwa kungcoliseko lomoya/ nezizathu zokuyekwa kolu didi
lwesitovu/ ungaziinkumbulo zobumnandi neentlungu ezifana nongcume
oluviwe ngexesha lezitovu zelitye nefuthe lalo/ nobunzima obufunyanwa
ngexesha lokusetyenziswa kwezitovu zamalahle
- Ungalungcoliseko lomoya olwenziwa ngumsi wamalahle asetyenziswa
kolu didi lwesitovu
- Ungangokuyekwa kwezinto zakudala kutshintshelwe kwezanamhlanje.
- Ungabonisa abafuna ukuphindela embo izizathu zokungaphindeli
ucebise ezinye iindlela zokupheka ezikhawulezayo
- Unganxusa ukungalahli imbo yakho ngophoyiyana
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
1.8 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zempendulo
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo
Umxholo:
- Ungamalunga nokubaluleka kwemithi/ nefuthe layo kwintlalo yabantu
- Ngemithi noqoqosho oluza neemveliso zemithi
- Ungamalunga nokutshatyalaliswa kwendalo/ukukhathalelwa kwendalo
- Angabhala ngamathuba emisebenzi ngenxa yoshishino ngemithi
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: IMIHLATHI
UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo.Ubude
beempendulo mabube li-100–120 amagama, umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo
sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.
2.1 I-IMEYILE
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Inedilesi ye-imeyile yalo ubhalelwayo/isenokubanayo neyombhaleli.
- Kumgca olandelayo idilesi yombhalelwa kufuneka umba/isizathu
sokubhalwa kwe-imeyile/umongo ngokufutshane siyafuneka.
- Inesibuliso esidiza ukuba kubhalelwa umhlobo.
- Umxholo mawubengowokuvuyisana nomhlobo ozuze isixamali kwilotto.
- Makusetyenziswe isimbo neefonti ezifundeka lula.
- Mayingabhalwa ngoonobumba abakhulu bodwa, iifonti mazingaxutywa
ngaphandle kwesizathu esivunywe yimigaqo yobhalo.
- Imibala mayibe mnyama namhlophe kuphela ingacimeli kodwa yenze
kubelula ukufunda.
- Isiphelo masibonise ubuhlobo–Umhlobo wakho negama elingenafani
- Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo
(Jonga kwiphepha lesi-3 lwesi sikhokelo sokumakisha malunga neefomathi.)
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
Kusetyenziswe irejista nolwimi olungekho sikweni [25]
2.2 ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Mayibhalwe kwiphepha elitsha
- ISivi mayithi ngqo ingajikelezi ibesemxholweni
- Mayiqulathe kuphela izinto ezinokubangela ukuba umqeshi athabatheke
nguTofu Mbinana
- Mayibhalwe ngokunyaniseka
- Mayibonakalise ukulungelelana neenkcukacha zodidi lomsebenzi
awufunayo uTofu Mbinana
- Iziqinisekiso zemfundo anazo, mazihlengahlengiswe ngokweminyaka,
nangokwamava anawo omsebenzi. (ukuba akhona)
- Mayinike iinkcukacha zabantu abanokunika ulwazi ngomenzi wesicelo
(abantu abanokumngqina)/ abantu abanokwenza ingxelo ngokuziphatha
kwakhe
Ileta ekhapha isivi
Ayinabude buqingqiweyo kodwa iziqulatho zayo eziphambili kukuvakalisa
ngobukho besivi eneenkcukacha ezifunekayo
Umenzi sicelo akabanjwanga ukuba angazithengisi
Ifomathi yeyeleta eqhelekileyo esesikweni yokucela umsebenzi
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
Mayisebenzise irejista esesikweni nolwimi olundilisekileyo [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.3 IRIVYU
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Mayibe ngerestyurenti abeye kuyo umviwa
- Mayiveze iimpawu zayo eziphambili
- Mayivakalise izimvo neemvakalelo zombhali werivyu ngendawo ekuyo,
ukutya kwayo, impatho entle yabasebenzi
- Mayithelekiswe nezinye iirestyurenti akha waya kuzo umbhali
- Mayiveze okuyinyani ingabaxi, okubi nokuhle ngendlela ehloniphayo
nenika isidima
- Mayitsale umdla kulo uyifundayo
- Mayiquke ulwazi/ikhankanye izinto ezifumaneka kule kuphela irestyurenti.
- Mayibhalwe ngokucacileyo, ingqale ukuze inike isigxekoncomo
ngerestyurenti
- Mayibalule ukuba ngoobani abantu abaxhasa le restyurenti ngenxa
yamaxabiso, ukutya kwayo nendawo ekuyo
- Uvumelekile umbhali ukuba abalule izinto ezinika umtsalane kule
restyurenti okanye ngayo
- Kwisiphelo makuvele umyalezo/imfundiso efumaneka kwindlela elawulwa
ngayo le restyurenti
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Makusetyenziswe ulwimi oluchukumisayo nethoni ehambelana novakalelo
lombhali werivyu ngabhala ngako
- Izivakalisi maziphelele
- Mayisebenzise isigama sokuchaza esizoba imeko/oko kuthethwa ngako
kucace
- Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni
- Makusetyenziswe amagama namabinzana abhekise kwimeko
enjengobugcisa [25]
2.4 INQAKU LEPHEPHANDABA
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Malibhalwe ngendlela evuselela ukuvuya, isihloko sibemalunga nomsitho
wokuwonga abafundi kwisikolo somviwa
- Makakhankanye igama lephephandaba nomhla wopapasho
- Malibenesihloko lize ezantsi kwesihloko kuvele igama lombhali wenqaku
- Malibenesihloko esicacileyo nesivakalayo kongezwe nesihlokwana
esicacileyo
- Maliveze iingongoma njengoko zinjalo zingachatshazelwa ziimbono
zombhali walo
- Maliwuchaze ngokufutshane umba ekubhalwa ngawo kodwa ucace gca
- Makubonakale ukusetyenziswa kolwazi olufunyenwe ngexesha
lokubamba udliwanondlebe
- Maliqale ngokona kubaluleke kakhulu, umzekelo, ngubani, yintoni, nini,
phi, kutheni, kangakanani?
- Umyalezo maliwugqithise uvakale kwabo babhalelwayo
- Malishwankathele ngokucacileyo lingayigqwethi into eyinyaniso
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
- Makusetyenziswe ulwimi nethoni ehambelana nodidi lwephephandaba
elibhalelwayo
- Kusetyenziswe ulwimi olusesikweni
- Izibizo gabalala nezimelabizo ziyasetyenziswa ngakumbi ngeenjongo
ezibalulekileyo
- Kusetyenziswe amagama adala uvakalelo nachukumisayo
- Amagama namabinza abhekise kwimeko enjengobugcisa avumelekile [25]
2.5 INTETHO ESESIKWENI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]
- Mayibe nesihloko esiza kuthetha phantsi kwaso isithethi
- Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo
- Intshayelelo mayithengise iingcamango zesithethi (kulutsha lwengingqi
yesithethi ngosuku lwamagugu, lukhuthazwe ngokugcina nokuxabisa
amasiko nezithethe) kwabaza kuyiphulaphula
- Umxholo mawubengokubaluleka kwemvelaphi yomntu
- Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Singenza ibalana/umzekeliso/umzekelo
ozalana nentetho le esiza kuyenza)
- Mayikhankanye iingongoma eza kucangcatha kuzo intetho (Mazibe
zezisukela kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho)
- Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (inokutsala kumava
emeko/nakwisimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo)
- Isiqu sentetho siquka iingongoma eziphambili zomyalezo
ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo
- Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi
kokuba igqithele kwelandelayo
- Kunokusetyenziswa amabalana ahlekisayo amafutshane/iintetho
ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu
benomdla
- Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze
abaphulaphuli bahlale bezikhumbula
- Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni.
Umzekelo amagama anjengo-‘elokugqiba’/‘ndivala ngelithi …’
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
- Irejista indilisekile kuba yenzelwa abantu abangasondelanga kulo
uyinikezelayo ngoko ke nesigama sibonisa undiliseko
- Kwakhona, irejista, ithoni nesigama sihambelana nendawo intetho
eyenziwa kuyo kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/abaphulaphuleyo [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.6 INGXOXO YABABINI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo:
indawo, ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. Abathabathi-nxaxheba
bayabulisana kodwa bangabheki phambili kakhulu ngomba wempilo
- Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle
kweempawu zocaphulo
- Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
- Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi
- Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli ( ). Umzekelo ingcaciso ebonisa
intshukumo, iimvakalelo neemeko ezikuzo izithethi (umzekelo: ehleka)
- Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo
ngembono yokukhetha ukuba ulutsha lucule iGospel endaweni yomculo
wAmapiyano.UNathi azakuzele iGospel, uThobela, Amapiyano
- Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba ifikelele esiphelweni
- Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela[10]
- Ithoni nerejista esesikweni ukuya kwengekho sikweni
- Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/eladlulayo xa
kubhekiswa kwisiganeko esithile [25]
AMANQAKU ECANDELO B: 50
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 14 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, Icandelo A)
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani
inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela.
Inqwanqwa
(Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo.
nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye
lwezimvo
eliphakamileyo
-Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango.
kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela / nesiphelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
30 AMANQAKU -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge
Inqwanqwa elingezantsi
kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko.
kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela
ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye
wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga.
phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga
-Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela
neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu-
-Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu.
ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso
zinothungelwano nothungelwano nothungelwano.
(zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
kunye nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 15 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo.
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo
Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama
Inqwanqwa eliphakamileyo
isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela
ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu
nesigama
sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo
esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo.
nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa
sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama
Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele
ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de
kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda
Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo.
zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele
nopelo. kakhulu. kakhulu.
nopelo.
-Sixongxwe ngobugcisa
obukhulu.
15 AMANQAKU 13 10 7 4
-Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa
kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi
Inqwanqwa
zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga.
ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye
elingezantsi
-Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. akukho ukohluka-
nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi.
nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama
-Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele
zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku
lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho.
ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi
kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi
nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyubhutyu.
nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume
kwezivakalisi.
kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni.
kwahluka-hlukene. iziphene.
5 AMANQAKU
AMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 16 DBE/Meyi/Juni 2024
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ngaphezu kobekulindelekile. ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo eziqiqisisiweyo ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi
-Impendulo nezimvo. nezivuthiweyo. lomhlathi. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi.
-Ulungelelwaniso -Ulwazi olunzulu ngeempawu -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile
zohlobo lomhlathi obhaliweyo. -Ukuthungelana komxholo ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni kwaye akakho mxholweni
lwezimvo.
-Ubhalo lusemxholweni nezimvo, kucaciswe -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka kwaphela.
nokucwangcisa ncakasana. kakuhle okungephi emxholweni. kubhalo. -Ayithungelani kumxholo
-Injongo, abantu -Ukuthungelana komxholo kakhulu kwaye -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo.
ekujoliswe kubo, nezimvo. neenkcukacha uyathungelana uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu
iimpawu/imigaqo -Icaciswe nzulu kwaye zonke zixhasa isihloko. umxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa
nesimo sentlalo. iinkcukacha ziyasixhasa -Ifomathi efanelekileyo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko.
isihloko. eneziphene ezingephi. ziyasixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Ayisetyenziswanga
-Ifomathi yamkelekile kwaye -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko
15 AMANQAKU ichanekile. ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi.
kodwa kukho iziphene ngokungacacanga.
ezingephi. -Imigaqo engundoqo
yefomathi yetekisi
ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo
NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama
Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo,
sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo
imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo.
ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye
ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa.
sentlalo.
lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani
Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo.
kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo
Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke
Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa.
nopelo. ziphene.
10 AMANQAKU
AMANQAKU 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Errata