Economics Grade 12 P2 Gauteng Mock 2019 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2019 10732 EKONOMIE VRAESTEL 2 TYD: 2 uur PUNTE: 150 13 bladsye b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 2 (Vraestel 2) 10732 / 19 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN EKONOMIE (Vraestel 2) TYD: 2 uur PUNTE: 150 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDBOEK:  AFDELING A: VERPLIGTEND  AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae.  AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Beantwoord slegs die vereiste aantal vrae. Oortollige antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 3. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde ooreenstem met die kognitiewe vereistes van die vrae. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 5. Skryf die nommer van die vraag bo-aan die antwoord. 6. Lees die vrae sorgvuldig deur. 7. Begin elke antwoord op ʼn NUWE bladsy. 8. Los 2 – 3 lyne oop tussen onderafdelings van vrae. 9. Gebruik slegs blou of swart ink. 10. Nie-programmeerbare sakrekenaars mag gebruik word. 11. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 3 (Vraestel 2) 10732 / 19 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 Verskeie opsies word voorsien as moontlike antwoorde vir die volgende vrae. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommer (1.1.1 – 1.1.8) in die ANTWOORDBOEK. 1.1.1 ʼn Onderneming sal sluit indien dit nie sy ... koste kan nakom nie. A marginale B gemiddelde veranderlike C totale D gemiddelde vaste 1.1.2 ʼn Voorbeeld van ʼn niemeriete goedere is ... A sigarette. B onderwys. C gesondheid. D veiligheid. 1.1.3 Die goedere van ʼn monopolistiese onderneming is ... A homogenies. B gemeenskaplik. C uniek. D gedifferensieerd. 1.1.4 Die regering stel minimumpryse / vloerpryse ... markpryse vas. A onder B bokant C verskillend as D gelyk aan 1.1.5 ʼn Tipe inflasie wat kommoditeite met wisselvallige pryse uitsluit, staan bekend as ... A stagflasie. B deflasie. C kerninflasie. D hiperinflasie. 1.1.6 Toerisme word beskou as ... intensief. A kapitaal B risiko C arbeids D landbou b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 4 (Vraestel 2) 10732 / 19 1.1.7 Enige noemenswaardige langtermyn veranderinge in die verwagte tendense in die gemiddelde weer vir ʼn streek is bekend as ... A klimaatsverandering. B biodiversiteit. C besoedeling. D herwinning. 1.1.8 Rioolstorting kan beskou word as ʼn voorbeeld van ... besoedeling. A grond B lug C geraas D water (8 x 2) (16) 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B om by ʼn item in KOLOM A te pas. Skryf slegs die letter (A – I) langs die vraagnommer (1.2.1 – 1.2.8) in die ANTWOORDBOEK. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Ekonomiese wins A ʼn Verhoging in loonvlakke 1.2.2 Normale wins B Waar dit onmoontlik is om die welvaart van een persoon te vermeerder sonder om 1.2.3 Toedelings- iemand anders te benadeel ondoeltreffendheid C Wêreld Erfenis-gebied 1.2.4 Pareto optimum D Wanneer gemiddelde inkomste die 1.2.5 Inwaartse toerisme gemiddelde koste oorskry 1.2.6 Kostedruk-inflasie E Die genot en waardering van ongerepte natuurskoon 1.2.7 Bewaring F Die minimum verdienste wat die 1.2.8 Robben Eiland entrepreneur verhoed om die mark te verlaat G Om die omgewing te bewaar tot voordeel van die toekomstige geslag H Besoeke aan ʼn land deur nie-inwoners van die land I Indien ʼn onderneming uitsette lewer wat nie die verbruikers se voorkeure bevredig nie (8 x 1) (8) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 5 (Vraestel 2) 10732 / 19 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.3.1 – 1.3.6) in die ANTWOORDBOEK. (Geen afkortings en akronieme word toegelaat nie.) 1.3.1 Die instansie wat ʼn bevel uitreik oor aangeleenthede wat deur die mededingingskommissie voorgestel is 1.3.2 Koste wat private koste en eksterne koste insluit 1.3.3 Goedere soos dwelms en alkohol wat skadelik is vir samelewings 1.3.4 Lae ekonomiese groei, hoe werkloosheid tesame met ʼn verhoging in die algemene prysvlak 1.3.5 Die tipe toerisme betrokke by besoeke aan museums 1.3.6 Dit verwys na die verstandhoudings, vaardighede en folosofieë wat deur samelewings ontwikkel is met ʼn lang geskiedenis van interaksie met hulle natuurlike omgewing. (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 6 (Vraestel 2) 10732 / 19 AFDELING B Beantwoord enige TWEE vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK VRAAG 2: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE items wat as eksplisiete koste beskou kan word. (2 x 1) (2) 2.1.2 Wat sal die effek wees op ʼn indiwiduele mielieboer indien hy die prys van sy mielies in ʼn volmaakte mark verhoog? (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Gekinkte vraagkurwe PRYS 10 F 7 G 4 0 55 100 120 Hoeveelheid 2.2.1 Identifiseer die letter wat die elastiese gedeelte van die grafiek voorstel. (1) 2.2.2 Gee EEN voorbeeld van ʼn industrie wat onder die tipe markstruktuur handel dryf. (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die konsep van openlike (eksplisiete) (2) samespanning. 2.2.4 Hoekom is ondernemings in die markstruktuur huiwerig om deel te neem aan prys-mededinging? (2) 2.2.5 Deur gebruik van bogenoemde grafiek, verduidelik hoekom die oligopolis nie pryse sal verlaag ten einde sy markaandeel te vergroot nie. (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 7 (Vraestel 2) 10732 / 19 2.3 Bestudeer die onderstaande tabel en beantwoord die vrae wat volg. KOSTE EN INKOMSTETABEL UITSET PRYS GI MI TI GK MK TK 1 21 21 21 21 23 24 23 2 18 18 15 36 19 15 38 3 15 15 9 45 15 7 45 4 12 12 3 48 14 A 56 5 9 9 -3 45 15 19 75 2.3.1 Wat is die effek op totale inkomste indien marginale inkomste positief is? (1) 2.3.2 By watter uitsetvlak sal die firma winsmaksimalisering bereik? (1) 2.3.3 Verduidelik kortliks die term marginale inkomste. (2) 2.3.4 Bepaal die marginale koste (MK) in die bostaande tabel vir A. (2) 2.3.5 Hoe gebruik die monopolistiese mededinger nie-prys mededinging om sy markaandeel te vergroot? (4) 2.4 Verduidelik, met behulp van ʼn grafiek, die impak van staatsubsidies op produksie van goedere en dienste. (8) 2.5 Evalueer die sukses van die Mededingingswet in die bereiking van sy doelwitte. (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 8 (Vraestel 2) 10732 / 19 VRAAG 3: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE voorbeelde van items wat herwin kan word. (2 x 1) (2) 3.1.2 Hoe kan die ekonomie negatief beïnvloed word deur toerisme? (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. BTW VAN TOERISME IS GROTER AS LANDBOU Finansies Regering Handel Vervaardiging Vervoer Mynbou Persoonlike Dienste Konstruksie Noodsaaklike Dienste Toerisme Landbou EKOTOERISME – DIE ONGEREPTE GOUD VAN SUID-AFRIKA Ekotoerisme het die vermoë om armoede in Suid-Afrika te verlig deur geld na die ekonomie te bring en werk te skep. ʼn Organisasie wat in die naam van ekotoerisme en reis gestig is, behels die Bewarings-Korporasie Afrika (BKA), en dit skep ʼn bewusmaking onder plaaslike gemeenskappe. Toerisme is ook nou verbind aan biodiversiteit in die land. [Bron: www.stassa.gov.za] 3.2.1 Noem die ekonomiese sektor waarin toerisme hoofsaaklik voorkom (1) 3.2.2 Gee EEN rede vir die toenemende groei in toerisme (1) 3.2.3 Beskryf kortliks die konsep van ekotoerisme. (2) 3.2.4 Hoekom is dit belangrik om biodiversiteit in Suid-Afrika te beskerm? (2) 3.2.5 Wat is die grootste uitdagings vir toerisme in Suid-Afrika? (2 x 2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 9 (Vraestel 2) 10732 / 19 3.3 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg. GREENPEACE KYOTO RIO CITES [Bron: The New Age, 27 Maart 2018] 3.3.1 Gee EEN oorsaak van die kweekhuis-effek. (1) 3.3.2 Identifiseer die internasionale ooreenkoms vanaf bostaande wat spesifiek daarop gerig is om kweekhuisgasse te verminder. (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die konsep kweekhuis-effek. (2) 3.3.4 Wat is die hoofdoelwit van CITES? (2) 3.3.5 Evalueer die effektiwiteit van internasionale organisasies om die verlies aan biodiversiteit aan te spreek (2 x 2) (4) 3.4 Verduidelik kortliks bemarkbare permitte en omgewingsubsidies as maatstawwe om volhoubare ontwikkeling te verseker. (2 x 4) (8) 3.5 Evalueer die groei van die toerisme-industrie in Suid-Afrika. (8) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 10 (Vraestel 2) 10732 / 19 VRAAG 4 MIKRO-EKONOMIE EN KONTEMPORÊRE EKONOMIESE ASPEKTE 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE regstellende metodes wat deur die regering gebruik word om inkomste-verspreiding te verbeter. (2 x 1) (2) 4.1.2 Wat is die effek van ontbossing op die omgewing? (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord dan die vrae wat volg. NEGATIEWE EKSTERNALITEITE VAN ꞌN STEENKOOL KRAGSTASIE A1 (MSK) V A (MPK) C E1 P 1 500 E1CE R Y S 1 000 E A1 V (MPV) A 0 100 200 HOEVEELHEID 4.2.1 Wat word deur die geskakeerde driehoek E1CE voorgestel? (1) 4.2.2 Identifiseer die nuwe markewewigsprys nadat die eksterne koste bygevoeg is. (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term negatiewe eksternaliteit. (2) 4.2.4 Hoe word belasting deur die regering gebruik om negatiewe eksternaliteite te oorkom? (2) 4.2.5 Gebruik die bostaande grafiek en verduidelik hoekom ʼn negatiewe eksternaliteit lei tot die wantoekenning van hulpbronne of die oorproduksie van goedere. (2 x 2) (4) b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 11 (Vraestel 2) 10732 / 19 4.3 Bestudeer die onderstaande inligting en beantwoord die vrae wat volg. Land Bevolking Ekologiese Bio- Ekologiese (miljoene) voetspoor kapasiteit tekort Ecuador 13,34 1,89 2,33 0,44 Australië 20,85 6,84 14,71 7,87 Suid-Afrika 49,70 2,32 1,14 -1,18 VK 61,30 4,89 1,34 -3,55 Brasilië 190,20 2,91 8,98 6,07 VSA 308,67 8,00 3,87 -4,13 Indië 1 164,67 0,91 0,51 -0,40 China 1 336,55 2,21 0,98 -1,23 Ekologiese voetspore bepaal die menslike aanvraag op die natuur, bv. die hoeveelheid van ons natuurlike hulpbronne benodig om mense en die ekonomie te ondersteun. Aan die ander kant verteenwoordig Bio-kapasiteit die produktiwiteit van ons land, visvang gebiede, ens. Indien die gebiede onbewerk gelos word sal dit baie van ons afval absorbeer, veral koolstof vrystellings. Alhoewel Suid-Afrika se ekologiese voetspoor onder die globale gemiddelde van 2,7 is, bevind die land hom in ʼn ekologiese agterstand. Die grootste bydrae tot Suid-Afrika se ekologiese voetspoor is steeds koolstofvrystellings. [Bron: Global Footprint Network] 4.3.1 Noem die land met die voordeligste ekologiese voetspoor, volgens die bostaande inligting. (1) 4.3.2 Wat dra die meeste by tot Suid-Afrika se koolstof vrystellings? (1) 4.3.3 Beskryf kortliks die konsep van omgewingsvolhoubaarheid. (2) 4.3.4 Hoe dra erosie by tot ʼn ekologiese tekort? (2) 4.3.5 Hoe implementeer die regering bevel en beheermaatreëls ten einde volhoubaarheid te verseker? (2 x 2) (4) 4.4 Met behulp van ʼn grafiek, verduidelik hoekom Marginale Koste gelyk aan Marginale Inkomste moet wees ten einde winsmaksimalisering te bereik. (2 x 4) (8) 4.5 Evalueer die impak van inheemse kennisstelsels in die bevordering van toerisme in Suid Afrika. (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 12 (Vraestel 2) 10732 / 19 AFDELING C Beantwoord slegs EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. PUNTE STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding  ʼn Goeie begin is om die sleutelkonsep wat in die vraag voorkom te definieer of te omskryf. Maks. 2  Moenie in die inleiding enige deel van die vraag insluit nie.  Moenie enige gedeelte van die inleiding in die liggaam bespreek nie.  Vermy om in die inleiding te sê wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam: Hoofgedeelte: Bespreek in detail / In diepte bespreking / Ondersoek / Maks. 26 Bespreek krities / Ontleed / Vergelyk / Evalueer / Onderskei / Differensieer / Verduidelik / Assesseer / Debateer Addisionele gedeelte: Gee eie opinie / Bespreek krities / Evalueer / Evalueer krities / Trek ʼn grafiek en verduidelik / Gebruik ʼn grafiek en verduidelik / Voltooi die gegewe grafiek / Bereken / Bepaal / Vergelyk / Maks. 10 Verduidelik / Onderskei / Vertolk / Debateer kortliks / Hoe? / Voorstelle Gevolgtrekking Enige hoër-orde gevolgtrekking behoort die volgende te bevat:  ʼn Kort opsomming van dit wat reeds bespreek is, maar sonder om enige feite wat alreeds genoem is te herhaal Maks. 2  Enige opinie of waarde-ontleding van die bespreekte feite  Addisionele ondersteunende-inligting om die bespreking / ontleding te staaf  ʼn Teenstellende sienswyse met motivering, indien benodig  Aanbevelings TOTAAL 40 b.o.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 13 (Vraestel 2) 10732 / 19 VRAAG 5: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Ondersoek die monopolie as ʼn markstruktuur, sonder die gebruik van ʼn grafiek. (26 punte)  Hoekom het Eskom, as ʼn monopolie, nog nie ekonomiese wins bereik nie, soos verwag van ʼn tipiese monopolie oor die langtermyn. (10 punte) [40] VRAAG 6: KONTEMPORÊRE EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek die oorsake van vraagtrek inflasie. (26 punte)  Evalueer die effek van die inflasieteiken-beleid in Suid-Afrika. (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE