NATIONAL
SENIOR SERTIFICATE
KEREITI YA 12
LOETSE 2023
HISTORI P2
ATENTAMO
Atentamo ena e na le maqephe a 14.
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2023 Addendum
Grade 12 History Paper 2 addendum from the Eastern Cape Mock Exam 2023 (Sesotho), 14 pages. Read online or get the free PDF download.
History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2023 · sesotho. Addendum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Addendum
- Year
- 2023
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 588.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2023
- Paper 1Question paper · EngQuestion paper · Eng (2)Question paper · AfrQuestion paper · Afr (2)Question paperQuestion paper · SesothoAddendumAddendum · SesothoMemo · EngMemo · Afr
- Paper 2Question paper · EngQuestion paper · AfrQuestion paperQuestion paper · SesothoAddendum · EngAddendum · AfrAddendumAddendum · SesothoMemo · EngMemo · Afr
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
POTSO YA 1: MOKGATLO WA BASEBETSI AFRIKA BORWA (COSATU) O
HANYETSANE LE MMUSO WA APARTEITI JWANG DILEMONG
TSA BO 1980?
MOHLODI WA 1A
Mohlodi ona o ka tlase o hlalosa diketsahalo tse betlileng tsela ho bopeheng ha COSATU
ka 1985.
Labour Relations Act (LRA) ya 1979 e entse kopano tsa basebetsi ba batsho di be
molaong. Ka ho phoqa, ho ba molaong ha kopano ena ya basebetsi ba batsho e bile le
kgahlamelo e fapaneng le ntho eo mmuso o neng o e lebeletse.
Ho thehweng ha COSATU ho kopantse hong dikopano tse 33 tse ikamahantseng le tse
sa ikamahanyang. Ho thakgolwa hona ho ne ho emetse tsoseletso ya mokgatlo ho ya
ka ntshetsopele ya mekgatlo ya basebetsi le difeterasi tseo tse bileng teng pele ho ho
thehwa ha COSATU. Tsa bohlokwa hara tsena e ne e le Industrial and Commercial
Workers’ Union (ICU), Federation of South African Trade Union (FOSATU), General and
Allied Workers Union (GAWU), African Mineworkers Union, National Union of
Mineworkers (NUM), GNETU and South African Congress Trade Unions (SACTU).
COSATU e ne e emetse tsitsipano yohle ya setso sa histori ya rona e ruileng. E ne e nke
dilemo ntwa ya bongata, ba ICU ka bo 1920, ntwa e mpe ya basebetsi ba mokoting ka
bo 1940 le militant esistance ya SACTU ka bo 1950. E bile mokgatlo o hlahileng ka
dinako tsa maemo a tsitsipano le diphephetso kgahlono le aparteiti. E tswetse pele ntwa
e neng e lwanela ditokekelo tsa mantlha tsa basebetsi hore ba nkuwe jwalo ka batho
difemeng ha mmoho le lefatsheng la tswalo. Teko e nngwe le e nngwe ya ho kgaohanya
maqhama pakeng tsa ntwa ya ditokelo tsa mantlha tsa basebetsi ba difeme ho tloha
ntweng e batsi ya ditokelo tsa botho tsa baahi e ne e se ntho feela e neng e sa hlokahale
empa e sa tlo etsahalala ho ya ka maemo a Afrika Borwa.
Dilemo tsa 1980 di tla ngolwa historing jwalo ka phetoho ya bohlokwa ba ntwa kgahlano
le aparteiti. Ntlha e bontshang ho ba mohale wa ho lwana o sa kgathale ha batho ba
sebetsang lefatsheng la rona.
[E tswa https://omalley .nelsonmandela.org>index. php> site. Accessed on 22 January 2023.]
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 3
MOHLODI 1B
Seratswana se ka tlase se hlalosa matsholo a fapaneng a ileng a thakgolwa ke COSATU
ka dilemo tsa bo1980.
Ka selemo sa 1988 COSATU e bile le maqhama le Africana National Congress (ANC) le
United Democratic Front (UDF). Matla a basebebetsi a entse hore ho kgonahale ka
kgoheletso e tswetseng pele ya COSATU ya “rolling mass action”. Ka seteraeke,
boykhotho le stay-away, COSATU e hlakisitse hore e matla e tlameha ho tsheptjwa.
COSATU e tshwenyehile ka maemo a moruo le boiketlo ba setjhaba ba ditho tsohle tsa
yona. Mekgwa e mengata ya boipelaetso kgahlano le maemo a tsistsipano, dikgetho le
matsatsi a setjhaba a sehopotso ho a mang a ona, a ne a thakgolwe ke COSATU e kopane
le UDF. COSATU e boetse ya tshehetsa dikotloqobello le letsholo le kgahlano le ho se
tsetele Afrika Borwa.
Matsholo a mabedi a bohlokwa a ne a qalwe ke COSATU. Ho ile ha thakgolwa “Living
Wage Campaign”. Ka 1987, ditho tsa COSATU e ne e le basebetsi feela ho hlola keketso
ya meputso ka hodimo ha tekanyo ya ditheko. Ntho ena e ne e sa lebiswa ka takatso tse
ntle tsa bahiri, empa e lebisitswe ntweng ya ditho tsa rona. Letsholo lena le dutse le
tshwanelehile jwale ka ha re leka ho kwala sekgeo pakeng tsa batshwari le basebetsi,
banna le basadi, le pakeng tsa basebetsi ba nang le bokgoni le ba se nang bona – bongata
ba bona ke ba batsho kapa basadi.
May Day ke ya rona – Ka la 1 Mosheanong 1986, basebetsi ba Amerika ba ile ba
hlophiswa ke Basebetsi ba Matjhaba Lefatsheng (international Workers of the World) ba
hwanta ho tshehetsa dihora tse robedi ka letsatsi. Ntho ena e qadile ka setso sa matjhaba
ho keteka letsatsi la phomolo la basebetsi le ileng la tswela pele ho fihlela tsatsing lena.
Ka bo 1986, setso sena se ketekilwe ho ya dilemong tse 100. Ka nako eo COSATU e ne
e sa le boholo ba dikgwedi tse tsheletseng, mekete ya May Day selemong seo Afrika
Borwa e ile ya ba e kgolo ka ho fetisa, ka mehwanto e meholo naha kaofela. Basebetsi ba
Afrika Borwa ba ile ba amohela letsatsi leo jwalo ka la bona. Ho ya ka ntlha eo, le kajeno
e ntse e le karolo ya letsatsi la setjhaba la phomolo, ho ya ka ditho tsa COSATU. Basebetsi
ba 1.5. miliyone ba keteka kgoeletso, le ho ba karolo ya diketekete tse kenyeditseng bana
ba sekolo, baithuti, bakganni ba ditekesi, barekisi ba mebileng, beng ba mabenkele,
basebetsi ba malapeng, ba itshebetsang le batho ba sa sebetseng.
[E tswa https://mediadon.co.za>formationof COSATU. Accessed on 22 January 2023.]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
4 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
MOHLODI WA 1C
Phousta ena e etseditswe ‘Living Wage Campaign’ ke basebetsi ba COSATU, Eve
Hedrew ka 1987.
[E tswa saha.org.za/workers/cosatu unite and fight for a living wage.htm. Accessed on 22 January 2023.]
• Hora tse 40 ka beke ntle ho patala
• May Day, Phupjane 16 le letsatsi la Sharpeville jwalo
ka letsatsi la phomolo la setjhaba
• Kanetso ya mosebetsi
• Ho sa hulwe ha lekgetho
• Bonnyane o patalwa o le kgefutsong ya botswetse
• Pheletso ya bodulo ba hostele le maemong a matle
haufi le dibaka tsa mesebetsi
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 5
MOHLODI WA 1D
Mohlodi ona o ka tlase o hlalosa karabelo ya mmuso wa National Party ho COSATU ka
1980s.
Mmuso, karolong ya ena, o ile wa etsa maemo a tsitsipano la bobedi, a ba a nyolohela
letsholong le kgopo la dikotlo le ho qhetsoha tlase. Bongata ba ditho tsa mokgatlo di ile
tsa tshwarwa, kapa tsa hlokofatswa, ho kenyeleditswe Jay Naidoo, eo ntlo ya hae e ileng
ya setjhwa ke balebedi ba sepolesa ba apere diaparo tseo e seng tsa mosebetsi bosiung
ba pele ba tsitsipano, ditho tsa mokgatlo tse 2700 di ile tsa kwallwa, bongata ba bona bo
tswa ntlokgolo ya COSATU Johannesburg, e ileng ya dikadikwa ke South African
Defence Force (SADF) ba neng ba lekola metsamao yohle kantle le ka hare meahong.
Empa basebetsi ba boela ba itwanela. Makgolokgolo a ya mohwantong ho ya
boipelaetsong kgahlano le ho kwallwa ntle ho ho bewa molato. Ha bohlano ba baetapele
ba National Union of Mineworkers (NUM) ba lebatowa ba tshwarwa Kimberley, basebetsi
ba 2000 dimaeneng tse nne ba ya seteraekeng, e le e nngwe ya diketsahalo tse ngata.
Mopresidente wa COSATU Elijah Barayi e neng e le motlatsi wa mopresidente wa NUM
le yena, o ile a kwallwa ntle le ho behwa molato, le mokgatlo o ile wa qala boykhoto ya
setjhaba ya bareki mabenkeleng a rekisang jwala, dibareng le dikgwebo.
COSATU e ile ya thibelwa ho kopana ka ntle le tse ding di thibella di ile tsa senya
ditsamaiso tsa mokgatlo tse tlwalehileng – ditholwana tsa tseo ebile le dikgwebo di ile
tsa qala ho tletleba ka mmuso jwale baetapele ba mekgatla ka diteronkong ba hatella
hore ho buisanwe le’lequlwana’.
[E tswa sahistory.org.za/article/congress-south Africa-trade-unions-cosatu. Accessed on 22 January
2023.]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
6 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
POTSO YA 2: KOMESHENE YA NNETE LE POELANO (TRC) E ATLEHILE
JWANG HO TLISENG POELANO LE HO FOLA HO MAAFIKA
BORWA?
MOHLODI WA 2A
Mohlodi ona o ka tlase ka Sandy Shaw, mongodi wa South Africa’s Transition to
Demcracy o hlalosa mabaka a ho thehwa ha Komeshene ya Nnete le Poelano (TRC) ka
1996.
Kamora ho hapa dikgetho tsa 1994, ANC e ile ya ba le mosebetsi o moholo wa ho aha
ka nnete temokrasi ya Afrika Borwa ho sa natswa morabe, ntle le ho lebala tse fetileng.
Jwale ka ha Mandela a ile a bolela hore ha ho bobe bo ka nyatsuwang ke lefatshe jwale
ka aparteiti le ha ho le jwalo ho fumana tsela ya ho tshwarela baetsi ba bobe leanong la
aparteiti ntle le ho lebala botlokotsebe kgahlano le botho. Tharollo ya ANC ya ‘tshwarelo
ntle le ho lebala’ ebile ho thehwa ha Komesehene ya Nnete le Poelano (TRC) ka 1996.
Sepheo sa TRC e ne le ho theha setshwantsho se feletseng ka kgonahalo ya mabaka,
mokgwa le bokakang ba maemo a ditlhokofatso tsa ditokelo tsa botho. O bile hape a
hlophisa ho fana ka tshwarelo bathong ba phatlaladitseng dintlha tsohle tse nepahetsng
tse amanang le diketso tsa dikgoka. TRC e bile ya makallwa ka ho phatlalatsa maemo a
mahlatsipa ka ho busetsa botho le seriti sa bona, ka ho ba fa monyetla ho bolela dipale
tsa bona, ka ho eletsa ka mokgwa wa ho patala le ho ba fa ditlhapiso. TRC hape e entse
diphahamiso tsa hore ntlafatso ya setso sa dipolotiki Afrika Borwa hore e tla hlomphuwa
ka ditokelo tsa botho tsa baahi bohle.
[E tswa South Africa’s Transition to Democracy by S. Shaw]
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 7
MOHLODI WA 2B
Mohlodi ona o ka tlase o tsepamisitse maikutlo bopaking ba Riefaat Hattas, motshehetsi wa
ANC le UDF bo neilweng ho mamelweng ha TRC ka di 22 Motsheanong Athlone, Cape
Town.
MODULASETULO: Riefaat, ke tla botsa mofumahadi Burton ho tsamaisa kano, empa ke
batla hore ke lebohe haholo ho tla ha hao, e seng feela ho bua ka wena, empa ho bua ka
batho bao o ba bitsang Metswalle e lebalehileng. Ho bohlokwa haholo hore motho e mong
a bue bakeng sa batho bao hape re a o leboha ka ho lokisetsa nehelo bakeng sa rona.
Mofumahadi Burton o tla etsa hore o ikane ha Glenda a tla tsamaisa bopaki ba hao.
MONGHADI HATTAS: Mokomishenara ya hlomphehileng, ke a o kopa hore o se mpehe
tlasa kgatello ya dipotso.
MOFUMAHATSANA WILDSCHUT (Mokomishenara wa TRC ): Riefaat, nka nako ya hao.
Ha o utlwa o thatafallwa, nka nako yohle eo o e hlokang, le Viola o pela hao, hape o tla be
a o kgothatsa.
MONGHADI HATTAS: Ke na le kgatello e mpe ya maikutlo, ke kgenne, ke tshwenyehile.
Ha ke na boitshepo ho nna. Ka nako tse ding e ka nka ipololaya. Ha ke tsebe le haeba nka
itjara ke le mong. Ke ferekane ka tsela eo ho etsahetseng ka yona ka dilemo tsa sekolo se
phahameng. Ha ke rate ho tsepamisa mahlo ho nna empa ke tla rata ho tsepamisa mahlo
ho pale ya Metswalle ya ka e lebalehileng. Baithuti bao matsatsi a bona a tloheletsweng
dikopano, mehwanto ya boipelaetso, ba shebana le dikulo tsa rabara le dikulo tsa mannite
empa tsena e ne e le karolo ya ntwa ya tsatsi le leng kgahlano le sera se sa lokang.
Sepheo sa rona sa mantlha e ne e le ho etsa lefatshe la rona le se ke la laoleha hotle
baetapele ba rona ba boele ba etelle pele temokrasing ya rona ya nnete.
Tsena ke tse ding dikeletso tseo nna le Metswalle ya rona re di lotomantseng ka pela TRC.
Ke tla rata ka ho qala ka hore bongata ba Metswalle ya rona e sa ntsane e ferekantswe ke
tlhokeho ya mesebetsi le kajeno. Re tlamehile ho buseletswa ka tlhelete bakeng sa temalo
moyeng le kelellong eo re e tiiseleditseng. Diemahale di tlameha ho ahwa diprofenseng
tsohle ho bontsha bohlokwa tema eo baithuti le bana, batjha ha mmoho le ba bang ba e
bapetseng. Mmuso o tlameha ho nka boikarabelo ho re amohela ho ya ka dipehelo tsa
tshehetso e nepahetseng e re tlang ho e hloka. TRC e tlamehile ho etsa bonnete ba hore
National Party ha e phonyohe kotlo ya botllokotsebe eo e bo entseng kgahlano le batho ba
Afrika Borwa. National Party e tlameha ho nka boikarabelo ka ho senya bophelo ba rona.
Ke phetho.
MOFUMAHATSANA BURTON: O bile sebete ho nka bohato ho tla. Ke a tshepa hape, e tla
ba pholo ya hao le ho itshwarela.
[E tswa https:www.justice.gov.za/trc/special/children/hattas/htm. Accessed on 24 January 2023.]
MOHLODI WA 2C
Seratswana sena se ka tlase se hlalosa tsela eo mmuso wa Afrika Borwa ka 2000 o ileng
wa nyefolwa ka ho se patalwe ha puseletso ya mahlatsipa.
Mmuso wa Afrika Borwa o bile ka tlasa tlhaselo ka Laboraro bakeng sa ‘ho tshwela ka
mathe sefahlehong’ ha batho ba neng ba hateletswe, ba fumanehile ba bile ba
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
8 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
hlokofatswa ke mmuso wa aparteiti ka ho hana ho ba patala ditlhapiso tseo ba di
tshepisitsweng.
Kotlo e ne e etswe sebokeng sa matsatsi a mabedi Cape Town sehloohong sena
“mosebetsi o sa feleng” mabapi le Komesehene ya Nnete le Poelano e ile ya etsa
dipatlisiso tsa tlhekefetso ya ditokelo tsa botho tlasa aparteiti e ileng ya eletsa ka ditlhapiso
tsa mahlatsipa. Moahlodi Dumisa Ntsebeza, mokomishinara wa TRC wa mehleng, o itse
mmuso o iphapanyetsa mehlala ya matjhabeng e neng e nehwe tjhelete hore ho patalwe
mahlatsipa a Holocaust. “Re na le dibillion tsa diranta bakeng sa sekepe le dihlomo,
lebotho la metsing le hlometseng “Re tlamehile ho ba le dibiliyone tsa mahlatsipa” mabapi
le diqeto tsa hona jwale tsa mmuso tsa ho reka dibetsa tse bitsang R30 biliyone
($4 billion).
Kamora dilemo tse tharo tsa ho mamelwa ha bopaki ba tlhokofatso ba mahlatsipa, komisi
ya 1988 e ile ya eletsa hore batho ba 17 000 motho ka mong a patalwe R17 000 and
R22 000 ka selemo dilemo tse tsheletseng tsa tlhapiso. E nngwe ya tjhelete e ne e le teng,
empa mmuso wa mopresidente Thabo Mbeki dilemong tsa morao tjena o ile wa botsa ka
tokelo ya ho patala tjhelete mothong ka mong ya hlokofaditsweng, a re baitseki ha ba ka
ba lwana kgahlano le aparteiti bakeng sa tjjhelete. Hona ho tlisitse karabo e bosula ho
benghadi ba TRC le mahlatsipa.
Moitseki wa mehleng Riefaat Hattas o boleletse ha ba bang ba baromuwa ba100
sebokeng bongata e le bakatemi le baitseki ba ditokelo tsa botho. “Re ne re sa lwanele
tjhelete, empa tjhelete e beile boleng bophelong ba ka.” “Ke ile ka hlokofatswa, ke ena le
ditoro tse mpe, ne nka patala ho thojwa maikutlo, o ile a rialo. Hattas ke e mong wa ba
bang ba mahlatsipa a 3 000 ka pele ditlhapisong tsa dikete tse mmalwa tsa diranta.
[E tswa https://www.news 24.com/govt-slammed-for-not-paying-apartheid-victims-20001004. Accessed
on 24 January 2023.]
MOHLODI WA 2D
Setshwantsho sena ka Zapiro se bontsha menahano ya mmuso malebana le ho patalwa
ha ditlhapiso ho mahlatsipa a aparteiti.
*Zapiro – motaki wa ditshwantsho ya tsebisahalang Afrika Borwa.
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 9
[E tswa https://www.iol.co.za/news/politics/apartheid-victims-angry- about-reparation-
wait-. Accessed on 22 January 2023.]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
10 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
POTSO YA 3: KE TSHUSUMETSO EFE EO MULTI-NATIONAL CORPARATION
(MNC) E BILENG LE YONA MMARAKENG WA LEFATSHE?
MOHLODI WA 3A
Seratswana se tsepamisisitse maikutlo ho kgahlamelo ya globalisation mmarakeng wa
lefatshe.
Jwale re ka bua re arolelane ka setso sa e mong le e mong ka leeto le kgwebisano,
tsamaisong ya dihlahiswa ho potoloha le lefatshe ka dihora kapa matsatsi. Re na le moruo
o moholo wa lefatshe moo ntho e etsahalang sebakeng se seng e be le kgahlamelo
lefatshe kaofela. Ntshetsopele ena e bitswa ka ho re ke globalisation.
Globalisation e phahamisitse momahano ya lefatshe e be sephetho sa ho eketseha ka
matla a kgwebisano le moetlo wa phapanyetsano. Globalisation e ekeditse tlhahiso ya
dithoto le disebediswa. Dikhampani tse kgolo ha di a hlola di eba difeme tsa naha, multi-
national corporations ha mmoho le dikampaneng tsa dinaha tse ngata. Globalisation e
nkile sebaka dibakeng tse makgolokgolo empa ya potlakiswa haholo ka mora halofo ya
ho qetela ya mongwahakgolo.
Globalisation e bile le ditholwana tsa keketso ya kgwebisano le matjhaba dikhampaneng
tse sebetsang dinaheng tse fetang bonngwe tse itshetlehileng haholo moruong wa
lefatshe, tokoloho motsamaong wa tjhelete, dithoto le disebediswa. Mehlala ya multi-
national corporations ke Mc Donalds, Starbucks le Nike.
Le ha globalisation e ne e ka thusa ho bopa moruo ho ntshetsopele dinaheng ha e thuse
ho kwala sekgeo pakeng tsa dinaha tsa dinaha tse ruileng.
[E tswa http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/geography/globalisation. Accessed on 1 February
2023.]
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 11
MOHLODI WA 3B
Mohlodi o ka tlase ka Harris, mmuelli wa Amerika le radipolotiki, o hlalosa matla a mekgatlo
ya multi-national a nang le ona dinaheng ho potoloha le lefatshe .
Mebuso yohle e fumane ho le thata ho laola mokgatlo le makala a mangata ka nqane ho
meedi ba bile ba sa ikamahanye le melao. Ha multi-national e le motsetedi e moholo le
mohiri, ho na le kgonahalo ya ho ikgula ditshebetsong tsa ona le ho ho ya dinaheng tse
fapaneng hona ho ka tshosa mmuso o mong le o mong. Ka lebaka lena, mebuso e ka
tlameha ho theola maemo a lekgetho ha bobebe hodima phaello ya multi-national kapa ho
nyehliswa ha melao ya mosebetsi ntho eo e tla etsa ho be bobebe ho multi-national ho
laola matla a mosebetsi. E nngwe tsela ya ho fetola boemo ke ho bona mebuso ya
Bophirimela le multi-national jwalo ka dilekane, tse sebeletsang morero o le mong wa
porojeke ya globalisation.
Ho tseo tsohle ba nahana hore ho hloka boahi, ke bongata ba multi-national ba tla ba le
ntlokgolo haholo moruong dinaheng tse matla (haholo Dinaha tse Kopaneng tsa Amerika,
Jeremane le Japane). Ho hong ho leka ho nyatsa ditholwana tsa globalisation ke hore
mebuso e hloleha ho laola phihlelo tsa bona. Tjhelete ya sehloho, dithoto le disebediswa le
teknoloji jwale e e kola esa thibehele ka bongata ho ya ka nqane ho meedi, e dula e boela
e falla ho ya dikarolong tse fapaneng tsa lefatshe. Tsena di bolela ho kgutsufatsa ho laola
tshebediso ya moruo ke mmuso meeding ya yona le ho e thibela ho beha boleng ba tjhelete
ya bona.
[E tswa Globalisation: Ethical Debates by N. Harris]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
12 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
MOHLODI WA 3C
Setshwantsho se bontsha maemo ao basebetsi ba hlahisang dithoto ba multi-national
companies ba leng tlasa ona jwalo ka NIKE.
[E tswa www.google.co.za/search?q=cartoons +on+protest +against+globalisation&sa. Accessed on
1 February 2023.]
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
(EC/LOETSE 2023) HISTORY P2 (ATENTAMO) 13
MOHLODI 3D
Seratswana se ka tlase se hlalosa tsela eo boipelaetso ba baahi kgahlano le multi-national
company, Nike ka selemo sa 1998 dinaheng tse fapaneng lefatshe ho pota.
Nike , mohlahisi ya ka pele diaparong tsa dipapadi, ke e nngwe ya dikgwebo tsa lefatshe
le mohlala o phatsimang wa hore o hlwekisa jwang setshwantsho. Ha ba ntse ba tlisa se
hlokwang ke matsete a baditjhaba ho dinaha tse tswetseng pele, dikampane tsena di beha
diphaello pele ho ditokelo tsa basebetsi kapa dinaha tseo di leng ho tsona. Ka dilemo tsa
1990, kampane e ile ya eba mathateng a diraporoto ya hore e sebedisitse sweatshops
(sebaka moo batho ba leng ba ngata ka ho fetisisa) le tshebediso ya bana. Kgatello e ile
ya nna ya hola ho fihlela 1998, ha e mong wa bahlahisi Phil Knight ya ileng a itlama
phatlalatsa ho fetoleng ditlwaelo tsa kampane le Nike ya qeta dilemo tse ding tse latelang
e etsa hona hoo.
Jwale, bothata ba sweatshop ya Nike ke tshoso ya ho kgutla hape. Ka la 29 Phupu,
baithuti le baitseki lefatshe ho pota lefatshe ba kenella boipelaetsong ba letsatsi kgahlano
le Nike, bo neng bo hlophisitswe ke United Students Against Sweatshops (USAS).
Dipontsho, metsemeholo e jwalo ka Bosto, Washington DC, Bangalore le Pedro Sula
Honduras, e emetse ho hola ha lenyatso kgahlano le Nike hore e be monyebe ho beleng.
Hara tsona ho na le ditseko tsa basebetsi femeng ya Nike e Hansae, Vietnam, ba ileng
ba hlokofatswa ke ho utsuwa ha moputso le tlhoriso ka mantswe le ho sebetsa dihora tse
ngata maemong a lehodimo a ka hodimo ho tekanyo ya molao ka digrata tse 90, ho fihlela
ntlheng ba ka nnang ba akgeha metjhining ya ho roka. Nike e boetse e belaellwa ka ho
fokotsa mesebetsi femeng ya Hansae le ho hula tlhahiso e Honduras ka boteng ba kopano
e matla, sephetho sa yona e bile makgolo a basebetsi a lahlehelwang ke mesebetsi ya
sehlooho. Kampane e ile ya boela ya qoswa ka ho hanela boikemelo tlhahlobong ka
mekga Workers’ Rights Consortium (WRC) ho fihlela ho ho hlahloba difeme.
[E tswa https;//qz.com/1042298/nike-is-facing-a-new-wave-of-ant-sweatshop-protests. Accessed on
1 February 2023.]
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebedidiswe ntle le tumello Phetla
14 HISTORY P2 (ATENTAMO) (EC/LOETSE 2023)
KANANELO
Visual sources and other historical evidence were taken from the following:
Harris, N. 2007.Globalisation:Ethical Debates (Wayland Publishers)
https;//qz.com/1042298/nike-is-facing-a-new-wave-of-ant-sweatshop-protests
http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/geography/globalisation
https://omalley .nelsonmandela.org>index. php> site.
https://www.iol.co.za/news/politics/apartheid-victims-angry- about-reparation-wait-
https://mediadon.co.za>formationof COSATU
https://www.news 24.com/govt-slammed-for-not-paying-apartheid-victims-20001004
https:www.justice.gov.za/trc/special/children/hattas/htm
saha.org.za/workers/cosatu -unite-and-figh-for-a-living-wage.htm
sahistory.org.za/article/congress-south Africa-trade-unions-cosatu
Shaw, S. 2001. South Africa’s Transition to Democracy: An African Success Story
(Design Press)
www.google.co.za/search?q=cartoons +on+protest +against+globalisation&sa.
Difuperwe tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumello Phetla
Study this subject
Recommended for this subject

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2018 Addendum (Eng)

Question paper
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 QP (Sesotho)

Question paper
History Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper (Afr)

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2018 QP (Afr)

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2017 QP (Eng)

Question paper
History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2016 QP (Eng)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 North West Mock 2025 Memo

Question paper
History Grade 12 P1 NSC June 2022 Question Paper (Afrikaans)

Addendum
History Grade 12 Paper 2 NSC June 2021 Addendum (Afrikaans)

Addendum
History Grade 12 P2 NSC November 2021 Addendum (English)

Question paper