Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 P3 2020 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202014 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the September Preparatory Exams 2020, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

September Preparatory Exams 2020

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2020 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
Downloaded from hlayiso.com 2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2020) ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala.  QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.  Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Endakufunda loo mini kwabutshintsha ubomi bam Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo. Makube sisiganeko semini enye.  Angabalisa ngakufundayo emntwini /kwimeko/encwadini/ kwifilimu ngale mini ekwabangela utshintsho ebomini bakhe  Isiganeko esenzekayo esaba sisifundo esatshintsha ubomi bakhe [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.2 Isihloko: Ubuhle buqala ngaphakathi Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Ubuhle babantu  Ubuhle bezenzo zomntu  Ubuhle bamaziko eenkonzo zoluntu [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 3 1.3 Isihloko: Elona qonga lonxibelelwano endilithandayo Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane-lekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Makabalule elona qonga lonxibelelwano alithandayo nezizathu zoko  Angathelekisa amaqonga onxibelelwano aze abalule eli lakhe alithandayo [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.4 Isihloko: Kulungile okanye akulunganga ukugcina izilwanyana kwiindawo ezinjengeZu? Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo. Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko.  Ukunyhashwa kwamalungelo ezilwanyana  Ukonyuswa koqoqosho ngenxa yokuvalelwa kushishinwe ngezilwayana  Inkathalo enikwa izilwanyana  Ukugadwa kweentlobo zezilwanyana ukuba zingapheli zithi nya elizweni  Ukufundiswa kwabantu ngezilwanyana [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2020) 1.5 Isihloko: Uqoqosho lwelizwe luxhomekeke kumntu wonke Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Angabhala ngendima efanelwe kukudlalwa ngumntu ngamnye kuqoqosho lwelizwe  Angabhala ngeziphumo zoqoqosho xa ingabantu abathile kuphela abaphuhlisa uqoqosho lwelizwe [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Xa ndinokuphinda ndinikwe ithuba loku ... Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe-lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele-kileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Angabhala ngokungenzi kakuhle kwimeko ethile abonise anokukuphucula xa enokunikwa elinye ithuba  Angabhala ngokuphucucula nangakumbi oko wathi wakwenza ngethuba langaphambili [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 5 1.7 1.7.1 Isihloko: Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Ingcuka eyambethe ufele lwegusha  Ukudaniswa ngumntu ubumthembile  Izinto/iimeko/iziphumo azisoloko zilolu hlobo olindele ukuba zibelulo [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7.2 Isihloko: Imo efanelekileyo: Intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Umviwa angabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxa ngomnye kule mixholo ilandelayo.  Imini ekwaduduma esendleleni  Imeko/into ebuhlungu eyehlayo kodwa yadlula ngathi zange ibekho  Ingozi eyabangelwa ziindudumo  Ukuguquguquka kwemozulu (Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2020) IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo:  Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.  Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.  Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.  Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale.  Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.  Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.  Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo:  Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.  Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.  Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.  Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.  Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo:  Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.  Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.  Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.  Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxela icala elinye:  Umviwa uthatha icala ngomba othile.  Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile.  Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula.  Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.  Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 7 Kwisincoko esixoxela amacala omabini:  Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.  Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.  Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.  Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.  Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.  Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2020) ICANDELO B: UMHLATHI OMDE UMBUZO 2 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemNYE. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala.  Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. 2.1 ILETA ESESIKWENI  Iidilesi zimbini yeyomntu obhala ileta neyobhalelwayo.  Isibuliso – esesifanelekileyo.  Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.  Ithoni nerejista mazibonakalise ukuba ubhala ileta esesikweni.  Umxholo mawubengowokucela umsebenzi wexesha leeholide zikaDisemba.  Kwisiphelo kubhalwa igama nefani.  Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30] 2.2 IOBHITSHUWARI  Injongo kukuncoma igalelo okanye imisebenzi yomntu ebesaphila  Kubhalwe ngexesha elidlulileyo, ixesha langoku nelizayo lingasetyenziselwa ukugxininisa iimeko ezithile, umzekelo; ukunika ithemba  Kusetyenziswe ulwimi olusesikweni noluchukumisayo  Mayibhalwe ngemihlathi  Umhlathi wokuqala mawuqulathe: igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo, abazali bakhe, ukugula kwakhe, nomhla wokusweleka  Umhlathi olandelayo uqulathe ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza kwakhe kubandakanywe negalelo lakhe kwikwayari  Umhlathi wokugqibela ubalula usapho alushiya ngasemva, amazwi amkhaphayo aquka neziduko [30] 2.3 IAJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO  Iajenda sisicwangciso senkqubo eza kulandelwa entlanganisweni xa kuxoxwa  Kwiajenda kubekwa imiba/izihlokwana ekuza kuxoxwa ngazo  Imizuzu: umhla nexesha lentlanganiso  Kunikwa irekhodi ebhaliweyo yoko kwakugqitywe kuko kwintlanganiso esele idlulile  Ihambelana nezihlokwana ezikwiajenda  Mayibhale iziphakamiso kunye nezigqibo kuphela  Mayisebenzise ixesha elidlulileyo  Kubhalwe izivakalisi ezipheleleyo  Kusetyenziswa ulwimi olusesikweni nesixando sokwenziwa ukubonisa ukubandakanywa komntu wonke obekwintlanganiso [30] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 9 2.4 INTETHO ESESIKWENI  Ifomathi: Makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli noko aza kuthetha ngako  Intshayelelo itsale umdla wabaphulaphuli  Umxholo mawazise ulobe abafundi bebanga lesi-8 ukuba bazokufunda kwisikolo sakhe kunyaka ozayo, uphuhle.  Mayisebenzise izivakalisi ezifutshane esebenzisa imizekelo eqhelekileyo  Mayisebenzise ithoni, irejista, isimbo sokubhala nesigama esifanelekileyo Isiphelo masibesesincamisa umxhelo nesiza kwenza ukuba abaphulaphuli bahlale beyikhumbula le ntetho. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 10 ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE UMBUZO 3 Imiyalelo yokumakisha  Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye, aze athi ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala.  Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela.  Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. 3.1 IPOWUSTA  Isakhono nobuchule bokuyila buyafuneka ukuze umsitho ube ngowodwa unika lowo waziswayo isizathu sokuzimasa umcimbi lowo  Makusetyenziswe iifonti ezahlukileyo  Makunikwe ulwazi oluquphayo nolucacileyo  Nini – umhla nexesha  Phi – idilesi  Izithethi/amaqela amenyiweyo  Indlela yokunxibelelana – imfonomfono, iselula, ifeksi okanye i-imeyile  Ulwimi oluchukumisayo/olucengayo  Ixesha langoku, kusetyenziswe izivakalisi ezifutshane ezingqala ngqo kwiinkcukacha ezibalulekileyo Amabinzana angasetyenziswa [20] 3.2 UNGENISO KWIDAYARI  Mayibhalwe ngomntu wokuqala, kusetyenziswe isivumelanini u‘ndi-‘  Umhla nexesha lokubhala  Makaphawule izinto azenzileyo ngexesha etyelele umhlobo wakhe  Ulwimi lwemihla ngemihla/olungekho sikweni lwamkelekile [20] 3.3 IZALATHISI  Apha makanike imiyalelo malunga nendlela elula emayithathwe ngulowo walathiswayo  Mazicacise indawo asukela kuyo (umzekelo ukuphuma kwakho eCape Town Campus)  Mazicacise icala amakaye ngakulo ekhohlo, ekunene  Imiyalelo mayinikwe ngendlela elandelelana ngayo ukuze ifezekiseke lula  Ungaxelwa umgama oza kuhanjwa ukuze ude ufike kwenye ibhakani  Xela ukuba uza kuhamba ngohola wendlela/isitalato/igama laso, izinto aza kuhlangana nazo/ibhulorho anqumla kuzo njalo njalo  Kubaluleke kakhulu ukucacisa inani lezitalato eziza kunqunyulwa kwakunye namagama azo.  Izihlomelo ezisetyenziswayo – (ezendawo, ezexesha) [Umviwa angasebenzisa nayiphi na indlela echanekileyo eya kumfikisa eBellvile Campus.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
(EC/SEPTEMBA 2020) Downloaded from hlayiso.com ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 11 QAPHELA:  Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.  Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.  Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.  Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena iphuma -Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke. Umgangatho ongentla (Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. -Izimvo zibondene Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye zingakuguqula -Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni. ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina ukucinga kofundayo. ezinye zazo zezemboleko. -Azivakali izimvo kwaye yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. -Iingcamango zibekelelwe -Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/ Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango ngokunamatheleneyo ubungqina bobekelelo uthetha into enye. ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe kuquka intshayelelo, isiqu nonamathelwano -Iingcamango zibekwe abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka nesiphelo. lweengcamango. xazalala kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu kwakunye intshayelelo, isiqu azinalunxibelelwano. nesiphelo zibonakalisa nesiphelo. 30 AMANQAKU unamathelwano olunemfezeko. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile malunga Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu nomxholo. zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala. -Izimvo zitenxile kwisincoko. kwaye zinika umdla. ezithile. -Izimvo ziyaqhawu-qhawuka zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, -Kukho ukunamathelana ziyabhidisa. nomxholo. zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina bokubekeleleka ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu -Kukho ukubekelelwa kweengcamango engenamgqalisela. kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango nonamathelwano. kunye nesiphelo. nonamathelwano kwintshayelelo, isiqu nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (EC/SEPTEMBA 2020) IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA & -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali. NOKUHLELA isigama zifanelene isigama zifanelene kakhulu isigama sifanelene isigama azifanelananga -Ithoni, irejista, isimbo, ngokugqwesileyo nenjongo, nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe ncam nenjongo, abantu isigama asifanelananga Ukuhambelana abantu ekujoliswe kubo kubo kunye nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo, abantu Umgangatho ongentla kwethoni, irejista, kunye nemeko. -Ulwimi luchaneke -Ulwimi olufanelekileyo nemeko. ekujoliswe kubo kunye isimbo, isigama kunye -Ulwimi lusetyenziswe ngakumbi kwaye ithoni ludlulisa umyalezo. -Ulwimi lusetyenziswa nemeko. nemeko ngokuzithemba, isetyenziswe ngokuchaneka -Ithoni ifanelekile. ngendlela ebuthathaka. -Ukunqongophala Ukhetho-magama luyathabathekisa. kwisincoko siphela. -Izafobe zentetho zinonga -Ithoni nochongo magama kwesigama kubaxekile Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane -Iziphene zokusetyenziswa umxholo. azifanelekanga. kangangokuba kolwimi nesigama nezafobe zentetho kolwimi nopelo -Isigama sinqongophele. ayinasihlahla into Iimpawu zobhalo, eziphumeza injongo. zinqongophele. ebhaliweyo. izakhi zezivakalisi, -Phantse kube akukho -Sixonxwe ngobugcisa nopelo nasinye isiphene obukhulu. solwakhiwo zivakalisi, upelo 15 AMANQAKU nokusetyenziswa kolwimi. -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. 13 10 7 4 -Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kolwimi Umgangatho ngezantsi nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo kolwimi kodwa asekho kubonisa ububhetyebhetye. ngethoni ephumeza zokubhala. amakhwiniba. -Izivakalisi zinobuthathaka- ukudlulisa umyalezo. -Ithoni ifanelekile kwaye -Ithoni ifanelekile kodwa azitshintsha-tshintshwa. -Phantse kube akukho iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho -Isigama sinqongophele nasinye isiphene zokubhala. ezisetyenzisiweyo ngokubalaseleyo. solwakhiwo zivakalisi, -Zimbalwa iziphene zezakhi zinqongophele. upelo, nokusetyenziswa zezivakalisi kunye nopelo. kolwimi. -Sixonxwe ngobugcisa. -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango ezifunekayo Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe ezisemxholweni zikhulisiwe. ezamkelekileyo. zinqongophele. Ukukhula kwemihlathi -Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. -Izivakalisi, imihlathi -Isakhiwo sezivakalisi -Isakhiwo sezivakalisi nokwakhiwa ngokungaqhelekanga. -Izimvo zinamathelene. zakhiwe kuhle. nesemihlathi nesemihlathi sigxoko-gxoko. kwezivakalisi -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Isincoko sibunjwe sinamakhwiniba. -Isincoko asinangqiqo. zakhiwe zaqiqisiswa zitshintshatshintshwa ngengqiqo. -Isincoko sisenayo ingqiqo. 5 AMANQAKU ngokugqwesileyo. ngobuchule obuqiqisisiweyo. UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 3 13 ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Ukungqala kwempendulo zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. nezimvo. -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa ide iphume emxholweni. ngenjongo yokucwangcisa. lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. -Akukho ukunamathelana Injongo yokubhala, abo -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana kumxholo nezimvo. kujoliswe kubo, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo yetekisi, -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha iinkcukacha ezixhasa kunye nemeko. kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. isihloko. -Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi -Imigaqo eyimfuneko 18 AMANQAKU ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. ityeshelwe. isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi. -Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi. ichanekile. ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko kwakunye Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo. injongo/ifuthe, abo nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo ixazalala. kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Isigama asifanelananga nemeko. zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi nenjongo. Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Intsingiselo ilahleke nemigaqo. -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. kakhulu. Uchongo magama nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi Iimpawu zokubhala kunye zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. nopelo. 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 14 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 (EC/SEPTEMBA 2020) ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi kwezimvo. ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile kwaye zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. Ukubekelelwa kwezimvo zivuthiwe. -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo Iimpawu zetekisi/ umgaqo -Luphangalele ulwazi nasemxholweni. zisemxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa kukho kunye nemeko lweempawu zolu didi -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke lwetekisi. zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana kwisakhiwo esixazalala. 12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile ngokunamatheleneyo nezimvo kwenzeka komxholo nezimvo. -Akukho ukunamathelana akukho kugqwidiza. kumxholo nezimvo. ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo. -Kubonakala -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha zixhasa ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu ukunamathelana kwizimvo isihloko. isihloko. -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa nomxholo. -Ifomathi ingqalile iindawana -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko. -Iingcamango zidakancwe ezikhoyo ezingachanekanga zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko ngobunono kwaye zonke aziyiphazamisi injongo ezingachanekanga. ngokungaqondi. yobhalo lwale tekisi iinkcukacha zixhasa yokubhala. ityeshelwe. isihloko. -Ifomathi ifanelekile kwaye ichanekile. ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zifanelene kakhulu nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga nenjongo, abo kujoliswe kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, imeko kwakunye Ithoni, irejista, isimbo, kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye kubo kunye nemeko. nabantu ekujoliswe kubo. nesigama singqamene -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo ixazalala nenjongo kunye nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi zineemposiso ezininzi iyadida. Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo. zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asihambelani nemigaqo -Phantse kube akukho wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. -Sinqongophele isigama. nenjongo. Ukhetho- magama nasinye isiphene. -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahlekile Iimpawu zokubhala kunye -Ubukhulu becala azikho ezikhoyo aziyiphazamisi kwintsingiselo. kakhulu. nopelo iimpazamo. intsingiselo. 8 AMANQAKU UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all