Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
FEBRUWARI/MATSHI 2013
AMANQAKU: 70
IXESHA: 2 iiyure
Olu viwo lunamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2013 papers 





View all





isiXhosa HL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2013 QP
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the Supplementary Exams 2013, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Supplementary Exams · 2013 · isixhosa. Question paper, 15 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2013
- Exam period
- Supplementary Exams
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 15
- File size
- 912.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 15
This exam
Supplementary Exams 2013
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)49 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Isishwankathelo (10)
ICANDELO C: Ulwimi (30)
2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.
3. Phendula YONKE imibuzo.
4. Qala iCandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
5. Nombola impendulo nganye kanye ngokwendlela enonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
6. Shiya umgca emva kwempendulo nganye.
7. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
8. Yaba ixesha lakho ngolu hlobo:
ICANDELO A: Malunga nama-50 emizuzu
ICANDELO B: Malunga nama-25 emizuzu
ICANDELO C: Malunga nama-45 emizuzu
9. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Funda isicatshulwa A kunye nesicatshulwa B wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
INKQAYI INGENA NGENTLONTLO
1 UVuyani Zenzile wayefundisa eCharles Morgan eGinsberg, kufutshane
nedolophu yaseQonce. Wayengemdala kuyaphi kuba wayephantse
ukufinca amashumi amathathu anesithathu. Wayenesidima nesithozela lo
mfo, entsundwana nje ngebala, enodevana olunqalwe kakuhle. Wayethe
ncothu esukile egadeni ebonakala kwangokuhamba oku ukuba umfo lo 5
unamatshamba, kwaye ulikhwezi kwinto yonke ayenzayo apho esikolweni.
Inqununu yakhe yona, into kaLwana uRhadebe, wayengaziva ngalo mfana
ingakumbi xa kufikelelwe kwixesha lomculo kuba wayengabhexeshi
wayesusa amaphepha.
2 Kwalapho kweso sikolo kwakukho isiqhuza setitshala eyayibizwa 10
ngelikaJola. Eso siqhuza sasemaMpondomiseni sasithanda ukubona oogxa
baso bonwabile, ngoko ke sasinamabalana anoburharha esasithanda
ukuwabalisa. Ngenye imini uSimilo, owayengutitshala omtsha kweso sikolo,
wafumana incwadana evela komnye wootitshalakazi balapho, eyayiphalaza
iindaba zothando, kwaye imbongoza ukuba maze alinde xa kuphuma 15
isikolo. Loo leta yamtsho lo mfana wanolu lukaBlankethe esithi, "Kazi
ndibonwa yintoni na?" Saphuma ke isikolo, wahamba uSimilo waya
ngasegumbini likaNozibele, wafika wangqunga. Kungekudala ke yaphuma
intombi yasemzini yabulisa nje, yonda ngamasango ingabhekisanga
nelimdaka. Washiyeka apho ke lo mfana ethe shwamnce. 20
3 Baphuma ootitshala kwelinye igumbi sebekhokelwa nguJola begquzu-
gquzuka yintsini. Kwaqala kwasa ke ngoko kuSimilo, wawubona umoya
apho uvela ngakhona. "Yintoni madoda! Ningathini ukundenza nje ndifika
nokufika?" Watsho uSimilo. "Hayi wena mfan'akuthi, sisakungenisa nje
ekhaya." Waphendula ngelitshoyo uJol'inkomo. Wayengayenzi kootitshala 25
abatsha kuphela loo nto uJola, wayekhe ayenze nakumagqala, phofu
eyolisa nje udlubu.
4 Ngaminazana ithile wadibana nabanye ootitshala ngenjongo yokuntlonta
uVuyani. Ngeli xesha abhunga uVuyani, uxakekile omdala ziincwadi
zabantwana. UJola neqela lakhe babhalela uLizeka Ntwana, ongomnye 30
wootitshalakazi balapho, bathumela umntwana okokuba ayise kuye.
Yaphendula intombi yaza yanikela kwa-umntwana lowo. Ahleka oma
amadoda esakufumana impendulo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
5 UVuyani wothuka yena xa efumana ileta ebhalwe "Bra Vido" ngaphandle,
waza waqonda okokuba ibhalelwe yena. Waqonda zisuka umfo kaZenzile 35
ukuba inonyawo lwemfene loo ncwadi, waza wayithi hlasi waya emadodeni,
wafika elindwe ngentsini. Wathi esakuyiva ingcombolo waya kuLizeka esiya
kucela uxolo, emchazela kananjalo intsukaphi yeleta ebeyifumene.
"Ndigqiba unyaka ngoku ndilapha besele ndithe nqa okokuba undiyeke
iinyanga ezingaka, kwale xa kuphela unyaka uze kundixelela okokuba 40
uyandithanda". Watsho uLizeka. "Uxolo wethu, Miss, ndintlontwe nguJola,
kwaye uyayithanda le nto ayenzayo." "Ndikuxolele noko, titshala.
Bendingenakuze ndikunqalele ngaloo nto."
6 Ngenye imini inqununu yahlanganisa bonke ootitshala bayo ngenjongo
yokuxoxa imibandela yesikolo. Omnye wemiba eyayiza kushukuxwa apho 45
kukonyulwa kootitshala ababini ababeza kuya kumela isikolo kwinkomfa
yophuhliso lwezemfundo eCentral Hotel eQonce, ngoLwesibini weveki
ezayo. "Khanitsho ke manene nani manenekazi," Yatsho inqununu.
Ngoobani abaza kuya kusimela kule ngqungquthela?' Konyulwa inenekazi
elimanz'andonga elinguLizeka Ntwana nenene elinguZenzile ngokwecebiso 50
likaJolinkomo. Bayalwa ke abo bonyuliweyo khon'ukuze bazimisele kuloo
nkomfa kuba besiya kumela isikolo.
7 Loo ngqungquthela babesiya kuyo yayiza kuthabatha iintsuku ezintathu
zonke. Ukuya kwesi sibini kule nkomfa yaba sisiqalo sokuhambisana
kwaso. Emveni kwenkomfa babuyela esikolweni uVuyani noLizeka 55
bebhonxile yingxelo sebengxamele nokuyityekezela koogxa babo.
Balinikwa ke elo thuba baza batyatyadula, bexhasana, bencedisana bade
baqongqotha konke.
8 UZine Koyana wayengomnye wootitshalakazi ababengayithandi into
yokuhambisana kukaVuyani noLizeka. Wayithatha ishushu injalo waya 60
kuyithi thaca phambi kwenkosikazii kaVuyani. "UVuyani uyathandana phaya
esikolweni kunye nenye i-Mistress, kwaye loo nto ithath'unyawo mihla le."
Wathi engekagqibi suka weva ngeshushu impama. "UVuyani ngumyeni
wam, uyandiva?" Yatsho le mazi sele ibomvu ngumsindo. "Ndithi kuwe
uVuyani yindoda yam kwaye andibekanga mapolisa okuba makagade apho 65
anyathela khona. Nithanda gqitha ukuqhekeza imizi yabantu."
[Sicatshulwe kwincwadi ethi, KUPHILWA NGAMNTU ebhalwe ngu MD, Dinginto
amaphepha 1–6 saza sahlelwa]
QAPHELA: Phendula yonke imibuzo usebenzisa amazwi akho, ngaphandle kokuba
ucelwe ukuba ucaphule.
Kwiimpendulo ezifuna igama elinye bhala kuphela inombolo yombuzo
negama elifunwayo.
1.1 Jonga kumhlathi 1
1.1.1 Esi sihloko sithi, 'Inkqayi ingena ngeentlontlo' sisenza silindele ibali
elingantoni? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
1.1.2 Sasikweyiphi indawo isikolo awayefundisa kuso uVuyani Zenzile? (1)
1.1.3 UVuyani Zenzile wayengumntu ondilisekileyo, xhasa olu luvo. (1)
1.1.4 Xa kusithiwa wayelikhwezi kuyo yonke into ayenzayo uVuyani
Zenzile kuthethwa ukuthini? Cacisa. (2)
1.2 Jonga kumhlathi 2
1.2.1 Khankanya indlela uJola awayesonwabisa ngayo oogxa bakhe. (1)
1.2.2 Wawusithini umxholo weleta eyayibhalelwe omnye wootitshalakazi
besi sikolo? (1)
1.2.3 Chonga ibinzana eliphuhlisa uncumo olukhulu. (1)
1.3 Jonga kumhlathi 3
1.3.1 Kulincedise njani ibali ukungaxelwa koyena mbhali weleta kulo
mhlathi? (2)
1.3.2 Yintoni eyayibangela ukuba ootitshala baphume
sebegquzugquzuka egumbini? (1)
1.3.3 Ngumntu onjani oyolisa udlubu? (1)
1.4 Jonga kumhlathi 4
1.4.1 Chaza enye intlonti eyenziwa nguJol'inkomo neqela lakhe
efumaneka kulo mhlathi. (2)
1.4.2 Chaza ifuthe lokusetyenziswa kwebinzana, 'Ahleka oma'? (1)
1.5 Jonga kumhlathi 5
1.5.1 Kuthethwa ukuthiwani xa kusithiwa 'waqonda ukuba inonyawo
lwemfene loo ncwadi? (1)
1.5.2 ULizeka ungamchaza njengomntu onoxolo okanye ongenaxolo
ngokwesicatshulwa? Xhasa impendulo yakho. (2)
1.6 Jonga kumhlathi 6
1.6.1 Sizathu sini esabangela ukuba uJolinkomo acebise ukuba
konyulwe utitshala notitshalakazi? (2)
1.7 Jonga kumhlathi 7
1.7.1 Baqala nini uVuyani noLizeka ukuthandana? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
1.8 Jonga kumhlathi 8
1.8.1 Ngubani owathi wabalasela ngokungayithandi into yokuthandana
kwesi sibini sibhalwe ku-1.7.1? (1)
1.8.2 Wenza 0ntoni lo umbhale ku-1.8.1 ukubonakalisa ukuba
wayengayithandi into yokuthandana kukaVuyani noLizeka? (1)
1.8.3 Ngokolwakho uluvo ungathi uZine Koyana wenza into
efanelekileyo okanye engafanelekanga? Xhasa impendulo yakho. (2)
ISICATSHULWA B
(Ithathwe kuvimba wabevi)
QAPHELA: Phendula yonke imibuzo usebenzisa amazwi akho, ngaphandle kokuba
ucelwe ukuba ucaphule.
1.9 Aba bantu babini bakulo mfanekiso babonakala:
A bengamapolisa
B bengoonesi
C bengabafundisi-ntsapho (1)
1.10 Xhasa impendulo yakho eku-1.9. (1)
1.11 Yintoni ebonakalisa ukuba bakhona abanye abantu abasebenzela kweli
gumbi bahleli kulo? (1)
1.12 Thelekisa indlela esinxibelelana ngayo isicatshulwa A nesicatshulwa B. (2)
[30]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2: SHWANKATHELA NGAWAKHO AMAZWI
Funda ngocoselelo ISICATSHULWA C esingezantsi. Kwesi sicatshulwa kunikwa
iingcebiso ngeendlela zokugcina ubudlelwane phakathi komfundi notitshala.
QAPHELA: Kulindeleke ukuba wenze oku kulandelayo:
• Shwankathela ngawakho amazwi ngezivakalisi ezipheleleyo, ungadluli kumagama
angama-70.
• Esi sicatshulwa singokugcinwa kobudlelwana obububo phakathi kukatitshala
nomfundi.
• Ungashwankathela ngeengongoma ezisi-7 OKANYE ngomhlathi.
• Akulindelekanga ukuba ubhale isihloko sesishwankathelo. (7)
• Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu zobhalo
nococeko. (3)
ISICATSHULWA C
GCINA UBUDLELWANE OBUBUBO NOTITSHALA WAKHO
Amaxesha amaninzi thina nootitshala bethu sihlalisana ubomi bempuku nekati
esikolweni. Ezi ngcebiso zingalubangula ulwamvila kule ngxaki.
Zisuka nje, qinisekisa ukuba uyayiqonda into emkhathazileyo utitshala wakho. Kaloku
ukuba akuyazi intsusa yembambano awusayi kukwazi kwaphela ukuzithethelela
malunga noko nixambulisana ngako. Funa ingcaciso ungoyiki. Ewe, njengabantu
abadala bonke, notitshala akafuni kuthethiswa kodwa kuyamthoboza ukubona
inkathalo yakho ingakumbi xa uvuma ubonise ukuzimisela ukutshintsha imeko.
Akukucacisela eyona ngxaki, zifake kwizihlangu zakhe, ucinge ude ubone ngolu hlobo
abona ngalo. Cingisisa ukuba yintoni enokukhathaza umntu kuloo nto uyenzileyo.
Masithathe imeko apho usuke uphume ngomnyango efundisa uze ubuye,
ubungakhange uthethe nto naye, nokuba wena uyazazi ukuba ubutshutshiswa sisisu
sakho esikukhathazayo. Kaloku nawe akunakuyithanda xa isehla kuwe loo nto.
Akukho nto iluncedo njengokucela uxolo ngenene nangenyaniso. Loo nto ayithethi
ukuba akunamandla, koko iyakunceda, ikwenza umntu. Mhlawumbi ungathi,
'ndiyaxolisa titshala, ndiyazohlwaya, ndinga andingephindi ndiyenze le nto kuba
isikhathaze sobabini.
Zama ukukhetha amagama uze uwasebenzisele ukubonakalisa ukuba nobulali,
ungamphenduli rhabaxa kuba ukuxabana kungaya kunyukela. Bambi bakhetha
ukungamhoyi umntu omdala ethetha, omnye asuke acule okanye omnye
anyevule.Zonke ezo zinyusa izinga lengxabano. Kulunge kakhulu ukuthoba intloko
ungamthi ntshoo emehlweni umntu omdala ethetha njengoko usenza nakowakho
umzali. Nokuba uyenyuka yena ngelizwi, wena zithobe, umamele, ungadinwa,
wamkele. Xa wenze njalo nokuba ubhabhazele namhlanje akanakuphinda
abhabhazele kwityeli elizayo uya kucingisisa.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
Sukumxokisa.Oko kukuphelisa nya ukuthembana phakathi kwenu obekuhleli
kunqaphele kakade. Kaloku yakufumaneka inyani liqala phantsi kwakhona idabi.
Uyakuthanda akafuni nto yenza iyantlukwano phakathi kwenu.
Mamela iingcebiso zakhe, zingaluncedo ngakumbi. Kaloku umazi wendlela ngowakhe
wayihamba. Abanye basuka badwanguze, bazibhuqe phantsi babe nesingqala
besenziwa kukungaqondi.
Indlela eya kwititshala yakho isisithabazi, yisebenzisele uloyiso lwakho. Bubaluleke
kakhulu ubudlelwane phakathi kwenu. Kwaye sukunqwenela ititshala yomnye.
Khumbula ukuba elowo umntu unesiphiwo sakhe. Kukho akwenzayo okungenziwayo
ngomnye utitshala.
(Ithathwe kuvimba wabevi) [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
ICANDELO C: ULWIMI
UMBUZO 3: UKUCAZULULA ISIBHENGEZO-NTENGISO
QAPHELA:
• Kwiimpendulo ezifuna igama elinye bhala kuphela inombolo yombuzo negama
elifunwayo.
• Kwimibuzo ekukhethwa kuyo, bhala inombolo yombuzo kuphela kunye
nonobumba A–C wempendulo echanekileyo.
Funda esi sibhengezo-ntengiso (ISICATSHULWA D) esikwiphepha elilandelayo uze
uphendule imibuzo ebuziweyo.
SISHIYA UMZILA ONGACIMIYO EZINGQONDWENI ZABANTU!
INTAKA EVUKA MVA IKHOLWA ZIZAGWEBA
[Sicatshulwe kwimagazini iButho iphepha lesi-4 sahlelwa]
3.1 Xela injongo yokusetyenziswa kwesilogani kwisibhengezo- ntengiso. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
3.2 Sijoliswe koobani esi sibhengezo- ntengiso? (1)
3.3 Khankanya into ibe nye eyaziwa ngokuqaqamba ekwesi sibhengezo. (1)
3.4 Nika intsingiselo yeqhalo elithi 'Intaka evuka mva ikholwa zizagweba'. (2)
3.5 Isimnini u 'zethu' sisetyenziselwe ukuphuhlisa yiphi injongo? (1)
3.6 Chonga ibinzana elisetyenziselwe ukuba abathengi bazive benyanzelekile
ukuza kweli shishini. (1)
3.7 Izibhengezo zisebenzisa isixhobo esilunyanzeliso. Khetha igama
elisetyenziselwe loo njongo. (1)
3.8 Xa besiya kwenziwa nguwe esi sibhengezo-ntengiso, zinkonzo zini ezimbini
obuya kuzongeza kwezi ezingqamene nolu shishino? (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
QAPHELA:
• Kwiimpendulo ezifuna igama elinye bhala kuphela inombolo yombuzo negama
elifunwayo.
• Kwimibuzo ekukhethwa kuyo, bhala inombolo yombuzo kuphela kunye
nonobumba A–C wempendulo echanekileyo.
Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA E
1
Molo Kukha-
nyakwelanga.
2
Hi Katana nguvobe
wantoni lo uphezu 3
Hayi asingovobe lo
zizinto zam zokudla.
4 Le ntongana ndiyisebenzise-
la ukuzikrwela ngayo
5
kwebhedi yakho? la emqolo.
Thatha nazi iinwele zekati uzitye 6 Uyayibona le nto?
Ngumdudla wam.
Ngowokwenza
ntoni? 7 8
nezikhwebu zombona ezibini, lilifa
lakho elo.
[Ucatshulwe kwi-intanethi waza wahlelwa]
4.1 Nika isizathu sokusetyenziswa kwefonti enkulu kwigama, Garfield. (1)
4.2 Ibonakalisa ntoni le nkwenkwe xa isithi 'Katana' kule kati? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
4.3 Bhala intetho kaKukhanyakwelanga ekwibhokisi yesi-4 ethi, 'Hayi asingovobe
lo.' ibe kwimo evumayo? (1)
4.4 Isibizo 'ntongana' senze msebenzi mni kwisivakalisi esikwibhokisi yesi-5? (1)
4.5 U'HELE' uphuhlisa ntoni ngokwendlela asetyenziswe ngayo kule khathuni? (1)
4.6 Xa le kati isithi kule nkwenkwe mayithathe iinwele zekati izitye ibonakalisa:
A ukuyigezela
B ukuyicenga
C ukuyihlonipha (1)
4.7 Xa ubuyile nkwenkwe kusithiwa yitya iinwele zekati ubuza kuva njani wena? (1)
4.8 Ingaba lo mzobi wale khathuni uyibonakalisa njani indelelo kule kati?
Kwimpendulo yakho qaphela umzobo okwibhokisi yesi-3. (1)
4.9 Le khathuni iyonwabisa. Xhasa olu luvo. (1)
4.10 Yeyiphi injongo ephunyezwe ngumbhali ngokuzoba le khathuni? (1)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 13 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
UMBUZO 5: ULWIMI NEZAKHONO ZOKUHLELA
QAPHELA:
• Kwiimpendulo ezifuna igama elinye bhala kuphela inombolo yombuzo negama
elifunwayo.
• Kwimibuzo ekukhethwa kuyo, bhala inombolo yombuzo kuphela kunye
nonobumba A-C wempendulo echanekileyo.
Funda esi sicatshulwa singezantsi (ISICATSHULWA F) uze uphendule imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA F
Zininzi izinto ekulindeleke ukuba zenziwe ngumfundi webanga leshumi ukuze
aphumelele emagqabini. Kufuneka abe ngumfundi osithandayo isikolo nonombono.
Makaziqhelise ukusoloko efika kwangoko esikolweni phambi kweyure eziqala ngayo
izifundo, ukuze akwazi ukufumana ithuba lokubethelela umsebenzi wosuku
oludlulileyo. Eyona nto ibalulekileyo kukuphulaphula xa ootitshala befundisa. Akufika
ekhaya kufuneka afunde wonke umsebenzi wosuku ukuze alungele owosuku
olulandelayo. Enye into makamane esithi gqolo ukuzivavanya esebenzisa amaphepha
eemviwo eminyaka edlulileyo.
Kubalulekile ukumana edibana notitshala wakhe xa efuna amcacisele kwizinto ezithile
adinga ukucaciselwa kuzo. Loo nto iya kumenza azibone eziphumelela ngokulula
iimviwo. Ukuphumelela kwakhe kakuhle kuya kumvulela amathuba amaninzi
okuphuhlisa ikamva lakhe. Impumelelo enjalo iya kwenza kuchulumance izihlobo
nezalamane ingakumbi abazali bakhe. Bambi abazali bade bamenzele ithekokazi
umntwana wabo ngenjongo yokuvuyisana naye nokumkhuthaza. Kufuneka umntwana
ngamnye asebenze nzima ukuze axhamle kwizinwe zabazali bakhe. Yanga ke
ingasoloko iqaqambile engqondweni yomntwana ngamnye into yokuba ikamva lakhe
lisezandleni zakhe, kwaye ukusebenza nzima kunembuyekezo.
(Ithathwe kuvimba wabevi)
5.1 Khankanya umsebenzi owenziwe ligama 'ukuze' kwisivakalisi esingezantsi.
Zininzi izinto ekulindeleke ukuba zenziwe ngumfundi webanga leshumi ukuze
aphumelele emagqabini. (1)
5.2 Igama 'osithandayo' lisetyenziswe njenge:
A Sibaluli
B Sibanjani
C Sihlomelo (1)
5.3 Nika uhlobo nexesha lesenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwibinzana
elilandelayo.
... ukusoloko efika kwangoko ... (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 14 DBE/Februwari–Matshi 2013
NSC
5.4 Lungisa isiphene sobhalo esikwesi sivakalisi.
Eyonanto ibalulekileyo kukuphulaphula xa ootitshala befundisa. (1)
5.5 Sisetyenziswe njani isifanekisozwi esibhalwe ngqindilili kwisivakalisi
esingezantsi?
Enye into makamane esithi gqolo ukuzivavanya ... (1)
5.6 U-zi kwigama 'eziphumelela' wenze msebenzi mni kwisivakalisi esingezantsi?
Loo nto iya kumenza azibone eziphumelela ngokulula iimviwo. (1)
5.7 Lisetyenziswe njengaluphi udidi lwesihlomelo igama,'kakuhle' kwesi sivakalisi
singezantsi?
Ukuphumelela kwakhe kakuhle kuya kumvulela amathuba amaninzi
okuphuhlisa ikamva lakhe. (1)
5.8 Siphuhlisa ntoni isimamva u-kazi kwigama 'ithekokazi'? (1)
5.9 Guqula isenzi esikrwelelwe umgca kwisivakalisi esilandelayo sibe kwisixando
sokwenziwa.
Yanga ke ingasoloko iqaqambile engqondweni yomntwana ngamnye. (1)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2014 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2012 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2018 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 Supplementary Exams 2018 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum