Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
NOVEMBA 2013
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha angama-28.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2013 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo
Grade 12 isiXhosa HL memorandum from the NSC November Exams 2013, 28 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2013 · isixhosa. Memorandum, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2013
- Exam period
- NSC November Exams
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 405.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
NSC November Exams 2013
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 2 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE
UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
INTLAKOHLAZA – JJ Jolobe
Ntlakohlaza, siyakubulisa! - Imbongi isebenzise uphawu lwesikhuzo ukubonisa
ukuvuyela ukufika kwentlakohlaza. Ikwabonisa nokuyamkela ngokuyibulisa ngogcobo
olukhulu. Imbongi isebenzise isimntwiso ukubonakalisa uthando, imincili nokwamkela
eli xesha lonyaka.
Uxwebil’uhlininika, umbi - Usebenzise isimntwiso, ukuxweba, ukuhlininika nobubi
ukuphuhlisa ukumbatsha komhlaba ngexesha intlakohlaza ibingekafiki kusebusika.
Isigama ‘ ukuxweba’ sakha umfanekiso-ntekelelo ozoba indlela elibi ngayo ixesha
lasebusika. Igama ‘ukuhlininika’ linika umfanekiso-ntekelelo womntu okhathazekileyo
nofuna ukulila ngenxa yentlungu ethile ukusizobela imeko embi umhlaba ubukuyo
nendlela ubusika obuyixhwala ngayo indalo.
Namhla uyancuma, uyahleka - Imbongi isebenzise isimntwiso ‘Namhla uyancuma
uyahleka,’ izama ukuveza, ukuqaqambisa inguqu, ukubonisa ukonwaba nokuvuya
komhlaba kwakufika intlakohlaza.
Ubugugile wambeth’ amajacu - Imbongi isebenzise isimntwiso esizoba umfanekiso-
ntekelelo weliso womntu osele eneminyaka ephila, obonakalisa ukuphelelwa
ngamandla nonxibe iimpahla ezidlakadlaka. Oku kuphuhlisa ukuba umhlaba ubumbi
uxwebile ujongeka mdala ungahlaziyekanga.
Wawambesa, wanjengomtshakazi - Kulo mqolo imbongi isebenzise isifaniso
‘wanjengomtshakazi’. Ubutshakazi bumele ubutsha, ukugqibelela, ukukhangeleka
ungenachaphaza nobunyulu ukuphuhlisa ubuhle obuye bakho kwakufika ixesha
lentlakohlaza. Umhlaba uye wamhle, wanengca wanazo nezinye iindidi zezityalo.
Ibisozela yonk’ into eyindalo - Imbongi ibuye yasebenzisa isimntwiso okanye
isihlonipho ukuphuhlisa ububi nokungavuseleleki kwendalo ngelixa ingekafiki
intlakohlaza.
Mphaphamisi, uyivuse yonke - Imbongi isebenzise isikweko okanye isimntwiso
‘mphaphamisi’. Umphaphamisi ngumntu okuvusa ebuthongweni, okuvuselelayo
nokuqaphelisayo xa ungaboni. Oku kuphuhlisa ukuba ukufika kwentlakohlaza
kuyayihlaziya yonke indalo. Isimelabizo soquko....... Yakufika intlakohlaza yonk’ indalo
ithi dlwe, ngumbuyiseli wethemba, imithi iba mbeje-mbeje bubuhle, isandi seenyosi
sitsho kamnandi, iintaka zintyiloze, yonke loo nto ibe iphuhlisa ulonwabo.
Yonwabile nayo imifula - Kusetyenziswe isimntwiso ukubonisa ukuhamba kwamanzi
emifuleni ngokunga iyavuya kukufika kweli xesha lonyaka. Ukusetyenziswa
kwesibandakanyi u-na kuphuhlisa ukubandakanyeka kwemifula kulo moya
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 3 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
wochulumanco ubuxhanyulwa yenye indalo. Kaloku ikwalixesha lemvula ibisoloko
ingekho, ngoko ke imifula ebiyomile itsho ibe nengxolo yamanzi ahambayo. Imbongi
ithi ngolo hlobo ibonakalisa ukonwaba.
Iyadloba ngokwamatakane - Imbongi isebenzise igama ukudloba, isizobela
umfanekiso- ntelekelelo weliso, ibe ngathi siyayibona indalo itakataka kukuvuyela
ixesha lentlakohlaza. Ikwasebenzise nesifaniso u-ngokwamatakane iphuhlisa
ukonwaba kwemifula, oko kutsho ukuhamba kugeleza amanzi kanye ngale ndlela
atakataka ngayo amatakane ahluthayo ngexesha lentlakohlaza. Ukudloba
kwamatakane kuphuhlisa intlutha nokwaneliseka – oko kuthi oku kudloba sisantya
ahamba ngaso amanzi kule mifula.
Ihlokoma, idanduluka isithi - Imbongi isebenzise igama ‘ihlokoma’ elizoba umfanekiso-
ntelekelelo wendlebe ibe ngathi siyayiva loo ngxolo yenziwa yindalo, imifula ivuyela
ixesha lentlakohlaza. Ukuhlaziyeka kwendalo, ukuvuya nengxolo yezandi ezenziwa
yindalo ngenxa yokufika kwentlakohlaza, imbongi ikuphuhlise oku ngokusebenzisa
isimntwiso, ‘ihlokoma idanduluka’. La ngxolo nala ntsholo yenziwa yindalo yonke
iphela ibonakalisa ukubulela kwayo kukufika kweli xesha lentlankohlaza. Isandi
esenziwa kukuzala kwemifula ukuvelisa njengentlokomo ngathi iyabulela ngenxa
yokufika kwexesha lentlakohlaza.
[10]
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UVUKANI MADODA KUSILE - ZWV Mzukwa
2.1 “Ndikhumbul’ eNxu-u-ba”.√ (1)
2.2 Yimvano-siqalo.√ (1)
2.3 Umqhagi uphila kamnandi kuba usoloko uphakathi kwezikhukukazi.√ / Yonke
into okanye umntu wesiduna uva kamnandi xa ephakathi kwabasetyhini.√ /
Inkunzi iveza ubani okwinqanaba lokongamela njengendima edlalwa
ngumqhagi phakathi kwezikhukukazi, nto leyo enika ulwaneliseko
nolonwabo.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
2.4 Imbono yendawo enento eninzi nalapho kungelulanga ukufumana into
elahlekileyo, senzo eso sithandwayo lusapho lwakwankukhu ofika luqhwaya
into eyaziwa lulo.√
(Nayiphi na kwezi)
(1)
2.5 Kukugxininisa√ / Iphuhlisa isini sale nkunzi√ / Ukuyibonga.√ ukubethelela
isandi.√ (1)
2.6 Lusetyenziselwe ukudala isingqisho. (1)
2.7 Ngokusebenzisa umqhagi okhonya emini emnyango ukuhlola ukuza
kweendwendwe.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 4 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
2.8 Ukucaphuka√ / umsindo√ / ukukhathazeka√/ impoxo√ / indelelo√ /ukudikwa √/
ukukruquka.√/ukuchekrwa.√/ukucunuka.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
2.9 Umqhagi ubalulekile eluntwini kuba uchaza amaxesha.√√ / unendima enkulu
oyidlala kwintlalo yoluNtu nosapho lwenkukhu.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka) (2)
[10]
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UNKOSANA “THE HAPPYBOY” MGXAJI - NThuthani
3.1 ‘Uzitshayel’ ezoMzantsi Afrika khucu’√ / Xa igqugqisil’ekhaya .√
(1)
3.2 Sisakhono nendlela ahlasela ngokukhawuleza ngayo√ / Sibonakalisa
ukuthontelana kwamanqindi nokuphephaphepha kwakhe ngephanyazo.√ (1)
3.3 Umqolo ngamnye unamagama amahlanu.√ (1)
3.4 Usivezela izimbo azisebenzisayo ezibukekayo nazenza
ngokukhawuleza xa esilwa.√√/ Ukubhabhela phezulu kwentambanane
ikwayamanisa nendlela alubhekelisa ngayo utshaba lwakhe xa esilwa.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
3.5 Ukungoyiki nto nokubalasela okanye ukutshatshela kuloo nto uyenzayo.√√ (2)
3.6 Ubaxo√/ ugqithiso√/ ubabazo√ / unxulumaniso.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
3.7 Ngumfanekiso-ntekelelo wendlebe.√ / ngumfanekiso-ntekelelo weliso.√ (1)
3.8 Ngumbongo-nkcazo.√ / ngumbongo ochazayo.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
IMBONGI YESIZWE, uS.E.K Mqhayi
4.1 Ngumbuzobuciko√ / isihlonipho√.
(Nayiphi na kwezi) (1)
4.2 Ukufa kwakhe kuze ngesiquphe√ / kuze kungalindelekanga√ / imbongi yazisa
isizwe ngalo mphanga.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 5 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
4.3 UMqhayi ulele phezu kwemisebenzi yakhe emihle neyanelisayo eluntwini.√√ (2)
4.4 Iphethe intshuntshe nomnqayi wokholo√ / ...‘uMesiyasi edumisa’.√ / ‘Umthiyi-
magama akasele emthe jize na’√ / umkhonzi weenkosi akakhonzi eBhotwe na
namhla?’
(Nayiphi na kwezi) (1)
4.5 Ufudukile umphakathi enxuweni elidala.√ (1)
4.6 Imbongi iphuhlisa ukumhlonipha okaMqhayi √√ / imlanda ngokomnombo
wakhe emncoma ubungangamsha bakhe.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.7 Isakhono sakhe sokubonga salolwa ngumCirha waseMonti√ / wakhuliswa
ngumCirha√ / waxonxwa ngumCirha√ / waqeqeshwa ngumCirha.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
4.8 Ngumfanekiso- ntlelekelelo. √ (1)
[10]
UMBUZO 5 (UMBUZO OMDE)
INDLALA INAMANYALA - N Vaphi
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Kwistanza soku-1
• Kwesi sitanza imbongi isebenzise ‘ukwangorhatya lwemivundla’ ukuphuhlisa
ukuba la manyala enziwa yindlala ebeqhubeka xa kuqala ukurhatyela.
• Usebenzise isigama ‘ulozi-lozi’ womlilo, imbongi iphuhlisa ukuba kwakukho
umlilwana. Ulozi-lozi ukwaphuhlisa ukuba lo mlilo ucekeceke kunzima kunqabe
kwale yokubasa into.
Kwistanza sesi-2
• Isigama - ‘...iqhashumbile intlantsi yee nca’- imbongi iphuhlisa indlela eyatsiba,
yataka ngayo intlantsi. Sikwazoba umfanekiso-ntelekelelo wento ebuhlungu
oyiva esikhumbeni ibangele umothuko. Isifanekisozwi ‘yee nca’- siphuhlisa
indlela eyahlala ngayo le ntlantsi emntwaneni, okanye ukuncamathela
kwentlantsi.
• Isaci ‘...ukukhatywa yinkawu’- siphuhlisa ukuba usana lwalulaliswa kukulamba
okanye yindlala.
Kwistanza sesi-3
• Isaci ‘umkhosi usidla amahashe’ siphuhlisa ukuqatsela kwendlala eyayigquba
ngelo xesha.
• ‘Umhlaba uluqweqwe lomqwebedu’- esi sigama siveza indlela owawumbatshe
ngayo umhlaba ngenxa yembalela, imimoya neengqele zasebusika. Umhlaba
awuvelisi nto ekwabethelela olu luvo lwendlala.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 6 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
Kwistanza sesi-4
• Igama ‘... isirhogolo...’ liphuhlisa ivumba lokutsha kakhulu kokutya nangona
umlilo wawungacacanga okanye umncinci. Isirhogolo sikwaveza umfanekiso-
ntelekelelo wevumba lokutya okutshe kakhulu.
• “Yakhothuluza ngomnwe yasa emlonyeni”- esi sigama siphuhlisa indlela
indlezana eyathi yalikhotha ngayo iphini yalitsho lacoceka akwasala kwanto kulo
ekukutya.
Kwistanza sesi-5
• Isifanekisozwi ‘yathi xhwii’- siphuhlisa indlela indoda eyalithatha kakubi ngayo
iphini emfazini wayo phambi kokuba ibonde ngokwayo, esi senzo sikhulisa lo
mxholo wokuba xa ulamba ungenza nantoni na.
Kwistanza sesi-6
• Isigama ‘...utakile umfazi, wayithi xhakamfu’- esi sigama siphuhlisa indlela
ekhawulezileyo negadalala awatsiba ngayo umfazi nendlela embi okanye
engenasimilo awayibamba ngayo indoda kuba efuna iphini.
[10]
UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INDLALA INAMANYALA N Vaphi
6.1 Xa kuqala ukuba mnyama√ / ukutshona kwelanga.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
6.2 Sizotyelwa umfanekiso-ngqondweni wembiza egqibe iziko lonke√ sizoba
umfanekiso-ngqondweni wembiza enkulu ezinze phezu kwamalahle.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
6.3 Wayelaliswe kukuba wayelambe kakhulu√ / wayelaliswe yindlala /liphango.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
6.4 Sisibaxo√ / ubabazo√ / ugqithiso√
(Nayiphi na kwezi) (1)
6.5 Isirhogolo livumba lokutsha kokutya.√ (1)
6.6 Umhlathi wesi-3 amagama mathathu kwimigca.
Kumhlathi wesi-4, amagama mahlanu kwimigca emibini yokuqala, abe
mathandathu kumqolo we-15 aze abe sixhenxe kumqolo we-16.√√ / Imiqolo
yesitanza sesi-3 mifutshane kanti eyesitanza sesi-4 mide.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 7 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
6.7 Avuselela ingcinga yokuba kuyaliwa, kubi ngenxa yendlala.√/ Avuselela
ingcinga yokuba akukho mvisiswano.√ / Avuselela ingcinga yokuba akukho
xolo.√ / Avuselela ingcinga yokuba akonwatywanga.√ / Avuselela ingcinga
yokuba akukho thando phakathi kosapho.√ / Avuselela ingcinga yokuzicingela
wedwa.√ / Avuselela ukunyhashwa kwamalungelo abantwana, abazali batya
bodwa.
(Nayiphi na kwezi) (1)
6.8 Ngenxa yendlala ungenza nantoni √√ /
Ngenxa yendlala uphelelwa ziintloni.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka) (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 8 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO B: INOVELI
UMBUZO 7 (UMBUZO OMDE)
NYANA WAM! NYANA WAM! - WK Tamsanqa
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• OkaJafta uthi “isigqebelo sisafobe esithi xa bekufanele ukuba isenzo siphume
kwinkalo ethile suke sibheke kwindawo echaseneyo naleyo besicwangciselwe
yona. Sisetyenziselwa ukudala impoxo nokuhlekisa ngobudenge bomntu
okanye ukudala intlekele.”
• Indlela eliphele ngayo eli bali liphume apho bekungalindelekanga khona.
• Lo mlinganiswa unguThole simbona efika eZazulwana sele enguchwenene
womfundisi, ubomi bakhe ubuqale kwesi sikolo engumqhiqhibelana weqaba
elingaxeli nokuba kuyasa.
• Le mpumelelo yakhe ingaka ebomini ibingalindelekanga kuba
ebeyinkwenkwana ekhula ngaphandle koyise, ekhulela kwaFikizolo, mzi lowo
babengahlobenanga nokuhlobana nawo.
• Ukuze uThole abe ufikelele kweli nqanaba akulo, ibe yimigudu namahla-
ndinyuka.
• Ubomi bakhe ubuqala ngendlela engathembisiyo kuba uthe emva kokungafuni
sikolo waphala elizweni engenasizinzo.
• Xa efika evela eRhawutini udibana nabahlobo bakhe abangamatshivela,
uThemba noSonwabo, abazinikele kubomi bokuzibhubhisa, agqithele eBhayi
engagodukanga.
• Uzibone sele eseBhayi uThole engazazi nokuba uye njani khona, naba bahlobo
bakhe abamniki mkhondo xa ebuza ukuba ufike njani.
• Ngelokuzinikela kwelo zwe laseBhayi, uThole uzama ukuzakhela ubomi
ngokuzifunela umsebenzi.
• Uye athandane noNomsa adibene naye edolophini nathe wazibona
selesengxakini yokuphantsa ukubulawa ngenxa yomgulukudu abethandana
nawo uNomsa.
• Ekwenzeni kwakhe isigqibo sakhe sokugoduka, uphindela ezandleni zala
matshivela angabahlobo bakhe nabebenze iyelenqe ngaye, elithe lajikela
kwabona.
• Ngokungalindelekanga yena uyasinda kwingozi yokuqwengwa ziingonyama
kumahlathi aseKnysna asel’ezakhela ubomi kweloo zwe.
• Uthi xa efika eKnysna azenze igqirha, nobomi bumvume. Akukho mntu
ebenokulindela le mpumelelo ingaka kuThole selephila obu bomi.
• Iimeko zamaphupha angamonwabisiyo zimnyanzelisa ukuba alishiye
elaseKnysna, agoduke.
• Uthi nangoku selegodukile kungabikho mntu unathemba lokuba angaze
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 9 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
aphinde afunde kuba sele mdala kwaye namahlandinyuka ahlangene nawo
ebomini enza ukuba angacingelwa ukuba angangugqirha.
• Uthi xa uyise uFikizolo emcebisa ukuba athathe umfazi ale, ngelithi ufuna
ukubuyela esikolweni.
• Uyise wothuswe yinto yokufuna kwakhe ukubuyela esikolweni kuba
ebengamthembanga, ade abe namazwi athi, uya kuthemba xa efumana incwadi
evela kuye eDikeni esikolweni.
• Bekungalindelekanga ukuba uThole angade afikelele kulo mgangatho
wemfundo kuba ebeselebethwe lilizwe, emdala engenayo nemali eyaneleyo
yokuya kula maziko anyathele kuwo emfundo.
• UThole wenziwe wakrelekrele kakhulu ngoku ebuyela esikolweni. Uzotywe
waneziphiwo ezimqaqambise wade wabonwa, waqapheleka nakuthathatha.
• Zezi ziphiwo ezimhlahlele esi siphelo sakhe singalindelekanga.
• Wenziwa umphathi wamakhwenkwe akufika esinaleni.
• UThole uqaqambe wade wafumana imbasa nesipho-nkxaso mali ngenxa
yokubalasela kwakhe.
• Unikwa uxanduva lokujongana neenkonzo zabafundi ngumfundisi uShepherd
ade enziwe nosihlalo weS.C.A.
• UThole uhlangana nomfundisi uMaqoma aze amsondeze kuye.
• Uthi esengumfundi osesikolweni amele iYunivesithi kukhuphiswano
lweengxoxo-mpikiswano. Waqaqamba kolo khuphiswano waqatshelwa waza
wafumana nemali-nkxaso nethuba lokuya phesheya kwangale ngxoxo-
mpikiswano.
• Wonyulwa ukuba aye kwingqungquthela eNgilane kwingxoxo-mpikiswano.
• Nalapho eNgilane umbhali umenze waqaqamba kwezo ngxoxo-mpikiswano
ukuze akwazi ukuwongwa ngemali-nkxaso yokufunda kwelo laseNgilane.
• Ayikhange ilindeleke into yokuba uThole obe sele ngene eziyolweni
nasezindywaleni angangumfundisi oweyisa iingxaki zaseGeorge Goch, indawo
edume ngokweyelisela abefundisi kwiziyolo notywala, indawo ebingayifuni
inkonzo.
• Ukutshata kwakhe noThozama kube negalelo ekutshintsheni kobomi bakhe.
• Kwimpumelelo yakhe eGeorge Goch udibana noyise ubaw'uMkwayi
engalindelanga. Oku kudibana kwakhe noyise kumenze wagqibelela ebomini
bakhe njengethol’ iduna.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 10 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NYANA WAM! NYANA WAM! - WK Tamsanqa
8.1 ‘...eyibophe yancinci eyakhe’.√ (1)
8.2 Bubomi obabungamyolelanga kwelo laseBhayi√ / wasinda ekugetyengweni
nguJoe neqela lakhe√/ wasinda ekufeni√ / kukoyika ukuphinda ukubethwa
ngootsotsi√.
(Nayiphi na kwezi) (1)
8.3 Wayengasafuni kwanto eza kuphinda imdibanise nooThemba√√/
wayekruqukile ngooThemba.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
8.4 Umyalezo wokuba uThemba nomqhubi badibana bathetha ngoThole.√√ (2)
8.5 Wayesenzela ukuba uThole angamva kuba liza kudula icebo labo.√√ (2)
8.6 C.√ / ungumlinganiswa onguvalithuba.√ / C. ungumlinganiswa onguvalithuba.√ (1)
8.7 Likwinqanaba loyondelelwano lwezinto√/ likwinqanaba lokujiya kwezinto√/
likwinqanaba lokunaba kwebali√ kuba izithole zempixano ebeziqalisa
ngokuntshula kwingabula-zigcawu ziyakhula ngamandla.√
(Nayiphi na kwezi) (2)
8.8 UThole wayecinga yaye ezimisele ukuba uyagoduka kanti uza kuya kuwa
eKnysna engacingelanga.√√ / OoThemba iyelenqe ababelenzela uThole
laphetha libajikela.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
8.9 Inkolo yesintu imenze wakwazi ukuphila eKnysna .√√ Inkolo yobuKrestu yona
ibe negalelo ekumtshutshiseni ukuba agoduke.√√ (4)
8.10 Yingoma nekhodiyane eyayikhaliswa nguThole.√ /Ukulangazelelwa kwelizwi
leNkosi√ / iintshumayelo√ / umtsalane womculo wekhodiyane√
(Nayiphi na kwezi) (1)
8.11 Iingcambu zenkolo yobuKrestu kuThole zatyalwa ngumfundisi uMaqoma
nomfundisi uSheperd ukuze abe ngulo mfundisi anguye√/ bamkhuthaza
ukuba alandele ikhondo lakwaLizwi eli wayelinqwenela√ / bamnika amathuba
okuzibonakalisa√/ bamfunela imali waza wafundiswa yicawa.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
8.12 Usebenzise abantu abaphathela ubaw’uMkwayi iindaba zomfundisi omtsha
oneentshumayelo ezakhayo okwafana naye ubaw’uMkwayi.√√ / Usebenzise
ukugula kukabaw’uMkwayi othe wahoywa nguThozama, Thozama lowo othe
wabona iimpawu ezifana twatse nezo zikuThole √√ / Usebenzise kwa uThole
ngesakhono sakhe ekushumayeleni. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 11 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
8.13 Kwakuphilwa ubomi bokuzitshabalalisa.√√ / Uninzi lwabantu
lwalungakholwa kwilizwi likaThixo.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
8.14 Ewe kuba satshintsha isimo sentlalo saseGeorge Goch√√ / Kwaye kwakho
isakhiwo senkonzo√√ / Kwaguquka abantu abaninzi.√√ / Kwehla izinga
lokuselwa kotywala√√ / Waziwa uThixo kule ndawo.√√
(Naziphi na ezimbini kwezi) (2)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 12 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
UMBUZO 9 (UMBUZO OMDE)
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• OkaJafta uthi “isigqebelo sisafobe esithi xa bekufanele ukuba isenzo siphume
kwinkalo ethile suke sibheke kwindawo echaseneyo naleyo besicwangciselwe
yona. Sisetyenziselwa ukudala impoxo nokuhlekisa ngobudenge bomntu okanye
ukudala intlekele.”
• Abantsundu nabamhlophe babeyinyoka nesele kusilwelwa amalungelo abantu
abamnyama phantsi kwesandla esilushica samabhulu.
• Zanqoza amatyeli amaninzi, abamhlophe de basebenzise abamnyama ukuba
bathengise abanye.
• Bawasebenzisa amandla abo okulawula, iingcango zothethathethwano
nokubonisana zazivaliwe kungekho apho abantu banokulilela khona.
• Babhenela kuqhankqalazo abantu abamnyama wabanjwa umntu, wabulawa
umntu, wabhaca umntu lingekho ithemba lokugob’ uphondo kurhulumente
wamabhulu.
• Ezoqoqosho, ezentlalo nezopolitiko zachaphazeleka yangusaka bhe.
• Abamhlophe babaphatha ngolunya abantu abamnyama bebabulala
ngokungenalusini, bebageca ngokungathi ‘yirhengqe inqunqa iindiza, ibubutyadidi
begazi ngokunga yimijelo enkcenkcezayo, elo iligazi leentsana, lamadoda
neleentokazi ezigqithe zingayolelanga.
• Umfundisi uHlathi ngexesha eseluvalelweni waqatywa ngepolishi emnyama
kusithiwa ugeziswa kukuba neenwele zabantu bebala loo nto ibonisa
ukungcungcuthekiswa kwabantu bephethwe okwezilwanyana.
• Kumahlandinyuka kaMfazwe, usinda ekubulaweni kwaQaka, asinde ekubanjweni
esiya eMgazi, ukusinda emapoliseni endleleni eya eMthontsi, ekuqubisaneni
namavukela-mbuso, esiya kubulawa nakwinqwelo eyatsha nabantu, kukhokelele
kwiinguqu ebezingalindelekanga ezathi zenzeka.
• Ukusetyenziswa kwabamnyama abafana nooNdlela, Friday nooNtsipho
kwakunganiki siqabu sokuba izinto zinokuphela ziyile nto ziyiyo namhlanje
njengoko iintshukumo zoluntu zaziphantsi kweliso elibukhali leempimpi
zabamhlophe.
• Kwenziwe urhalirhali ngabamhlophe bejika iingqondo zabazabalazi ukuba babe
ziimpimpi nokusingela phantsi umzabalazo. Eli nqatha lijingisiwe nakuMfazwe
walikhaba ngawo omane.
• Izinja zamabhulu zimgqwalisile uMfazwe eluntwini lakwaQaka ngelithi naye
uyimpimpi watsho wanuka umzondo engafunwa nangosebeleni.
• Isiganeko saseholweni siyiveze ngokucacileyo intiyo yabantu bakwaQaka
kuMfazwe, loo nto yamenza ikheswa elihamba ngamathunzi obumnyama.
• Izinto zibe butshintsha emva komngcwabo kaMachule ngenxa yobuqhawe
abubonakalisileyo kodwa utshaba lona lwathi nca emva kwakhe.
• Isiganeko sokuzama ukunceda abantu ababekwiCresida senze into yokuba
kufikelelwe kwisigqibo sokuba idabi lomzabalazo makalilwe esuka ngaphandle,
wabhaca.
• Abantu babengenamhlaba uphangaleleyo wokuba bakhethe izifundo
ababezithanda ngaphandle kokunyanzelwa ukuba babe ngootitshala, amapolisa,
oonesi nokuba ngoomabhalane. UMfazwe wayeneminqweno yokuba ngugqirha.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 13 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• Wawumkhulu umsantsa phakathi kwabantwana babamhlophe nabamnyama
ngokwezinga lemfundo. Imfundo yabamhlophe nabamnyama yayingalingani
ngafani.
• Ukudlala komntwana womntu omnyama nowomlungu yinto engazange
yacingwa ukuba inokwenzeka.
• Liphupha elingazange liphutshwe ngabamhlophe ukuba abantwana babo
bangaba nobuhlobo bobuphilileyo, bafunde sikolweni sinye besenza izifundo
ezifanayo babhale neemviwo ezifanayo njengoko kusenzeka ngoku.
• Abantu babehlaliswa ngokobuhlanga, abamnyama behlala ezilokishini ngelixa
abamhlophe babehlala qelele edolophini bodwa. Ibali likaMfazwe livulwa
ngoMfazwe sele engummelwane kaMeva ongumlungu nto leyo ingazange
yalindeleka.
• Ukufunda kwabantu ngokunga abekho kumzabalazo babuya nezidanga
ezahlukileyo benze izifundo ababezikhethele zona, uSiphiwo wafundela
ubufundisi, uMfazwe wabuya eligqwetha ngoncedo lweZizwe eziManyeneyo.
Akukho bani wakhe wayiphupha into yokuba ithemba labamhlophe uFriday
ityala lakhe lingaze lichotshelwe ligwetywe nguMfazwe.
• KuMfazwe buqu yayiliphupha into yokokuba abuye ephila njengoko abaninzi
bawa endleleni yomzabalazo. Mve xa wayesithi kuNdima “wazi mhlophe ukuba
andizi kubuya ndiza kufela ehlathini njengabanye.” Le nyani yangqinwa
nangumzingeli awathi wadibana naye kwindlela eya eThongo.
• Ubuya sele enalo nelinye igama asele ebizwa ngalo, uSiqhwala. Endleleni eya
eMgazi ngelokubhida amapolisa ukhe wazenza isiqhwala engazange ebomini
wacinga ukuba angaba sisiqhwala.
• UMfazwe waba nentiyo ngakuZo ngenxa yobudlelwane awayebucingela
phakathi kwakhe noFriday. Yanuka umzondo yonke into enoZo phakathi
akafunda neencwadi awayembhalela zona kanti uzivimba ulwazi lokokuba
wayethandwa, exhaswa kwaye engenanto yakwenza noFriday. Xa ebuya
wothuka waphants’ukufa akufumanisa into yokuba uZo wamzalela ithole leduna,
unyana ukutsho.
• Ekubuyeni ekudingisweni lwathi lwaqala uthethwathethwano. Indibano
zezopolitiko ezazigatywa zavumeleka.
• Iimpimpi ezinjengooFriday nazo zaba namaqela azo opolitiko ngokunge ngathi
nazo zaba negalelo ekulweleni inkululeko.
• Akukho nalinye ibhulu elalikhe laphupha into yokuba umsinga womzabalazo
wabantsundu ungamqethula urhulumente wengcinezelo.
• UMfazwe naye ngeliya xesha asendleleni eya eMgazi xa wayesithi
ndiyokuzixhobisa ukwenzela ukuba amadatyana ooFriday ndiwathi qhwi
ngephanyazo.
• Ayizange ifike engqondweni yakhe into yokuba ngenene nangenyaniso uza
kufunda, axhotyiswe ziZizwe eziManyeneyo zimnike ulwazi aza kulusebenzisa
ekuphuculeni iimeko zokuhlala ekhayeni.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkelwa)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 14 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 10 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO - N Saule
10.1 ‘Anqaba ukuphuma emlonyeni amazwi’.√ (1)
10.2 Usityhilela ukuba kwakungemnandanga kwaQaka.√ / Usityhilela
ukuba abantu babengazolanga kukubi√ / Wavakalelwa umzi
baqhankqalaza.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
10.3 Uzotywe wangumlinganiswa othetha ngqo ongafihliyo.√ /
ongagwegweleziyo√ / ongahlebiyo√/ akathengi buso unomqolo.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
10.4 Umfazwe wayengengongcothoza. Esikolweni wayedla ngokurhabulisa
abafundi nootitshala ngezopolitiko.√√ / Akuba ebanjiwe ununuswa ngenqatha
ukuba avume ubumpimpi, ukukhaba ngawo omane oko kuba engafuni
kuthengisa abantu bakokwabo.√√ / Eziseleni uva kumbokrwa uKK ukulwa oku
ngokuthumela iimbumbulu zezithuko.√√ (2)
10.5 Isityhilela ukungazoli komzi wakwaQaka ngenxa yemeko yezopolitiko
eyayisenzeka kwaQaka√√ / Kwakukubi abantu bephatheke kakubi
ngamapolisa.√√ (2)
10.6 Yeyokutshiswa kwendlu yakowabo.√ (1)
10.7 Ngumyalezo wokuba amapolisa ngabantu abangenanceba
nabakhohlakeleyo.√√ / Ngumyalezo wokuba amapolisa ngabantu
abangqwabalala xa besenza umsebenzi wabo.√√ / Ngabantu
ekwakufunzwa ngabo ebantwini bengenakuphikiswa.√√/Ngumyalezo
wokungafunwa kwamapolisa kule ngingqi.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
10.8 Imfundo yachaphazeleka kuba izikolo zatshiswa zavalwa.√ /
Uqhankqalazo yabubomi bemihla ngemihla.√ / Abantwana baphuncukelwa
zizimilo.√ / Kwakhula ukungathembani eluntwini kuba bekrokrela
ukuba abanye bangoongcothoza.√ / Abantu babulawa ngamapolisa.√ /
Yadala umsantsa neyantlukwano phakathi kwabantu
bakwaQaka.√
(Nasiphi na isibini kwezi) (2)
10.9 Ukuyondelelana kwebali.√ / ukujiya kwebali.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 15 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
10.10 UMfazwe uzazi engumlweli wamalungelo abantu kodwa uzibhaqa sele
ekrokrelwa ngubaw’ uGaba ukuba ungungcothoza√√ / ukufika umzi
wakowabo utshe uluthuthu sisenzo awayengazange asiphuphe uMfazwe.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
10.11 Babezazi iintlanganiso nokuqhubeka kuzo benikwa ulwazi
nguFriday namahlakane akhe.√√ /Eluvalelweni uMfazwe uxelelwe ukuba
angaphila impilo entle afane nooFriday xa enokuvuma ukuba
ngungcothoza.√√/ Emini ooFriday namahlakani akhe bazenza iinkokheli
zabantu, ebusuku baphethe imipu yokutshabalalisa umsinga
womzabalazo wabantu.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
10.12 UMfazwe lwafihleka kuye ulwazi lokuba uNokuzola usamthanda √√ /
UNokuzola akananto yakwenza noFriday √√ / UNokuzola uthwele umntwana
wakhe.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
10.13 Eholweni uMfazwe ufika uFriday ejikelise isandla kuNokuzola.√√ (2)
10.14 Ukuzithemba√√ / Ukungazoyikiseli√√/ UMfazwe akoyiki nto kuba uyazazi
ukuba ukhuselekile.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
10.15 Wenze ukuba sibambe amazinyo ukufika kukaFriday namahlakane
akhe kwabaw’ uGaba bexhobe befohlele, uMfazwe ekwakulo mzi.√√/
Ukungaxhobi kukaMfazwe ejongene nabantu abaxhobileyo kuko
okubangela unxunguphalo.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 16 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
ICANDELO C: IDRAMA
UMBUZO 11 (UMBUZO OMDE)
AMAZA - ZS Qangule
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• Yinyaniso ukuba abalinganiswa abathile baguquke izimilo zabo ngenxa yokutshintsha
kwamaxesha nokudlelelelwa kwabo ekuxhamleni amalungelo abo. Oku kuthe
kwaneziphumo ezibi kulo mdlalo.
• UDanile wendisela uNamhla kuSidima njengoko yayiluxanduva lwakhe ukwenza oko
njengomzali.Oku uNamhla ukukhaba ngawo omane ngenxa yexesha aphila kulo.
• Kuye oku kubonakalisa ukuba ulivinjiwe ilungelo lokuzikhethela umntu anqwenela
ukwabelana naye ngobomi.
• UNamhla ubonakalisa ukuwuchasa lo mtshato ngokuthi abe nomsindo,
ukunxunguphala kwanokuxheleka emoyeni. Oku ukuphuhlisa ngeentetho nangezenzo
zakhe.
• Ubonakala engqunga endlwini yakhe yokulala kokwabo, uthi esemnyango abe
esefesitileni. Mve xa athi, “Yena lo vunxu usisizothezothe!
Ngahle uphele loo mtshatwana iluthuthu.
Esona sambatho sobukhoka sesi!” (Nezinye iintetho
ezibonisa ukukhathazeka azisebenzisileyo)
• ULizo ufika entangeni kaNamhla kwaDanile amfake umsesane ukubonisa ukuba
uyamthanda ekwambanga ukuba ngowakhe nangona kokwabo enyanzeliswa
ngoSidima. Kucaca mhlophe ukuba uNamhla yena uzithandela uLizo Vaxa.
• Ngokwenkcubeko yethu kulindeleke ukuba intombi esele ilotyolwa ichule ukunyathela
kuba ngumfazi wamaThile lowo. Sibona uNamhla evulela entangeni ndoda yimbi de
wabhaqwa emhokamhokana nayo. Esi senzo sibonisa ukulwa nokunyhashwa
kwelungelo lakhe lokuzikhethela umntu amthandayo.
• UDanile uyavutha ngumsindo kuba ebona uNamhla noLizo bethandana entangeni
kaNamhla. Esi senzo sibonakalisa ukunyhashwa kwelungelo lakhe njengomzali
owendisayo nosabambelele kumasiko nezithethe zakwaNtu.
• Uthi akungaboni ngasonye noNamhla uDanile abhenele kumaBhele ngokubanzi
ngethemba lokubuyisela ilungelo nesidima sakhe sobuzali. Idale umnqa into yokuba
amaBhele angaboni ngasonye kulo mba wambi exhasa uNamhla ekunyhasheni
ilungelo likaDanile. Oku kwenziwa kukutshintsha kwamaxesha.
• Ukungawufuni kwakhe uNamhla lo mtshato ukubonakalisa nangethuba sele
etshatiswe ngenkani noSidima. Oku ukubonisa ngeentetho zakhe kuSidima
ngobusuku ekwakuza kusa ebuyela eRhawutini uSidima. Mve xa athi,
“Ngelingagwegweleziyo, nangantyuntyiyo ndithi ndikhulule, ndilibale”.
• USidima naye ube lixhoba lokutshintsha kwamaxesha ngokubonelwa umfazi.
• UNamhla uthandana phandle noLizo, akabakhathalelanga abantu bomzi wakhe
ngakumbi uninazala uMaNdaba.
• Ukhaba ngawo omane kwakuthethwa ngesiko lokungenwa kuba ebhujelwe yindoda.
Le nto imenza uNamhla abonakale njengomlinganiswa ongenambeko ngokwendlela
athetha ngayo nabantu bomzi wakhe.
• UNamhla njengomntu weli xesha akakhange ayizilele ngendlela eyiyo indoda yakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 17 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• Akayamkeli kwaphela into yokungenwa ngomnye wabantakwabomyeni.
• Nalo mba wokungenwa uyibeka elubala into yokutshintsha kwamaxesha, oku
kubonakala kwindlela uNamhla athetha ngayo nabantu bomzi wakhe.
• Akayeki ukuthandana noLizo ngoku kanye azilileyo de alebele ngokuthi
akhulelwe esemzini.
• Zonke ezi ziganeko zingentla kwelinye icala zibonisa ukuphucwa kukaMaNdaba
uxanduva lwakhe lokuba nguninazala kaNamhla.
• Kwelinye icala uLizo naye ubonelwa umfazi ngokwenkcubeko okanye isithethe
sakwaNtu ngabazali bakhe, oku akakuginyi kwaphela njengoko ephila kula
maxesha, ufuna intombi esenyongweni kuye uNamhla. Oku kubonelwa kudala
intiyo netyheneba ngakuZodwa umkakhe. ULizo ubona uZodwa njengomntu
olivila nolixelegu. Emva koko umnika uphuma-phele emzini wakhe.
• Akuba egxothiwe uZodwa uya eRhawutini nto leyo eyabangela ukuba uLizo
amlandele ukuze afike amdubule kunye noSidima.
• Sekunjenje nje kwelinye icala uZodwa Zazile naye wendiselwa kuLizo kuba
ekhulelwe nto leyo nayo ebonakalisa ukutshintsha kwamaxesha.
• ULizo ubuyela kuNamhla ongumfazi kaSidima kwaye ebonakalisa phandle
ukuba bayathandana.
• Akaboyiki abantu bomzi kaNamhla kuba uthetha unothanda kubo, akazihoyi
iintetho abazenzayo nto leyo ekwabonisa ukutshintsha kwamaxesha koko ulwela
ilungelo lakhe lokuzikhethela umfazi amthandayo nelithe lanyhashwa.
• Baxolele ukujinga iliso benoNamhla kunokuba bayeke ukuthandana. Yiloo nto
ebangela ukuba nokuba sele bebhaqwe ngabantu abadala bangadani basuke
baphendulane nabo ngokungekho similweni.
• Kuyo yonke le nto yenziwa sesi sibini akukho uyibona ingafanelekanga koko
benza nantoni na ekholisa iintliziyo zabo.
• Oku kutshintsha kwamaxesha kube ngunozala wokusweleka kwabalinganiswa
abathile bengenatyala abafana noZodwa waseBhayi noSidima ngabula bona
kodwa eneneni inguDuma iwele likaSidima.
• Nangona bezame kangangoko ukulwela amalungelo abo okuzikhethela
abawavinjiweyo uNamhla noLizo abazange bade batshate ngokusesikweni.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkelwa)
[25]
UMBUZO 12 (UMBUZO OMFUTSHANE)
AMAZA - ZS Qangule
12.1 Usentangeni yakhe kowabo.√/ kwaDanile.√/ egumbini lakhe.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
12.2 “...ngathi yeyamajoyini”.√ (1)
12.3 Kuthethwa ukuba akayonwabelanga into yokuzalwa ngabantu ababomvu√
/ abangafundanga.√ / Utshatiswa ngenkani nomntu ongamthandiyo.√ /
Sibonakalisa ukuqalekisa abazali bakhe√ / ukubajongela
phantsi√ / ukungabakhathaleli.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 18 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
12.4 Ndiyangqina ukuba uphethwe njengenkedama√ / Unyanzelwa ngomtshato
angawufuniyo abazali benomdla wokufuna ikhazi.√
OKANYE
Andingqini√ kuba lisiko nesithethe samandulo sakwaNtu ukubonelwa
kwentombi.√
(Nayiphi na kwezi) (2)
12.5 Ivuselela ingcinga yokuba wayengawufuni umtshato wakhe noSidima.√√ /
Ivuselela ukuba wayenomsindo kuba engawufuni umtshato
awayenyanzelwa ngawo ngabazali bakhe.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
12.6 Sisiyolisi kuba kutyhileka izinto uNamhla ufumana unina omzalayo,
uMalimakhwe √√ / Abo bekucingelwa ukuba baswelekile basaphila
(uSidima noZodwa).√√ / Yintlekele - ULizo uyabanjwa√√, kukhutshelwana
kukhonjwane ngemipu. √√ / Yintlekele-siyolisi kuba kutyhileka izinto
uNamhla ufumana unina omzalayo, uMalimakhwe. √√ / abo bekucingelwa
ukuba baswelekile basaphila (uSidima noZodwa).√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
12.7 A.√ / Inqanaba lengabula-zigcawu.√ / A. Inqanaba lengabula-zigcawu.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
12.8 Njengomlinganiswa ohambela yonke imizi ngeenjongo zokuhambisa
ulwimi√√ / Njengomlinganiswa ohambela yonke imizi ethetha iindaba.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
12.9 Buchaphazeleke ngokuthi amaBhele aqhekeke kubini, izifundiswa
zixhasa uNamhla amaqaba axhasa uDanile.√√ (2)
12.10 Ndiyawuxhasa kuba ngumtshato osekwe ngabazali ngokwenkcubeko
yethu √√
OKANYE
Ndiyawugxeka kuba awusekwangwa phezu kothando koko unyanzelwe yiyo
naloo nto ungaphumelelanga.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka) (2)
12.11 Umxholo wale ncwadi ungowokubonelwa kweentombi nokuhlolelwa
kwabafana. UNamhla yintombi ephila kumaxesha okhanyo ngoko ke
akahambisani nesi sithethe.√√ (2)
12.12 UNodabephi akanandawo isisigxina ahlala kuyo kuba kufuneka apha ebalini
ezazile iindaba zala makhaya onke.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 19 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
12.13 Bobabini batshate nabayeni abangabathandiyo.√ / Bobabini abanyanisekanga
emitshatweni yabo.√ / Bobabini baphethe bengahlali nabayeni babo behlala
nabantu abathandana nabo.√ / bobabini abonwabanga kule mitshato yabo. √ /
bobabini banabantwana bangaphandle emitshatweni.√
(Naziphi na ezimbini kwezi) (2)
12.14 Isixelela ukuba usentangeni kaNamhla ngokungekho mthethweni kwaye
unexhala.√ (1)
12.15 Umfundisi uZazile usebenzisa umbulali ‘kaSidima’ onguLizo ukuba
afunde iBhayibhile.√√ (2)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 20 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
UMBUZO 13 (UMBUZO OMDE)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• Yinyaniso ukuba abalinganiswa abathile badlelelelwe ekuxhamleni amalungelo
abo. Oku kuthe kwaneziphumo ezibi kulo mdlalo.
• Ilungelo lokuba ngumnini-mhlaba abantsundu baliphuciwe ngamadlagusha
ngondlela mnyama kuba simva uMaqoma ekhathazwa kukubakude kwabo
namangcwaba ooyise kuba basuswa kuloo mihlaba ngenkani.
• USomerset wenza inquleqhu yokufuna ukususa uMaqoma kumhlaba akuwo.
• Le mihlaba ooFiliphu bebeyifumana ngokuthi bathi bacelela ukwakha icawa,
bafuna indawo yokubeka abantu abaguqukileyo.
• Oku kubiwa kwemihlaba nemfuyo kudale iimfazwe, uMaqoma uyalela
abavunduzi baye kulanda iinkomo ezibiwe ngamadlagusha ngobusuku
batshabalalisa kuloo mizi babesiba kuwo. UMaqoma uyalela ukuba balwe xa
behlaselwa.
• UMaqoma ulwela amalungelo akowabo xa esithi, “uthi mandicimele na ndibe
ngathi andiboni xa umhlaba wakowethu utyiwa ndihleli?”, “ Uthi mandivale
amehlo na xa amaphece eenkabi zakowethu esihla ngeentlambo?” “Uthi
mandibe kobentlombe na xa amasiko isithethe nesintu sakowethu sibhunyulwa
kuthi? Nakanye….”
• Kwakhutshwa umthetho yirhuluneli wokuphelisa amakhoboka, uSomerset ube
bukrikriza ngulo mthetho esithi ucinga iinzima abaza kuziva xa ekhululwe
amakhoboka, ucinga nemisebenzi eyenziwa ngala makhoboka.
• UKondile yena ucela umhlaba wokwakha indlu yecawa nesikolo sokufunda
nokubhala ibhayibhile.
• USomerset ujongela phantsi ulawulo lwabamnyama xa engayiboni into yokuba
uMaqoma achophele ityala lomBrithane.
• UFiliphu usingela phantsi inkcubeko yabamnyama ngelithi yintlalo
yokuzibhubhisa.
• Abafazi abaguqukileyo abafana nooMamCirha abasasili emizini yabo abaqabi
naxa kusiyiwa emidudweni. Abefundisi loo nto bayibona njengobuhedeni.
• Abafazi baguqulwa amagama banikwa awobuKrestu umz. Inkosikazi
kabaw’Mntlane enguNowayini bamthiye igama lokuba nguMary.
• Ukusingelwa phantsi kwenkcubeko yabantsundu ngabamhlophe kubangele
ukuba abafazi bangawahloniphi amadoda abo nemizi yabo.
• URufus simbona efaka isimangalo kuSomerset esithi ubalekwe likhoboka lakhe
uToli elimbele izinto ezininzi eberhweba ngazo waze wathi akumfumana
wamtywatyusha ngokungena lusini nto leyo engamkelekanga ngokwamalungelo
oluntu.
• Ungumrhwebi ongakhathalele nto yimbi ngaphandle kokuqhatha abantu
abathengisele izinto ezimbi nezingenaxabiso, umzekelo: izinto ezikhazimlayo
ezifana namacici, iibhengile nempahla enxitywayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 21 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
• URufus usoloko ecingela isiqu sakhe kuphela, engamkhathalelanga omnye
umntu kuba uthi ehleli nje abe abantu ebaqhatha ebathengisela le mpahla
ayithengisayo, ayikho enye into ayikhathalele ngaphezu kwenzuzo engenela
isiqu sakhe. Yonke into uyithatha lula kuba simva esithi xa efile ke ngoku
uBawana makuxelelwe zonke iinkosi ukuba mnye umntu onelungelo lokuphatha
nokwavunyiweyo sisizwe kwindawo yale nkosi nguQuka.
• UFiliphu uthi xa embuza uRufus ukuba uwahlawule malini na la madoda
ebemsebenzela afumanise ukuba ebengawahlawuli koko ebawanika ukutya
neempahla njengoko athi yayizizigqibo zabo ezo.
• Kulapho uFiliphu asuke wamxelela eziqhitsini ukuba makathi esiya kula madoda
ebawasebenzisa abe selungise imali yawo yokuwahlawula ngazo zonke ezi
ntsuku ebemsebenzela.
• Utsho esithi ukususela ngoku makawaxelele esiva naye ukuba uza kuwahlawula
imali ethile yaye engafuni ngxoxo ngaloo nto.Ukunyhashwa kwamalungelo
abantu abamnyama kubangele ukuba kungabikho mvisiswano phakathi
kwabantu abamhlophe bodwa.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkelwa)
[25]
UMBUZO 14 (UMBUZO OMFUTSHANE)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! - BB Mkonto
14.1 Kukuthinjwa kwemfuyo√ / ukubulawa kwabantu√ / nokutshiswa kwemizi.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
14.2 ‘Zifaka umlilo esikhumbeni sosana, esebhinqa nesendoda
ngokungenamkhethe’.√ (1)
14.3 “Akayithandi into embi √ / uyithiyile impalalo-gazi.√
(Nayiphi na kwezi) (2)
14.4 A.√ / inqanaba lokujiya kwezinto.√ / A. inqanaba lokujiya kwezinto.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
14.5 Ndiyangqina kuba uthi uMaqoma “siyohlwaya kuba sifuna ukuba aba
baphathi bayo baqiqe.”√√ / Kuba uthi “Hayi Tshawe mfondini! Mus’
ukwenjenjalo! Yimiphefumlo engenatyala leyo.”√√ Utsho ngomlomo wakhe
ukuba makungabulawa mntu.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 22 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
14.6 Yeyabantu abamhlophe abanokuthi bachaphazeleke kuhlaselo.√ /
Yeyamajoni kaSomerset neentsapho zawo.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
14.7 Njengomlinganiswa othanda imfazwe.√ / Njengomlinganiswa ogazi
liqhumayo.√ / Njengophumasilwe√ / Njengekroti√
(Nayiphi na kwezi) (1)
14.8 Idale imisindo nenzondo ebangele ukuba kubekho iimfazwe.√√ / Idale
ubutshaba nentiyo phakathi kwabo. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
14.9 UKondile njengomntu onolwazi lwentlalo yamaXhosa usebenzise olo
lwazi ngokungena ngenkosi uNgqika ukukhupha uMaqoma kumhlaba ame
kuwo kuba esazi into yokuba uMaqoma uyamhlonela uyise.√√ (2)
14.10 Njengenkokeli nguye ova kuqala ubushushu.√√ / Njengenkokeli nguye
ongumabi wezitya.√√ / Uyindlalifa.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
14.11 Kukuphucwa kwabamnyama imihlaba, imfuyo yabo nokujongelwa phantsi
kwenkolo nenkcubeko yabo.√√ (2)
14.12 Ndiyayincoma kuba abefundisi bafundisa inkolo yobuKrestu, bavula izikolo,
abantu bafunda ukubhala nokufunda iBhayibhile.√√
OKANYE
Ndiyayigxeka kuba amaXhosa alahlekelwa yimihlaba etyebileyo
ahlala kwiindawo eziyimiqwebedu.√√ / Alahlekelwa yinkcubeko yawo
kwanemfuyo yawo.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
14.13 Yimvakalelo yomntu osemsindweni, olwayo.√√/ abonakalisa intiyo, inzondo
kwisenzo esenziwa ngabamhlophe kwabamnyama.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
14.14 Abonisa intshukumo nokuqhubekayo eqongeni√ / isimo sentlalo√
(Nayiphi na kwezi) (1)
14.15 Ungembali yesizwe samaXhosa√√ / Ungentlalo yobuKrestu
neyamaXhosa.√√ Ungendlela abantu abaNtsundu abahluthwa ngayo
imihlaba, baphucwa nenkcubeko yabo ngondlela mnyama.√√
(Nayiphi na kwezi) (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 23 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
14.16 UMaqoma uye wahlonipha ilizwi likayise lokuba abayeke abamhlophe
aye kuhlala nomntakwabo uTyhali.√√ / USomerset wakhupha incwadi
egunyazisa ukuba uMaqoma aphume kuloo mhlaba awayeme kuwo
ukuze unikwe amakhoboka phantsi kolawulo lukaKeyile.√√ / Usebenzise
ubunkenenkene bempilo kaNgqika ekunqandeni impalalo gazi.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 24 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
IRUBHRIKHI YOKUMAKISHA ISINCOKO SESIHOBE
IRUBHRIKHI ULWIMI Kugqwesile Kuphakamile Kuphakathi Kuyanelisa Kuzamekile Kunzima Akaphumelelanga
YOKUMAKISHA
ISINCOKO SESIHOBE Kunzima ukubona
ULWIMI Isakhiwo, Isincoko sakhiwe Isincoko sakhiwe Isakhiwo sicacile Bukho ubungqina Isakhiwo sibonisa Unikezelo aluniki ukuba isihloko
LWASEKHAYA uthungelwano ngokuthungelanayo. kakuhle. kwaye nezimvo besakhiwo uyilo oluxazalala. mdla. Ukusilela siphuhlisiwe. Abukho
nokunikezela. Intshayelelo Intshayelelo zilandelana esibonakalayo. Izimvo azibhalwanga kucwangciso ubungqina
10 AMANQAKU Ulwimi ithoni nesiphelo nesiphelo ngokufanelekileyo. Isincoko siyasilela ngokulandelelanayo. lukhokelela besicwangciso
nesimbo zigqwesile. Izimvo ziyancomeka. Izimvo Intshayelelo ekwakhiweni Kukho ubungqina ekuvubekeni sesakhiwo
ezisetyenzisiweyo zakhiwe kakuhle neengcinga nesiphelo kunye kwezimvo beziphene zolwimi. kwezimvo. Iziphene nolandelelwano
kwisincoko kwaye ziphuhliswe zilandeleka lula. neminye imihlathi ngokulandelelanayo Ithoni nesimbo zolwimi nesimbo lwezimvo. Isincoko
ngokucacileyo. Ulwimi, ithoni zilungiselelwe nangokunamathela- sokubhala zitenxile esingachanekanga asinayo imihlathi
Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala zanamathelana nayo. Iziphene kwiinjongo zobhalo zibangela ukuba esi nonamathelwano.
nesimbo sokubhala zingqinelana kakuhle. zolwimi zincinci, lwemfundo sincoko sibe Uwimi lufe amanqe.
ziphuhlile, ngokuchanekileyo Ukudweliswa ithoni nesimbo ephakamileyo sesibhalwe Ithoni nesimbo
ziyathabathekisa neenjongo kwezimvo sokubhala zithande yengqiqo Imihlathi ngokungenampumel sokubhala zixazalala
kwaye zigqwesile. zesincoko. kuyalandeleka. ukuchaneka ixazalala. elo. Imihlathi kwaye ziphume
Isinikezelo sihle. Ulwimi, ithoni ngokwanelisayo. ixazalala. ecaleni.
nesimbo sokubhala Imihlathi ithande Ayikho imihlathi
zikhangeleka ukuchaneka. nothungelwano.
zichaneke kakuhle.
UMXHOLO 7 6 5 4 3 2 1
Ukutolikwa 80 – 100% 70 – 79% 60 – 69% 50 – 59% 40 – 49% 30 – 39% 0 – 29%
kwesihloko. Ubunzulu
bengxoxo,
ukuzixhasa/
ukuzathuza
nokunamathela
kumxholo.
Kugqwesile 7
80 – 100% 8 – 10 7 – 7½ 7–8
Ubonakalisa ingqiqo
nolwazi olunzulu
ngesihloko, nemiba
yesihloko iphicothwe
ngokugqwesileyo.
Isincoko siphuhlile.
(90% + ukugqwesa
kwesincoko). Unike
uluhlu lwezimvo
oluphuhlileyo
noluxhaswa
ngokugqibeleleyo
kwitekisi. Ubonakalisa
ulwazi oluphuhlileyo
lwale jenri nomhobe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com25 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
Kuphakamile 6
70 – 79% 7½ – 8½ 7–8 6 – 7½ 6–7
Ubonakalisa ingqiqo
echanekileyo
ngesihloko. Imiba
yesihloko iphicothwe
ngokwanelisayo.
Isincoko sicacile.
Unike uluhlu
lwezimvo ezixhaswe
kakuhle kumhobe.
Ulwazi lwejenri
nomhobe
luyancomeka
kakhulu.
Kuphakathi 5
60 – 69% 7–8 6½ – 7½ 6–7 5½ – 6½ 5–6
Ubonakalisa ingqiqo
nokusiqonda kakuhle
isihloko. Uzamile
ukusicacisa isincoko
sakhe. Unike uluhlu
lwezimvo
ezivakalayo kodwa
azixhaswanga
ngendlela
egqibelelelyo. Ulwazi
lwejenri nomhobe
luyabonakala.
Kuyanelisa 4
50 – 59% 6–7 5½ – 6 ½ 5–6 4½ – 5½ 3–4
Uzamile
ukubonakalisa
ingqiqo malunga
nesihloko, kodwa
kukho imiba
engaphuhliswanga
ngokwaneleyo.
Amanye amanqaku
axhasa isihloko
ngokwanelisayo.
Izimvo ezininzi
zixhasiwe nangona
ubungqina buthanda
ukunganelisi ncam.
Lukho ulwazi
olusisiseko
lokuyiqonda le jenri
nomhobe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com
26 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
Kuzamekile 3
40 – 49% 5–6 4½ – 5½ 4–5 3½ – 4½ 3–4
Umbuzo uphendulwe
ngokuqhelekileyo
nangokungazimiseli
ngokupheleleyo.
Ingqiqo nokuqondwa
kwesihloko kuvezwe
kancinci ngoko
kukwitekisi. Umfundi
akakayilandeli
kakuhle le jenri
okanye umhobe.
Kunzima 2
30 – 39% 4–5 3½ – 4½ 3–4 1 – 3½
Akasilandeli tu
isihloko. Isincoko
sibonakalisa
ukuphindwa –
phindwa kwezimvo
kwaye sithanda
ukuphuma
emxholweni Akukho
zimvo ziphuhlileyo,
ingqiqo ixazalala/
nezimvo azixhaswa
kumhobe. Akanalo tu
ulwazi lwale jenri
nomhobe.
Akaphumelelanga 1
0 – 29% 3–4 1 – 3½ 0–3
Isincoko sifuna
ukungqinelana
nesihloko kodwa
izimvo kunzima
ukuzilandela okanye
zitenxile. Ufumene
ubunzima
ekuphenduleni
umbuzo. Izimvo
zakhe ezimbalwa
ezikhangeleka
zisemxholweni
azinakho ukuxhaswa
kumhobe. Akanalo tu
kwaphela ulwazi
lwale jenri nomhobe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 27 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemorandam
IRUBHRIKHI YOKUMAKISHA ISINCOKO SONCWADI LWENOVELI NEDRAMA
Qaphela umahluko wamanqaku abelwe umxholo nalawoabelwe isakhiwo nolwimi.
IIKHOWUDI NOLWABIWO- UMXHOLO [15] ULWABIWO -MANQAKU ISAKHIWO NOLWIMI [10]
MANQAKU Ukuchazwa kwesihloko: Ubunzulu bezimvo, ukuzathuza Isakhiwo sibhalwe kwaye
nokuqondwa kakuhle komsebenzi omiselweyo. sinikezelwe ngokungqinelanayo.
Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala.
Ikhowudi 7 Kuqwesile Ubonakalisa ingqiqo nolwazi olunzulu ngesihloko, nemiba yesihloko Kuqwesile Isincoko sakhiwe ngokuthungelanayo.
80 – 100% iphicothwe ngokugqwesileyo. Isincoko siphuhlile. (90% + ukugqwesa Intshayelelo nesiphelo zigqwesile.
12 – 15 kwesincoko). Unike uluhlu lwezimvo oluphuhlileyo noluxhaswa 8 – 10 Izimvo zakhiwe kakuhle kwaye
amanqaku ngokugqibeleleyo kwitekisi. Ubonakalisa ulwazi oluphuhlileyo lwale jenri amanqaku ziphuhliswe ngokucacileyo.
netekisi. Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
ziphuhlile, ziyathabathekisa kwaye
zigqwesile.
Ikhowudi 6 Kuphakamile Ubonakalisa ingqiqo echanekileyo ngesihloko. Imiba yesihloko iphicothwe Kuphakamile Isincoko sakhiwe kakuhle.
70 – 79% ngokwanelisayo. Isincoko sicacile. Unike uluhlu lwezimvo ezixhaswe Intshayelelo nesiphelo ziyancomeka.
10½ – 11½ kakuhle kumhobe. Ulwazi lwejenri nomhobe luyancomeka kakhulu. 7 – 7½ Izimvo neengcinga zilandeleka lula.
amanqaku amanqaku Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
zingqinelana ngokuchanekileyo
neenjongo zesincoko.
Isinikezelo sihle.
Ikhowudi 5 Kuphakathi Ubonakalisa ingqiqo nokusiqonda kakuhle isihloko. Uzamile ukusicacisa Kuphakathi Isakhiwo sicacile kwaye nezimvo
60 – 69% isincoko sakhe. Unike uluhlu lwezimvo ezivakalayo kodwa azixhaswanga zilandelana ngokufanelekileyo.
ngendlela egqibelelelyo. Ulwazi lwejenri nomhobe luyabonakala. 6 – 6½ Intshayelelo nesiphelo kunye neminye
9 – 10
amanqaku imihlathi zilungiselelwe zanamathelana
amanqaku
kakuhle. Ukudweliswa kwezimvo
kuyalandeleka.
Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala
zikhangeleka zichaneke kakuhle.
Ikhowudi 4 Kuyanelisa Uzamile ukubonakalisa ingqiqo malunga nesihloko, kodwa kukho imiba Kuyanelisa Bukho ubungqina besakhiwo
50 – 59% engaphuhliswanga ngokwaneleyo. Amanye amanqaku axhasa isihloko esibonakalayo.
ngokwanelisayo. Izimvo ezininzi zixhasiwe nangona ubungqina buthanda 5 – 5½ Isincoko siyasilela ekwakhiweni
7½ – 8½
ukunganelisi ncam. Lukho ulwazi olusisiseko lokuyiqonda le jenri netekisi. amanqaku kwezimvo ngokulandelelanayo
amanqaku
nangokunamathelanayo. Iziphene
zolwimi zincinci, ithoni nesimbo
sokubhala zithande ukuchaneka
ngokwanelisayo. Imihlathi ithande
ukuchaneka.
Ikhowudi 3 Kuzamekile Umbuzo uphendulwe ngokuqhelekileyo nangokungazimiseli Kuzamekile Isakhiwo sibonisa uyilo oluxazalala.
40 – 49% ngokupheleleyo. Ingqiqo nokuqondwa kwesihloko kuvezwe kancinci Izimvo azibhalwanga
6–7 ngoko kukwitekisi. Umfundi akakayilandeli kakuhle le jenri netekisi. 4 – 4½ ngokulandelelanayo. Kukho ubungqina
amanqaku amanqaku beziphene zolwimi.
Ithoni nesimbo sokubhala zitenxile
kwiinjongo zobhalo lwemfundo
ephakamileyo yengqiqo Imihlathi
ixazalala.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 28 DBE/Novemba 2013
NSC – Imemoranda
Ikhowudi 2 Kunzima Akasilandeli tu isihloko. Isincoko sibonakalisa ukuphindwa – phindwa Kunzima Unikezelo aluniki mdla. Ukusilela
30 – 39% kwezimvo kwaye sithanda ukuphuma emxholweni. Akukho zimvo kucwangciso lukhokelela ekuvubekeni
ziphuhlileyo, ingqiqo ixazalala/nezimvo azixhaswa kumhobe. Akanalo tu 3 – 3½ kwezimvo. Iziphene zolwimi nesimbo
4½ – 5½
ulwazi lwale jenri netekisi. amanqaku esingachanekanga zibangela ukuba
amanqaku
esi sincoko sibe sesibhalwe
ngokungenampumelelo. Imihlathi
ixazalala.
Ikhowudi 1 Akaphumelelanga Isincoko sifuna ukungqinelana nesihloko kodwa izimvo kunzima Akuphumelelanga Kunzima ukubona ukuba isihloko
0 – 29% ukuzilandela okanye zitenxile. Ufumene ubunzima ekuphenduleni siphuhlisiwe. Abukho ubungqina
umbuzo. Izimvo zakhe ezimbalwa ezikhangeleka zisemxholweni azinakho 0 – 2½ besicwangciso sesakhiwo
0–4
ukuxhaswa kumhobe. Akanalo tu kwaphela ulwazi lwale tekisi nejenri. amanqaku nolandelelwano lwezimvo. Isincoko
amanqaku
asinayo imihlathi nonamathelwano.
Uwimi lufe amanqe.
Ithoni nesimbo sokubhala zixazalala
kwaye ziphume ecaleni.
Ayikho imihlathi nothungelwano.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2014 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata