Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2013
AMANQAKU: 70
IXESHA: 2 iiyure
Olu viwo lunamaphepha ali-13.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2013 papers 





View all





isiXhosa HL Grade 12 NSC November Exams 2013 Question Paper
Grade 12 isiXhosa HL question paper from the NSC November Exams 2013, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2013 · isixhosa. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2013
- Exam period
- NSC November Exams
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 1.7 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC November Exams 2013
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2013
NSC
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Isishwankathelo (10)
ICANDELO C: Ulwimi (30)
2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.
3. Phendula YONKE imibuzo.
4. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
5. Krwela umgca ekupheleni kwecandelo ngalinye.
6. Nombola impendulo nganye kanye ngokwendlela enonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
7. Shiya umgca emva kwempendulo nganye.
8. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
9. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
10. Uyacetyiswa ukuba icandelo ngalinye ulabele ixesha ngolu hlobo:
ICANDELO A: imizuzu engama-50
ICANDELO B: imizuzu engama-25
ICANDELO C: imizuzu engama-45
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2013
NSC
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
ISICATSHULWA A
1.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
IINTATYANA EZIKUDE ZINGAMASITHELA
1 Ikhaya likhaya namanxeba abotshwa ekhaya. Ungafanelana usiya
kwiimbombo zone zomhlaba uzingela indlu kanomyayi, kuba akusayi
kuze uyifumane indawo edlula ikhaya. Kuphakathi kwabazali kuphela
apho nomntwana alilela into ayifunayo, kuba ukuba usemzini unxubela
ukugoduka. Kusekhaya apho athi umntwana ebekruqule enqandwa
ebubini imihla yonke ahlelwe yinkathazo, enzakale okanye alimale,
kodwa uyibone ithontsiza iinyembezi indoda, isiwa ngapha nangapha
ide ichithe yonke into isale ingumpha ochutywe walahlwa.
2 Amafu esibhakabhakeni siwabona equkuqela esiza emhlabeni
engamathontsi kodwa iqondo lokugqibela kukuphindela
esibhakabhakeni apho iwawo likhona. Lithole lerhamba elifela
esithubeni nalo ngenxa yokuba lingenasigxina sakhaya kwamhla
kwasekwa iinduli neentaba.
3 Amazwi kaJwarha ayehleli entliziyweni kaDingezweni. Amtsho wamana
ecinga ngewabo ubusuku nemini. Ngeli xesha wayesaziwa
ngobungqwanyalala nokuswela inceba kulo lonke elaseDlokweni. Le nto
yabangwa yindlela awaphathwa ngayo eGoli nakuzo zonke ezi ndawo
wayehamba kuzo. Kaloku wayeseRoma nje, wayexhentsa etshila
ngezidanga zamaRoma. Wayeyithabathe ngeenyawo ezinkulu yonke
into.
4 Wayezondene nomntu enenqala nenzondo yemfene ngenxa yempatho
awayifumana emntwini naye. Ngenxa yale nto wangenwa buburhumsha
obungathethekiyo. Wayesilwa umhla nezolo ezele izinxenxe neenduma
ewonke. Imela naye yayingumtya nethunga engumayitshe osoloko
efuna undikho. Waqala waziwa ngokuba nguMajongwayinjini, kuba
ehambe iindawo ezininzi walikha amakhenke ilizwe, nangoku
esajongwe kukubheka phambili, kuba ilizwe libanzi. Kwaya kwaya
ezibalula urheme waziwa ngokuba nguMajor Reward Elgin. Kaloku eli
gama lithi, 'Reward' naxa esiNgesini lithetha umvuzo nje, ezincwadini
zoburhumsha lithetha umntu ozondwa kuzo zonke iindawo. Lalikwavela
kuMajongwayinjini.
5 Wathi naxa wayezenza ezi zinto yabe intliziyo yakhe imjikajika, isazela
sakhe simxelela, simgweba ubusuku nemini. Waqala walikhumbula
iphupha awaliphupha kwelaseMlungwini angazange alinanze. Yamtya le
ngcinga iintsuku ngeentsuku. Umbilini wamtsho wangenwa
bubuphakuphaku nophaphazelo akulala.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2013
NSC
6 Wayesithi akulala aphuphe uyise emphuthumile, ngathi yena uyala
ukugoduka. Le nto yamangalisa, kuba wayengakholwa ukuba uyise
angabuya amamkele. 'Ingaba watshaba nyaniso ubawo?' wamana
ezibuza esitsho uDingezweni. Maxa wambi wayesithi, 'Kanene le nto
iliphupha yinyaniso?' Zamana zimfikela ezi ngcinga. Aqala amkrekretha
amazwi kanina ephupheni, ada athi kratya akuwathelekisa namazwi
kaMfeketho. Eyona nto yayimdla sisazela sokuba eqonda ukuba ngaloo
ndlela wayehamba ngayo wayezinyulele intlanganiso yamatyala kanye.
Owu! Wayede abe ngathi uyayibona loo mini ibuhlungu.
7 'Nangoku! Iphupha bubuxoki obuphindaphindeneyo. Tyhini umama
ukuxoka nasephupheni! Ndim lo ndaphupha isiporho, ndada ndaphantsa
ukufa kukoyika kanti yonke loo nto ngamampunge. Kwakusemini ilanga
liwuhlabile umhlaba kodwa ndaphupha kusebusuku. Ngoku sekuntsuku
ndimana ndiphupha ubawo endiphuthumile kodwa ndim lo ndiselapha
kunjalo nje angathini ukundiphuthuma ubawo wandigxotha,
wandihlamba nje? Khangela ke ubuxoki bephupha budandalazile. Inye
kuphela inyaniso, yile yokuba iphupha ngamampunge,' watsho exoxa
eziphendula. Wayehluphekile umfana, uMajor Reward Elgin, ngabula
basebenzi baseDlokweni.
8 Wayesithi akucinga ngendlela ebuhlungu awahamba ngayo oko wemka
kowabo idandatheke intliziyo yakhe. Wayezicinga neentshwabulo
ezininzi ezawa phezu kwakhe engenzanga nto mntwini yena.
Wayesoloko ekhalazela ukoniwa kwakhe ngabantu yena ezama
ukuzibeka. Oko koniwa ngamanye amaxesha yayikukusuka afune into
yomnye ngenkani, athi akwala lowo abe ke umonile uDingezweni
ngokwenje njalo.Uya kuluthwala ke uxanduva ade athi shu Nonkantsi.
............................................................................................................
9 Kwakusithi kwakufa umntu ongaziwayo apho avela khona bazityhuthule
iimpahla zakhe. Wayesithela ngesebe lenkawu esithi yena wabelwa
imali eGoli kanti yena wenza umsebenzi omhle eluntwini – lo
wokulondoloza iimpahla zabafi ukuze zingabi ngutyhirha esithubeni,
kuba loo nto sisono. Wayedla ngokuba nethemba sakuhla entungo
isigcawu, ecinga ukuba uza kufumana incwadi evela kuNomzamo.
Ngezi mini wayengakhumbuli kancinci kowabo ekhumbula ikakhulu
uNomzamo, ethe phithi thwanga kodwa ezibambile, ebaleka izigxeko.
Wayeyikhumbula iMnandizonka, izwe lokuzalwa kwakhe, isithwe ziinduli
neentaba, ubude bamathafa benze umsantsa phakathi kwakhe nayo.
Wayelifuna igqirha elinokumthi cho abe nokuphumla koko kukrekrethwa
ngumvandedwa. Wavakala eyikhumbula ingoma eyayidla ngokuculwa
yikwayala enkulu yeso sikolo saseMnandizonka ekuthiwa yiPaul Xiniwe.
..............................................................................................................
10 Nanga amazwi awayesuka amtsho uDingezweni aziqonde ukuba
uxheleke ngaphakathi: 'Hay'ezi ntaba kwanaz' ezi nduli. Zindisithile
ndiyahlupheka.'
[Sicatshulwe kwincwadi ethi, UDINGEZWENI, ebhalwe ngu:
PT Mtuze, amaphepha 132–135 saze sahlelwa]
1.1.1 Ubaluleke ngantoni umzali ebomini bomntwana ngokwakwesi
sicatshulwa? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2013
NSC
1.1.2 Khankanya umqondiso ube mnye awusebenzisileyo umbhali
wesicatshulwa xa athetha ngokubaluleka kwekhaya. (2)
1.1.3 Ingaba umbhali wesi sicatshulwa ufuna sicinge ntoni ngeGoli xa
esithi, 'kaloku wayeseRoma nje, wayexhentsa etshila ngezidanga
zamaRoma?' (2)
1.1.4 Bungqina buni obuvelisa ukuba uDingezweni wayesoloko esilwa?
Nika izinto zibe MBINI ukuxhasa oku. (2)
1.1.5 Chonga kwisicatshulwa isafobe esithetha into enye nesi, 'intlaka
nexolo'. (1)
1.1.6 Bonisa ukufaneleka kwegama u 'Reward' kuDingezweni. (1)
1.1.7 Igama 'amkrekretha' ngokwesicatshulwa lithetha ukuba:
A Amonwabisa amazwi kanina.
B Amngcungcuthekisa amazwi kanina.
C Amvuselela amazwi kanina.
D Amkhuthaza amazwi kanina. (1)
1.1.8 Yintoni awayezikhohlisa ngayo uDingezweni xa wayedukisa
amaphupha awayemvelela? (1)
1.1.9 Ngokwesicatshulwa isigcawu singumqondiso wantoni? (1)
1.1.10 Caphula kwisicatshulwa into ebonisa ukuba uDingezweni
wayemthanda ngokungazenzisiyo uNomzamo. (1)
1.1.11 Cazulula le ntetho kaDingezweni ethi 'wayezicinga neentshwabulo
ezininzi ...' (1)
1.1.12 Kwizinto zonke ezimbi awayezenza uDingezweni wayenendlela
azithethelela ngayo. Xhasa oku ngento ibe nye awayedla
ngokuyithetha. (1)
1.1.13 Zintoni ezazahlule uDingezweni nekhaya lakhe iMnandizonka
ngamaxesha eenkumbulo? (1)
1.1.14 Yayivuselela ntoni ingoma kuDingezweni ngexesha wayetshiphile. (1)
1.1.15 Gqibezela le ntetho ilandelayo:
Iintaba ezikude ngamasithela ezikufuphi ... (1)
1.1.16 Athi amaciko, 'xa ingqeqesho yomzali ikuphosile ubomi yeyona
titshala inkulu.' Ngqina oku ujonge uDingezweni. (2)
1.1.17 Bonisa indlela igama likaDingezweni elinxulumana ngayo nezinto
ezimehleleyo kwesi sicatshulwa. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2013
NSC
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
1.2 Qwalasela lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
1.2.1 Lwalamano luni olunokuba phakathi kwesi sibini sikulo mfanekiso?
Xhasa impendulo yakho. (2)
1.2.2 Uvuselela eyiphi ingcingane umfoti ngalo mfanekiso womntu
obhinqileyo onceda umntwana kumsebenzi wesikolo? (2)
1.2.3 Ngokomfanekiso inkxaso efunyanwa yile ntombazana inafuthe lini
kuyo? (2)
1.2.4 Wena mfundi ufunde ntoni kwezi zicatshulwa zibini u-A no-B? (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2013
NSC
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
ISICATSHULWA C
Funda ngocoselelo ISICATSHULWA C esingezantsi. Kwesi sicatshulwa kunikwa
iingcebiso zokulondoloza imali.
QAPHELA: Kulindeleke ukuba wenze oku kulandelayo:
• Shwankathela ngawakho amazwi ngezivakalisi ezipheleleyo, ungadluli
kumagama angama-70.
• Esi sicatshulwa simalunga neengcebiso zokulondoloza imali.
• Ungashwankathela ngeengongoma ezisi-7 OKANYE ngomhlathi.
• Akulindelekanga ukuba ubhale isihloko sesishwankathelo.
• Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu
zobhalo nococeko.
• Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.
YITYA UBEKA – AKUSAYI KUZISOLA
Mayicace zisuka nje into yokuba xa kuthethwa ngokulondolozwa kwemali akutshiwo
ukuba imali le mayingawenzi umsebenzi wayo. Akho amagqolo axolele ukudlakazela
nokuthwaxwa yindlala kunokuba kuchukunyiswe imali yawo eseluvalelweni.
Kuyafuneka ukuba umntu atye, anxibe abe nayo nendawo yokuqhusheka intloko
kungenjalo singaba asiyazi eyona nto siyenzayo. Into emandla apha nefuna
ukugxininiswa yeyokuba iqhosha eli makungafekethwa ngalo koko malisetyenziswe
ngobungcathu likokoswe.
Ingaba mhlawumbi umntu angaqala xa abudala buthini ukulondoloza imali, kwaye
ndlela zini ezikhoyo angathi ngazo akwenze oko? Apha esiXhoseni sinentetho ethi
'bagotywa bebatsha' nendicinga ukuba yeyona ifanelekileyo kwesi sithuba. Isithethe
sokuvalela imali singaqalwa umntwana eselula akhuliswe ngaso ade afikelele
kwixabiso lokuba angaziqhubekela ngokwakhe. Zikho iinkonkxana ezilungiselelwe
abantwana ezinomngxuma omxinwa wokufaka imali nezifumaneka ikakhulu kwiivenkile
ezithengisa izinto zokudlala. Qho umntwana ephiwa imali uyifaka kule nkonkxana ide
izale ithi ntli. Umthetho wayo le nkonkxana iqhalwa ngoDisemba phambi komhla
weKrismesi ukwenzela ukuba umniniyo akwazi ukuzithengela iintwana-ntwana
zabantwana. Le nto imenza umntwana alibone ixabiso lokuvalela imali azingce
ngokuba ekwazile ukulondoloza imali ixesha elingangonyaka.
Uthi akufikelela kwixabiso elithile umntwana ayishiye ngoku inkonkxa aqhelaniswe
nencwadana yokuvalela yasebhankini. Kaloku ngoku nemali le ayiphiwayo ayisezo
nkozo kuphela seyithande ukuxuba namaphepha aliqela. Akusathathwa kufakwe nje
ngoku kufuneka kuqala kuzaliswe amaphepha athile aza kuhamba nale ncwadana
nemali, kugximfizwe kusayinwe. Incwadana yebhanki ihlala kuye hayi emzalini wakhe.
Ibhanki yeyona ndawo ifanelekileyo yokugcina nokuthenga izabelo kwiibhanki
nakwiinkampani ezinkulu. Izabelo usengazithenga zibe ninzi ngexesha elinye.
Uyakwazi nokuthenga izabelo oza kumana uzihlawulela imali qho ngenyanga kude
kuphele ixesha elibekiweyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2013
NSC
Ezilokishini, ezilalini naphakathi ezidolophini kukho imibutho ngemibutho ekhoyo
yabahlali eenjongo zayo zikukukhuthaza abantu ukuba balondoloze imali. Ungeva
kukhalwa ngemigalelo, ngemibutho yokuthenga ukutya, ngezitokfela, ngombutho
wamathile, njalo-njalo. Wena mntu ubukade unamathandabuzo ngolondolozo mali
ndiqinisekile ukuba ngoku nje utsha ziintambo ufuna ukuba nawe igama lakho libhalwe
kwezo ncwadi zasebhankini.
[Sicatshulwe kwincwadi ethi, Unambitheko, ebhalwe ngu:
M Yekela, amaphepha 86–91 saze sahlelwa]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2013
NSC
ICANDELO C: ULWIMI
UMBUZO 3: UKUCAZULULA ISIBHENGEZO-NTENGISO
ISICATSHULWA D
Funda esi sibhengezo-ntengiso singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
KWAZONDLEKILE
SIZIDLA NGOKONDLA!
Ucinga ukuba ngumfama okanye ufuna ukwenza imicimbi yekhaya?
Nxibelelana nathi ngokukhawuleza
Sineyodidi imfuyo.
Ungangumfama ozingcayo nowaziwayo ngeenkomo zethu zobisi nezenyama.
Iminyanya ingakukhusela ngephanyazo maxa onke xa
unokusebenza ngeenkomo zethu. Fumana isidima ngokufuya iihagu zethu
ezityetyisiweyo neenkukhu zodidi!
Thenga iinkomo ezilishumi, sikunike ithole simahla!
Ntyuntya ukudibana noMatyeko kule dilesi;
1 .1.17Sjingolweni Street, Ntselamanzi, Alice
Nxibelelana nathi ku 071 234 6748 kungenjalo ku wena.nam@gmail.com
3.1 Kunagalelo lini ukusetyenziswa kwemifanekiso kwesi sibhengezo-ntengiso? (1)
3.2 Esi sibhengezo-ntengiso sijoliswe koluphi udidi lwabantu? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2013
NSC
3.3 Siphuhlisa ntoni isihloko sesi sibhengezo-ntengiso? (1)
3.4 Sisetyenziselwe ukubonisa ntoni isakhi u-nga kwisenzi, 'ingakukhusela'? (1)
3.5 Xela islogani sesi sibhengezo-ntengiso. (1)
3.6 Chonga igama elibonisa ukuba abathengi mabangachith' ixesha. (1)
3.7 Umbhali wesibhengezo-ntengiso xa esithi, 'Thenga iinkomo ezilishumi
sikunike ithole simahla!' usebenzise isakhono:
A Sokunyanzelisa abathengi?
B Sokutsotsa abathengi?
C Sokuloba abathengi?
D Sokugxotha abathengi? (1)
3.8 Ingaba ukusetyenziswa kwebinzana 'Iminyanya ingakukhusela ngephanyazo
...' lunganafuthe lini? (2)
3.9 Gqibezela esi sivakalisi silandelayo:
Inkomo eyehlisayo kuthiwa yi ... (1)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2013
NSC
UMBUZO 4: CAZULULA IKHATHUNI
ISICATSHULWA E
Qwalasela le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
1 2
3 4
[]
5
Wena ke sibhanxandini uza kuya
kuhlala entolongweni!
6
[Icatshulwe kwimagazini iBona kaDisemba 2006 iphepha 107]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2013
NSC
4.1 Umbhali wale khathuni ngu:
A Rasta Dube
B Shoti Mali
C Themba Siwela
D Stix Tosh (1)
4.2 Chonga izinto zibe-2 ezibonisa ukuba kule khathuni kuthethwa ngexesha
lolonwabo. (2)
4.3 Yintoni enokwenza umnxulumanise nenkolo yobuKrestu omnye wabantu
abanika uShoti izipho? (1)
4.4 Ukusetyenziswa kwegama 'intaphane' nguShoti kunika yiphi intsingiselo
malunga nezipho eziza kufunyanwa ngaMajimbos? (1)
4.5 Isakhi u-ndini kwigama 'sibhanxandini' sisetyenziselwe ukuveza eyiphi
intsingiselo? (1)
4.6 Sizathu sini esibangela ukuba igama i'Bona' libhalwe ngoonobumba abakhulu
kule khathuni? (1)
4.7 Yintoni enokukwenza ufikelele kwisigqibo sokuba ezi zipho zaziqokelelwa
ngendlela engafanelekanga? (1)
4.8 Umlomo wakho lipolisa lakho, ngqina oku wayame ngeentetho zikaShoti. (2)
[10]
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI
ISICATSHULWA F
Funda esi sicatshulwa, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
1 Lo ngutitshala onamava nophume izandla kwisifundo asifundisayo. Indlela
afundisa ngayo iqaqamba kakhulu ngexesha lokuphela konyaka kuba
kwisifundo sakhe ufumana ikhulu leepesenti labafundi abaphumeleleyo yonke
iminyaka. Kwigumbi lokufundisa uya ecwangcisile, exhobe wafohlela kwicala
lezixhobo zokufundisa. Yititshala enolwazi oluphangaleleyo nenesakhono
sokulugqithisela kubafundi ngendlela eyiyo.
2 Usoloko efika ngexesha kwigumbi lokufundela aphinde aphume ngexesha
elililo. Oko kukuthi yonke into uyenza ngexesha nangokwezicwangciso zakhe.
Uyazinikela emsebenzini wakhe wesikolo kuba ukwancama nexesha lakhe
lokuphumla elincamela ukufundisa abafundi. Loo nto yenza ukuba bamthande
abafundi kuba uneenjongo eziphakamileyo ngabo njengoko kuza kuphuma
oogqirha, zititshala, magqwetha, mapolisa, bongikazi njalo-njalo kubafundi
bakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 13 DBE/Novemba 2013
NSC
3 Xa kusondele iimviwo akalali buhlayo ecinga ngamacebo anokuwasebenzisa
ukuze ababone bephumelela bonke. Le titshala ingumzekelo omhle, banga
bonke ootitshala bangenza njengoko isenza ukuze iziphumo zazo zonke
izifundo ziphunyelelwe emagqabini ngabafundi.
[Icatshulwe kuvimba wabevi]
5.1 Isakhi u-na kwigama onamava sisetyenziswe njani? (1)
5.2 Sebenzisa igama, 'iqaqamba' kwisivakalisi liphuhlise intsingiselo
eyahlukileyo kule isetyenziswe kwisicatshulwa. (2)
5.3 Senze msebenzi mni isenzi, 'efika' kwesi sivakalisi?
Usoloko efika ngexesha kwigumbi lokufundela. (1)
5.4 Ludidi luni lwesihlomelo oluphuhliswa leli gama, 'emsebenzini' kwesi
kwisivakalisi silandelayo?
Uyazinikela emsebenzini wakhe wesikolo. (1)
5.5 Ntsingiselo ni evezwa Iigama, 'elincamela' kwibinzana?
'… elincamela ukufundisa abafundi.' (1)
5.6 Luhlobo luni lwesenzi olukrwelelwe umgca ngaphantsi?
... nexesha lakhe lokuphumla elincamela ukufundisa abafundi. (1)
5.7 Xela imeko ezisetyenziswe phantsi kwayo ezi zibizo.
… zititshala, magqwetha, mapolisa ... (1)
5.8 Sebenzisa igama 'ukuze' kwesakho isivakalisi. (1)
5.9 Usetyenziswe njengaluphi udidi lwesivumelanisi sesiphuwuli u-om-kwigama
omhle?
'Le titshala ingumzekelo omhle'. (1)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC November Exams 2018 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum