Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2016
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 100
Le memorandam inamaphepha angama-20.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2016 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2016 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exams 2016, 20 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exams · 2016 · isixhosa. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exams
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 20
- File size
- 372.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 20
This exam
NSC June Exams 2016
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.2Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.3Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.4Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.5Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.6Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
Show all 13 questions
- Question 1.7Uncwadi / Literature (Set Works)150 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.6Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: IZINCOKO
UMBUZO 1
Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule isincoko sibe NYE kwezi zilandelayo.
Babhala amagama angama-340-390.
1.1 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo, adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
1.2 Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe
ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
1.3 Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esicamngcayo.
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe zichukumisayo.
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esibalisayo.
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/2016
SCE – Imemorandam
1.4 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba- achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Mababhale ngesihloko abanamava ngaso. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/2016
SCE – Imemorandam
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/ iingcinga/ uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
1.5 Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe
ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa
isiphumo sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/2016
SCE – Imemorandam
1.6 Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
1.7
1.7.1 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe
ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi.
- engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
1.7.2 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive,
asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- -Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe nezitsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe
ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi.
- engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 14 DBE/2016
SCE – Imemorandam
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 15 DBE/Juni 2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: IMIHLATHI
Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule imibuzo ibe MIBINI kweli candelo. Bhala
amagama ali-100-120 (umxholo kuphela).
UMBUZO 2
2.1 ILETA YOBUHLOBO
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makasebenzise ulwimi olungekho sikweni ukuya kolusesikweni.
- Makabhale ngolwimi oluvakalayo, olusulungekileyo nolutsala umdla nethoni
efanelekileyo.
- Makacwangcise ngokukuko, axoxe ngokukuko.
- Ileta mayiqulathe intshayelelo enika umdla, isiqu nesiphelo.
- Makangqale ngqo kumongo wokubulela.
- Mayiqulathe idilesi enye yombhali leta ebhalwe ime ngqo ngesiXhosa,
umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi kwayo.
- Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo umz. Nomsa endimthandayo.
- Makashiye umgca emva kwesibuliso ze abhale umhlathi wakhe
wentshayelelo.
- Mazisetyenziswe iziphumlisi kuphela kumagama aqhawuliweyo.
- Uvumelekile ukuboleka igama esiNgesini xa ubhala idilesi, iinyanga okanye
usebenzise iinyanga zentsusa.
- Makashiye umgca phakathi kwedilesi nesibuliso.
- Akukho ziphumlisi kwidilesi nesibuliso nakwisiphelo.
- Makahlule imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukeneyo.
- Umhlathi wokuphetha udla ngokubhekiswa kwimibuliso okanye iminqweno
emihle.
- Akukho mgaqo uthile ulandelwayo ncam malunga nesiphelo kodwa
silandelwa ligama lokuqala lombhali umz. Umhlobo wakho Zola. [25]
2.2 ILETA YASEBURHULUMENTENI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makanamathele kwiimfuno ezahlukeneyo zeeleta ezisesikweni njengesimbo
sokubhala nesakhiwo.
- Makakhumbule abantu ababhalelayo ukuncedisana nokuba oko abhale
ngako kuqondwe msinya.
- Indlela abhala ngayo mayivakale, iyondelelane, icaciswe, ibe semxholweni.
- Makasebenzise ulwimi olusesikweni.
- Makabhale ngolwimi oluvakalayo, olwamkelekileyo nolutsala umdla nethoni
efanelekileyo.
- Makacwangcise ngokukuko, axoxe ngokukuko.
- Ileta mayiqulathe intshayelelo enika umdla, isiqu nesiphelo.
- Makangqale ngqo kumongo.
- Mayiqulathe iidilesi ezimbini eyombhali neyalomntu ubhalelwayo, ime ngqo
ngesiXhosa.
- Umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi kwayo.
- Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 16 DBE/Juni 2016
SCE – Imemorandam
- Makashiye umgca emva kwesibuliso ze abhale umcimbi ileta engawo.
- Uvumelekile ukuboleka igama esiNgesini xa ubhala idilesi, iinyanga okanye
usebenzise iinyanga zentsusa.
- Akukho ziphumlisi kwidilesi nesibuliso nakwisiphelo.
- Makahlule imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukileyo.
- Isiphelo esichanekileyo silandelwa yifani noonobumba-magama bombhali. [25]
2.3 I-OBHITSHUWARI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Igama, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo namagama abazali bakhe.
- Imfundo yakhe neendawo aphangele kuzo.
- Izinto ezibalulekileyo ezimalunga nobomi bakhe.
- Makabhale ngegalelo lakhe entlalweni nezinto ebenomdla kuzo esaphila.
- Unobangela wokusweleka kwakhe ukuba ugulile, imbali yokugula kwakhe.
- Abantu abashiya ngasemva.
- Amazwi okumkhapha.
- Makasebenzise ulwimi oluhloniphayo nolundilisekileyo. [25]
2.4 I-AJENDA NEMIZUZU
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
I-ajenda:
- Makabhale isicwangciso senkqubo eza kulandelwa entlanganisweni.
- Makabeke imiba/izihlokwana ekuza kuxoxwa ngazo.
- Umba ngamnye mawabelwe ixesha.
Imizuzu:
- Makabhale igama lequmrhu/umhla, indawo nexesha lentlanganiso.
- Irejista yabakhoyo.
- Makabhale okwenzeke entlanganisweni.
- Makabhale imizuzu ehambelana nezihlokwana ezikwi-ajenda.
- Makabhale izindululo ezithathiweyo ngobunjalo bazo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo. [25]
2.5 INQAKU LEPHEPHANDABA
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makanike isihloko esicacileyo nesivakalayo aze ongeze nesihlokwana
esicacileyo.
- Makaqale ngokona kubaluleke kakhulu: umz, ngubani, yintoni, nini, phi,
kutheni kangakanani.
- Makachaze ngokufutshane umba abhala ngawo kodwa ucace gca.
- Makagqithise umyalezo wakhe uvakale kulowo ubhalelwayo.
- Makashwankathele ngokucacileyo angayigqwethi into eyinyaniso. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 17 DBE/Juni 2016
SCE – Imemorandam
2.6 INTETHO ESESIKWENI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Kwisimbo sokubhala makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli
noko aza kuthetha ngako.
- Makuvele ukuba uza kuthetha njani? Wonwabile, okanye
ukhathazekile.
- Makaqale intetho yakhe ngendlela etsala umdla.
- Makaphuhlise amanqaku akhe kakuhle angatsho ngentetho
ekruqulayo.
- Makasebenzise izivakalisi ezifutshane ezikhatshwa ziingcingane
ezilula, asebenzise imizekelo eqhelekileyo.
- Makalungelanise izigxeko zakhe nezincomo
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 50
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, Icandelo A.
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
Inqwanqwa eliphakamileyo
NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani
inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela.
(Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina - Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo.
nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye
lwezimvo
-Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina kwaye ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa. kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango.
kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge
30 AMANQAKU kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko.
Inqwanqwa elingezantsi
kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela
ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye
wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga.
phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga
-Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela
neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhu-
-Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelaniso ubungqina tyubhutyu.
ngobugcisa olufumanekayo bolungelelwaniso
zinothungelwano nothungelwano nothungelwano.
(zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
kunye nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 19 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo.
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo
Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama
Inqwanqwa eliphakamileyo
isimbo sokubhala, kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela
ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu
isigama
sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo
esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo.
nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa
sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekile -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwisigama
Uchongo magama. ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele
Ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de
kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda
Iimpawu -Akukho nasinye isiphene ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo.
zokubhala, igrama, segrama nopelo. -Sixongxwe kakuhle sinqongophele
-Sixonkxwe ngobugcisa kakhulu. kakhulu.
upelo.
obukhulu.
13 10 7 4
15 AMANQAKU
-Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa
kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi
Inqwanqwa
zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga.
ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye
elingezantsi
-Akukho nasinye isiphene ichanekile. naphaya. akukho ukohluka –
segrama nopelo. -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi.
-Sixonkxwe ngobugcisa. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama
-Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele
zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku
lwesincoko ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho.
Ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxhlolweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi
kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi
nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu.
nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume
kwezivakalisi.
kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni.
kwahlukahlukene. iziphene.
5 AMANQAKU
AMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 20 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
bekulindelekile ngeempawu zodidi lomhlathi. ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi
-Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo -Ubhalo lusemxholweni. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi.
-Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ukuthungelana komxholo -Kukho ukuphambuka -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile
-Ulwazi olunzulu nezimvo, kucaciswe kakuhle okungephi emxholweni. okungephi kwaye akakho mxholweni
lwezimvo nokucwangcisa.
ngeempawu zohlobo kakhulu kwaye neenkcukacha -Ubukhulu becala okusemxholweni kodwa kwaphela.
-Injongo, abantu lomhlathi obhaliweyo. zixhasa isihloko. uyathungelana umxholo ukuphambuka kubhalo. -Impendulo ayithungelani
ekujoliswe kubo, iimpawu/ -Ubhalo lusemxholweni -Ifomathi efanelekileyo nezimvo. -Akusoloko kukho kumxholo nezimvo.
imigaqo nesimo sentlalo. ncakasana. eneziphene ezingephi. -Ezinye iinkcukacha uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu
-Ukuthungelana komxholo ziyasixhasa isihloko. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa
nezimvo. -Ubukhulu becala -Zimbalwa iinkcukacha isihloko.
-Icaciswe nzulu kwaye zonke ifomathi ifanelekile ezixhaza isihloko. -Ayisetyenziswanga
iinkcukacha ziyasixhasa kodwa kukho iziphene -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko
isihloko. ezingephi. yefomathi isetyenziswe yefomathi.
-Ifomathi yamkelekile kwaye ngokungacacanga.
ichanekile. -Imigaqo engundoqo
15 AMANQAKU yefomathi yetekisi
ityeshelwe .
ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama
Ithoni, irejista, isimbo zifaneleke ngokukodwa kakhulu kwinjongo, abantu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo,
sokubhala, injongo/imeko, kwinjongo, abantu ekujoliswe ekujoliswe kubo kunye abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo abantu ekujoliswe kubo
abantu ekujoliswe kubo kubo nakwesimo sentlalo. nakwisimo sentlalo. kunye nesimo sentlalo. kwinjongo, abantu nesimo sentlalo.
nesimo sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe -Ubukhulu becala ulwimi -Kukho iziphene ekujoliswe kubo kunye -Izele ziziphene yaye
ngokuchanekileyo kwaye lusetyenziswe ngokukuko ezimbalwa zolwimi nesimo sentlalo. iyabhidisa.
Ukusetyenziswa kolwimi
lwakhiwe ngokukuko. nangokuchanekileyo. -Isigama esaneleyo. -Ukusetyenziswa -Isigama asihambelani
nemigaqo yalo. -Akukho ziphene konke -Isigama sichaneke kakuhle. -Iziphene kolwimi nenjongo.
Uchongo magama. konke. -Ubukhulu becala akho aziyichaphazeli ngokungachanekanga -Intsingiselo
Iimpawu zokubhala ziphene. intsingiselo. kubangela iziphene ichaphazeleke
nopelo. ezibaxekileyo. ngokukodwa.
-Intsingiselo ilahlekile.
10 AMANQAKU
AMANQAKU 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2019 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC June Exams 2016 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC June Exams 2018 Question Paper

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata