Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
2016
AMANQAKU: 80
IXESHA: Iiyure 2½
Olu viwo lunamaphepha angama-24.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC June Exams 2016 Question Paper
Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the NSC June Exams 2016, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exams · 2016 · isixhosa. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 24
- File size
- 437.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 24
This exam
NSC June Exams 2016
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 7Uncwadi / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2016
SCE
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile yesiqulatho
ekwiphepha elilandelayo uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi
olufundisiweyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza
kuyiphendula.
3. Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU:
ICANDELO A: ISihobe (30)
ICANDELO B: INoveli (25)
ICANDELO C: IDrama (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU iyonke:
Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, OMNYE kwiCANDELO B NOMNYE
kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:
ICANDELO A: ISIHOBE
IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI.
UMBONGO ONGAFUNDISWANGA – Ngumbuzo onyanzelekileyo.
ICANDELO B: INOVELI
Phendula umbuzo OMNYE.
ICANDELO C: IDRAMA
Phendula umbuzo OMNYE.
UKHETHO LWEMIBUZO KUMACANDELO B (INOVELI) NECANDELO C
(IDRAMA)
5. Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli nakwidrama oyifundisiweyo.
Phendula UMBUZO OMDE ube mNYE NOMFUTSHANE ube mNYE.
Xa uphendule UMBUZO OMDE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba
uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C. Xa uphendule
UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule
UMBUZO OMDE kwiCANDELO C. Sebenzisa itshekhlisti ukwenza oku.
6. UBUDE BEEMPENDULO
Imibuzo emide yeSihobe kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama
ali-190–240.
Imibuzo emide yeNoveli neDrama kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama
angama-340–390.
Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo
lwamanqaku. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo
nangokusemxholweni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2016
SCE
7. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo
nangokusemxholweni.
8. Imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kwecandelo NGALINYE kulindeleke ukuba
ilandelwe ngocoselelo.
9. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela kwimibuzo
ekwiphepha loviwo.
10. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
11. Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo:
ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu
ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu
ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu
12. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2016
SCE
ITHEYIBHILE YESIQULATHO SEPHEPHA LOVIWO.
Le theyibhile yesiqulatho kulindeleke ukuba incedise abafundi bakwazi ukukhetha
imibuzo abaza kuyiphendula khon'ukuze bangafundi iphepha loviwo lonke.
ICANDELO A: ISIHOBE
Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI.
INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO
YEPHEPHA
1. 'Umlambo!' Umbuzo osisincoko 10 6
sombongo
2. 'Imbongi yeSizwe, uS.E.K. Mqhayi' Umbuzo omfutshane 10 7
3. 'UNkosana "The Happyboy" Umbuzo omfutshane 10 8
Mgxaji'
4. 'Aphi na amadoda!' Umbuzo omfutshane 10 9
KUNYE
Umbongo ongafundiswanga: Unyanzelekile
5. 'Isikhuthali' Umbuzo omfutshane 10 11
ICANDELO B: INOVELI
Phendula umbuzo OMNYE.
6. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo osisincoko 25 12
soncwadi
7. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo omfutshane 25 12
8. Ukhozi Olumaphiko Umbuzo osisincoko 25 14
soncwadi
9. Ukhozi Olumaphiko Umbuzo omfutshane 25 14
ICANDELO C: IDRAMA
Phendula umbuzo OMNYE.
10. Amaza Umbuzo osisincoko 25 17
soncwadi
11. Amaza Umbuzo omfutshane 25 17
12. A-a-a! Jongumsobomvu! Umbuzo osisincoko 25 21
soncwadi
13. A-a-a! Jongumsobomvu! Umbuzo omfutshane 25 21
QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE
OMDE nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI
emifutshane.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2016
SCE
ITSHEKHLISTI
Kulindeleke ukuba abaviwa baqwalasele itshekhlisti elandelayo ukuqinisekisa ukuba
bakhethe imibuzo ngokuchanekileyo.
ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO TIKISHA
EMIBUZO EPHENDULWAYO NGASEZANTSI
()
A: ISihobe
(ISihobe esifundisiweyo) 1–4 2
A: ISihobe
(ISihobe esingafundiswanga) 5 1
B: INoveli
Umbuzo osisincoko
soncwadi OKANYE umbuzo 6–9 1
omfutshane)
C: IDrama
(Umbuzo osisincoko
soncwadi OKANYE umbuzo 10–13 1
omfutshane)
QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE
OMDE nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI
emifutshane.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2016
SCE
ICANDELO A: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo EZINE ezifundisiweyo nombongo
OMNYE ongafundiswanga.
• Umviwa ulindeleke ukuba aphendule nayiphi na imibuzo EMIBINI ebuzwe
kwimibongo okanye kwizibongo ezifundisiweyo; KUNYE nombuzo omnye
kumbongo ongafundiswanga okanye isibongo esingafundiswanga.
QAPHELA: Umbuzo ongombongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba
uwuphendule. Qinisekisa ukuba ukhetha imibuzo EMITHATHU kweli
candelo.
Ubude beempendulo zemibuzo emide buli-190–240 amagama.
IMIBONGO EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukutyhila indlela ezincedise
ngayo izafobe ukuphuhlisa umxholo.
UMLAMBO – N Thuthani
1 Ngumnyob' ozolileyo ohamb' utyhutyh' amathafa,
2 Isilo esizondlalileyo ukukhwez' imimango,
3 Amajikojiko uhamb' ubhijela endleleni yakho,
4 Yintlwath' ebhijel' ixhoba ukujikel' amagophe,
5 Waphel' umhlambi yinyok' ebimbilizayo.
.........................................................................
6 Ufike unike ingxelo yohambo lwakho lwendlala,
7 Yehlela ungajiki ubuy' umva njengetshivela,
8 Oko akusayi kukunceda, iliso ezintabeni likujongile,
9 Uyayazi uza kufika ubethwe kokwenu wakuba mdaka,
10 Watyekeza loo mabibi namaxhoba endleleni.
11 Eluhambeni lokugoduka, uz'ufike ulizulu.
12 Wakuba mdaka ulwandle luya kukuchila,
13 Int' emdaka ayifunwa lulwandle,
14 Hamba sigebengandini uye kutshonela,
15 Wakusithela sakuhlala sikukhumbula.
16 Ntaka ndini ulizulu. [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2016
SCE
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ulandelayo, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
IMBONGI YESIZWE, US.E.K. MQHAYI – JJR Jolobe
1 Anivanga na ukuba ihambile iMbongi yeSizwe?
2 Anazi na imke ngenqwel' egoqoz' emafini?
3 Kunamhla seyimana isalatha inqwal' iwisa,
4 Ithe wambu umnweba wemisebenzi encamisa,
5 Iphethe intshuntshe nomnqayi wokholo.
6 Umthiyi-magama akasele emthe jize na
7 Ngesibuliso sozuko uMesiya edumisa?
8 Ufudukile umphakathi enxuweni elidala.
9 Umkhonzi weenkosi akakhonzi eBhotwe na namhla?
10 Imkile intw' enkulu yasemaZimeni,
11 Usomfekethwana zooBy George kwaMelani,
12 Uwela uMlambo kant' uza neTyala lamawele,
13 Unxanel' imfundo wasel' emthonjen' eLovedale,
14 Untonga yaqingqwa ngumCirha kwaGompo,
15 Uqegu limandla lathwal' iinzima zakwaNdlambe,
16 Usiba lunomda kwiZwi laBantu kwaneMvo,
17 Untetho yatsala ooBhene nooGqatyana,
18 Ungxanyaza wadlul' eDikeni wee xha eMncotsho.
19 Ngumzila ubonwa kuBazili beNene,
20 Usikhundla sikooZikhumbuzo zooNtsikana,
21 Usakhono siselusibeni ngeencwadi,
22 Ugama lifukanyw' ezintliziyweni zeemfundi.
23 Ntab' oZuko kwaNdlambe asinxuwa lakhe na?
24 Ntab' oZuko akuwongekanga na namhla?
25 Ngaphantsi kwakho zodlul' iinqwelo zomlilo
26 Zibeleke izizukulwana zoluhle lweAfrika.
27 Ziya kwalathisana ngawe kwimihla ezayo,
28 Zisithi kulaph' ekulele umThembu omatshamba
29 Ingqangangqanga yentetho yesiXhosa,
30 Ubharhumla ngokwengonyama xa abongayo,
31 Umazwi aluncuthu kwabafundisisayo,
32 Umhlahli-ndlela ngegalelo lokubhaliweyo,
33 Into kaMqhayi iMbongi yeSizwe Jikelele.
2.1 Xela isafobe esisetyenziswe kwimiqolo yokuqala emibini kulo mbongo. (1)
2.2 Cacisa umfanekiso-ngqondweni onikwa sisifanekisozwi u-wambu kumqolo
wesi-4? (2)
2.3 Loluphi udidi lwembongi oluvezwa zizixhobo ethetha ngazo imbongi kumqolo
wesi-5? (1)
2.4 Yintoni etyhilwa kukungalingani kwezitanza ngokwesakhiwo solu didi
lwesihobe? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2016
SCE
2.5 Chonga umqolo obonakalisa ukuba lo kubongwa ngaye ukwangumbhali
wamaphepha-ndaba esiXhosa. (1)
2.6 Iphuhlisa ntoni imbongi ngoMqhayi xa isithi, 'Ntab' oZuko kwaNdlambe
asinxuwa lakhe na?' (2)
2.7 Myalezo mni odluliswa yimbongi ngendima edlalwe nguMqhayi kulwimi
lwesiXhosa? (2)
[10]
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
UNKOSANA 'THE HAPPYBOY' MGXAJI – N Thuthani
...............................................................................
1 Igqubil' into kaMgxaji kumabal'eSisa Dukashe,
2 Ihamb' ihlangana neenkunzi ezinzima kuqhum'uthuli,
3 Izigeq' izidudula izeyelisel' emaweni,
4 Inkunz' empondo zingxangxaka ithwele amaxhoba,
5 Wakhawuleza wayindumasi uMgxaji, engenantanga!
6 Uzibethil' iimbethi–manqindi zoMzantsi Afrika gqibi,
7 ElaseRhawutini nelaseKapa zikhuph' iinkunzi zalo,
8 Into kaMgxaji isenz' izimanga kumabal' aseMdantsane,
9 Yakungen' eqongen' ityityimbe itshawuza,
10 Ixel' umzi usombelelwa ziingxangxasi.
...............................................................................
11 Zize zithontelana iimbethi-manqindi zaseRhawutini,
12 EKapa, eNatala, eBloemfontein naphi na.
13 Zize zithontelana zaxel' iimvula zehlobo,
14 Zakroza nganye zaxel' amakhwenkw' eentonga esitikini,
15 Zize kufun' intshing' ebanjwe yinkunzi yaseMonti,
16 Zalwa zizijul'ijacu yem'entla into kaMgxaji.
...............................................................................
17 Uzidaphul' ezaseTshayina zatoshatosha,
18 Uziphambanisile ezaseMelika zaqhana,
19 Wazibhovuza nezaseNgilane zee folokohlo,
20 Alandul' amaFrentshi athi ayingangawo,
21 ElaseRashiya labhebhetha lathi lisakhand' izikhali!!
22 EzaseJamani zixhomile zayikhomb' emva kwekaHitler,
23 Zathi zona zisakhoth' amanxeba eemfazwe zehlabathi,
24 Zamkhumbuza ngeenkunzi zaseItaly kwaTaliyane,
25 Zalandul' ezalapho zathi zinoxanduva lokwakha ibhulorho,
26 Zathi kwalani angaweleli ngezo bhulorho
27 Ukuya kwezaseMzantsi Melika?
28 Nezalaph' iinkunzi zabhebhetha,
29 Zathi xa oyise ooxholovane baseMelika akanantanga,
30 Suka yayinkuphenkuphe izizwe azanika sihlahla,
31 Suka yayintuntanja umtyhutyhumezo ongabheki ndawo,
32 Izizwe zimkhuphela ngapha nangapha okaMgxaji.
.................................................................................
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2016
SCE
33 Igama lakhe kwezamanqindi liyimbalasane,
34 Kungubham bham, gaga, jebh jebh eMdantsane,
35 Kutyhalw' inqindi kwelaseMonti!
3.1 Yintoni ebangela ukuba imbongi isebenzise uphawu loshiyo-sikhamiso
kwistanza soku-1? (1)
3.2 Mfanekiso-ngqondweni mni otyhilwa yimbongi kumqolo wesi-8 nowe-9?
Xhasa impendulo yakho. (2)
3.3 Xela udidi lwesafobe esisetyenziswe kakhulu yimbongi kwistanza sesi-3. (1)
3.4 Ithetha ukuthini imbongi kumqolo we-18? (1)
3.5 Nika isixhobo sohlalutyo esikrwelelwe umgca ngaphantsi ekuqaleni kumqolo
wama-30 nowama-31. (1)
3.6 Phawula ngokusetyenziswa kwezifanekisozwi kumqolo wama-34. (2)
3.7 Uthini umongo walo mbongo? (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo,wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
APHI NA AMADODA! – M Mbuthuma
................................................
1 Zemk' iinkomo, magwala,
2 Nt' ezifungel' efileyo,
3 Nt' ezijong' owaz' umqala,
4 Zilibal' iintsana zazo,
5 Amagwal' anezishwabulo
6 Zeminyanya engookhokho,
7 Nohlala nibekw' ityheneba
8 Zizizukulwana ezizayo:
9 Yibulalen' inyoka, madoda,
10 Yod' iwafukam'amaqanda-
11 Kant' ayaziwa konke–konke
12 Ukuthi yoqandusela silo sini na.
13 Nants' isiz' ivuy' emzini!
14 Iqondil' aninto yanto.
15 Nants' isiz' ibhuku-bhukuleka!
16 Zidenge,vuyisanani nayo!
17 Nantsi ingen' isahlula-hlula!
18 Aya phi n' amadoda kulo mzi?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2016
SCE
19 Nants' ikhoth' izilumko-
20 Az' asimakhoth' exathula na?
21 Nants' izam' ukusiza-
22 Az' asiyontsiza-mbulali na?
23 Nants' ivuyis' abantu-
24 Az' asimavuyis' esiwisa na?
25 Kulusizi kongaboniyo
26 Isiphelo sakhe sisemnyameni;
27 Kululoyiko kumagwala
28 Af' erhangqwe yintamb' obugwala;
29 Sendisizel' amakroti
30 Oogazi-ntliziyo ndakondela.
...........................................
31 Ndide ndithini na, nto zakuthi,
32 Ze ndibe ndinipheth' emanyeni?
33 Yini na ngqukuv' ezinkone
34 Zejoj' elipapisi kumahashe,
35 Maphec' alubhelu kaNtu
36 Abotshwe mhl' umthwal' unzima?
37 Lumkan' intamb' inganirhintyeli,
38 Hlez' ingabi nakukhululwa!
39 Mna ndibon' ishwangusha
40 Liza lixhakwe bubunewu-newu.
41 Azi ziyini n' iintsana zenu?
42 Ngenene ndoyik' endiyibonayo!
4.1 Yintoni ebangela ukuba imbongi isebenzise uphawu loshiyo-sikhamiso
kwisitanza soku-1? (1)
4.2 Tolika okuqulathwe kwisitanza sesi-2 kumqolo we-9 nowe-10. (2)
4.3 Mfanekiso-ngqondweni mni onikwa yimbongi kumqolo we-15? Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.4 Xela udidi lwesafobe esisetyenziswe kakhulu yimbongi kwisitanza sesi-3. (1)
4.5 Phawula ngokuphuhliswa kukusetyenziswa kwemibuzo buciko kwisitanza
sesi-4. (2)
4.6 Unjani umoya wembongi kwisitanza sesi-5? (1)
4.7 Nika injongo yokusetyenziswa kophawu lwesikhuzo kumqolo wama-42. (1)
[10]
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2016
SCE
UMBONGO ONGAFUNDISWANGA
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
ISIKHUTHALI – LS Ngcangatha
1 Kubantu abakhoyo hay' isikhuthali!
2 Ngumnt' onononophel' asinto yakh' ukungakhathali,
3 Sithi siwuva sibe ngath' asiwuva umsebenzi.
4 Yint' engathi yonwabile yosulw' iinyembezi.
5 Ndithi mn' isikhuthali asikhathazi mntu,
6 Kunjalonje asingomnt' onengqondo ebuthuntu.
7 Akungeze usibone sisenz' ubutshijolo.
8 Sona kaloku sivana nokuba noxolo.
9 Le nt' isikhuthal' isolok' ichwayitile.
10 Ukusibona siyekelel' umzimba kunqabile.
11 Kowaso umlomo ayinasiphelo ingoma.
12 Ukanti indima yomsebenzi waso woyincoma.
13 Ndithi le nt' isikhuthali sisiquququ.
14 Nalo ivila malikhuthale lenz' inguqu.
15 Ibhongo laso lihleli liqaqambile.
16 Intloko yaso isolok' ithambile.
.......................................................
17 Siya kuzingca isizwe sakhe ngaye.
18 Ekugqibeleni woxhaml' inyhweba naye,
19 Esakuwufez' umsebenzi wofuman' inzuzo.
20 Ekusebenzen' apha kukh' umvuzo.
5.1 Xela injongo yokusetyenziswa kophawu lwesikhuzo kumqolo woku-1. (1)
5.2 Yintoni unobangela wokushiywa kwezikhamiso kumqolo-wesi-2? (1)
5.3 Zifana njani izitanza zalo mbongo ngokwesakhiwo? (1)
5.4 Loluphi udidi lombongo olu? Xhasa impendulo yakho. (2)
5.5 Cacisa okuqulathwe sisitanza sesi-3. (2)
5.6 Nika isixhobo sohlalutyo esiboniswa kukufana okusekuqaleni kumqolo we-18
ukuya kowama-20. (1)
5.7 Mfundisoni edluliswa yimbongi ngeziqhamo zokukhuthala kwisitanza
sokugqibela? (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2016
SCE
ICANDELO B: INOVELI
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe iiNoveli ezimbini.
• Khetha umbuzo kwiNoveli oyifundisiweyo.
• KwiNoveli ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, OMDE NOMFUTSHANE, ukususela
kumbuzo wesi-6 ukuya kumbuzo we-9.
• Khetha umbuzo ube mNYE uwuphendule.
QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMDE kwiCandelo B (kwinoveli)
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE
kwiCandelo C (kwidrama).
Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo B (kwinoveli)
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMDE kwiCandelo C
(kwidrama).
Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-340–390 amagama.
UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Phicotha impixano kwincwadi ethi, Nyana wam! Nyana wam! phantsi kwezi zihloko
zilandelayo:
• Inkcazo yempixano neendidi zayo.
• Impixano yangaphakathi kuThole. [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
'Kutheni na madoda sangena eHumansdorp kanti siya eGcuwa?' wabuza uThole
engaqondi. Ngolwazi lwakhe ngemfundo xa eseGcuwa iHumansdorp ingaphaya
kweBhayi, wayengalindele kugqitha kuyo xa esiya eGcuwa.
'Siya kuzazi njani ke thina mfondini iindlela zabaqhubi beemoto,' watsho ukuphendula
uThemba. Akazanga ayinanze le mibuzo umqhubi, wayingena wayidlula iHumansdorp
eqinisile wemka isizungu. Uthe esamangalisiwe uThole wabona omnye umbhalo Paul
Sauer Bridge kungekudala bedlula kuloo bhulorho babona omnye umbhalo Knysna
Cuttings.
'Hi madoda kutheni le ndlela ngathi isingise ngaseKapa nje?' watsho uThole
engxamele ukundweba ecinga esezolo. Akuzange kubekho uphendulayo kulo mbuzo.
'Madoda ndiphenduleni ndiyabuza?' uphindile ebuza.
'Mfondini akuthanga uya eGcuwa?' wabuza umqhubi wemoto.
'Nditshilo.'
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2016
SCE
'Ke ufuna ntoni ngoku?' watsho umqhubi engamanga eyivuthela imoto.
'Ndingxamele ukungayiqondi le ndlela yakho,' watsho uThole eyekelela.
Kuthe besaxoxa leyo bavela komnye umbhalo, 'You are now entering the Knysna
forests' kwaphindwa kwabhalwa into enininzi ezantsi kwawo kulunyukiswa abantu
ngezilo ezilapho, aye namahlathi ethe thantalala phambi kwabo. Bagqithe njalo kulo
mbhalo baye sebengena ehlathini. Bangene nje yema imoto. Wehla umqhubi wayivula
ngaphambili wayiphathaphatha wabonakala enikina intloko esiza kubo emotweni esithi,
'Madoda, ndiphelelwe ngamafutha,' watsho wangena emotweni lo mfo wee nxolokotho
eqamele ngevili lokuqhuba.
7.1 Nika igama lomlambo elenza ukuba uThole akulibona aqiniseke ukuba
ababheki Gcuwa. (1)
7.2 Loluphi olunye uhambo akhe waluhamba uThole ekwahamba nabahlobo
bakhe? (1)
7.3 Yintoni ebangela ukuba uThole ashiye iBhayi? (2)
7.4 Sesiphi esi siganeko sezolo acinga ngaso uThole? (2)
7.5 Phawula ngokungaphenduli kukaSonwabo noThemba bebuzwa nguThole? (2)
7.6 Xela injongo kaMangaliso yokuba enze isigqibo sokulifulathela elaseKnysna. (1)
7.7 Zinto zini EZINTATHU ezazimenza umntu afumane iimbasa esikolweni
ngokwale noveli? (3)
KUNYE
ISICATSHULWA B
Wathi akulibona elo lifu leeqhiya liphephezela naye wakhupha eyakhe ebulisa ngobo
buso buzele uncumo, suka wathi ephephezelisa njalo zabonakala ziphalala iinyembezi
emehlweni akhe. Asazi ke nokuba wayecinga ntoni na ngeso sihlwele, mhlawumbi
yayiziinyembezi zemincili, masikhe sibe sisitsho.
'Inene ukuba abantu babengako eYeriko mhla uZakeyu wakhetha ukukhwela emthini
ukuze ayibone iNkosi makube wayemninzi umntu loo mini ndiswele umthi oku kwam
ngendikhwele kuwo ndixele uZakeyu,' yavakala isitsho enye intokazi ixakekile kunzima
ukugqobhoza kuloo ndimbane ibone ekwakukhonjiswana ngaye.
Bathi ukuba bawubone loo mbhodamo wale ndimbane abaphathi baqonda ukuba akuyi
kuba kuhle ukufika kwalo mphakathi ebantwini bacela amapolisa ukuba abadudule
abantu abakhuphele ngaphandle kwesikhululo abaxelele ukuba uza kuziswa kubo
abafuna ukumbona. Yaba ngumsebenzi onzima kakhulu ke lowo kumapolisa
owathatha iyure yonke kwade kwajijwa cebo limbi ukuze abantu baphume
esikhululweni kangangokuba iinqwelo zomoya ekwakufuneka ziphumile zashiywa
lixesha kunzima ukuba abakhwelayo bagqobhoze kuloo ndimbane ukuya kukhwela.
Abefundisi ababemthwele besiza naye baqonda bengekafiki naye ukuba akuyi kulunga
bazokufika naye kweso sihlwele kuba hleze ngenxa yemincili bamenzakalise
betsalatsalana ngaye bacinga cebo limbi lokuba bachwechwise imoto bamthubelezise
ngayo emke engabonwa.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2016
SCE
7.8 Leliphi ixesha elityhilwa yinqwelo-moya eyayikhwelwe nguMangaliso
ngokwesimo sentlalo? (1)
7.9 Sisombululo sini esenziwa ngamapolisa ngenxa yombhodamo wabantu
ababelapho esikhululweni? (2)
7.10 Zizathu zini EZIBINI ezazibangela ukuba uThozama naye alangazelele
ukumbona uMangaliso ekufikeni kwakhe? (2)
7.11 Likweliphi inqanaba ibali ngokwesakhiwo kwesi sicatshulwa? Xhasa
impendulo yakho. (2)
7.12 Siganeko sini esenzekayo esibuhlungu xa kwakuhlangatyezwe uMangaliso? (2)
7.13 Ngqina ukuba uThozama wadlala indima ekubeni uMangaliso azane noyise
uMkwayi. (2)
7.14 Mfundisoni efumaneka kule ncwadi kwimpumelelo kaMangaliso? (2)
[25]
UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Phicotha impixano kwincwadi ethi, Ukhozi Olumaphiko phantsi kwezi zihloko
zilandelayo:
• Inkcazo yempixano neendidi zayo.
• Impixano yangaphakathi kuMfazwe. [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA C
Umfo omkhulu wayekunyaka wakhe wokugqibela kubugqwetha eYunivesithi. Yena
wafika mva efama ekubeni bedilizwe eYunivesithi ngodushe lukaKK. Ndandimbalisele
okwathi kwandehlela, wothuka kakhulu liyelenqe lamapolisa ukufuna ukundenza
incukuthu ngenkani. Wayehlupheke njengoko nam ndandihluphekile kukusweleka
kukaKK ngendlela awasweleka ngayo. Umfo omkhulu engengomntu unakuthetha
kakhulu kakade, wasuka waba sisimumu ngakumbi, apho athethe khona ibe yincwina
ediza ukuxheleka kwasemphefumlweni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2016
SCE
Sathi chu sithule simamele ukubetha kwezihlangu endleleni, xwashu, xwashu ukuya
apho kukhwelelwa khona izinto ezihambayo, yena eza kudzulela kuQobo. Imini
yayibonakala ukuba iya kuthi iqina libe likhupha intlanzi emanzini, kodwa ngelo xesha
lentsasa yonke into yayingathi iyanyuquza ukuhamba oku. Laziziliza ilanga ukusuka
phezu kweentaba ngathi ngumtshakazi owoyika amehlo. Amasebe emithi athi
ukushukuma axela ukuhamba kwemazi esindwa sisisu kukuqunjelwa. Iintaka
zazimana zivuka zithi pha-pha lontshi komnye umthi, ingxolo edla ngokububula
kamnandi yazo iswelekile. Ndandimana ndiphawula ngesi simo kufo kamalume, kodwa
abe ngathi akavanga nto, asuke adetyeze detye detye ukuhamba oku. Kwisikhululo
seetekisi yayisisiqhoqhobela, ingengomntu izimbovane, nkungu nelanga yakwabani.
Sithe xa sikude kufuphi saqaphela ukuba ubuninzi babantu bongezelwe nangamajoni
ayefuna undikho. Ayeziziqhu ngeziqhu ezihamba nezinja kunqandwa abantu bangayi
kukhwela ezitekisini. Kwakungathi kudlalwa undize kuba ayesithi evala babe abantu
bephumela kwelinye.
9.1 Xela eli yelenqe lenziwa ngamapolisa athetha ngalo uMfazwe. (2)
9.2 Kwenzeke ntoni ukuze uSiqithi noMfazwe bazibone besendleleni? (2)
9.3 Phawula ngesimo sentlalo ngokwesicatshulwa? (2)
9.4 Mqondiso mni esiwutyhilelwa ngumbhali ngesimo sezulu esimathumb' antaka
ngale mini? (2)
9.5 Nika isizathu esabangela ukuba uMfazwe abalekele kwaninalume. (2)
9.6 Siganeko sini esamothusayo uMfazwe kuloo ndlela iya eSihlahleni? (2)
KUNYE
ISICATSHULWA D
Ndithe sendikhathule umgama omde xa ndibona ukuba nentaba iyaphela, ndangenwa
luvalo endingazi ukuba luvela phi na. Ndithe rhuthu eliya qokobhe, kuwo onke lawa
mafutha, ndazithi tshwe apha ebunzi, ndahlikihla nasefokothweni. Eneneni
ndandingasazi isizathu sokuba ndenze oku. Ndavela nje ndenza into endiyixelelwa
yingqondo yam. Ngamanye, lawa echanti ndaqaba izandla, ndakugqiba ndahlaba
phambili. Izilo nezilwanyana endandihamba ndidibana nazo andingezibalisi. Ezinye
iinyoka ndandiqabuka sendiphezu kwazo. Inyuse intloko, ivuthelane lumane ukuthi
letshe ulwimi, ndibuye umva kancinci ndimshiye eluxolweni umnumzana.
Phambi kokuba ndigqithe kwisigcutyana samatyholo endingawaqondiyo, ndandiye
ndithathe esindayo imbokotho ndigibisele, kanti kuloko kuza kuthi taa inkunzi
yembabala. Ndixwese intaba ndada ndaya kufika elucingweni olwenza umda xa kanye
amathunzi aqalayo ukukekela. Ndihleli phantsi ndasinga amazantsi entaba.
Kwakubonakala kukho intshukumo phaya ezibukweni, kodwa ngenxa yokuba
lalisithwe yimithi ndingenakwazi ukuba kuqhubeka ntoni na kanye kanye.
Umgama phakathi kwam nalo wawungaya phaya kumashumi amabini ekilometha,
kukude kakuhle. Emva kwethuba ndaphakama ndaya elucingweni olwaluwohlowohlo
kuloo ndawo ndandikuyo. Ndabona ngeengqatha kunye nobulongwe beenyamakazi
ukuba makube yindawo yazo yokuphumela, lakatyu kwakanye, ndawela. Ndithathe
ufele lomzingeli ndaluthi khatha phantsi kwebhanti, ndakhweza iintaba ndikhawulezile.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2016
SCE
9.7 Uyaphi uMfazwe sele ekule ndawo akuyo nje? (1)
9.8 Ndima ni eyadlalwa ngumzingeIi eqinisekisa ngokhuseleko lukaMfazwe? (2)
9.9 Likweliphi inqanaba ibali ngokwesakhiwo kwesi sicatshulwa?
Xhasa impendulo yakho. (2)
9.10 Caphula kwisicatshulwa ibinzana elibonisa ukuba ilanga laliseza kutshona. (1)
9.11 Khankanya into ibe-1 encomekayo eyeza nenkululeko kule ncwadi. (1)
9.12 Msebenzi mni owawusenziwa ngumzingeli ngaphambili? (1)
9.13 Kwenzeka ntoni kuKhonjwayo ukuze azibone sele ephambene? (2)
9.14 Mfundisoni efumaneka kule ncwadi ngendima edlalwe nguFriday?
Xhasa ngeengongoma EZIMBINI. (3)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2016
SCE
ICANDELO C: IDRAMA
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela KUMBUZO 10
ukuya KUMBUZO 13.
• KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo EMIBINI; OSISINCOKO SONCWADI kunye
NOMBUZO OMFUTSHANE.
• Khetha umbuzo ube MNYE uwuphendule.
QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
(kwinoveli); KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMDE
kwiCANDELO C (kwiDrama).
Xa umviwa ekhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO B (kwiNoveli);
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE
kwiCANDELO C (kwiDrama).
Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-340–390 amagama.
UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
AMAZA – ZS Qangule
Ukwahluka kwamaxesha abaphile kuwo abalinganiswa kube ngunozala wokungabikho
kwemvisiswano neziphumo ezibi kule ncwadi. Ngqina oku ngeziganeko ezikulo
mdlalo. [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
AMAZA – ZS Qangule
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA E
LIZO: Ubuhomba bakho batsha nomtshato.
ZODWA: Utsho kuba kutheni?
LIZO: Iihagu zingqengqa emnyango, Iinkuku
zifukamela ezikhabhathini.
ZODWA: Ewe.
LIZO: Ibhedi lihlathi leencukuthu namagciwane.
ZODWA: Ewe.
LIZO: I-emele liqula lamaphela,
Izinja ngabesuli bezitya.
ZODWA: Ewe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2016
SCE
LIZO: Izitulo neetafile ngamahashe abantwana,
amaselwa neefadukhwe zizitishi
zeempukane. (Uyaphakama uZodwa uya
etafileni).
ZODWA: Thetha ndiphulaphule.
LIZO: Nokuhamba oku ugobile ngathi uza
kuzamisa amarhewu.
ZODWA: (Eqoqosha amathambo etafileni). Ewe.
LIZO: Ulixelegu elidla umongo wemihlathi.
ZODWA: Kaloku umunda okubhetele wedwa eBhayi.
LIZO: Ubhitye nokubhitya.
ZODWA: Ndafika apha ndithe mome, ndithe wohlo
ngabantwana bakho.
LIZO: (Ejongisisa uZodwa ezinyaweni) Zide zibe
namasa iinyawo.
ZODWA: Ndintlekezwe ngamagade akowenu.
LIZO: (Ethatha iphepha efunda) Akufundi
namaphepha-ndaba la.
ZODWA: (Ejika ebambelela esinqeni) Uyaqonda
nje ukuba ilanga kufuneka liphume
sendiphekile? Liyatshisa abantwana
kufuneka sendibahlambile, liyagqatsa
amasimi kufuneka sendiwenze mdaka.
Liyajika iimbiza zangokuhlwa mazibe
sezibhadla, ziyavalelwa impahla, yonke into
mayibe seyilungile.
LIZO: Kunzima apha kuwe, akutsho?
ZODWA: Ubomi buthengwa ngemivumbo ngumntu
obhinqileyo.
LIZO: Uthi ugqadaza apha ube uqukeza phaya.
Usebenza imini yonke nasebusuku
akuphumli.
ZODWA: Kukuphumla ukulala uguqile ucinga
ingomso?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2016
SCE
LIZO: Ubuthongo bokwenene wabugqibela
useyintombi.
ZODWA: Ewe.
LIZO: Sukuxhala, uza kuphumla.
ZODWA: Xa kutheni?
LIZO: Xa ndikukhulule kula matyathanga
ndikuqamangele ngawo.
ZODWA: Uthetha ukuthini?
LIZO: Ndithi uza kukhothwa amanxeba.
ZODWA: Ngubani? Phi?
LIZO: Ngabazali bakho, kokwenu.
11.1 Sincokola siphi esi sibini? (1)
11.2 Yintoni unobangela wokuba kubekho ukuxambulisana phakathi kwesi sibini? (2)
11.3 Saba yintoni isiphumo soku kuxambulisana kuKUMBUZO 11.2? (1)
11.4 Loluphi udidi lwempixano olufumaneka kwesi sicatshulwa? Xhasa impendulo
yakho. (2)
11.5 Likweliphi inqanaba ibali kule ndawo? Xhasa impendulo yakho. (2)
11.6 Chaza isimo sentlalo kwesi sicatshulwa. (2)
11.7 Chaza unobangela wokuba uZodwa aye eRhawutini. (2)
11.8 Waziwa njani uMaLimakhwe ukuba ungumama kaNamhla? (2)
KUNYE
ISICATSHULWA F
NGXELELO: Niyivile ke bantu bakuthi imitshontshi
ethi amagqobhoka aza kwenza inkonzo
emangcwabeni.
MPHURHU: Kwawaphi amangcwaba?
NGXELELO: Indawo yamangcwaba inye kaloku.
WELISILE: Into enjalo ayinakuhla,
Kulele iinkonde zakowethu entabeni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2016
SCE
PHATHUMZI: Ngoobani iinkokeli zeli nyala?
QEBEYI: Ukhala wabo njengoko nisazi nguZazile,
Amagosa aphambili nguKhulile
noMzabalazi.
WELISILE: Ungazishiyi eza ntshebe
zinguSilumko, la maqhingashe uhlala
eBhayi.
MPHURHU: Lo Khulilendini yimbalasane yegqobhoka
nesifundiswa, wayengumqhitsiba weqaba
elabuya eKapa selikwazi ukufunda
iBhayibhile nokunxiba iqhina
QEBEYI: Uthini ngoMzabalazi
PHATHUMZI: Ndimazi eseyinkwenkwe lowo.
Wayelikrwadase lomdlengele,
Into ehamba ikradula emimangweni,
Ingqutsela ehamba igila ii-emele
Zamantombazana kule milambo.
SIXHAXHA: (Egibiseleka ukuthetha)
Umbuso wamagqobhoka uyadelela,
Awunabhunga tu nomnye umntu.
Bengasibuzi nje besithe siyavuma?
Bengasibhungisi nje besithe siyakholwa?
Sisiqhelo sabo ukwenza ngogonyamelo,
Makhe siyijonge ke loo ndawo namhla.
WELISILE: Kunjalonje akazazi apho akhoyo
amagqobhoka!
SIXHAXHA: Ndisuka ndiphathwe sisicaphucaphu
ndakucinga ngoongantweni bamagqobhoka,
Oosithubeni, oondilele, iimbukumbucu
Ezisebenzela ubholobholo kuphela.
QEBEYI: Liyeke ungaligqibanga,
Ndicuceka umxhelo mihla le
Ndakubona udonga lwemfundo
Olumiswe zizixhofula zeemfundimani,
Uqilima olwakhelwe
Ukwahlula umntu emntwini wakowabo!
SABATHA: Ukholo nemfundo ngabaphangi bengqondo!
(Kuthi cwaka umzuzu.)
MPHURHU: Ngokucacileyo simoya mnye,
Masiqhubele phambili, kuyahlwa.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/2016
SCE
QEBEYI: Into eseleyo ke ngoku
Kukuba senyuse idini, sibulele uQamata
Ngokusinika amandla okuhlonela isithethe.
Sakulenyusa idini ngokunyuka intaba
sixhobile,
Sifike emangcwabeni ngexesha lokugaleleka
kwamagqobhoka
Siwacele ukuba anike abaphantsi imbeko
yabo.
(Ejonga kuNgxelelo)
Kuwe ke mkhuluwa.
11.9 Xela udidi lwengoma eyayivunywa ngabalinganiswa abakwisicatshulwa. (1)
11.10 Sizathu sini esenza ooWelisile bangayingeni into yokwenziwa kwenkonzo
emangcwabeni? (2)
11.11 Zinto zini ezingaqhelekanga ezenziwa nguSilumko emangcwabeni? (2)
11.12 Asixelela ntoni ngoSixhaxha amagama akwizibiyeli athi, 'Egibiseleka
ukuthetha'? (2)
11.13 Yeyiphi indima edlalwe nguNkosi uGobinamba emangcwabeni? (2)
11.14 Ucinga ukuba zafezeka iinjongo zikaSilumko zokubizela abantu kwinkonzo
yasemangcwabeni? (2)
[25]
UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
Ukudlelelwa amalungelo kwabalinganiswa abathile kube ngunozala wokungabikho
kwemvisiswano neziphumo ezibi kule ncwadi. Ngqina oku ngeziganeko ezikulo mdlalo. [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA G
MAMCETHE: MamCirha, amadoda akafani, afana nje
ngeentshebe kuphela. Le yam ke
ikhokhobela kum ngegwangqa layo nje
ukuba ndiphazamele kwelo cala
lokuyibonisa ngenguquko. Kungoku nje
inomkhwa wokuba ingafuni namnye umfazi
apha kubafazi bayo ukuba abeke umcondo
apha. Lowo ukhe weza kundibona,
umbethela ukumbulala.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/2016
SCE
NOMKHINI: Hayi bo! ixhego elingakaya uthi lingayenza
loo nto? Ubawo uNtlane ngathi ngumntu
olungileyo nje, ukwazi njani ukuphakamisa
isandla? Hayi bo andikholelwa kuloo nto.
MAMCETHE: Ukulunga kona ulunge ngokugqibeleleyo.
Kodwa uthi nje ukuba uphathe into
yeVangeli kuye, uyichamele incoko, abe leliya
lona liphethwe emsileni irhamba.
MAMCIRHA: Anjalo onke la maqaba angala madoda ethu.
Mna ndiza kuthi sebenzisa nje eli cebo unalo
lokuhlalisana ngoxolo nexhego lakho sisi.
Kaloku awusenabantu bokuphephela ngoku.
Ndibulela nale yokuba nje ukuba mhle,
ngenene iNkosi inamandla, iyabakhangela
abantu bayo.
NOTSONTA: Le Nkosi siyikhonzayo kaloku inengubo
enkulu esambathisa ngayo. Yiloo ngubo
nangoku ke le ibangele ukuba umam' uMary
omelele kangaka emva kwezi zehlo zibi
kangaka athe wazifumana ngoonyana bakhe.
Nangoku ndiqinisekile ukuba iNkosi
isecebeni, kaloku ithe ngokwayo asiyi
kuswela nto.
NOMKHINI: Yitsho uphinde ntombi yasemaQocweni.
Silapha nje yenye yezinto leyo esindulule
kwaMankazana. Siyazi ukuba sekulithuba,
kodwa sasigqibe ekubeni size kukuvelela
umam' uMary. Size kukuxelela ukuba "sikho
sonke, ungazenzakalisi" njengoko zisitsho
nezibhalo zabefundisi.
MAMCIRHA: Phofu ke akashiyekanga yedwa, ushiywe
noomolokazana kunye nabazukulwana
ngabazukulwana. Akakwazi ke ngoko
ukuba yinkedama.
MAMCETHE: Kwowu! Ndiyayibulela ke kambe iNkosi
ngabo bantwana bam ndishiywe nabo.
Seyingabona bantu ndiphalazela kubo
intlungu yam, kwaye ke noNtlane akakwazi
nokubabetha kaloku bona xa bathe beza
apha kwam, usuka nje naye awe amandla
okubangxolisa kuba ubathanda gqitha
oomolokazana bakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/2016
SCE
13.1 Bancokola bephi aba balinganiswa? (1)
13.2 Likweliphi inqanaba ibali kule ndawo? (1)
13.3 Chaza isimo sentlalo kwesi sicatshulwa. (2)
13.4 Isityhilela ntoni ngoMntlane intetho kaMaMcethe ngokunxulumene neVangeli? (2)
13.5 Nika isizathu esibangela ukuba ooNomkhini bahambele kwaMamCethe. (2)
13.6 Mbono ni evezwa nguNomkhini xa esithi 'Sikho sonke, ungazenzakalisi'? (2)
13.7 Chaza indlela eyawanceda ngayo amakhaya athile le Vangeli yayihanjiswa
ngaba balinganiswa. (2)
KUNYE
ISICATSHULWA H
MSIKA: Inzolo madoda! Utheni wena kuwo loo
madoda ukuthetha?
MNGXONGO: Ndiwangcambazisile kanobom, ndabuya ze.
MSIKA: Wenzani ke ngoku? Yintoni ukundiphoxa
besisangcambaza kuhle nje? Lungisa
ukuthetha Mngxongo, umdala, kwaye yazi
mhlophe ukuba uthetha namadoda.
DLOMO: Ityala asingomafutha Mngxongo. Musa
ukusiqakathisa. Utheni kuthi izolo
ngoQhinebe?
MNGXONGO: Andisakhumbuli kakuhle ngenxa
yomothuko.
DLOMO: Akusenani, andinakukhumbuza nakanye.
Sihlikihle sonke. Ucinywe ngubani
uQhinebe amehlo?
MNGXONGO: Ndim lo kanye.
QWATHI: Awu! Phi kweliya ubusithi apha ufike sel'
ebanda? Thetha kakuhle mfanandini!
DLOMO: Kahle Qwathi, mus' ukumngxamela. Tyhilela
le nkundla ke Mngxongo ngamazwi
okugqibela aloo mphakathi. Ukhumbule ke
ukuba ubungewedwa, indlu ibizele imi
ngeembambo lusapho lukaQhinebe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/2016
SCE
MNGXONGO: Akukho nto ayithethileyo. (Akhuza
amadoda) Andikhumbuli mazwi,
DLOMO: Bendingekho mna. Kodwa unyana omkhulu
kaQhinebe obekubambisile ngeliya xesha
benimxhasile ukho apha, nguye ke oza
kutyebisela le nkundla. Yiza nganeno ke
mfana usityhilele konke okuqhubekileyo.
MANGXOYI: A! Jongindyebo! (Akhahlela amabutho) A!
Jongumsobomvu! (Aphinda) Mhlekazi ufike
ubawo ndikho phaya kowethu, ndiye
kusabela kumama kanye malunga
nokungabikho kukabawo lowo nabaninawe
bam ngekhaya. Undityhilele umama ukuba
ubawo ulukuhlwe ngubawo uMngxongo lo,
bekho bemamele, bemthembisa
ngobuphakathi obukhulu xa uQuka
seleyinkosi. Bamnqande bancama, wasuka
wathatha izikhali zakhe wahamba nobawo
uMngxongo lo. Ufike ke izolo wathumela
ukuba kubizwe ubawo uMngxongo kunye
nam lo. Ekufikeni kukaBawo uMngxongo,
ubawo undiyalele ukuba ndihlanganise
usapho lonke, waza wathi ezindlebeni zethu
sonke, " Bantwana bam, ndifakwe ngentloko
kule nto yokubulala inkosi nguMngxongo lo
nimbonayo. Nimyeke, ningamenzi nto,
ebezenzela. Ndiyingene kuba ndibazi
ukungcola kwabo, nanku ke mboneni".
Kukangako ke Mhlekazi.
DLOMO: Nalo ke Mhlekazi.
13.8 Sesiphi isiganeko esenzekileyo esidibanisa ikomkhulu apha eSidutyini? (2)
13.9 Cacisa ngesigwebo sikaNkosi uMaqoma kwisityholo sooMngxongo. (2)
13.10 Wayeyinkosi yesiphi isizwe uMaqoma? (1)
13.11 Loluphi udidi lwempixano olufumaneka kwesi sicatshulwa? Xhasa impendulo
yakho. (2)
13.12 Tyhila isimo sikaQhinebe usebenzisa intetho kaMangxoyi kwesi sicatshulwa. (2)
13.13 Xela ubudlelwane obuphakathi kukaMangxoyi noQhinebe. (1)
13.14 Ngqina ngeengongoma ezintathu ngoonobangela bokuba uMaqoma angafuni
ukushiya umhlaba wooyisemkhulu? (3)
[25]
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC June Exams 2016 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC June Exams 2016 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC June Exams 2018 Question Paper

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2018 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2016 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum