Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June Exams 2018 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 1220189 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exams 2018, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exams 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2018 IMEMORANDAM AMANQAKU: 100 Le memorandam inamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/2018 SCE – Imemorandam IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo: • Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela. • Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo sokubhala nethoni – ingakumbi KWICANDELO B. • Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo. • Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi. • Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe. • Ukubunjwa kwezivakalisi. • Ukubhalwa kwemihlathi. • Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/2018 SCE – Imemorandam IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA ICANDELO A: IZINCOKO Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7 nelesi-8 lale memorandam. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO NOCWANGCISO 30 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 ISAKHIWO 5 AMANQAKU EWONKE 50 ICANDELO B: IMIHLATHI Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lale memorandam. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 AMANQAKU EWONKE 25 1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO neFOMATHI. 2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI, ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA. QAPHELA: • Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi. • Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo. • Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo. QAPHELA: • Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi. • Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/2018 SCE – Imemorandam ICANDELO A: IZINCOKO Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama angama-340-390 (2-2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Abaviwa bangabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi. UMBUZO 1 1.1 Ndabuva ubunzima bokuba ngumzali ndisengumntwana. - Abaviwa kulindeleke ukuba bachaze ngobunzima umzali osemtsha ahlangabezana nabo. - Abaviwa kulindeleke ukuba bathethe ngomntu omtsha okhulisa abantakwabo/kulindeleke bathethe ngomntu omtsha okhulisa umntwana yedwa/kulindeleke athethe ngokuyekelwa ngabazali ukuba akhulise umntwana wakhe naye esengumntwana. - Mazivezwe izizathu zokuba azibone engumzali ova ubunzima eselula. - Abaviwa kulindeleke ukuba banike impendulo yentsusa/efihlakeleyo/eyindibanisela. [50] 1.2 Igalelo lolutsha lwanamhla ekuhlaleni. - Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwigalelo lolutsha lwanamhla ekuhlaleni. - Bangakhankanya igalelo elihle okanye elibi. - Bangavelela neendlela eli galelo elibachaphazela ngayo abantu ekuhlaleni. [50] 1.3 Ukuthontelana kwabantu ezidolophini. - Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwizinto ezibangela ukuba abantu bathontelane ezidolophini. - Bangavelela oonobangela bokuthontelana kwabantu ezidolophini. - Bangachaphazela ifuthe/iziphumo/iziqhamo zoko. [50] 1.4 Ukusa akufiki kabini ukuvusa umntu. - Abaviwa kulindeleke ukuba banike intsingiselo yentsusa nefihlakeleyo. - Iimpendulo zabo mazibonakalise ukuyazi intsingiselo yeli qhalo. - Umviwa angabalisa ibali elinomxholo womntu ofumene isilumkiso waze akasithathela ngqalelo. [50] 1.5 Ifashoni - Abaviwa kulindeleke ukuba bachaze ukuba yintoni ifashoni. - Bangachaphazela nefuthe elihle okanye elibi lefashoni. - Abaviwa banganika izimvo zabo ngefashoni. - Abaviwa bangavelela nefuthe lefashoni ebomini babo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/2018 SCE – Imemorandam 1.6 Izinto endinozikutshintsha kubomi bam ukuba ndinganikwa ithuba lokubuyela ebuntwaneni. - Abaviwa kulindeleke ukuba babhale izinto abanokuzenza xa benokunikwa ithuba lokubuyela ebuntwaneni. - Kulindeleke ukuba balungise iziphene kubomi bobuntwana babo ukuze bakwazi ukuphila obu bomi babunqwenelayo. [50] 1.7 1.7.1 - Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo. - Abaviwa kulindeleke ukuba banike isihloko esifanelekileyo. - Abaviwa bangabhala isincoko esinentsingiselo ethe ngqo/efihlakeleyo/bazixube. [50] 1.7.2 - Abaviwa mabaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo. - Abaviwa kulindeleke ukuba banike isihloko esifanelekileyo. - Abaviwa bangabhala isincoko, esinentsingiselo ethe ngqo/ efihlakeleyo/bazixube. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/2018 SCE – Imemorandam ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Kulindeleke ukuba abaviwa babhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude beempendulo mabube li-100–120 amagama (malunga nephepha neli-1–1½) umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo. 2.1 ILETA YOBUHLOBO - Abafundi mabaveze umbulelo kumhlobo wabo othabathe iingcebiso zikanontlalontle ezimncede wahlukana nokusebenzisa iziyobisi. - Ifomathi: idilesi yombhali enomhla, isibuliso, intshayelelo, isiqu nesiphelo esifanelekileyo. [25] 2.2 ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO - Abaviwa kufuneka babonakalise ukuyiqonda ukuba yintoni isivi. - Ifomathi: Abaviwa kulindeleke ukuba bachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo; iinkcukacha ngawe buqu, iziqinisekiso zemfundo onazo, amava onawo ngomsebenzi (xa unawo), abantu abanokwenza ingxelo ngokuziphatha kwakho. - Ileta eyikhaphayo: ifomathi: Idilesi yombhali, idilesi yeNqununu, isibuliso, umcimbi, intshayelelo,isiqu nesiphelo esifanelekileyo. [25] 2.3 IRIVYU - Mabavelele iingongoma eziphambili ezifana negama lomvelisi/ isihloko sefilim/igama lompapashi. Abaviwa mabaveze iimbono zabo buqu bedandalazisa indlela abayibona ngayo ifilim bengathathi cala lithile. [25] 2.4 INQAKU LEPHEPHANDABA -. Abaviwa mabachaze ngokufutshane ngokwesihloko esinikiweyo. - Mabagqithise umyalezo wabo uvakale kulowo bambhalelayo. - Mabashwankathele ngokucacileyo bangayigqwethi inyaniso. - Mabaqale ngokona kubaluleke kakhulu ; umzekelo, ngubani, yintoni, nini, phi, kutheni, nakangakanani na. [25] 2.5 UDLIWANO-NDLEBE - Abaviwa kulindeleke ukuba babuze isibini esitshatileyo ngomtshato waso. - Ifomathi; intshayelelo, amagama ezithethi kwicala elisekhohlo ephepheni, shiya umgca ukwahlula intetho yesithethi ngasinye. [25] 2.6 INTETHO ESESIKWENI - Abaviwa kulindeleke ukuba bancome kwaye bagxeke uhlahlo lwabiwo mali olwenziwe nguMphathiswa wezeziMali. - Ifomathi: makuvele injongo, abaphulaphuli noko baza kuthetha ngako. - Abaviwa mabaphuhlise amanqaku abo kakuhle bangatsho ngentetho ekruqulayo. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 7 DBE/2018 SCE – Imemorandam ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi. Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. Inqwanqwa (Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye eliphakamileyo lwezimvo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge 30 AMANQAKU Inqwanqwa elingezantsi kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu. ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/2018 SCE – Imemorandam ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu nesigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele nopelo. kakhulu. kakhulu. nopelo. -Sixongxwe ngobugcisa obukhulu. 15 AMANQAKU 13 10 7 4 -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye elingezantsi -Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. akukho ukohluka – nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu. nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. kwahluka-hlukene. iziphene. 5 AMANQAKU AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2018 SCE – Imemorandam ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo lomhlathi. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi. -Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile -Ulwazi olunzulu ngeempawu -Ukuthungelana komxholo ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni kwaye akakho mxholweni lwezimvo. zohlobo lomhlathi obhaliweyo. nezimvo, kucaciswe -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka kwaphela. nokucwangcisa -Ubhalo lusemxholweni kakuhle okungephi emxholweni. kubhalo. -Ayithungelani kumxholo -Injongo, abantu ncakasana. kakhulu kwaye -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo. ekujoliswe kubo, -Ukuthungelana komxholo neenkcukacha uyathungelana uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo nezimvo. zixhasa isihloko. umxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa nesimo sentlalo. -Icaciswe nzulu kwaye zonke -Ifomathi efanelekileyo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko. iinkcukacha ziyasixhasa eneziphene ezingephi. ziyasixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Ayisetyenziswanga isihloko. -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko 15 AMANQAKU -Ifomathi yamkelekile kwaye ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi. ichanekile. kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ezingephi. -Imigaqo engundoqo yefomathi yetekisi ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa. sentlalo. lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo. esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo. kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa. nopelo. ziphene. 10 AMANQAKU AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa le memorandam

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all