Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GRADE 12
SEPTEMBA 2021
LIFE SCIENCES P1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 150
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ayi 11.
Skip to contentAll 2021 papers 





View all





Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 Memo
Grade 12 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2021 (isiXhosa), 11 pages. Read online or download the free PDF.
Life Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021 · isixhosa. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Life Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 320.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2021
Questions in this paper
- Question 1.1RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)20 marks
- Question 1.2RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)8 marks
- Question 1.3RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)6 marks
- Question 1.4RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)10 marks
- Question 1.5HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS6 marks
- Question 2.1REPRODUCTION IN VERTEBRATES8 marks
Show all 14 questions
- Question 2.2HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS13 marks
- Question 2.3RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)10 marks
- Question 2.4HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS10 marks
- Question 2.5HUMAN REPRODUCTION7 marks
- Question 3.1RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)14 marks
- Question 3.2RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (PLANTS)12 marks
- Question 3.3HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS9 marks
- Question 3.4HUMAN REPRODUCTION15 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2021)
IMIGOMO YOKUMAKISHA I LIFE SCIENCES
1. Xa kunikwe iimpendulo ezingaphezu kwamanqaku anikiweyo
Yeka ukumakisha wakufumana amanqaku alindelekileyo ubonise ngomgca
ogoso ubhale igama ‘aphelele’ kwisiphelo sephepha esingasekunene.
2. Xa, umzekelo, kulindeleke izizathu ezithathu ze kunikwe ezihlanu
Makisha ezokuqala ezintathu nokuba azamkelekanga.
3. Xa kunikwe inkqubo yonke ndaweni yesiqingatha sayo
Yifunde yonke ze ukredithe iindawo ezamkelekileyo.
4. Xa kubuzwe ufaniso, kodwa kunikwe inkcazelo
Yamkele ukuba umahluko / ukufana kucacisiwe.
5. Xa kufuneka itheybhile, kodwa kunikwe umhlathi
Abafundi baya kuphulukana namankqaku ngokungazobi itheybhile.
6. Ukuba iidayagram ezihamba neziqwengana zentetho zinikwe endaweni
yenkcaza
Abafundi baya kuphulukana namanqaku.
7. Ukuba iiflowu tshati zinikwe endaweni yenkcaza
Abafundi baya kuphulukana namanqaku.
8. Ukuba ulandelelwano olufanelekileyo alukho nonxulumano
alunangqiqo
Kuloo ndawo lubonakala lukhona, kreditha. Apho lungekhoyo ngokuya
uqhubeka, ungakredithi. Xa luphinde lwakhona, kreditha.
9. Iiabriveyshin ezingamkelekanga
Yamkele ukuba iqalwe yachazwa kwimpendulo. Ukuba ayichazwanga,
ungayikredithi iabriveyshin engamkelekanga, kodwa impendulo eyenye
yikredithe.
10. Ukunambarisha okungamkelekanga
Ukuba impendulo isendaweni elindelekileyo ngokolandelelwano, kodwa
ukunambarisha kuphazanyiwe, yamkelekile.
11. Xa ulwimi olusetyenzisiweyo lunika intsingiselo eyenye
Ungayamkeli.
12. Upelo oluneempazamo
Ukuba lunengqiqo, lwamkele kodwa lungabi nanto yimbi luyithethayo kwiLife
Sciences okanye luphume ecaleni.
13. Xa amagama esiqhelo anikwe kwiteminoloji
Wamkele xa unashinal ewamkele esakuhlalutya isikhokelo sokumakisha.
14. Xa kubuzwe unobumba ze kunikwe igama (nevays vesa)
Ungakredithi.
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021) LIFE SCIENCES P1 3
15. Xa iiyunit zinganikwanga ezintweni ezimetiweyo
Abafundi baya kuphulukana namnqaku. Isikhokelo sokumakisha
siyakubanamanqaku eeyunits qha
16. Uyilumkele intsingiselo eyamkelekileyo yempendulo, enokubhalwa
ngendlela enomahluko.
17. Isihloko
Yonke imizobo (dayagram, graf, theybhile, njalo njalo) mazibenesihloko.
18. Ukusebenziza iilwimi ezahlukeneyo ezamkelekileyo (izigaba zentetho)
Igama elinye okanye amabini avela ngolunye ulwimi ingeyilulo olo kubuzwe
ngalo, wakredithe ukuba afanelekile. Makucelwe imaka elwaziyo ulwimi
olusetyenziswe ngumfundi imakishe. Le nto izichaphazela zonke iilwimi
ezamkelekileyo.
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
4 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2021)
ICANDELO A
UMBUZO 1
1.1 1.1.1 D
1.1.2 A
1.1.3 B
1.1.4 A
1.1.5 A
1.1.6 C
1.1.7 C
1.1.8 A
1.1.9 C
1.1.10 A (10 x 2) (20)
1.2 1.2.1 Meninjis
1.2.2 Periferal nevas sistim
1.2.3 Dendrayt
1.2.4 Jiyotropism
1.2.5 Rawund windo
1.2.6 Thayiroksin / adrenalin
1.2.7 Adrenal glend
1.2.8 Vajayna (8 x 1) (8)
1.3 1.3.1 B only
1.3.2 Zombi A no B
1.3.3 B qha (3 x 2) (6)
1.4 1.4.1 D C A (2)
1.4.2 Ukukhusela / ukunciphisa ingozi emzimbeni. (1)
1.4.3 - Isihlunu
- Iglend (Nayiphi eyi 1 x 1) (1)
(Makisha eyokuqala ibeNYE qha)
1.4.4 (a) C – Intanyuron /konekta nyuron (2)
(b) B – Ventral rhuti (2)
(c) A – Moto nyuron (2)
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021) LIFE SCIENCES P1 5
1.5 1.5.1 (a) Thayroid gland (1)
(b) Testis (1)
1.5.2 (a) Pishwitary glend / Hayphofisis (1)
(b) TSH / Thayroid stimulating homon (1)
(c) Adrenal glend (1)
1.5.3 A (1)
EWONKE AMANQAKU ECANDELO A: 50
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
6 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2021)
ICANDELO B
UMBUZO 2
2.1 2.1.1 Extenal fetilizeyshin (1)
2.1.2 -Amaqanda ayafetilayzwa kwistraktsha esingaphandle samadoda
(brud pawush) / amaqanda akafetilayzwa ngaphakathi kwisini sokuzala
sezingabafazi. (1)
2.1.3 - Amaqanda amaninzi agalelwa kwisingxobo (pouch) ukwandisa
amathuba efetilizeyshin
- Ifetilizeyshi yenzeka ngaphakathi esingxotyeni
ukwandisa amathuba efetilizeyshin
- Ukudevelopha kweelava/amantshontsho kwenzeka
esingxotyeningako oko zikhuselekile kwiiprideyta / nakwiimo zezulu
(Naziphi eziyi 2 x 2) (4)
2.1.4 - Ukudevelopha kwamantshontsho kwenzeka kwisingxobo
sezingamadoda
kanti kwivivipari kwenzeka ngaphakathi esibelekweni
- Amantshontsho afumana ukutya kwiyok yeqanda kwiiseahorse
Kwivivipari amantshontsho afumana ukutya emgcantsini (placenta)
- Amanzi afumaneka esingxotyeni ancedisa kwiexkrishin negesiyas
extsheynji
Kwivivipari umgcantsi wenza iexkrishin negesiyas extsheynji
(Inqaku lokuqala libeliNYE qha) (Nayiphi eliyi 1 x 2) (2)
2.2 2.2.1 Ixesha lokudevelopha kwentshontsho / fitus phakathi kokumitha
nokuzala. (2)
2.2.2 Iintsuku eziyi22 (1)
2.2.3 Umlinganiselo weprojesteron (1)
2.2.4 Makufane:
- Ispisis seempuku
Ikonsentayshin yeprojesteron ekutofwe ngayo
- Udidi /ibrand yeprojesteron
- Inqanaba lokuxakeka kweempuku
- Iimeko zempilo zeempuku
- Udidi lokutya (Naziphi eziyi 2 x 1) (2)
(Makisha awokuqala AMABINI qha)
2.2.5 - Iovari ikhupha iprojesteron ngako oko,
- Ukususwa kweovari kunika umphandi ithuba lokuba akwazi ukutofa
ngemilinganiselo eyahlukeneyo yeprojesteron
- ukufanisa igalelo layo ekumitheni (3)
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021) LIFE SCIENCES P1 7
2.2.6 - Inani leempuku ezimithe zagqiba lahlulahlulwe ngenani leempuku
kwiqela ngalinye
- Iziphumumo zaphindaphindwa ngo100 (2)
2.2.7 - Isebenza njenge kontrol
- ukuze ikwazi ukufaniswa namanye amaqela
- ukuqonda ukuba iprojesteron inegalelo na ekumitheni
ngokupheleleyo (Naziphi eziyi 2 x 1) (2)
2.3 2.3.1 (a) A – Suspensori ligament (1)
(b) B – Ayris (1)
2.3.2 Ikhusela imehlo (1)
2.3.3 - Iciliyari mascle iyoluleka
- Iisaspensori ligament zitsaleke
- Itenshin kwilens yonyuke
- Ilens ibeflet / ibeconvex kancinci
- Amandla okureflekta elens ayehla / imitha yelanga igotywa
kancinci
- imitha yelanga ibetha kwiretina
- Kuphume umfanekiso ocacileyo (Naziphi eziyi 4 x 1) (4)
2.3.4 - Akusayi kubakho impuls ihambayo
- isiya kwicerebram
- ikhokelele ekuphulukaneni nokubona (3)
2.4 2.4.1 Yindlela yokugcina imeko yangaphakathi ingatshintshi (2)
2.4.2 - Iirisepta (zengqele) / themorisepta eziseluswini ziyachukumiseka
- ukukhupha iimpals eya kwihaypothalamus
- ihaypothalamus ithumela impals
- emithanjeni yegazi eziseluswini
- nakwiigland zombilo
- Imithambo yegazi yolusu iyakonstrikta (vasokonstrikshin)
- Libalincinci igazi eliya eluswini
- Ukuze bubebuncinci ubushushu obuphuma emzimbeni
- Libalincinci kwakhona igazi eliya kwiigland zombilo
- Ubencinci ubilo oprodyuswayo
- Ukuze bubebuncinc ubushushu obuphuma ngeevaporeyshin
yombilo
- Ubushushu bangaphakathi bomzimba buyanyuka bugcinwe
(Naziphi eziyi 7 x 1) (7)
2.4.3 - Iienzaym azisebenzi
- nto leyo yenza ziyeke iimetabolik prowuses / zihle
- ikhokelele ekuyekeni kwamalungu omzimba / kungabikho
respireyshin / kungaphumi eneji (3)
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
8 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2021)
2.5 2.5.1. Prosteyt gland (1)
2.5.2 Ihambisa isimen nomchamo (1)
2.5.3 - Iitestis zifuna 2 ºC yobushushu obungaphantsi kobo bomzimba
- Ukuprodyusa isperms eziqhelekileyo neziphilileyo
- Ngako oko, ngeemini ezishushu, iskrotam siyoluleka
ukulungiselela ukuba iitestis zibekude nomzimba
- ukulungiselela ukuba zingasondeli emzimbeni
- ukugcina ubushushu buphantsi (Naziphi eziyi 3 x 1) (3)
2.5.4 - Inye qha ivas diferens evalwe ngoqhaqho
- Ngako oko, isimen enesperm yaahamba ngelinye icala / ispems
zakwazi ukufika kwiitestis (2)
[50]
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021) LIFE SCIENCES P1 9
QUESTION 3
3.1 3.1.1 Oditari nev (1)
3.1.2 Yenza ipresha elinganayo macala omabini etimpanik membreyn (1)
3.1.3 (a) Pina (1)
(b) Ogan of koti / kokliya (1)
3.1.4 (a) - Iiosikle azinako ukuvaybreyta
- ngako oko, iivaybreyshin azinakugqithela kwioval windo
- nto leyo ithintela ubukho beepresha weyv kwindlebe
engaphakathi /
- Iogan of koti ayizuchukumiseka ukuba ikhupke iimpals /
akukho impals izothunyelwa engqondweni ukuze kuviwe
(Naziphi eziyi 3 x 1) (3)
(b) - Indawo uD / timpanik membreyn ayizukwazi ukwenza
iivaybreyshin
- Akukho vaybreyshin ziyakuthunyelwa kwiiosikle / ioval
windo
- Ngako oko, akukho presha weyv ziyakwenziwa kwindlebe
engaphakathi
- Iogan of Koti ayizuchukumiseka ukuba ikhuphe iimpals /
akukho impals izothunyelwa engqondweni ukuze kuviwe.
(Naziphi eziyi 3 x 1) (3)
3.1.5 - iikristaye ziyachukumiseka
- ukuze zitshintshe istimulas sibeyi impals
- ehamba ngeoditari nev
- isiya kwicerebelam apho itolikwa khona
- icerebelam ithumela iimpals kwiiskeletal maskli ukubuyisela
ibalansi (Naziphi eziyi 4 x 1) (4)
3.2 3.2.1 (a) - Ukususa iiokzin eziprodyuswa kwiapikal bad (1)
(b) - Tukunika iiokzin thuba lokungena kwiaga blokho (1)
3.2.2 - Iiokzin zizakuya kwicala lasekunene lestem
- Iyakubaphezulu ikonsentreyshin yeeokzin kwicala
lasekunene lestem
- Ikonsentreyshin ephezulu yeeokzin iyakukhokelela sel
elongeyshin
/ukukhula kwicala lasekunene
- Oku kukhula ngokungalingani
- kuyakwenza ukuba istem sigobele kwicala lasekhohlo
ngokugoba kwencam yestem igobela ngasekhohlo *
*1 Inyanzelekile + Naziphi eziyi 3 (4)
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
10 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2021)
3.2.3 - iiokzin ziyakusuka kwicala elikhanyayo (ekhohlo)
- ziye kwcala elimnyama (ekunene)
- Ikonsentreyshin ephezulu yeeokzin kwicala elimnyama
iyakukhokelela kwisel elongeyshin / ukukhula
okugqithisileyo kunecala elikhanyayo
- Oku kukhula ngokungalingani
- Kwenza istem sigobele ekhohlo sisiya kwicala elikhanyayo
* (ekhohlo) *1 Inyanzelekile + Naziphi eziyi 3 (4)
3.2.4 - Kuzakudevelopha amasebe asemacaleni amaninzi
Ukunyusa isivuno
- Isiqhamo esifumaneka emasebeni siyakwenza kubelula
ukuvuna (Nayiphi eyi 1 x 2) (2)
(Makisha eyokuqala ibeNYE qha)
3.3 3.3.1 (a) Insulin (1)
(b) Penkriyas (1)
3.3.2 Negetive fid-bakh mekanism / homiyostaysis (1)
3.3.3 Ngexesha lokuzila ukutya akutyiwa ngako oko
- Iqondo leswekile yegazi libangaphantsi kwelifanelekileyo
- Ipenkriyas ayisakuchukunyiswa ukuba ikhuphe iinsulin
/iyakukhupha encinci / iqondo leinsulin liyakwehla. (2)
3.3.4 - Xa iqondo leswekile yegazi lihlile langaphantsi kwelo lesiqhelo
- Ipenkriyas iyachukunyiswa ukukhupha iglukagon /
homon B
- Ekhokelela ekutshintshweni kweglaykojin ibeyiswekile yegazi
- Nto leyo inyusa iswekile yegazi ibuyele kweyesiqhelo. (4)
3.4.1 (a) Amnoytic fluwid (1)
(b) koriyon (1)
3.4.2 Umbilikal veyn (1)
3.4.3 - Idibanisa intshontsho nomama
- Ivumela ukuhamba kokutya okunyibikileyo okusuka kumama
kusiya entshontshweni
- Ivumela ukuhamba kweoksijin esuka kumama isiya
entshontshweni
- Ivumela ukuhamba kwekabon diyokzayd esuka entshontshweni
- Isiya kumama
- Ivumela ukuhamba kwenitrojinas exkritari weysti esuka
entshontshweni isiya kumama
- Ikhupha iprojesteron egcina ikhusele umitho
(Makisha ezokuqala eziMBINI qha) (Nayiphi eyi 2 x 1) (2)
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021) LIFE SCIENCES P1 11
3.4.4 - Izaygoti idivayida ngemitosis
- Kuphume (eluqilima) ibhola yeesel
- ebizwa ngemorula
- nayo ethi idivayde kuphume ibhola yeesel evulekileyo
- ebizwa ngeblastosist / blastula
- The blastosist/blastula iyaimplanta kwiendometriyum / Le ibizwa
ngokuba yiimplanteyshin
- Ileya engaphandle yentshontsho ibayikoriyonorion
- Ze ileya engaphakathi ibeyiamniyon
- Eneamnoytik fluwid ngaphakathi
- Emva kweimplanteyshin ikoriyon idevelopha izinto ezininzi
ezingathi yiminwe
- ezibizwa ngekoriyonik vili
- Iendometriyam nekoriyonikchorionic vlli zenza iplasenta
(Naziphi eziyi 8 x 1) (8)
3.4.5 - Ikeviti evulekileyo
Ukwamkela intshontsho elikhulayo
- Inezihlunu
ezikwaziyo ukushwabana ziphinde zoluleke ukuze umntwana
azalwe
- Siyanwebeka
Sikwazi ukuvuleka ukulungiselels intshontsho elidevelophayo
(Naziphi eziyi 2 x 1) (2)
[50]
EWONKE AMANQAKU ECANDELO B: 100
AMANQAKU EWONKE: 150
Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2021 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 Memo (Eng)

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Errata
Life Sciences Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2021 Errata
More from Grade 12 Life Sciences

Question paper
Life Sciences Grade 12 KZN March Test 2025 Question Paper

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Mpumalanga Mock 2025 QP

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 North West Mock 2025 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Free State June 2024 Memo

Memorandum