Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
MUSIEK V1
NOVEMBER 2023
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 120
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 39 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Music Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023 (Afrikaans), 39 pages. Read online or download the free PDF.
Music · Grade 12 · NSC November Exam · 2023. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Music
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 39
- File size
- 2.1 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 39
This exam
NSC November Exam 2023
Questions in this paper
- Question 1Scales, Keys, Modes & Intervals19 marks
- Question 2Harmony, Chords & Composition
- Question 3Harmony, Chords & Composition30 marks
- Question 4Harmony, Chords & Composition15 marks
- Question 5Music Technology & Presentation Skills10 marks
- Question 6Indigenous African Music (IAM) — General Knowledge & Set Works [IAM]23 marks
Show all 12 questions
- Question 8Indigenous African Music (IAM) — General Knowledge & Set Works [IAM]15 marks
- Question 9Indigenous African Music (IAM) — General Knowledge & Set Works [IAM]5 marks
- Question 11Jazz — General Knowledge & Set Works [Jazz]20 marks
- Question 12Western Art Music (WAM) — General Knowledge & Set Works [WAM]5 marks
- Question 16Western Art Music (WAM) — General Knowledge & Set Works [WAM]20 marks
- Question 17Western Art Music (WAM) — General Knowledge & Set Works [WAM]5 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 2 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: MUSIEKTEORIE (VERPLIGTEND) (90 minute)
Beantwoord AFDELING A op die VRAESTEL.
Beantwoord VRAAG 1
EN VRAAG 2.1 OF 2.2
EN VRAAG 3.1 OF 3.2
EN VRAAG 4.1 OF 4.2.
VRAAG 1 (25 minute)
1.1 Voeg die korrekte tydmaatteken by elke asterisk (*) soos hieronder aangedui.
Antwoord:
1+1 (2)
1.2 Voltooi 'n majeur drieklank in noue ligging bokant die gegewe grondnoot.
Antwoord:
1 punt
Geen ½ punte (1)
1.3 Skryf 'n verminderde drieklank in eerste omkering wat diatonies in die D
harmoniese mineurtoonleer verskyn. Gebruik toevallige tekens in plaas van 'n
toonsoortteken.
Antwoord:
OF
1 punt
Enige nootwaarde en oktaafplasing is aanvaarbaar (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 3 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
1.4 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.
1.4.1 Benoem die omkering van die interval by (M) volgens tipe en afstand.
Antwoord: Mineur 3de 1 punt
Geen ½ punte (1)
Skryf die interval by (N) as 'n saamgestelde verminderde 5de. Gebruik
1.4.2
heelnote.
Antwoord:
1 punt
Geen ½ punte (1)
1.4.3 Noem EEN artikulasieteken wat in hierdie uittreksel gebruik word.
Antwoord: Staccato/Legato/`Slur‟/Legatoboog/Mez
zo-staccato Enige EEN (1)
1.4.4 Gee die Italiaanse term vir die teken bokant die laaste noot.
Antwoord: Fermata 1 punt (1)
1.5 Skryf die toonlere hieronder volgens die gegewe instruksies:
1.5.1 'n Afgaande blues-toonleer wat op die gegewe noot begin.
Antwoord:
OF
Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 4 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
1.5.2 Voltooi 'n majeurtoonleer wat op die dominant begin en eindig deur die
ontbrekende note onder die asteriske (*) in te vul. Moet NIE 'n
toonsoortteken gebruik NIE.
Antwoord:
½ punt per noot (3)
1.6 Voltooi die volgende afgaande chromatiese toonleer:
Antwoord:
OF
Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte
'n Maksimum van twee note per letternaam
Enige korrekte enharmoniese note is aanvaarbaar (2)
[15]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 5 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2 (25 minute)
Beantwoord VRAAG 2.1 OF VRAAG 2.2.
2.1 Voltooi die aanvang hieronder om 'n twaalfmaat-melodie in drieledige vorm vir
enige enkellyn- melodiese instrument van jou keuse te vorm. Noem die instrument
en verskaf 'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiek- en artikulasie-
aanduidings op geskikte plekke by.
Konsep-antwoord: Instrument: Saksofoon/Klarinet/Fluit/Trompet/Viool, ens.
Tempo: Moderato/Allegretto, ens.
OF
2.2 Voltooi die aanvang hieronder in solfanotasie OF in balknotasie om 'n twaalfmaat-
melodie in drieledige vorm vir stem te vorm. Noem die stemtipe en verskaf 'n
geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiek-aanduidings op geskikte plekke by.
Moet NIE lirieke byvoeg NIE. Gebruik slegs EEN notasiestelsel.
Konsep-antwoord: Stemtipe: Sopraan/Alt/Tenoor/Bariton
Tempo: Moderato/Allegretto, ens.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 6 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Die melodie sal volgens die kriteria hieronder nagesien word:
BESKRYWING PUNTETOEKENNING
Vorm en kadenspunte 1 punt per frase x 3 3
Korrektheid
Solfanotasie:
ritmiese en toonhoogte-
aanduidings
Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte 2
Balknotasie:
polse per maat, nootstele,
groepering, spasiëring en
toevallige tekens
Uitstekend
Samehangend en musikaal; frases definieer vorm
verbeeldingryk; aanvangsmotief innoverend voortgesit;
9–10 suksesvolle gebruik van toonsoort; melodiese kontoer
meesterlik hanteer; kreatiewe benadering tot die keuse van
toonhoogtes en ritme
Kwaliteit Goed
Toepaslikheid van Korrek en musikaal; frases dui die vorm duidelik aan;
instrument (omvang), 7–8 aanvangsmotief sinvol voortgesit; stabiele toonsoort;
melodiese kontoer bevredigend; keuse van toonhoogtes en
tempo, ritme akkuraat 10
voordragaanwysings Gemiddeld
(artikulasie, dinamiek), Musikaal nie oortuigend; nie alle frases duidelik;
musikaliteit 4–6 aanvangsmotief nie goed gebruik nie; toonsoort onstabiel;
melodiese kontoer onder verdenking; keuse van
toonhoogtes en ritme verbeeldingloos
Swak
Geen musikale sin; geen sin vir frasering nie;
0–3 aanvangsmotief geïgnoreer; geen sin vir toonsoort; geen
melodiese kontoer; toonhoogtes en ritme onsamehangend
TOTAAL Nasieners mag ½ punte gebruik 15 [15]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 7 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3 (10 minute)
Beantwoord VRAAG 3.1 OF VRAAG 3.2.
3.1 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae.
Antwoord:
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 8 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
3.1.1 Besyfer die akkoorde by (a) tot (g) op die partituur met gebruik van
Romeinse syfers, bv. viio6/viiob.
Antwoord: Sien partituur
1 punt per akkoord = 7 punte
Minus ½ punt indien omkering of 7de weggelaat of foutief is (7)
3.1.2 Benoem die kadens wat by (Z) gevorm word en besyfer die akkoorde op die
partituur.
Antwoord:
Onderbroke kadens Kadens = 1 punt
V - vi Akkoorde = 2 punte (3)
3.1.3 Lewer kommentaar op die baslyn in maat 1 tot 33.
Antwoord:
Dit skep 'n pedaalpunt (op die tonikanoot, Eb)
Die basnoot Eb herhaal terwyl die harmonie verander
Enige EEN
Slegs 'herhaal’ = ½ punt (1)
3.1.4 Noem die tipe nie-harmoniese note by (i) tot (iv).
Antwoord: (i) Vooruitneming
(ii) Deurgangsnoot
(iii) (Onderste) Wisselnoot
(iv) Terughouding
4x1 (4)
[15]
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 9 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae.
Antwoord:
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 10 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
3.2.1 Identifiseer die akkoorde by (a) tot (g). Skryf die akkoordsimbole in die
spasies wat daarvoor verskaf is, bokant die notebalke, bv. G/B.
Antwoord: Sien partituur
1 punt per akkoord = 7 punte
Minus ½ punt indien omkering of 7de weggelaat of foutief is (7)
3.2.2 Benoem die kadens wat by (Z) gevorm word en skryf die akkoordsimbole
by (m) en (n).
Antwoord:
Onderbroke kadens Kadens = 1 punt
C7 – Dm Akkoorde = 2 punte (3)
3.2.3 Lewer kommentaar op die gebruik van die Eb in maat 8.
Antwoord:
Dit skep 'n opmaat tot die volgende maat wat op 'n Eb akkoord
gebaseer is
Dit antisipeer die Eb akkoord wat in maat 9 volg
Dit behoort nie aan die Bb majeur akkoord in maat 8 nie
Dit skep 'n Bbsus-akkoord
Enige EEN
Slegs ' nie-harmoniese noot’ = ½ punt (1)
3.2.4 Noem die tipe nie-harmoniese note by (i) tot (iv).
Antwoord: (i) Vooruitneming
(ii) Deurgangsnoot
(iii) (Onderste) Wisselnoot
(iv) Terughouding
4x1 (4)
[15]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 11 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4 (30 minute)
Beantwoord VRAAG 4.1 OF VRAAG 4.2.
4.1 Voltooi die vokale vierstemmige harmonisering hieronder deur die alt-, tenoor- en
baspartye by te voeg. Harmoniseer in kwartnote (gebruik ‟n halfnoot in maat 4)
en demonstreer die volgende:
Deurgaande tweede-omkering-( ) progressie (3)
Kadensiële tweede-omkering-( ) progressie (2)
Onderbroke kadens (2)
Dominantsewende-akkoord (1)
Konsep-antwoord:
Die harmonisering sal volgens die kriteria hieronder nagesien word.
BESKRYWING PUNTETOEKENNING
Akkoordkeuse 15
Notasie en stemvoering Aantal foute ‚ 4 tot ‘n maksimum van 8 punte 8
Kwaliteit Geheelindruk en kreatiwiteit 7
Nota aan die nasiener: Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie (30 ÷ 2)
TOTAAL 15 [15]
Kandidate moet krediet kry vir ’n ander/kreatiewe en korrekte harmonisering wat nie in hierdie
nasienriglyne vervat is nie. Besyfering dien as ’n riglyn vir die nasiener, maar geen punte word
vir die simbole as sodanig toegeken nie.
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 12 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
4.2 Voltooi die sestienmaatstuk hieronder deur toepaslike harmoniese materiaal by te
voeg. Gaan voort in die styl wat deur die gegewe materiaal in maat 1
gesuggereer word. Sluit die volgende in:
Harmoniese realisering van die gegewe akkoordsimbole (4)
ii – V – I-progressie in D (3)
Ten minste EEN “sus-akkoord” (akkoord met terughouding) (1)
'n 13de-akkoord (1)
Konsepantwoord:
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 13 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Die antwoord sal volgens die kriteria hieronder nagesien word.
BESKRYWING PUNTETOEKENNING
Akkoordkeuse 15
Notasie en stemvoering Aantal foute ‚ 4 tot ‘n maksimum van 8 punte 8
Kwaliteit Geheelindruk en kreatiwiteit 7
Nota aan die nasiener: Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie (30 ÷ 2)
TOTAAL 15 [15]
Kandidate moet krediet kry vir ’n ander/kreatiewe en korrekte akkoordsimbole wat nie in hierdie
nasienriglyne vervat is nie. Akkoordsimbole dien as ’n riglyn vir die nasiener, maar geen punte
word vir die simbole as sodanig toegeken nie.
TOTAAL AFDELING A: 60
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 14 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
AFDELING B, C, D, E: ALGEMENE MUSIEKKENNIS (90 minute)
AFDELING B, C, D en E moet in die ANTWOORDEBOEK beantwoord word.
AFDELING B: MUSIEKBEDRYF (VERPLIGTEND)
Nota aan die nasiener: Een punt word toegeken vir elke korrekte feit. Kandidate moet
krediet ontvang vir enige korrekte feit wat nie in hierdie nasienriglyne vervat is nie.
VRAAG 5
5.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Skryf
slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (5.1.1 tot 5.1.5) neer, bv. 5.1.6 E.
5.1.1 Partye wat baat vind by naaldtydregte is …
Antwoord: D Al die bogenoemde 1 punt (1)
5.1.2 Watter van die volgende is NIE 'n funksie van SAMRO NIE?
Antwoord: C SAMRO reël begrafnisse vir sy lede 1 punt (1)
5.1.3 Tantieme …
Antwoord: D Al die bogenoemde 1 punt (1)
5.1.4 SAMPRA bestuur …
Antwoord: D Naaldtydregte 1 punt (1)
5.1.5 'n Lisensiefooi is NIE betaalbaar wanneer agtergrondmusiek by …
gespeel word nie.
Antwoord: D Private wonings 1 punt (1)
5x1=5
5.2 Noem VIER stappe in die waardeketting voordat 'n instrumentale musiekstuk
versprei word.
Antwoord:
Konseptualiseer 'n musiekidee
Komponeer die musiekstuk
Kontrakteer 'n uitgewer
Verwerking van partye
Opname van die uitvoering
Registreer by 'n musiekregte-organisasie
Opsionele antwoorde:
Die stuk word neergeskryf
Openbare uitvoering
4x½ (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 15 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
5.3 Verduidelik die verskil tussen lede van CAPASSO met dié van 'n
opnamemaatskappy, bv. EMI.
Antwoord:
CAPASSO-lede is komponiste, outeurs en vervaardigers van musiek terwyl
lede van 'n opnamemaatskappy uitvoerende kunstenaars is
EEN ooreenstemmende feit (1)
5.4 Noem TWEE eksklusiewe regte wat kopieregeienaars oor hul eie werke besit.
Antwoord:
Kopieregeienaarskap van 'n werk stel die eienaars in staat om:
Die oorspronklike werk te herproduseer en kopieë te maak
Die werk te publiseer
Die werk te verwerk/aan te pas
Die werk te versprei
Die werk in die openbaar uit te voer
Die werk uit te saai/te stroom
Die werk uit te stal
Enige TWEE (2)
TOTAAL AFDELING B: 10
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 16 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Beantwoord AFDELING C (IAM)
OF AFDELING D (JAZZ)
OF AFDELING E (WKM).
AFDELING C: INHEEMSE AFRIKA-MUSIEK (IAM)
Nota aan die nasiener: Alhoewel hierdie nasienriglyne puntsgewys is, mag die
kandidate die vrae in volsinne beantwoord.
VRAAG 6
6.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee.
Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (6.1.1 tot 6.1.5) neer, bv.
6.1.6 E.
6.1.1 Watter EEN van die volgende instrumente kan terselfdertyd twee of
meer verskillende note produseer?
Antwoord: D Mbira 1 punt (1)
6.1.2 Met watter EEN van die volgende items word maskanda geassosieer?
Antwoord: A Amahubo 1 punt (1)
6.1.3 Watter stelling definieer poliritme die beste?
Antwoord: A Die gelyktydige kombinasie van kontrasterende ritmes
1 punt (1)
6.1.4 Homofonie is 'n element wat met … geassosieer word.
Antwoord: B Tekstuur 1 punt (1)
6.1.5 Watter toonleer word tipies in inheemse Afrika-musiek gebruik?
Antwoord: A Pentatoniese toonleer 1 punt (1)
5x1=5
6.2 Definieer die volgende terme:
Antwoord:
6.2.1 Amantombazane in maskanda
'n Kitaarstyl waar die vingers van die regterhand, hoofsaaklik die
voorvinger, 'n melodie op die boonste snare pluk (1)
6.2.2 Malombo-musiek
'n Jazz-styl met Bapedi- en vhaVenda-musiek invloede, waarin die
malombo-tromme 'n inherente rol speel (1)
6.2.3 Krepitasie
Dit is 'n vokale klank wat gebruik word om opwinding of bevestiging
gedurende 'n uitvoering uit te druk, bv. diereklanke, gebrom, ens. (1)
3x1=3
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 17 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
6.3 Kies TWEE terme uit die lys hieronder wat Spokes Mashiyane se Banana Ba
Rustenburg die beste beskryf:
Antwoord: Kwêla
Swing
2 punte (2)
6.4 Beskryf die eienskappe van EEN van die danse hieronder. Skryf die naam van
die dans neer. Verwys na die volgende: kulturele oorsprong, dansbeskrywing,
konteks en die naam van 'n instrument.
6.4.1 Tshikona
6.4.2 Borankana
6.4.3 Muchongolo
6.4.4 Mohobelo
6.4.5 Isitshikitsha
6.4.6 Indlamu
6.4.7 Dinaka
6.4.8 Sibhaca
Antwoord:
DANS DANSEIENSKAPPE
6.4.1 Tshikona Kulturele oorsprong
vhaVenda
Beskrywing
Mans dans in 'n kringvormige formasie vanaf die
middel van die area en beweeg uitwaarts
Konteks
Word uitgevoer tydens belangrike geleenthede soos
die inhuldiging of afsterwe van 'n koning
Instrumente
Nanga
Ngoma
Thungwa
Murumba
6.4.2 Borankana Kulturele oorsprong
Batswana
Beskrywing
Mans doen vinnige ritmiese danstreë met hul arms
wat die horings van 'n koei naboots
Konteks
Histories slegs tydens stamaktiwiteite uitgevoer
Setapa vir seuns wat die diphatisi dans
Setapa word deur die ouer mans tydens
bruilofseremonies gedans
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 18 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Instrumente
Phala
Matlawana
Handeklap
6.4.3 Muchongolo Kulturele oorspring
vaTsonga
Beskrywing
'n Mansdans waartydens dansers hul voete hoog lig
en stamp (ku chongolo) terwyl hulle in een posisie bly
staan en vroue die tromme speel
Konteks
'n Oorlogdans- of -liedstyl wat vir die inhuldiging van
'n koning gebruik word
Instrumente
Xighubu
Fayi
Ncomone
Xitiringo
Xitende
Mohambi
Stem
6.4.4 Mohobelo Kulturele oorsprong
Basotho
Beskrywing
'n Mansdans waartydens dansers lang treë gee, gly
en voete stamp terwyl hulle versierde stokke
rondswaai
Konteks
Histories gebruik om krygers aan te moedig
Instrumente
Sang
Tromme
6.4.5 Isitshikitsa Kulturele oorsprong
amaNdebele
Beskrywing
Oorpronklik 'n vrouedans waartydens die voete gelig
en gestamp word as hoofkenmerk
Konteks
'n Seremoniële dans wat histories vir die koning se
genot en vir die reënmaak-seremonie (injelele)
gedans is
Instrumente
Sang
Handeklap
Gefluit
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 19 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
6.4.6 Indlamu Kulturele oorsprong
amaZulu
Beskrywing
Oorspronklik 'n mansoorlogdans waartydens die
dansers in een lyn staan met 'n leier (igosa) voor;
isizingili gebruik minder voetstampe maar meer treë
en skoppe terwyl isikhuze van harder voetstampe
gebruik maak
Konteks
Histories „n oorlogdans hoewel dit vandag vir
vermaak gebruik word
Instrumente
Isigubhu
6.4.7 Dinaka Kulturele oorsprong
Bapedi
Beskrywing
Word deur tot en met twintig mans gedans terwyl
hulle blaasinstrumente speel (waar elkeen slegs een
noot speel) en „kilts‟ dra wat hulle energiek tydens 'n
uitvoering rondswaai
Konteks
'n Dans wat oorspronklik deur krygers uitgevoer is ná
suksesvolle veldslae, maar word vandag vir sosiale
en stamseremonies gebruik
Instrumente
Tromseksie
Kiba
Kaedišo
Dothopana
Riet/Houtblaasseksie
Phalola
Phalolana
Kgomo
Kgongwana
Sereko
Phetudi
Teledi
Horingseksie
Letsie
Phalafala
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 20 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
6.4.8 Sibhaca Kulturele oorsprong
amaXhosa
Beskrywing
'n Mansdans met sterk amaZulu invloede waartydens
die dansers hul bene na die onderarm swaai gevolg
deur voetstampe in gelid
Konteks
'n Dans ontwikkel deur trekarbeiders wat vir vermaak
bedoel is
Instrumente
Isighubu
Impempe
Handeklap
Sang
4x1 (4)
6.5 Verduidelik die geestelike rol van musiek by Afrika-seremonies.
Antwoord:
Musiek dien as kommunikasiemiddel met die voorvadergeeste
Sommige liedere bring 'n geestesvervoering mee wanneer 'n gees die
liggaam binnedring
Musiek bring die gemeenskap bymekaar deur die versterking van waardes
en gelowe
Spesifieke liedjies word met 'n spesifieke seremonie verbind, bv.
dikoma/umtshilo/domba wat slegs gedurende inisiasie gesing word
Enige DRIE (3)
6.6 Kies n kenmerk van kw la in KOLOM wat by die element in KOLOM pas.
Skryf slegs die letter (A–G) langs die vraagnommers (6.6.1 tot 6.6.3) in die
ANTWOORDEBOEK neer, bv. 6.6.4 H.
Antwoord:
6.6.1 D
6.6.2 A
6.6.3 F
3x1 (3)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 21 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 7
Verduidelik hoe TWEE van die volgende elemente van musiek in Afrika-musiek
gebruik word:
Harmonie
Melodie
Ritme
Antwoord:
Harmonie
Vierstemmige harmonie met primêre akkoorde
SATB/TTBB in koorwerke
Parallelle akkoordbeweging
Melodie
Siklies, hoogs herhalend, met verskeie intredes met tye
Roep en antwoord
Vokale musiek bevat gewoonlik twee kontrasterende partye om 'n roep en
antwoord effek te skep wat soos volg uitgevoer kan word:
o 'n solis met 'n koor wat antwoord
o 'n duet waar een sanger die leiding neem of sangers mekaar afwissel
o 'n ineengevlegte metode waar een sanger 'n melodielyn of enkelnote op 'n
spesifieke plek byvoeg
Melodieë vorm polifoniese teksture om die ritmiese belang te versterk
Nuwe melodieë word oor die oorspronklike geïmproviseer (met tye dra dit by tot 'n
polifoniese tekstuur)
Melodielyne hou verband met tonale infleksies in gesproke taal en die melodie volg
die klank van die gesproke dialek – die woordtoon dui aan watter noot die sanger
moet kies
Ritme
In tradisionele Afrika-musiek kan die maatslag/metrum reëlmatig of onreëlmatig
wees, maar moderne Afrika-musiek bevat meestal 'n reëlmatige maatslag
Afrika-musiek verander selde van tempo
Meloritme word uitgebreid gebruik
Ritme kan afgelei word van gesproke teks
Poliritme is die resultaat van (ritmiese) lae en hou grootliks verband met die danse
Die byvoeging van gefluit, ululasie, handeklap en voetstampe dra by tot die ritmiese
voortstuwing
Maksimum van DRIE punte per item [5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 22 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 8
8.1 Beskryf TWEE voorvertoningrituele in isicathamiya.
Antwoord:
Terwyl hulle agter die verhoog wag, bid die groeplede in 'n sirkel
Die toonsoort van die eerste liedjie word deur die groepleier gegee en die
hele groep neurie die toonsoort met hul hoofde gebuig
Die groep staan in 'n halfsirkel op die verhoog met die groepleier vooraan,
voordat hulle met die uitvoering begin
Enige TWEE (2)
8.2 Kies DRIE van die volgende komponente en verduidelik die amaZulu kulturele
gebruike wat met ELK in isicathamiya geassosieer word:
Toonhoogte
Ritme
Komposisie
Uitvoertegnieke
Antwoord:
KULTURELE GEBRUIKE
Die proses om 'n geskikte toonhoogte vir 'n uitvoering te
vind, kan vergelyk word met die saambuig van die horings
van 'n bul. Dit word gedemonstreer in die
Toonhoogte voorvertoningsrituele wanneer die toonhoogte deur die
groep met gebuigde hoofde geneurie word
Die saambuig van die bul se horings (izimpondo zenkomo)
word geassosieer met eensgesindheid/harmonie en krag
Om ritme te skep, word as ukubasa (vuurmaak) beskryf
o Iziko (vuurherd) is baie belangrik en word in die middel
Ritme van 'n tradisionele Zulu hut gevind
o Op dieselfde manier dat vuur simbolies is van lewe, is
ritme die hart van musiek
Geloof in die gesegde dat 'umuntu ngu muntu ngabantu',
bv. wanneer 'n hut gebou word kom die lede van die
gemeenskap bymekaar om te help;
o Die komposisie van 'n lied word gedeel soos wanneer
'n hut gebou word (ukwakha)
Komposisie o Die komponis verskaf sy aandeel in die
komposisieproses (indlela) en die res van die groep
lewer hulle bydraes (izigqi)
Sommige van die liedere word geïnspireer deur drome van
liedere wat deur die voorvaders oorgedra word
Geloof in diere wat met krag en mag geassosieer word,
Uitvoer-
word simbolies uitgebeeld, bv. in krepitasies wat
tegnieke
dieregeluide naboots
3 punte (3)
[5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 23 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 9
Die volgende uittreksel is 'n tipiese maskanda-lied:
9.1 Identifiseer die kunstenaar van die uittreksel hierbo.
Antwoord:
Inkunz' Emdaka 1 punt (1)
9.2 Bespreek die rol van die agtergrondsangers soos dit in maskanda-musiek
gebruik word.
Antwoord:
Agtergrondsangers is 'n essensiële element in maskanda-musiek
Hulle bepaal die toon en gemoedstemming
Agtergrondsangers doen “ukuvuma ingoma” (om saam te sing in
ooreenstemming met wat die hoofsanger sing)
Hulle is noodsaaklik in die algehele verwerking van die maskanda-liedjie
Hulle moet deeglike kennis van musiekkonsepte bekom om sodoende die
nodige ritmiese voortstuwing en harmoniese ondersteuning te verskaf
Die agtergrondsangers dien ook as die orkes se dansers
Enige VIER (4)
[5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 24 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 10
Mbaqanga is 'n musiekstyl wat ontwikkel het as gevolg van veranderinge in die
politieke, sosiale en kulturele klimaat.
Brei hierdie stelling uit en bespreek hoe hierdie veranderinge die ontwikkeling van
mbaqanga beïnvloed het. Verwys na die politieke, sosiale en kulturele agtergrond
sowel as die relevante musiekinvloede. Noem EEN kunstenaar/orkes en EEN liedjie.
Jy sal krediet ontvang vir die logiese aanbieding van feite en die struktuur van jou
opstel.
Antwoord:
Voorbeeld van 'n inleiding
Suid-Afrika se onstuimige geskiedenis het 'n smeltpot van Europese en inheemse
musiekinvloede tot gevolg gehad. Kolonisasie en verstedeliking het die tradisionele
manier van lewe sowel as styl van musiekmaak onder die swart bevolking verander en
dit het gelei tot mbaqanga.
Politieke, sosiale en kulturele agtergrond
Die goudmyne het radikale veranderinge in die sosiale strukture gebring
o Veranderde ekonomiese toestande het swart mans gedwing om werk in die
myne te soek, waar hulle in beknopte behuising moes bly.
o Verskeie etniese groepe is sodoende bymekaargebring.
o Omdat verskeie etniese groepe opmekaar moes bly het hulle noodgedwonge
van mekaar geleer.
'n Nuwe sosiale leefwyse het begin ontstaan wat in die musiek van swart mense as
'n geheel begin reflekteer het
o Omdat mense na die stede verhuis het om werk te soek het Sophiatown
ontstaan, waar mense van verskeie rasgroepe gebly het
o In Sophiatown het verskeie musiekstyle ontwikkel as gevolg van
kultuurvermenging
Die invloed van sendingskole was duidelik:
o Sendingskole het Westerse kerkmusiek onderrig
o As gevolg hiervan het die persepsie by sommige groepe ontstaan dat inheemse
musiek minderwaardig is
o Die werkersklas wou musiek hê wat hul stedelike leefwyse reflekteer
o Kerkliedere het die ontwikkeling van mbaqanga beïnvloed
Radio propaganda:
o Is gebruik om Westerse kultuur op gemeenskappe af te dwing
o Radio het meestal Amerikaanse populêre musiek gespeel
o Swart kunstenaars moes lirieke aanpas om aan die voorskrifte van die
radiostasies te voldoen
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 25 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Musiekinvloede
Sommige tradisionele instrumente is vervang deur Westerse instrumente, bv. die
een-snaar boog wat met die kitaar vervang is.
Westerse instrumente, bv. saksofoon, elektriese orrel, trekklavier, tromme,
elektriese kitaar en elektriese baskitaar het gewild geraak
Verskillende style van Amerikaanse musiek:
o Soul musiek – soos deur Aretha Franklin en Percy Sledge gewild gemaak
o Rock 'n Roll – Chuck Berry
o The Twist, geassosieer met Afro-Amerikaanse kunstenaars
o Gospelmusiek en R&B
o Amerikaanse jazz-musiek is deur die SAUK in die vroeë 1950‟s uitgesaai
Kerkmusiek
o Vierstemmige harmonie in koraalstyl
o Gesangmelodieë met primêre akkoorde, I-IV-V
Marabi en kwêla-invloede
o Gebruik van primêre akkoorde
o Herhaling van kort harmoniese siklusse
o Gebruik van kort melodiese riffs
o Klavier-gebaseerde marabi-klank het die mbaqanga klawerbordklank beïnvloed
o Penniefluit is deur saxofoon in kwêla vervang
o Mbaqanga ritmes is afgelei van marabi/tsaba-tsaba
Kunstenaar/Orkes
Simon 'Mahlathini' and the Mahotella Queens
Soul Brothers
Liedjie
Melodi Yalla
Wamuhle
Voorbeeld van 'n afsluiting
Dit is duidelik dat mbaqanga ontwikkel het en beïnvloed is deur verskeie faktore wat in
Suid-Afrika voorgekom het gedurende die eerste helfte van die 20ste eeu. Musiek het
die voertuig geword waardeur die swart bevolking hul identiteit kon bevestig.
Omdat hierdie musiek uit verskeie bestanddele saamgestel is, kan die eienskappe
daarvan ook weerklank vind in die meeste genres van inheemse musiek.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 26 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Die opstel sal volgens die kriteria hieronder nagesien word.
KRITERIA PUNTETOEKENNING
Politieke, sosiale en
5
kulturele agtergrond
Musiekinvloede 5
Kunstenaar/Orkes en
2
liedjie
Uitstekend
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
= 3 punte
substansiële argument as inhoud
van die opstel
Goed
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
= 2-2½ punte
logiese argument as inhoud van die
opstel
Gemiddeld
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
Logiese aanbieding en = 1½ punte
onbenullige argument as inhoud van 3
struktuur van die opstel die opstel
Ondergemiddeld
Geen duidelike inleiding of afsluiting,
= 1 punt
met 'n swak argument as inhoud van
die opstel
Swak
'n Enkel paragraaf: 'n swak poging = ½ punt
tot ‘n opstel
Onaanvaarbaar
= 0 punte
Slegs feite puntsgewys.
TOTAAL 15 [15]
TOTAAL AFDELING C: 50
GROOTTOTAAL: 120
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 27 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
AFDELING D: JAZZ
Nota aan die nasiener: Alhoewel hierdie nasienriglyne puntsgewys is, mag die
kandidate die vrae in volsinne beantwoord.
VRAAG 11
11.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee.
Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (11.1.1 tot 11.1.5) in die
ANTWOORDEBOEK neer, bv. 11.1.6 E.
11.1.1 Watter toonleer word tipies in jazz-musiek gebruik?
Antwoord: D Al bogenoemde 1 punt (1)
11.1.2 Watter instrument is NIE tradisioneel deel van 'n big band nie?
Antwoord: A Hobo 1 punt (1)
11.1.3 Watter stelling definieer poliritme die beste?
Antwoord: A Die gelyktydige kombinasie van kontrasterende ritmes
1 punt (1)
11.1.4 Homofonie is 'n element wat geassosieer word met …
Antwoord: B Tekstuur 1 punt (1)
11.1.5 Watter EEN van die volgende items word NIE met kwêla geassosieer
nie?
Antwoord: A Bestendige ('straight') ritmes 1 punt (1)
5x1=5
11.2 Beskryf die volgende terme:
Antwoord:
11.2.1 Sikliese akkoorde
ʼn Herhaling van ʼn harmoniese/akkoordprogressie
11.2.2 Ragtime-ritme
ʼn Ritme wat gebaseer is op ʼn gelyktydige kombinasie van ʼn vaste
tweeslagmaat (mars-agtige) begeleiding en ʼn gesinkopeerde
melodie.
11.2.3 Swing-ritme
Onegalige onderverdeling van agstenote met die sterk maatslag
langer as die swak maatslag
3x1 (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 28 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
11.3 Kies TWEE items wat Miriam Makeba se Lakutshon’ ilanga die beste beskryf:
Antwoord:
Ballade
Stadige skoffel-agtige ritme
2 punte (2)
11.4 Beantwoord die volgende vrae oor die Jazz Epistles:
11.4.1 Noem TWEE lede van hierdie groep en noem die instrument wat ELK
bespeel.
Antwoord:
Dollar Brand (later Abdullah Ibrahim) – klavier
Hugh Masekela – trompet
Kippie Moeketsi – altsaksofoon
Jonas Gwanga – tromboon
Johnny Gertze – baskitaar
Early Mabuza/Makhaya Ntshoko – tromme
½ punt per orkeslid en ½ punt vir ooreenstemmende instrument (2)
11.4.2 Noem die styl van musiek waarvoor die Jazz Epistles bekend geword
het.
Antwoord: Bebop/Hard bop 1 punt (1)
11.4.3 Noem die album waarvoor hulle beroemd is en verwys na die
belangrikheid daarvan in Suid-Afrikaanse jazz-geskiedenis.
Antwoord:
Album: Jazz Epistle, Verse 1/ Verse 1
Belangrikheid: Die eerste album van progressiewe jazz wat deur 'n
swart Suid-Afrikaanse groep opgeneem is
2x1 (2)
11.5 Lewer kommentaar op die persoonlike klank van Feya Faku se musiek.
Antwoord:
ʼn Moderne, progressiewe styl
Beïnvloed deur sy kultuur en sy Xhosa erfenis
ʼn Warm en gevoelvolle klankbeeld
Fokus op ʼn solo koperblaas (trompet/flügelhorn) klank
Enige TWEE (2)
11.6 Kies n kenmerk van kw la in KOLOM wat by die element in KOLOM pas.
Skryf slegs die letter (A–G) langs die vraagnommers in die
ANTWOORDEBOEK neer, bv. 11.6.4 H.
Antwoord:
11.6.1 D
11.6.2 A
11.6.3 F
3x1 (3)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 29 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 12
Die volgende uittreksel is deur Abdullah Ibrahim gekomponeer:
12.1 Identifiseer die komposisie.
Antwoord:
Mannenberg 1 punt (1)
12.2 Verduidelik hoe hierdie uittreksel gebruik word in die stuk wat in VRAAG 12.1
geïdentifiseer is.
Antwoord:
Openings-riff
Twee-maat melodiese riff (melodiese roep) in ʼn 4-maat frase
Die uittreksel word vier keer herhaal aan die begin van die werk
Die riff word deur die hele werk herhaal
Word eers deur die klavier ingelei
Nageboots deur saksofone
Vorm die basis van die komposisie
Enige VIER (4)
[5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 30 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 13
Bespreek die oorsprong en instrumentasie van marabi.
Antwoord:
Oorsprong
Ontwikkel in die townships rondom die belangrike Suid-Afrikaanse stede gedurende
die 1920's en 1930's
Verstedeliking rondom mynsentrums lei tot die ontwikkeling van krotbuurte
Musiek reflekteer die manier van lewe in gemeenskappe
Marabi-danspartytjies sentreer om bierbrouery en hoe om 'n lekker tyd te beleef
Musiek voorsien die energie vir deurnag shebeenpartytjies
Gee aan die swart gemeenskappe en werkersklas 'n sin vir identiteit
Instrumentasie
Tradisioneel 'n klawerbord-gebaseerde styl
Vokale en instrumentale musiek
Klein instrumentale ensemble:
o Pedaalorrel/klavier
o Kitaar, banjo
o (Selfgemaakte) trom
o Perkussie/skudkokers/skutters
Maksimum van DRIE punte per item [5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 31 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 14
Verduidelik hoe harmonie en ritme in mbaqanga gebruik word.
Antwoord:
Harmonie
Sikliese 4-maat harmoniese sekwens
Akkoordprogressies: I – IV – I64 – V of I – IV – V – V
Noue vierstemmige harmonieë (gebaseer op die vokale styl van The Mahotella
Queens) – hoofsanger met drie agtergrondsangers
Parallelle akkoordbeweging
Ritme
Ritme afgelei van gesproke teks
Herhalende ritmiese en melodiese motiewe
Dansmusiek wat tradisionele en Westerse musiekelemente kombineer
Meer voorwaarts-gedrewe polsslag as kwêla
Polsslag word deur die swaar baslyn gedra
Die Zulu indlamu polsslag (op tromstel gespeel) verskaf die voorwaartse dryfkrag
Ritmiese lae (bv. verskillende metrums binne ʼn vaste polsslag) het poliritme tot
gevolg
Meloritme word uitgebreid gebruik
Die polsslag word altyd gesinchroniseer met dansbewegings
Maksimum van DRIE punte per item [5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 32 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 15
The rotherhood of reath was n big band wat teen die einde van die 1960ʹs deur
Chris McGregor gestig is terwyl hy in ballingskap was.
Brei uit op hierdie stelling deur te bespreek hoe hierdie groep beide gekonformeer en
afgewyk het van die styl van 'n tradisionele big band. Verwys na styl, instrumentasie en
die rol van improvisasie in jou antwoord. Verduidelik hoe hierdie eienskappe in die
komposisie Mra gemanifesteer het.
Jy sal krediet ontvang vir die logiese aanbieding van feite en die struktuur van jou
opstel.
Antwoord:
Voorbeeld van 'n inleiding
Chris McGregor het The Brotherhood of Breath in die laat 1960‟s begin as 'n
verlengstuk van sy kleiner groep, The Blue Notes, wat ontbind het. Dit was van die
begin af duidelik dat hierdie nuwe groep beide gekonformeer het tot en afgewyk het
van die tradisionele Amerikaanse big bands.
Styl
Mengsel van sterk voortgedrewe blues (Charles Mingus) en wilde
eksperimentering (Sun Ra)
Ongebreidelde en hoogs avontuurlike mengsel van Suid-Afrikaanse en Britse jazz
Vermenging van township riffs, swing en avant-garde
Beweeg weg van die georganiseerde aspek van big band, met vryheid en
aanpasbaarheid in speeltegnieke
Avant-garde verwerkings, beweeg soms op die rand van atonaliteit
Klank is baie eksperimenteel vir die tyd en nie bedoel as dansmusiek nie
Vrye en soepel melodiese lyne
Gesofistikeerde instrumentale verwerkings
Hoogs innoverende voordragstyl binne ʼn stewige ritmiese verwerking
Voortgedrewe ritmiese figure
Toets die grense van 1950‟s/60‟s jazz
Noue wisselwerking tussen koperblasers en houtblasers
Sy big band styl het ʼn nuwe tipe ritse big band musiek geïnspireer
Instrumentasie
Ritme-seksie (tromstel, kitaar, klavier)
Dinamiese big band ensemble - die aantal blasers het verander na gelang van wie
beskikbaar was
Partye is vir spesifieke spelers geskryf eerder as vir tipe instrumente
Die rol van improvisasie
Improvisasie is ingespan by herhalende motiewe
Vrye improvisasies negeer dikwels onderliggende akkoordprogressies
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 33 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Mra
Unieke klank as gevolg van Suid-Afrikaanse invloede:
o Sikliese harmoniese progressies
o Opeenvolgende parallelle beweging
o Herhalende ritmiese patrone
Mengsel van Suid-Afrikaanse tradisionele musiek en meer progressiewe
Amerikaanse bydraes tot jazz
Mbaqanga en kwêla invloede gekombineer met Afrika-geïnspireerde avant-garde
klank
Die styl is ontwikkel binne die konteks van sosiale bindingskrag tussen Afrika-
klanke en -kulture, te midde van die omgewing van vrye jazz, asook deur die
betrokkenheid by ʼn kwarteeu van Europese jazz-teater
Invloede van Charles Mingus/Thelonious Monk is duidelik
Voorbeeld van 'n slot
Alhoewel Chris McGregor beïnvloed is deur, onder meer, die Amerikaanse big band
tradisie, is dit duidelik in die werk Mra dat die unieke Suid-Afrikaanse klanke en kleure
wat met internasionale tendense van eksperimentele toonkleure en tonaliteit vermeng
het, uitgeloop het op 'n individuele Suid-Afrikaanse styl.
Die opstel sal volgens die kriteria hieronder nagesien word:
KRITERIA PUNTETOEKENNING
Styl 4
Instrumentasie 2
Die rol van improvisasie 2
Mra 4
Uitstekend
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
= 3 punte
substansiële argument as inhoud
van die opstel
Goed
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
= 2-2½ punte
logiese argument as inhoud van die
opstel
Gemiddeld
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
Logiese aanbieding en = 1½ punte
onbenullige argument as inhoud 3
struktuur van die opstel van die opstel
Ondergemiddeld
Geen duidelike inleiding of
= 1 punt
afsluiting, met 'n swak argument as
inhoud van die opstel
Swak
'n Enkel paragraaf: 'n swak poging = ½ punt
tot ‘n opstel
Onaanvaarbaar
= 0 punte
Slegs feite puntsgewys.
TOTAAL 15 [15]
TOTAAL AFDELING D: 50
GROOTTOTAAL: 120
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 34 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
AFDELING E: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM)
Nota aan die nasiener: Alhoewel hierdie nasienriglyne puntsgewys is, mag die
kandidate die vrae in volsinne beantwoord.
VRAAG 16
16.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee.
Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (16.1.1 tot 16.1.5) neer,
bv. 16.1.6 E.
16.1.1 'n nder term vir die woord kontrapuntaal is …
Antwoord: D Polifonies 1 punt (1)
16.1.2 Watter EEN van die volgende is 'n voorbeeld van saamgestelde
vorm?
Antwoord: A Scherzo en trio 1 punt (1)
16.1.3 Kies die term wat stemming beskryf:
Antwoord: A Tranquillo 1 punt (1)
16.1.4 Watter instrument is NIE deel van 'n strykkwartet nie?
Antwoord: B Kontrabas 1 punt (1)
16.1.5 Transposisie behels „n verandering van …
Antwoord: A Toonsoort 1 punt (1)
5x1=5
16.2 Definieer die volgende terme:
Antwoord:
16.2.1 Melodiese sekwens
Herhaling van ʼn motief op ʼn hoër of laer toonhoogte in dieselfde
stem
1 punt
Indien ‘in dieselfde stem’ ontbreek = ½ punt (1)
16.2.2 Trio-ensemble
Drie instrumentaliste/sangers tree saam op
1 punt (1)
2x1=2
16.3 Kies TWEE terms wat Papageno se aria Der Vogelfänger bin ich ja, uit Die
Towerfluit deur Mozart, die beste beskryf.
Antwoord: Giocoso
Scherzando
2 punte (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 35 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
16.4 Beantwoord die volgende vrae oor opera:
16.4.1 Wie was die stigters van opera?
Antwoord: Camerata 1 punt (1)
16.4.2 Noem EEN van die eerste opera-komponiste.
Antwoord: Monteverdi/Caccini/Peri Enige EEN (1)
16.4.3 Noem die land waar hierdie genre ontstaan het.
Antwoord: Italië 1 punt (1)
16.5 Dui die toonsoorte aan van die verskillende seksies van die Hebrides
Ouverture deur Mendelssohn:
Antwoord:
16.5.1 B mineur (1)
16.5.2 D majeur (1)
16.5.3 B majeur (1)
3x1=3
16.6 Verduidelik die belangrikste verskil tussen abstrakte musiek en
programmusiek.
Antwoord:
Abstrakte musiek is “musiek om musiek se onthalwe”. Genre-tipes is
gewoonlik sonate, concerto, simfonie, ens., met tempo-aanduidings, soos
Allegro, ens., as titels
Programmusiek is gebaseer op buite-musikale idees, het beskrywende titels
en kan 'n program (verhaal) bevat wat deur die komponis verskaf word
2x1 (2)
16.7 Beantwoord die volgende vrae oor die menuet en triovorm:
16.7.1 Noem die oorkoepelende vormtipe.
Antwoord: Saamgestelde drieledige vorm 1 punt (1)
16.7.2 Wat is die toonsoortverwantskap tussen die menuet en die trio?
Antwoord:
Die menuet begin en eindig in die tonikatoonsoort
Die trio is in ʼn verwante toonsoort
Voorbeelde van verwante toonsoorte: dominant of verwante
majeur of mineur, of parallelle majeur of mineur
2x1 (2)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 36 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 17
Die volgende uittreksel word deur Tamino in Die Towerfluit deur Mozart gesing:
17.1 Gee die titel van die aria.
Antwoord:
Dies Bildnis ist bezaubernd schön (This image/portrait is enchantingly
beautiful) (Hierdie afbeelding is betowerend mooi)
1 punt (1)
17.2 Verduidelik hoe die spesifieke stemming deur die musikale kenmerke van
hierdie aria geskep word.
Antwoord:
Die vereiste liriese kwaliteit van die tenoorstem vir hierdie aria skep ʼn
gevoel van versugting en beeld Tamino se heroïese karakter uit
Die opwaartse sprong van ʼn sesde in die eerste maat dui ʼn emosionele
opwelling van liefde aan
Die dalende kontoer van die openingsfrase, wat in „n dalende sekwens
herhaal word, versterk die stemming van verlange
Die yl orkesbegeleiding aan die begin (wat baie rustekens bevat) ontwikkel
na ʼn voller tekstuur in die gewigtiger passasies, en dit reflekteer die
karakter se verhoogde vlakke van emosie
Die teerheid van liefde word voorgestel deur klarinette wat in tertse speel,
net soos verliefdes wat gesinchroniseerd beweeg
Stadige, teer melodieë in die vokale lyn en begeleiding wat appogiaturas,
opwaartse spronge, legato artikulasie en sagte dinamiese vlakke insluit,
skep ʼn gevoel van warmte en verlange
Die stadige harmoniese ritme verhoog ʼn peinsende stemming
Intimiteit word gesuggereer deur intervalle wat meestal in klein spronge
beweeg
Enige VIER (4)
[5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 37 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 18
Bespreek die oorsprong en orkestrasie van die Hebrides Ouverture deur Mendelssohn.
Antwoord:
Oorsprong
Geïnspireer deur ʼn bootrit na Fingal se Grot op die eiland Staffa, naby die kus van
Skotland
Hy het sy emosionele ervaring in ʼn brief aan sy suster beskryf en die openingsmate
van die ouverture daarin genoteer
Die werk het verskillende werkstitels gehad voordat dit uiteindelik as Fingal se Grot
en Die Hebrides bekend geword het, onder meer The Lonely Island en The Isle of
Fingal
Orkestrasie
Gebruik standaard klassieke orkes
Mendelssohn het verskillende kombinasies van instrumente verken om sodoende
die stemming van die werk te verklank
Mendelssohn het die timbre van die standaard klassieke orkes uitgebrei om die
klanke van die seelandskap op te roep
Maksimum van DRIE punte per item [5]
VRAAG 19
Vergelyk Mozart se ouverture tot Die Towerfluit met Mendelssohn se Hebrides
Ouverture. Verwys na konteks en vorm.
Antwoord:
Konteks
Mozart se ouverture is die openingswerk van die opera terwyl Mendelssohn se
ouverture ‟n onafhanklike, losstaande werk is
Mozart se ouverture is tipies van die Klassieke stylperiode terwyl Mendelssohn se
ouverture ʼn genre is wat in die Romantiek ontstaan het
Vorm
Mozart se ouverture begin met ʼn stadige inleiding, gevolg deur sonatevorm en ʼn
koda, terwyl Mendelssohn se ouverture ʼn konsert-ouverture in sonatevorm met ʼn
uitgebreide koda is
Beide genres is gewoonlik in sonatevorm
Beide ouvertures is enkel-beweging werke
Verskille = 2 x 2
Ooreenkomste = 1 punt
Ten minste EEN verskil vir konteks en EEN vir vorm [5]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 38 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 20
Beethoven se Simfonie Nr. 6 in F majeur Op. 68 volg nie die model van 'n tipiese
Klassieke simfonie nie.
Brei uit op hierdie stelling en bespreek Beethoven se bydrae tot die ontwikkeling van die
simfonie. Verwys na vorm en struktuur, orkestrasie en programmatiese kenmerke.
Jy sal krediet ontvang vir die logiese aanbieding van feite en die struktuur van jou
opstel.
Antwoord:
Voorbeeld van 'n inleiding
Beethoven was beide tradisioneel en onkonvensioneel toe hy sy Simfonie Nr. 6 in F
majeur Op. 68 gekomponeer het. Hy het die beginsels wat deur die komponiste van die
Mannheim-skool sowel as deur Joseph Haydn ontwikkel is, toegepas en het dit ook
verder aangepas om die programmatiese aard van die Pastorale Simfonie te
ondersteun.
Vorm en struktuur
Beethoven het die tydsduur van die simfonie langer gemaak:
o Hy het 'n beweging bygevoeg om 'n vyf-beweging werk te skep
o Hy het die koda uitgebrei wat byna 'n tweede ontwikkeling geskep het
Die ekstra beweging is tussen die tradisionele derde en vierde bewegings
ingevoeg
Die laaste drie bewegings is aaneenlopend
Interne vormtipes is verander:
o Tweede beweging: konvensionele drieledige vorm is vervang met sonatevorm
o Derde beweging: menuet en trio is vervang met ʼn scherzo en trio
o Vierde beweging: sluit episodiese/vrye vorm in
Orkestrasie
Beethoven gebruik die standaard Klassieke orkes, maar voeg instrumente by om
toonkleur/timbre uit te brei
o Voeg twee trombone en ʼn piccolo by
o Trombone verleen gewigtigheid en die piccolo verhoog die spanning vir
dramatiese effek in die vierde beweging: Storm
Beethoven brei die omvang van die orkes en moeilikheidsgraad van die
orkespartye uit
Hy skryf verskillende partye vir die kontrabasse en tjello‟s
Programmatiese eienskappe
Bevat programmatiese elemente, bv.
o Die vierde beweging stel ʼn donderstorm voor
o Die vyfde beweging is ʼn klankskets van ʼn landelike toneel na die reën
Titel van Beethoven se simfonie: Pastorale Simfonie - Simfonie Nr. 6 in F majeur
Op. 68
Elke beweging het ʼn titel, bv.:
o Vierde beweging: Storm
o Vyfde beweging: Herderslied: vrolike en dankbare gevoelens na 'n storm
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1 39 DBE/November 2023
NSS – Nasienriglyne
Voorbeeld van 'n slot
Beethoven het beide gekonformeer aan en afgewyk van die beginsels en struktuur van
die standaard Klassieke simfonie, en het op hierdie manier die weg gebaan vir die
Romantiese simfonie.
Die opstel sal volgens die kriteria hieronder nagesien word.
KRITERIA PUNTETOEKENNING
Vorm en struktuur 4
Orkestrasie 4
Programmatiese
4
eienskappe
Uitstekend
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
= 3 punte
substansiële argument as inhoud van
die opstel
Goed
'n Inleiding en afsluiting, met 'n logiese = 2-2½ punte
argument as inhoud van die opstel
Gemiddeld
'n Inleiding en afsluiting, met 'n
Logiese aanbieding = 1½ punte
onbenullige argument as inhoud van die
en struktuur van die opstel
3
opstel Ondergemiddeld
Geen duidelike inleiding of afsluiting,
= 1 punt
met 'n swak argument as inhoud van die
opstel
Swak
'n Enkel paragraaf: 'n swak poging tot ‘n = ½ punt
opstel
Onaanvaarbaar
= 0 punte
Slegs feite puntsgewys.
TOTAAL 15 [15]
TOTAAL AFDELING E: 50
GROOTTOTAAL: 120
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo (English)

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo (English)

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2016 Memo (English)

Memorandum
Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2015 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 Music

Question paper
Music Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (English)

Question paper
Music Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Music Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper (English)

Question paper
Music Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper (Afr)

Question paper
Music Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper (English)

Question paper