Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2014 Memo

MemorandumTshivenda FALGrade 12201411 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 memorandum from the November 2014, 11 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November 2014

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2014 MEMORANDAMU MARAGA: 100 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 11. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 2 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA [MARAGA 50] Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tshoṱhe (Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/ -Zwi yelana tshoṱhe na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo mihumbulo) lavhelelwiho ṱhoho nahone zwa linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone ṱanganaho nahone i si na Nzudzanyo ya mihumbulo na Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i takadza tendisea i si na vhusiki ha sia vhupulani/ ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha -Zwo dzudzanywa nahone mu½e -Ndi phambananadzo, U dzhiela nzhele ndivho, vha vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho zwa dovha zwa lunzhedzana -Vhu¾anzi vhu si gathi zwo sokou dovhololwa ¾anganedzaho mafhungo na -Zwo dzudzanywa -Zwo dzudzanywa lwo linganelaho/lu fushaho, ha nzudzanyo na u -A zwo ngo dzudzanywa nyimele. nahone zwa dovha zwa nahone zwa dovha zwa hu tshi katelwa lunzhedzana zwo nahone a zwi na lunzhedzana tshidele lwa lunzhedzana tshidele lwa marangaphanḓa, mutumbu teaho. ndunzhendunzhe. MARAGA 30 tsho¾he, hu tshi katelwa tsho¾he, hu tshi katelwa na magumo/mupendelo. marangaphan»a, marangaphanḓa, mutumbu na mutumbu na magumo/mupendelo. magumo/mupendelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho -A hu na ndingedzo ya u zwo ri shaedzinyana -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we u sa yelana ha fhindula ¾hoho/mbudziso musutshelo wa maanea o takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o mafhungo -U polika tsho¾he na u sa lundwaho tshidele lwa -Zwo dzudzanywa -Mihumbulo yo dzudzanywa -Mihumbulo i vho tsha tea lwa tsho¾he Maimo a fhasi tsho¾hetsho¾he nahone zwa dovha zwa lwa ndinganelo nahone i a sumbedza u liana na u -A zwi na sia nahone zwo -Mihumbulo yo vhibva lunzhedzana zwavhuḓi, tendisea »a»isa vhilingana. ya lundwa lwa vhu¾ali hu tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha -U shaedza vhu¾anzi -Zwo dzudzanywa marangaphan»a, nzudzanyo na ha nzudzanyo na nahone zwa dovha zwa mutumbu na ndunzhendunzhe, hu tshi ndunzhendunzhe zwo lunzhedzana tshidele lwa magumo/mupendelo . katelwa marangaphan»a, teaho. tsho¾he, hu tshi katelwa mutumbu na marangaphan»a, magumo/mupendelo. mutumbu na magumo/mupendelo. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 3 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA [MARAGA 50] (i ya phan»a) Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho LUAMBO, TSHITAILA NA 14–15 11–12 8–9 563 0–3 U DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali tshitaila na »ivhaipfi zwo tshitail »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tea tshitaila »ivhaipfi zwo -Thouni, redzhis¾ara, Thouni, redzhis¾ara na tea tsho¾hetsho¾he ndivho, tea vhukuma ndivho, ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi a »ivhaipfi zwo teaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele ¾anganedzaho mafhungo zwo ngo tea ndivho, ndivho/zwiitei na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele -U shumiswa ho teaho ha na nyimele vha ¾anganedzaho Maimo a n¾ha Munanguludzo wa maipfi -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ṱokonya luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele Kushumisele kwa luambo na vhu»ifulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha milayo, zwiga zwa u vhala, nyanyulaho tsho¾he shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na kushumisele »ivhaipfi zwo anzesa girama, mupeleṱo -Lu a gobola nahone lwo nyanyulaho -U pfumiswa ha luambo ho kwone kwa maipfi a zwo lune u pfala ha pfuma u dzangelwa ha -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re ngo tea mafhungo zwa si tsha MARAGA 15 thouni vhukhakhi ha girama ngomu. -¶ivhaipfi ndi yo konadzea na khathihi/ -A hu na vhukhakhi ha na mupele¾o shaedzaho vhukuma. zwa vho kon»a girama na mupeleṱo -Lwo lundwa tshidele vhukuma. -Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. tsha ma¾hakhe¾hakheni. 13 10 7 4 -Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo shumiswa vhukuma u nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi lwa u sa kona Maimo a fhasi -Lu a gobola nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i »i vha na vhu¾udze¾udze -A hu na kana hu tou pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha vha na zwi¾uku¾uku zwi thouni -Vhukhakhi vhu¾uku luambo ho teaho nga u sumbedzaho -A hu na vhukhakhi ha ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u muvanganyo wa girama na mupeleṱo -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi ha mafhungo/mitaladzi -Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. fhasi. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala tsha ma¾hakheni. lwa tsho¾he. Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 4 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA [MARAGA 50] (i ya phan»a) Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 0–1 -Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi dzi -Hu na u shaedza ha Zwi¾alusi zwa tshibveledzwa kwa n¾hesa ¾hoho kwo vhudodombedzi zwo tea pfadzaho mbuno dzo teaho Kubveledzelwe kwa phara na -Vhudodombedzi ha lunzhedzanaho -Mafhungo/mitaladzi, phara -Mafhungo/mitaladzi na -Mafhungo/mitaladzi na tshivhumbeo tsha ma¾hakhe¾hakheni -Vhudodombedzi ha zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi »i vha na phara zwo »ala mafhungo/mitaladzi -Mafhungo/mitaladzi, ¾hoho hu pfadzaho -Maanea o »i faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi phara zwo fha¾wa na u -Mafhungo/mitaladzi, pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a kha »i -Maanea ha na MARAGA: 5 lundwa lwa n¾hesa phara zwo vangwa lu pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi. tsho¾hetsho¾he. pfadzaho. vhukhakhi. MARAGANYANGAREDZI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 5 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 30] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho mutheo/fhasi, i u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho bvukululaho n»ivhonyana zwi¾alusi zwa lushaka Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhuṱala -A hu na u farana ha ṱanganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa ¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha nyimele. tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa. tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi hu soliseaho. MARAGA 18 LUAMBO, TSHITAILA NA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ṱanganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ṱanganana mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i fusha/linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi MARAGA 12 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo vhukhakhi. ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he. MARAGANYANGAREDZI 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 6 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 20] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho mutheo/fhasi, i u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho bvukululaho n»ivhonyana zwi¾alusi zwa lushaka Phindulo na mihumbulo -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa Nzudzanyo ya mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo U dzhiela nzhele ndivho, vha -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika ¾anganedzaho mafhungo na tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane tshivhumbeo/milayo na nyimele lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhuṱala -A hu na u farana ha -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na MARAGA 12 kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo -Zwi re ngomu na mihumbulo -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa. tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi hu soliseaho. LUAMBO, TSHITAILA NA U 7–8 5–6 4 3 0–2 SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ṱanganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ṱanganana mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i fusha/linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi MARAGA 8 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo vhukhakhi . ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he. MARAGANYANGAREDZI 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 7 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu ADENDAMU KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO I 1.1 Zwivhuya zwe ra vhuya ra Nganetshelo: itelwa vhuponi ha hashu. • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela nga ha zwivhuya zwe a vhuya a itelwa vhuponi ha hawe. • Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. • Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i. Mbuletshedzo: • Mu¿wali u buletshedza tshithu nga vhu»alo. • Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba ngazwo muhumbuloni wa muvhali. A u haseledza: • Afha mu¿wali u imelela masia mavhili u lingana. • Mu¿wali ha tei u dzhia sia. 1.2 Yunivesithi yavhuµi ine nda Mbuletshedzo: tama u dzhena khayo. • Mu¿wali u buletshedza yunivesithi nga vhu»alo. • Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba ngazwo muhumbuloni wa muvhali. Nganetshelo: • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela nga ha yunivesithi yavhuµi ine a tama u dzhena khayo. • Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. • Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhu»i Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 8 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu 1.3 Zwo tea u farelana na u A u haseledza: hangwelana vhutshiloni. • Afha mu¿wali u imelela masia mavhili u lingana. Mu¿wali ha tei u dzhia sia. Nganetshelo: • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela mafhungo a uri vhutshiloni zwo tea uri vhathu vha hangwelane. • Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. • Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhuµi. Mbuletshedzo: • Mu¿wali u buletshedza tshithu nga vhu»alo. • Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a khou amba ngazwo muhumbuloni wa muvhali. 1.4 Zwe zwa n¾u¾uwedza uri ndi U vhuisa muhumbulo/khumbudzo: vhe na mikhwa yavhu»i. • Afha mu¿wali u vhuisa mihumbulo a i ½ea vhu»ipfi na u nyanyuwa hawe. • U vhuisa mihumbulo i yelanaho na mi¼oro kana lutamo lwawe. • Mu¿wali u a kona u dzhia sia ¼ine a khou ¼i imelela. Nganetshelo: • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela nga ha zwithu zwine zwa mu ¾u¾uwedza uri a vhe na mikhwa yavhuµi. • Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u tendisea. • Mafhungo a hone a ¿walwa nga tshifhinga tsho fhelaho. • Magumo a songo »oweleaho a fhedza tshi¾ori zwavhuµi. Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 9 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu 1.5 Lu¾ingothendeleki zwikoloni lu U ¾a¾a: tea u iledzwa. Tendani kana ni • Afha mu¿wali u vha e na n»ila yawe ine hanedze. a vhona zwithu ngayo. • Mihumbulo yawe i tea u vha khagala u bva mathomoni u swika magumoni. • Mu¿wali u sumbedza u imelela ¼i¿we sia/fhungo. • Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo ¼ine a khou ¾o»a ¼i tshi tendiwa. • Mu¿wali u sumbedza vhukhwi½e ha fhungo ¼ine a khou ¼i imelela. 1.6 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala nga lushaka lune a funa. Tsumbo: Mitshino ya ano maµuvha yo fhambana. (na dzi¿we dzi no elana na tshifanyiso). 1.7 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala nga lushaka lune a funa. Tsumbo: ¹hogomelo ya vhaholefhali. (na dzi¿we dzi no elana na tshifanyiso). 1.8 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala nga lushaka lune a funa. Tsumbo: Thimu ya bola ine nda µi¾ongisa ngayo. (na dzi¿we dzi no elana na tshifanyiso) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 10 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 2 2.1 VHURIFHI HA VHUKONANI ¹ho»ea: • ¶iresi, datumu na theshano. • Tshivhumbeo tsha mulaedza tshi a shanduka zwi tshi bva kha ndivho (tsumbo, u wana mafhungo, u fhululedza, u lilisa). • Hu nga shuma na u amba ha iwe mu½e. • U vala nga u saina. 2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU ¹ho»ea: • Zwidodombedzwa zwa mabebo na »uvha ¼a lufu. • Zwi¿we zwiga zwa ndeme zwa mufu, sa he a alutshela hone. • Zwidodombedzwa nga ha pfunzo na u shela mulenzhe kha u bveledzisa lushaka. • I tea u amba tshithu nga ha mashaka a tsini e mufu a sia. 2.3 MUVHIGO WA FOMA·A ¹ho»ea: • Mathomele, khethekanyo ya u tou angaredza. • Khethekanyo ya thekenikhala (musi zwo tea). • U dodombedza tshithu, hu tshi katelwa mbonalo dzo¾he kana zwi¿we zwazwo. • Zwipi»a na mishumo yazwo. • Kutshilele na mushumo. • Hu nga kha »i vha na zwibveledzwa zwa u tou vhona zwine zwa nga fhelekedza izwo. 2.4 MUFHINDULANO ¹hoµea: • Mathomo/Madzheno • Theshano • Mvulatswinga • Mutumbu • Phendelo/Magumo. • Madzina a vhabvumbedzwa kha tshanḓa tsha monde tsha siaṱari. • Kholoni nga murahu ha dzina ¼a mubvumbedzwa ane a khou amba. • Hu shumiswe mutaladzi muswa u sumbedza muambi muswa. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30 Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 11 DBE/Lara 2014 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 3 3.1 KHUNGEDZELO ¹ho»ea: • I nga dzhia zwivhumbeo zwinzhi. • Hu shuma zwi¼ogeni. • Hu anzela u vha na tshifanyiso. • Hu shuma thekiniki dza khungedzelo. • Hu itwe makolo a u kunga ma¾o. 3.2 DAYARI Tshivhumbeo: • I anzela u ¿walwa kha bugu yo khetheaho (Dayari/Dzhena¼a). • I ¿waliwa misi yo¾he. • Zwi ¿walwaho zwi na datumu. • Hu nga shumiswa lushaka lwa tshibveledzwa tshi sumbedzaho vhu»ifhinduleli ha vhu½e. 3.3 NDAELA Tshivhumbeo: • Kha i vhe pfufhi. • I tea u angaredza mulaedza wa ndeme. • I tea u pfesesea. • Luambo lwayo lu tea u kona u swikelelea nga vhathu vhanzhi. • U shumisa ¼imudi ¼a ndaela. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all