Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U
THOMA (FAL)
BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)
LARA 2014
MEMORANDAMU
MARAGA: 100
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 11.
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2014 papers 





View all
/Tshivenda%20FAL%20P1%20Nov%202024--caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83/v1-28533a2e6859a5915c95/card.webp)




Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2014 Memo
Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 memorandum from the November 2014, 11 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2014 · tshivenda. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2014
- Exam period
- November
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 236.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
November 2014
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.2U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.3U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.4U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.5U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.6U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)100 marks
Show all 15 questions
- Question 1.7U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.8U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)50 marks
- Question 2.1U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)30 marks
- Question 2.2U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)30 marks
- Question 2.3U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)30 marks
- Question 2.4U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)30 marks
- Question 3.1U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)20 marks
- Question 3.2U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)20 marks
- Question 3.3U ṅwala na u bveledza (Writing and Presenting)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 2 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA
[MARAGA 50]
Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
ZWI RE NGOMU & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho
gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tshoṱhe
(Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/ -Zwi yelana tshoṱhe na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo
mihumbulo) lavhelelwiho ṱhoho nahone zwa linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone ṱanganaho nahone i si na
Nzudzanyo ya mihumbulo na
Maimo a n¾ha
-Mihumbulo ya vhu¾ali, i takadza tendisea i si na vhusiki ha sia
vhupulani/ ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha -Zwo dzudzanywa nahone mu½e -Ndi phambananadzo,
U dzhiela nzhele ndivho, vha vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho zwa dovha zwa lunzhedzana -Vhu¾anzi vhu si gathi zwo sokou dovhololwa
¾anganedzaho mafhungo na -Zwo dzudzanywa -Zwo dzudzanywa lwo linganelaho/lu fushaho, ha nzudzanyo na u -A zwo ngo dzudzanywa
nyimele. nahone zwa dovha zwa nahone zwa dovha zwa hu tshi katelwa lunzhedzana zwo nahone a zwi na
lunzhedzana tshidele lwa lunzhedzana tshidele lwa marangaphanḓa, mutumbu teaho. ndunzhendunzhe.
MARAGA 30 tsho¾he, hu tshi katelwa tsho¾he, hu tshi katelwa na magumo/mupendelo.
marangaphan»a, marangaphanḓa,
mutumbu na mutumbu na
magumo/mupendelo. magumo/mupendelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ndi zwa n¾hesa, fhedzi -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho -A hu na ndingedzo ya u
zwo ri shaedzinyana -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we u sa yelana ha fhindula ¾hoho/mbudziso
musutshelo wa maanea o takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o mafhungo -U polika tsho¾he na u sa
lundwaho tshidele lwa -Zwo dzudzanywa -Mihumbulo yo dzudzanywa -Mihumbulo i vho tsha tea lwa tsho¾he
Maimo a fhasi
tsho¾hetsho¾he nahone zwa dovha zwa lwa ndinganelo nahone i a sumbedza u liana na u -A zwi na sia nahone zwo
-Mihumbulo yo vhibva lunzhedzana zwavhuḓi, tendisea »a»isa vhilingana.
ya lundwa lwa vhu¾ali hu tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha -U shaedza vhu¾anzi
-Zwo dzudzanywa marangaphan»a, nzudzanyo na ha nzudzanyo na
nahone zwa dovha zwa mutumbu na ndunzhendunzhe, hu tshi ndunzhendunzhe zwo
lunzhedzana tshidele lwa magumo/mupendelo . katelwa marangaphan»a, teaho.
tsho¾he, hu tshi katelwa mutumbu na
marangaphan»a, magumo/mupendelo.
mutumbu na
magumo/mupendelo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 3 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA
[MARAGA 50] (i ya phan»a)
Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
LUAMBO, TSHITAILA NA 14–15 11–12 8–9 563 0–3
U DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali
tshitaila na »ivhaipfi zwo tshitail »ivhaipfi zwo tshitaila »ivhaipfi zwo tea tshitaila »ivhaipfi zwo -Thouni, redzhis¾ara,
Thouni, redzhis¾ara na tea tsho¾hetsho¾he ndivho, tea vhukuma ndivho, ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, vha tshitaila »ivhaipfi a
»ivhaipfi zwo teaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele ¾anganedzaho mafhungo zwo ngo tea ndivho,
ndivho/zwiitei na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele -U shumiswa ho teaho ha na nyimele vha ¾anganedzaho
Maimo a n¾ha
Munanguludzo wa maipfi -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ṱokonya luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele
Kushumisele kwa luambo na vhu»ifulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha
milayo, zwiga zwa u vhala, nyanyulaho tsho¾he shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na kushumisele »ivhaipfi zwo anzesa
girama, mupeleṱo -Lu a gobola nahone lwo nyanyulaho -U pfumiswa ha luambo ho kwone kwa maipfi a zwo lune u pfala ha
pfuma u dzangelwa ha -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re ngo tea mafhungo zwa si tsha
MARAGA 15 thouni vhukhakhi ha girama ngomu. -¶ivhaipfi ndi yo konadzea na khathihi/
-A hu na vhukhakhi ha na mupele¾o shaedzaho vhukuma. zwa vho kon»a
girama na mupeleṱo -Lwo lundwa tshidele vhukuma.
-Lwo lundwa nga tshikili vhukuma.
tsha ma¾hakhe¾hakheni.
13 10 7 4
-Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo shumiswa
vhukuma u nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi lwa u sa kona
Maimo a fhasi
-Lu a gobola nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i »i vha na vhu¾udze¾udze -A hu na kana hu tou
pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha vha na zwi¾uku¾uku zwi
thouni -Vhukhakhi vhu¾uku luambo ho teaho nga u sumbedzaho
-A hu na vhukhakhi ha ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u muvanganyo wa
girama na mupeleṱo -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi ha mafhungo/mitaladzi
-Lwo lundwa nga tshikili vhukuma. fhasi. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala
tsha ma¾hakheni. lwa tsho¾he.
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 4 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA
[MARAGA 50] (i ya phan»a)
Khritheria Zwa nṱhesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona
fushaho/ho linganelaho
TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 0–1
-Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi dzi -Hu na u shaedza ha
Zwi¾alusi zwa tshibveledzwa kwa n¾hesa ¾hoho kwo vhudodombedzi zwo tea pfadzaho mbuno dzo teaho
Kubveledzelwe kwa phara na -Vhudodombedzi ha lunzhedzanaho -Mafhungo/mitaladzi, phara -Mafhungo/mitaladzi na -Mafhungo/mitaladzi na
tshivhumbeo tsha ma¾hakhe¾hakheni -Vhudodombedzi ha zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi »i vha na phara zwo »ala
mafhungo/mitaladzi -Mafhungo/mitaladzi, ¾hoho hu pfadzaho -Maanea o »i faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi
phara zwo fha¾wa na u -Mafhungo/mitaladzi, pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a kha »i -Maanea ha na
MARAGA: 5 lundwa lwa n¾hesa phara zwo vangwa lu pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi.
tsho¾hetsho¾he. pfadzaho. vhukhakhi.
MARAGANYANGAREDZI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 5 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 30]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona
linganelaho/vhu fushaho
ZWI RE NGOMU, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya -Phindulo i sumbedza
TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho mutheo/fhasi, i u shaya n»ivho ya
vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho bvukululaho n»ivhonyana zwi¾alusi zwa lushaka
Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa
mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo
Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika
vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane
U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhuṱala -A hu na u farana ha
ṱanganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na
nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo
Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa
Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi
vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho
U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa
¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya
tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha
nyimele. tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa.
tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi
hu soliseaho.
MARAGA 18
LUAMBO, TSHITAILA NA 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara,
na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi,
Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na
nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha
¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ṱanganedzaho
nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele
Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi
Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ṱanganana
mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i fusha/linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei
vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi
MARAGA 12 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo
vhukhakhi. ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he.
MARAGANYANGAREDZI 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 6 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B NA C: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA 20]
Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona
linganelaho/vhu fushaho
ZWI RE NGOMU, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya -Phindulo i sumbedza
TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho mutheo/fhasi, i u shaya n»ivho ya
vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho bvukululaho n»ivhonyana zwi¾alusi zwa lushaka
Phindulo na mihumbulo -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya ya zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa
Nzudzanyo ya mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo
U dzhiela nzhele ndivho, vha -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika
¾anganedzaho mafhungo na tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane
tshivhumbeo/milayo na nyimele lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhuṱala -A hu na u farana ha
-Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na
MARAGA 12 kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo
-Zwi re ngomu na mihumbulo -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa
zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi
-Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho
tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa
zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya
-Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku. tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha
tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa.
tshibveledzwa. hu¾uku. -¹hahelelo/U shaedza ndi
hu soliseaho.
LUAMBO, TSHITAILA NA U 7–8 5–6 4 3 0–2
SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara,
na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi,
Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na
nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha
¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ṱanganedzaho
nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele
Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi
Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi. fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ṱanganana
mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i fusha/linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei
vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo ndivho na khathihi
MARAGA 8 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi thithisea. -¹halutshedzo yo
vhukhakhi . ¾halutshedzo. ho¾efhala tsho¾he.
MARAGANYANGAREDZI 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 7 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
ADENDAMU
KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)
MBUDZISO I
1.1 Zwivhuya zwe ra vhuya ra Nganetshelo:
itelwa vhuponi ha hashu. • Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela
nga ha zwivhuya zwe a vhuya a itelwa
vhuponi ha hawe.
• Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u
tendisea.
• Mafhungo a hone a ¿walwa nga
tshifhinga tsho fhelaho.
• Magumo a songo »oweleaho a fhedza
tshi¾ori zwavhu»i.
Mbuletshedzo:
• Mu¿wali u buletshedza tshithu nga
vhu»alo.
• Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a
khou amba ngazwo muhumbuloni wa
muvhali.
A u haseledza:
• Afha mu¿wali u imelela masia mavhili u
lingana.
• Mu¿wali ha tei u dzhia sia.
1.2 Yunivesithi yavhuµi ine nda Mbuletshedzo:
tama u dzhena khayo. • Mu¿wali u buletshedza yunivesithi nga
vhu»alo.
• Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a
khou amba ngazwo muhumbuloni wa
muvhali.
Nganetshelo:
• Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela
nga ha yunivesithi yavhuµi ine a tama u
dzhena khayo.
• Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u
tendisea.
• Mafhungo a hone a ¿walwa nga
tshifhinga tsho fhelaho.
• Magumo a songo »oweleaho a fhedza
tshi¾ori zwavhu»i
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 8 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
1.3 Zwo tea u farelana na u A u haseledza:
hangwelana vhutshiloni. • Afha mu¿wali u imelela masia mavhili u
lingana.
Mu¿wali ha tei u dzhia sia.
Nganetshelo:
• Aya ndi maanea ane mu¿wali a anetshela
mafhungo a uri vhutshiloni zwo tea uri
vhathu vha hangwelane.
• Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u
tendisea.
• Mafhungo a hone a ¿walwa nga
tshifhinga tsho fhelaho.
• Magumo a songo »oweleaho a fhedza
tshi¾ori zwavhuµi.
Mbuletshedzo:
• Mu¿wali u buletshedza tshithu nga
vhu»alo.
• Mu¿wali u ola tshifanyiso tsha zwine a
khou amba ngazwo muhumbuloni wa
muvhali.
1.4 Zwe zwa n¾u¾uwedza uri ndi U vhuisa muhumbulo/khumbudzo:
vhe na mikhwa yavhu»i. • Afha mu¿wali u vhuisa mihumbulo a i
½ea vhu»ipfi na u nyanyuwa hawe.
• U vhuisa mihumbulo i yelanaho na
mi¼oro kana lutamo lwawe.
• Mu¿wali u a kona u dzhia sia ¼ine a
khou ¼i imelela.
Nganetshelo:
• Aya ndi maanea ane mu¿wali a
anetshela nga ha zwithu zwine zwa mu
¾u¾uwedza uri a vhe na mikhwa
yavhuµi.
• Zwi anetshelwaho zwi tea u kunga na u
tendisea.
• Mafhungo a hone a ¿walwa nga
tshifhinga tsho fhelaho.
• Magumo a songo »oweleaho a fhedza
tshi¾ori zwavhuµi.
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 9 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
1.5 Lu¾ingothendeleki zwikoloni lu U ¾a¾a:
tea u iledzwa. Tendani kana ni • Afha mu¿wali u vha e na n»ila yawe ine
hanedze. a vhona zwithu ngayo.
• Mihumbulo yawe i tea u vha khagala u
bva mathomoni u swika magumoni.
• Mu¿wali u sumbedza u imelela ¼i¿we
sia/fhungo.
• Mu¿wali u tikedza vhukuma fhungo
¼ine a khou ¾o»a ¼i tshi tendiwa.
• Mu¿wali u sumbedza vhukhwi½e ha
fhungo ¼ine a khou ¼i imelela.
1.6 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka
dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala
nga lushaka lune a funa.
Tsumbo: Mitshino ya ano maµuvha yo
fhambana. (na dzi¿we dzi no elana na
tshifanyiso).
1.7 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka
dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala
nga lushaka lune a funa.
Tsumbo: ¹hogomelo ya vhaholefhali. (na
dzi¿we dzi no elana na tshifanyiso).
1.8 Tshifanyiso Maanea a ulu lushaka a tewa nga tshaka
dzoṱhe dzi re afho nṱha. Mugudi a nga ṅwala
nga lushaka lune a funa.
Tsumbo: Thimu ya bola ine nda µi¾ongisa
ngayo. (na dzi¿we dzi no elana na tshifanyiso)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 10 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI
MBUDZISO 2
2.1 VHURIFHI HA VHUKONANI
¹ho»ea:
• ¶iresi, datumu na theshano.
• Tshivhumbeo tsha mulaedza tshi a shanduka zwi tshi bva kha ndivho
(tsumbo, u wana mafhungo, u fhululedza, u lilisa).
• Hu nga shuma na u amba ha iwe mu½e.
• U vala nga u saina.
2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU
¹ho»ea:
• Zwidodombedzwa zwa mabebo na »uvha ¼a lufu.
• Zwi¿we zwiga zwa ndeme zwa mufu, sa he a alutshela hone.
• Zwidodombedzwa nga ha pfunzo na u shela mulenzhe kha u bveledzisa
lushaka.
• I tea u amba tshithu nga ha mashaka a tsini e mufu a sia.
2.3 MUVHIGO WA FOMA·A
¹ho»ea:
• Mathomele, khethekanyo ya u tou angaredza.
• Khethekanyo ya thekenikhala (musi zwo tea).
• U dodombedza tshithu, hu tshi katelwa mbonalo dzo¾he kana zwi¿we
zwazwo.
• Zwipi»a na mishumo yazwo.
• Kutshilele na mushumo.
• Hu nga kha »i vha na zwibveledzwa zwa u tou vhona zwine zwa nga
fhelekedza izwo.
2.4 MUFHINDULANO
¹hoµea:
• Mathomo/Madzheno
• Theshano
• Mvulatswinga
• Mutumbu
• Phendelo/Magumo.
• Madzina a vhabvumbedzwa kha tshanḓa tsha monde tsha siaṱari.
• Kholoni nga murahu ha dzina ¼a mubvumbedzwa ane a khou amba.
• Hu shumiswe mutaladzi muswa u sumbedza muambi muswa.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30
Vhu½e ha khanḓiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 11 DBE/Lara 2014
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA
VHUDAVHIDZANI
MBUDZISO 3
3.1 KHUNGEDZELO
¹ho»ea:
• I nga dzhia zwivhumbeo zwinzhi.
• Hu shuma zwi¼ogeni.
• Hu anzela u vha na tshifanyiso.
• Hu shuma thekiniki dza khungedzelo.
• Hu itwe makolo a u kunga ma¾o.
3.2 DAYARI
Tshivhumbeo:
• I anzela u ¿walwa kha bugu yo khetheaho (Dayari/Dzhena¼a).
• I ¿waliwa misi yo¾he.
• Zwi ¿walwaho zwi na datumu.
• Hu nga shumiswa lushaka lwa tshibveledzwa tshi sumbedzaho
vhu»ifhinduleli ha vhu½e.
3.3 NDAELA
Tshivhumbeo:
• Kha i vhe pfufhi.
• I tea u angaredza mulaedza wa ndeme.
• I tea u pfesesea.
• Luambo lwayo lu tea u kona u swikelelea nga vhathu vhanzhi.
• U shumisa ¼imudi ¼a ndaela.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20
MARAGAGU¹E: 100
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 November 2014 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2014 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2022 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2021 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2020 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2018 Memo
More from Grade 12 Tshivenda FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023 24
/Tshivenda%20FAL%20P1%20Nov%202024--caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83/v1-28533a2e6859a5915c95/card.webp)
Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper