Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2019 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 12201913 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the November 2019, 13 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2019 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 100 Tsumbandila iyi ya u maka i na masia¾ari a 13. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka MAFHUNGOTHANGELI O LIVHISWAHO KHA MU¹OLI/MUMAKI Musi vha tshi ¾ola/maka mushumo wa mulingiwa, zwi tevhelaho ndi zwi¿we zwa zwine zwa tea u dzhielwa nzhele musi vha tshi shumisa rubriki: • Ndeme ya vhupulani, mvetamveto, u vhalulula na u dzudzanya zwo bveledzwaho kha tshibveledzwa tsha u fhedzisela tsho ½ekedzwaho. • U dzhiela nzhele u ¿wala hu re na ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele hu tshi katelwa na redzhis¾ara, tshitaila na thouni – nga maan»a ho sedzeswa KHETHEKANYO YA B. • Girama, mupele¾o na zwiga zwa u vhala. • Zwivhumbeo zwa luambo, hu tshi katelwa na luambo lwa vhudzivha/kuambele. • Munanguludzo wa maipfi na luambo lwa maambele. • Kufha¾elwe kwa mafhungo. • Kuvhekanyelwe na kufha¾elwe kwa dziphara. • Ku¾ha¾huvhelwe kwa ¾hoho sa zwo ¾aniwaho nga zwi re ngomu/zwo faredzwaho: mvulatswinga, kubveledzelwe kwa mihumbulo na magumo. MAHUMBULWA MALUGANA NA KUMAKELE/KU¹OLELWE KHETHEKANYO YA A: MAANEA Kha vha sedze KHETHEKANYO YA A: Rubriki ya u ¹ola/Maka Maanea i wanalaho kha masia¾ari a 10–11. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI 30 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 15 TSHIVHUMBEO 5 ¹HANGANYELO 50 1. Kha vha vhale maanea o¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo aya zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA. 3. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha koneha u nanguludza/livhanya na mafhungo ayo zwi tshi kwama TSHIVHUMBEO. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI Kha vha sedze KHETHEKANYO YA B: Rubriki ya u ¹ola/Maka Zwibveledzwa zwa Vhudavhidzani i re kha sia¾ari ¼a 12. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO 15 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 10 ¹HANGANYELO 25 1. Kha vha vhale tshibveledzwa tsho¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala tshibveledzwa vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA. KHA VHA PFESESE: • Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa zwibveledzwa zwa vhudavhidzani zwi funzwa zwo livhiswa kha maitele a zwino a u linga. • Izwi zwi tea u dzhielwa n¾ha musi hu tshi ¾olwa tshivhumbeo. • Kha vha ½ee maraga kha tshivhumbeo tsho teaho/tshone. • Kha vha sedzese kuvhekanyelwe/kukumedzelwe kwone kwo teaho musi hu tshi ¿walwa tshibveledzwa tshi¿we na tshi¿we. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) ADENDAMU • Mbuno dzo ½ewaho fhasi ha ¾hoho i¿we na i¿we kha iyi adendamu dzi thuse fhedzi sa tsumban»ila/gaidi kha vhamaki/vha¾oli. • Hu tea u ½ewa tshikhala/thendelo ya u dzhiela n¾ha n»ila ine mulingiwa a ¾ha¾huvhisa zwone/ngayo ¾hoho, naho zwi tshi nga vha zwo fhambani na izwo zwo ½ewaho kha idzo mbuno kana na mihumbulo/kuvhonele kwa vhone mu¾oli/mumaki. 1.1 Nga n¾hani ha one mavharivhari fhedzifhedzi? Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga ha dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u ¿wala nga mavharivhari e a a pfa; a nga vha e ngoho/mazwivhi zwe zwa ¾okonya uri a dzhie tsheo. • U ¿wala nga zwe a ita musi o pfa ayo mafhungo/mavharivhari. • Zwi nga »i vha zwithu zwi mangadzaho, a songo zwi lavhelelaho. • Maanea aya u tea u a ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela. • Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lu¿we lushaka lwa maanea ane ra pfa a tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. [50] 1.2 Pfunzo, tshisima tsha mveledziso ya lushaka. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ¿wala nga ha zwivhuya zwa pfunzo zwi »isaho mulalo shangoni. • Mulingiwa u tea u sumbedza zwine zwa tea u itwa malugana na u ¾u¾uwedza pfunzo. • Mulingiwa nga sumbedze zwivhuya na vhudziki zwine zwa wanala nga pfunzo. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka 1.3 Ma¾a¾a anga! Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ¿wala nga zwithu zwe a ita. • U tea u sumbedza zwivhuya zwe a zwi ita a bvelela kha vhutshilo/wana zwe a vha o zwi lavhelela. • U a »i dovha hafhu a »i ¿wala nga ha zwivhi zwe zwa mu wela nga n¾hani ha ma¾a¾a awe. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.4 Mapholisa, vhadzimeli vha khakhathi, vhavhasedzi vhadzo. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho. • U tea u ¿wala nga zwivhuya zwine zwa »iswa nga mapholisa sa: u thivhela zwiito zwivhi zwa magevhenga/mavemu. • A nga dovha hafhu a ¿wala nga zwithu zwi si zwavhu»i zwine zwa nga ¾u¾uwedzwa nga mapholisa sa: u ya vho lenga hune ha khou bvelela vhengana, dzinndwa, mabulayo na zwi¿wevho. • Mulingiwa u fanela u sumbedza magumo a siaho muvhali a tshi »ivha zwine ene muligiwa a imela zwone. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.5 Vhumatshelo havhu»i vhu »isendeka kha mu¾a. ¹a¾ani ni tshi ima na, kana ni tshi hanedzana na ¾hoho. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho iyi: Vhumatshelo havhu»i vhu »isendekaho kha mu¾a. • Kha sumbedze nga mbuno dzo dziaho vhu»i ha zwipikwa izwo. • Mu¾a u nga kwama hani kutshilele kwa vhana tshikoloni, kerekeni, shangoni nga vhuphara, na zwi¿we. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka • Zwi ¾u¾uwedzaho tshanduko ya matshilele kwao zwitshavhani: a hu vhi na vhuvemu/mveledziso ya shango. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.6 KHA VHA PFESESE: Hu tea u vha na vhu¾umani vhukati ha maanea na tshifanyiso tsho nangwaho. 1.6.1 Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: Radio, tshi¾itshi tsha lushaka. • U ya nga ha itshi tshifanyiso, a nga anetshela/buletshedza zwine zwa bvelela radioni. • Kha sumbedze vhu»ipfi hawe nga zwe a vhona radioni. • U tea u sumbedza zwivhuya zwa radio. • Maanea awe • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.6.2 Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumb Zwi pfisa vhu¾ungu. • Mulingiwa u tea sumbedza khombo ye ya bvelela. • Kha sumbedze u pfela vhu¾ungu uyo mulwadze. • Kha dovhe a sumbedze fulufhelo kha sibadela/vhaongi/ madokotela kha u thusa khuvhabvu/vhalwadze. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.6.3 Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe: • Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: Tshiendatshikhalani. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka • Mulingiwa u tea sumbedza uri tshiendatshikhalini ndi mini. • Kha sumbedze uri mushumo watsho ndi ufhio. • Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho. • Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi elanaho na zwe a ¿wala. [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2 Vhalingiwa vha lavhelelwa u fhindula mbudziso mbili kha dzo ½ekedzwaho. Vhulaphu ha phindulo vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u swika kha a 200 ho sedzwa mutumbu fhedzi. Luambo, redzhisi¾ara, tshitaela na thouni zwi tea u livhanywa na nyimele. 2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A) Zwi re ngomu na Tshivhumbeo. • Ri lavhelela mafhungo ane a vha a u humbela u shumisa luvhan»e lwa ¹hohoyan»ou kha mi¾a¾isano ya sialala kha vha ha masipala. • ¶iresi mbili (ya mu¿wali na ya mu¿walelwa). • ¶iresi ya u thoma (i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo). • ¶iresi ya vhuvhili (i thoma nga mufari wa tshiimo sa 'Mu¿waleli' kana 'Mulanguli'). • Theshano: Ndaa/Aa. • ¹hoho ya mafhungo (i tea u ¿walwa nga madanzi kana ya talelwa arali yo ¿walwa nga ma¼e»ere ma¾uku). • Mutumbu. Hu ¿walwa ndivhuwo nga vhu»alo. • Nyonesano kana phendelo. • Magumo (mu¿wali u ṅwala tshifani na dzina/inishia¼a). [25] 2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Zwi re ngomu na tshivhumbeo: • Mulingiwa u tea u ¾ana n»ivho ya nganetshelo, hu si tshikho»o. • Nganeavhutshilo iyi i tea u ¾ana zwe uyu mufu a zwi swikela vhutshiloni nga vhutsila hawe ha muzika. • Dzina na tshifani zwa mufu, fhethu he muthu a bebelwa hone, mi¿waha, ma»uvha a mabebo na a u lovha, fhethu he muthu a lovhela hone, tshivhangi tsha lufu, tshifhinga tsha u lwala na madzina a mashaka. • Zwe zwa swikelelwa/zwa ndeme zwo swikelwaho: pfunzo/u »idzhenisa kha muzika/mishumo ya zwitshavha, nz. • Nganeapfufhi nga ha mufu: u amba zwine mashaka na dzikhonani vha »o mu humbula ngazwo. • U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka 2.3 TSHIPITSHI Zwi re ngomu na tshivhumbeo: • Tshipitshi itshi tshi tea u ¾o¾omodza na u bvisela khagala zwivhuya zwa matambwa na thuso kha vhagudi na lushaka. • ¹hoho: Kha i vhe i kungaho. Tsumbo: Matambwa, tshimvumvusi tsha lushaka. • Theshano: Ndi hune muambi a resha vhathetshelesi nga u bula zwiimo zwavho sa: Mutshimbidzamushumo, Mudzulatshidulo nz. • Mvulatswinga: Afha muvhali u ¾alutshedza ¾hoho ya mafhungo. • Mutumbu: Muambi u ¾asulula mbuno dzawe a dovha a dzi tikedza. • Luambo, tshitaela, thouni na radzhis¾ara zwi tee nyimele na vha ¾anganedzaho mafhungo. • Magumo/Phendelo: Ndi hune a fhedza mafhungo awe. [25] 2.4 MUFHINDULANO Zwi re ngomu na tshivhumbeo: • Mufhindulano uyu u tea u »isendeka kha nyambedzano vhukati ha Mukanda na murathu wawe, ndivho hu u mu eletshedza nga ha goloi ine a tama u i renga. • ¹hoho: kha i vhe ye a randelwa yone. Tsumbo: Goloi, tshivhangalelwa tsha vhathu. • Mvulatswinga: kha hu ¾anwe nyambedzano vhukati ha vhathu/zwigwada vhavhili/zwivhili. • Mutumbu: kha hu ½etshedzwe nyimele: Kha hu bviselwe khagala lushaka lwa goloi, mushumo wayo, kufarelwe kwayo nz. • Hu ¿waliwe madzina a vhabvumbedzwa u ya kha tshamonde tsha sia¾ari. Hu shumiswe kho¼oni (zwithoma) u bva kha dzina ¼a muambi/mubvumbedzwa. Hu pfukwe mutaladzi u bva kha uno muambi u ya kha a tevhelaho. Hu rekhodiwe u fhindulana nga u sielisana u bva kha kuvhonele kwa muambi. Mafhungo a tea u thoma phan»a ha hune dzina ¼a guma hone, zwo khethekanywa nga kho¼oni/zwithoma. Ngeletshedzo kha vhalingiwa zwi tshi kwama kuambele kana nyito zwi tea u sumbedzwa ngomu zwitangini musi maipfi a sa athu u buletshedzwa. • Magumo: mu¿wali a nga pendela nga u ½etshedza kana u amba zwi¿we zwa u vhina mafhungo awe o zwi vhea ngomu zwitangini. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 10 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka 2.5 RIVIYU Zwi re ngomu na tshivhumbeo: • Riviyu iyi i tea u ¾ana mu¾a¾isano uyu wa mutambo wa bola khathihi na ndeme yawo kha vha½e vha thimu/lushaka. • Mvulatswinga: u ¾ha¾huvha mutambo u no khou rivuwiwa. • Mutumbu: mafhungothangeli sa lushaka lwa mutambo/vhatambi vhomalugwane/vha¾aleli/komoti ya thonammennde. • ¹halutshedzo ya mutambo: hu ½etshedzwa manweledzo a mutambo. • Makumedzwa: u ½etshedza kutambelwe kwo¾he kwa mutambo u ya nga kuvhonele kwa musedzulusi. • Hu shumiswa luambo lwa tshifhinga tsha zwino. ¶ivhaipfi i vhe i gobolaho, i sumbedzaho u kaidza/vhaisala musi hu tshi ¾ha¾huvhiwa mutambo uyo. Magumo: U nweledza mawanwa. [25] 2.6 ATHIKILI YA GURANN¶A • Mulingiwa u tea u µisendeka kha thaidzo yo ½ewaho ya u ngangala ha vhathu na uri a nga ita mini u bveledza thandululo ya thaidzo iyo. • Tshivhumbeo: ¾hoho; mvulatswinga; mutumbu; phendelo. • Mulingiwa u tea u ¿wala dzina ¼a mu¿wali. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka PFESESANI: • Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU). • Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo. • Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo. • Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi. KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he (Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo mihumbulo) Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo, U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo mafhungo na nyimele tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho dzudzanywa nahone a katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na MARAGA 30 mutumbu na marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe magumo/mupendelo na magumo/mupendelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso Maimo a fhasi lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u -Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone -Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe, hu tshi teaho katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a, mutumbu na mutumbu na magumo/ magumo/mupendelo mupendelo Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a) LUAMBO, TSHITAILA & 14–15 10–11 6–7 2–3 0 U DZUDZANYA -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Luambo a lu pfali Thouni, redzhis¾ara na tshitaila na µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfio -Thouni, redzhis¾ara, µivhaipfi zwo teaho tsho¾he tsho¾he ndivho, vha vhukuma ndivho, vha ndivho, vha ¾anganedzaho zwo tea zwi¾uku tshitaila µivhaipfi a ndivho/zwiitei na nyimele. ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo mafhungo na nyimele. ndivho, vha zwo ngo tea ndivho, Munanguludzo wa maipfi. Maimo a n¾ha nyimele. na nyimele. -U shumiswa ho teaho ha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho Kushumisele kwa luambo na -Lulambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya, luambo u bveledza mafhungo na nyimele. mafhungo na nyimele. milayo, zwiga zwa u vhala, vhuµifhulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo. -Ho shumiswa luambo -U ho¾efhala ha girama, mupele¾o. nyanyulaho tsho¾he. shumiswaho ndi i -Thouni yo tea lwa mutheo/fhasi µivhaipfi zwo anzesa -Lu a gobola, nahone lwo nyanyulaho. -U pfumiswa ha luambo ho -Thouni na lune u pfala ha pfuma u dzangelwa ha thouni -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re kushumisele kwone mafhungo zwa si tsha -A hu na vhukhakhi ha vhukhakhi ha girama na ngomu. kwa maipfi a zwo ngo konadzea na kathihi/ girama na mupele¾o mupele¾o. tea zwa vho konµa -Lwo lundwa nga tshikili tsha -Lwo lundwa tshidele -¶ivhaipfi ndi yo vhukuma/tsho¾he. ma¾hakheni¾hakheni. vhukuma . shayedzaho vhukuma. 12–13 8–9 4–5 0–1 -Lulambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na u -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo vhukuma nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi shumiswa lwa u sa Maimo a fhasi -Lu a gobola, nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i µi vha na vhu¾udze¾udze kona pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha -A hu na kana hu tou thouni. -Vhukhakhi vhu¾uku ha luambo ho teaho nga u vha na zwi¾uku¾uku -A hu na vhukhakhi ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u zwi sumbedzaho girama na mupele¾o. -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi muvanganyo wa -Lwo lundwa nga tshikili tsha vhukuma ha fhasi. mafhungo/mitala. ma¾hakheni. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala MARAGA: 15 lwa tsho¾he. TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 1 Zwi¾alusi zwa -Kubveledzele kwa ¾hoho - Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi -Hu na u shaedza ha tshibveledzwa. kwa n¾hesa kwo lunzhedzanaho vhudodombedzi zwo tea dzi pfadzaho mbuno dzo teaho Kubveledzelwe kwa phara -Vhudodombedzi ha -Vhudodombedzi ha ¾hoho -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala na -Mafhungo/mitala na na tshivhumbeo tsha ma¾hakheni¾hakheni hu pfadzaho zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi µi vha na phara zwo µala mafhungo/mitala. -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala, phara -Maanea o µi faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi zwo fha¾wa na u lundwa lwa zwo vangwa lu pfadzaho. pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a tsha -Maanea ha na n¾hesa tsho¾hetsho¾he. µi pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi. MARAGA: 5 vhukhakhi. MARAGANYANGAREDZI 40–50 30–39 20–29 10–19 0–9 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Lara 2019 NSC – Tsumban»ila ya u maka KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha ¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa ¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha nyimele tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa tshibveledzwa hu¾uku -¹hahelelo/U shaedza ndi MARAGA 15 hu soliseaho LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 U SEDZULUSA -Thouni, redzhis¾ara, tshitaila -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, -Thouni, redzhis¾ara, na »ivhaipfi, ndi zwi teaho tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhis¾ara, ndivho/u lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana mupele¾o -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo thithisea ndivho na khathihi MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi -¹halutshedzo yo vhukhakhi ¾halutshedzo ho¾efhala tsho¾he MARAGANYANGAREDZI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all