Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape June 2024 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 JUNIE 2024 REKENINGKUNDE V2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye, insluitend ʼn formuleblad en ʼn 9-bladsy antwoordeboek. Hosted by www.ecexams.co.za

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ʼn Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. ʼn Formuleblad met Finansiële Aanwysers is aan die einde van hierdie vraestel aangeheg. 4. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag ʼn donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 7. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as ʼn riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE 1 Rekonsiliasies en Interne Beheer 45 35 2 Kosterekeningkunde 50 40 3 Voorraad en Interne beheer 30 25 4 Vaste Bates 25 20 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 3 HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) VRAAG 1: REKONSILIASIES EN INTERNE BEHEER (45 punte; 35 minute) 1.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs ‘waar’ of ‘onwaar’ langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 Kredietkaartverkope word as kontanttransaksies beskou. (1) 1.1.2 Besighede wat aanlynbankdienste doen, hoef nie bankrekonsiliasies te doen nie. (1) 1.1.3 Rente op oortrokke rekening word as bankkoste aangeteken. (1) 1.1.4 ʼn Kredietsaldo op die bankstaat dui op ʼn gunstige saldo. (1) 1.1.5 Volgens die wesenlikheidsbeginsel van AARP, moet ʼn besigheid kontantverliese onmiddellik aanteken wanneer dit vermoed word. (1) 1.2 BANKREKONSILIASIE Jy word voorsien van inligting uit die rekords van Bird Handelaars. Sam Sly is die enigste persoon wat verantwoordelik vir bankdeposito’s is. GEVRA: 1.2.1 Bereken die korrekte totale in die Kontantontvangstejoernaal en Kontantbetalingsjoernaal vir Junie 2024. Gebruik die tabel in die ANTWOORDEBOEK. (14) 1.2.2 Stel die Bankrekonsiliasiestaat op 30 Junie 2024 op. (7) 1.2.3 Dit blyk dat dit nie vir Bird Handelaars moontlik sal wees om die uitstaande deposito, gedateer 24 Mei 2024, te verhaal nie (sien Inligting A). Verduidelik EEN punt om ʼn moontlike oorsaak vir die vermiste deposito te gee. Verskaf EEN aksie wat teen Sam Sly geneem kan word. (4) INLIGTING: A. Behalwe vir ʼn uitstaande deposito, R30 000, gedateer 24 Mei 2024 ontvang vir kontantverkope, is alle uitstaande items wat op die Bankrekonsiliasiestaat op 31 Mei 2024 verskyn het, korrek op die Bankstaat van Junie 2024 aangeteken. Die R30 000 is nooit in die bankrekening inbetaal nie. Sam Sly het nie ’n verklaring vir die vermiste kontant nie. Bird Handelaars het besluit om hierdie bedrag af te skryf. B. Die saldo op die bankstaat op 30 Junie 2024 is R40 090 (gunstig). C. Die voorlopige totale in die kontantjoernale vir Junie 2024, voor rekonsiliasie met die bankstaat, is: • Totaal vir Kontantontvangstejoernaal, R710 000 • Totaal vir Kontantbetalingsjoernaal, R663 600 D. Die Junie 2024-bankstaat het koste vir internetbankdienste R1 800, diensfooie R510 en rente op die gunstige banksaldo, R240, getoon. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 5 E. Twee direkte deposito's het slegs op die bankstaat verskyn: • R8 500 van ʼn huurder, G Hair • R15 000 van Super Foods. Dit blyk ʼn fout te wees, aangesien Super Foods nie aan Bird Handelaars bekend is nie. F. EFO nr. 633 vir ʼn rekenaar verskyn as R4 850 in die KBJ, maar op die bankstaat is dit as R8 450 aangeteken. Die bedrag op die bankstaat is korrek. G. ’n EFO vir R2 450 ten gunste van Spic en Span vir skoonmaakdienste is op die bankstaat gedupliseer. H. Die volgende items het in die Kontantjoernale vir Junie 2024 verskyn, maar nie op die bankstaat vir Junie 2024 nie: ● EFO nr. 653, R3 250 ● Deposito op 30 Junie 2024, R27 900 I. Die saldo van die bankrekening op 30 Junie 2024 is die balanserende syfer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) 1.3 KREDITEUREREKONSILIASIE Jy word voorsien van inligting uit die rekords van Shark Handelaars vir Junie 2024. Shark Handelaars koop goedere op krediet van Dragon Verskaffers. GEVRA: 1.3.1 Toon die veranderinge aan die rekeningsaldo in die Krediteuregrootboek en die saldo op die staat vir elk van die verskille hieronder gelys. Dui aan of die bedrag by die gegewe saldo opgetel (+) of afgetrek (-) moet word. Gebruik die tabel wat in die ANTWOORDEBOEK voorsien word. (13) 1.3.2 Verwys na inligting (vi): ’n Ondersoek het aan die lig gebring dat hierdie goedere deur die eienaar vir sy persoonlike gebruik bestel is. As ʼn interne ouditeur, watter raad sal jy die eienaar gee oor die aankoop van goedere deur die besigheid se rekeninge? Gee EEN punt. Verwys na ʼn AARP-beginsel in jou verduideliking. (2) INLIGTING: A. Saldo van Dragon Verskaffers in die Krediteuregrootboekrekening, R174 640 (Kt). Saldo soos per staat ontvang van Dragon Verskaffers, R190 800 (Dt). B. ʼn Ondersoek het die volgende verskille aan die lig gebring: (i) ʼn Betaling van R13 000 deur Shark Handelaars is weggelaat in die Krediteuregrootboekrekening van Dragon Verskaffers en op die Staat ontvang. (ii) ’n Faktuur vir R28 600 wat van Dragon Verskaffers ontvang is, is korrek deur Shark Handelaars aangeteken. Die rekeningstaat het R26 800 getoon. (iii) Shark Handelaars het ʼn afslag van R1 600 vir vroeë betaling korrek aangeteken. Dit verskyn nie op die staat nie. (iv) Shark Handelaars het verkeerdelik ʼn debietnota vir R2 500 in die grootboekrekening van Dragon Verskaffer aangeteken. Dit was vir goedere wat aan ʼn ander verskaffer terugbesorg is. (v) ʼn Kredietnota vir R4 000 ontvang van Dragon Verskaffers vir ʼn afslag wat toegestaan is, is verkeerdelik as ʼn faktuur deur Shark Handelaars aangeteken. (vi) Die rekeningstaat het die volgende items getoon wat nie deur Shark Handelaars aangeteken is nie: Afleweringskoste vir die maand, R7 060 Faktuur vir goedere gekoop, R4 800 (vii) ʼn Betaling van R10 000 wat op 28 Junie 2024 deur Shark Handelaars gemaak is, is in die Krediteuregrootboekrekening van Dragon Verskaffers aangeteken. Die staat is gedateer 26 Junie 2024. 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 7 HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) VRAAG 2: KOSTEREKENINGKUNDE (50 punte; 40 minute) 2.1 Pas die konsepte in KOLOM A by ʼn beskrywing in KOLOM B. Skryf slegs die letters (A–E) langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 2.1.1 Fabrieksbokoste A Salaris van afleweringsman 2.1.2 Veranderlike koste B Fabriekhuur 2.1.3 Verkoop- en C Koste wat wissel in verhouding tot die verspreidingskoste aantal eenhede wat geproduseer word 2.1.4 Vaste koste D Produksiekoste vir een eenheid 2.1.5 Eenheidskoste E Koste wat konstant bly, ongeag die aantal eenhede wat geproduseer word (5) 2.2 TENTE VIR AFRIKA BPK. Tente vir Afrika Bpk. vervaardig tente vir buitelug-kampering. GEVRA: 2.2.1 Bereken die direkte materiaalkoste. (6) 2.2.2 Bereken die fabrieksbokoste. (11) 2.2.3 Stel die Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 31 Mei 2024 op. (10) INLIGTING: A. Voorraad voorhande: 31 Mei 2024 1 Junie 2023 Grondstof R75 200 R84 800 Goedere-in-bewerking voorraad 73 600 55 200 B. Grondstof aangekoop gedurende die finansiële jaar, R1 492 500. Vraggeld betaal op grondstowwe aangekoop, R77 000. Grondstof teruggestuur aan verskaffers, R1 500. C. Fabrieksbokoste: Voorman se salaris R396 000 Waardevermindering op fabriekstoerusting 173 120 Huuruitgawe 214 480 Water en elektrisiteit 237 040 Versekering 69 690 Indirekte materiaal 45 200 ● Huuruitgawe moet tussen die fabriek, verkoopsafdeling en kantoor in die verhouding 5 : 1 : 1 verdeel word. ● Die fabriek is verantwoordelik vir 75% van die water- en elektrisiteits- uitgawes. ● ⅔ van die versekeringsuitgawes moet aan die fabriek toegewys word. ● Indirekte materiaal is as volg gebruik: 10% deur die kantore, 25% deur die verkoopsafdeling en die res deur die fabriek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 9 D. 396 tente is vervaardig teen ʼn koste van R8 100 elk. E. Direkte arbeidskoste is die balanserende bedrag. 2.3 BRIGHT BPK. Bright Bpk. produseer herlaaibare battery-eenhede vir gebruik tydens beurtkrag. Die finansiële jaar het 29 Februarie 2024 geëindig. GEVRA: 2.3.1 Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 29 Februarie 2024. (6) 2.3.2 Vergelyk en lewer kommentaar op die gelykbreekpunt en die vlak van produksie vir 2023 en 2024. Haal syfers aan. (6) 2.3.3 Verskaf TWEE moontlike redes vir die toename in direkte materiaalkoste per eenheid vir die huidige finansiële jaar en stel TWEE maniere voor waarop dit beheer kan word. (6) INLIGTING: A. Kostes vir die jaar geëindig 28/29 Februarie: 2024 2023 TOTALE EENHEIDS- EENHEIDS- BEDRAG KOSTE KOSTE Direkte materiaalkoste R345 600 R360 R312 Direkte arbeidskoste 489 600 510 484 Fabrieksbokoste 307 200 320 312 Verkoop- en verspreidingskoste 297 600 310 304 Administrasie koste 240 000 250 258 B. Bykomende inligting vir die finansiële jaar geëindig 28/29 Februarie: 2024 2023 Totale verkope R651 200 R1 836 000 Verkoopprys per eenheid R1 720 R1 700 Aantal eenhede geproduseer en 960 eenhede 1 080 eenhede verkoop Gelykbreekpunt ? 1 016 eenhede 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) VRAAG 3: VOORRAAD EN INTERNE BEHEER (30 punte; 25 minute) 3.1 Kies die korrekte antwoord uit die opsies wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommers (3.1.1 tot 3.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 3.1.1 Die (spesifieke identifikasie / geweegde gemiddelde) voorraad- waardasiemetode is die beste geskik vir soortgelyke items, met soortgelyke pryse wat in groot hoeveelhede gekoop word. (1) 3.1.2 Voorraad gewaardeer volgens die (eerste-in-eerste-uit / geweegde gemiddelde) metode is die beste geskik vir voorraad waar tegnologiese innovasies belangrik is. (1) 3.1.3 Die (spesifieke identifikasie / eerste-in-eerste-uit) voorraadwaardasie- metode is die beste geskik vir duur, individueel identifiseerbare voorraaditems. (1) 3.2 VOORRAADWAARDASIE Jy word voorsien van inligting rakende Thandi Handelaars, wat deur Thandi Buzi besit word. Die besigheid verkoop sweetpakke. Die besigheid gebruik die periodieke voorraadstelsel en die eerste-in-eerste-uit (EIEU)-metode om hul voorraad te waardeer. Die finansiële jaar het 30 April 2024 geëindig. GEVRA: 3.2.1 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 30 April 2024 deur die EIEU-metode te gebruik. (7) 3.2.2 Bereken: • Winsopslagpersentasie behaal op kosprys (4) • Voorraadhoudingsperiode (in dae) deur die gemiddelde voorraad te gebruik (4) 3.2.3 Die besigheid probeer om ʼn winsopslag van 30% op kosprys te behaal. As die interne ouditeur, verduidelik TWEE punte wat kommer wek met betrekking tot die winsopslag, wat jy sal ondersoek, na bestudering van die beskikbare inligting. (4) 3.2.4 Bespreek of die eienaar met die voorraadhoudingsperiode tevrede moet wees. (Die voorraadhoudingsperiode vir 2023 was 30 dae.) (4) 3.2.5 Thandi Handelaars beplan om 10 sweetpakke aan die plaaslike netbalklub vir ʼn komende toernooi te skenk. Die verkoopsbestuurder beweer dat dit ʼn vermorsing van geld en verlore wins sal wees. Verduidelik hoekom jy NIE met hom SAAMSTEM NIE. Verskaf TWEE punte. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 11 INLIGTING: A. Voorraadsaldos vir sweetpakke: Eenhede Eenheidsprys Totaal 1 Mei 2023 2 400 R320 R768 000 30 April 2024 3 880 ? ? B. Aankope en terugsendings: Eenhede Eenheids- Totale bedrag prys Aankope: (vraggeld ingesluit) 8 Julie 2023 3 000 R440 R1 320 000 12 September 2023 7 600 R520 R3 952 000 7 Desember 2023 2 720 R400 R1 088 000 14 Maart 2024 3 520 R480 R1 689 600 16 840 R8 049 600 Terugsendings: 9 Desember 2023 (240) R400 (R96 000) 15 Maart 2024 (600) R480 (R288 000) TOTAAL 16 000 R7 665 600 C. Verkope en koste van verkope: Verkope (14 400 sweetpakke teen R560 elk) R8 064 000 Koste van verkope R6 648 000 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE V2 (EC/JUNIE 2024) VRAAG 4: VASTE BATES (25 punte; 20 minute) 4.1 VASTE BATES Die inligting hou verband met Zee Groothandelaars. Die finansiële jaar het op 29 Februarie 2024 geëindig. GEVRA: 4.1.1 Stel die Bateverkoperekening op 31 Desember 2023 op. (6) 4.1.2 Bereken die totale waardevermindering op voertuie vir die jaar geëindig 29 Februarie 2024. (5) 4.1.3 Bereken die drawaarde van voertuie op 29 Februarie 2024. (5) INLIGTING: A. Saldo’s: Voertuie (29 Februarie 2024) R1 932 400 Opgehoopte waardevermindering op voertuie (1 Maart 2023) R1 099 200 B. Bykomende inligting: (i) Op 31 Desember 2023 is ʼn voertuig vir R30 000 kontant verkoop. Geen inskrywings is vir hierdie transaksie gemaak nie. Die kosprys van die voertuig wat verkoop is, was R132 400 en opgehoopte waardevermindering op die voertuig wat verkoop is, was R86 450 op 1 Maart 2023. (ii) Voertuie se waarde verminder teen 15% p.j. op kosprys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 13 4.2 BESTUUR VAN VASTE BATES Sam Chauke is die eienaar van drie drukkerywinkels. Elke drukkerywinkel het sy eie bestuurder. Elke winkel het ʼn laserdrukker wat ontwerp is vir grootmaat drukwerk tot 100 000 kopieë per maand. R2,40 per kopie word gehef. GEVRA: Identifiseer EEN probleem met betrekking tot elke winkel, en haal syfers aan om elke probleem te identifiseer. Gee EEN punt van advies om elke probleem wat geïdentifiseer is, op te los. (9) INLIGTING VIR MEI 2024: Winkel 1 Winkel 2 Winkel 3 Bestuurder Tyali Dumisa Zweni 1 Junie 1 Junie 1 Junie Aankoopdatum van drukker 2018 2022 2023 Kosprys van drukker R60 000 R100 000 R140 000 Opgehoopte waardevermindering R59 999 R40 000 R28 000 Aantal kopieë gedruk en verkoop 140 000 100 000 40 000 Aantal bedorwe kopieë 1 930 11 740 360 Ink en verbruiksgoedere gebruik R29 600 R39 000 R8 800 Herstelwerk en onderhoud R8 000 R2 800 R400 Ander maandelikse bedryfsuitgawes R34 000 R34 000 R34 000 Kontant van kliënte gedeponeer R264 000 R240 000 R96 000 25 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/JUNIE 2024) REKENINGKUNDE V2 14 GRAAD 12 REKENINGKUNDE FINANSIËLE AANWYSERS FORMULEBLAD Bruto wins 100 Bruto wins 100 x x Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting 100 Netto wins na belasting 100 x x Verkope 1 Verkope 1 Bedrysuitgawes 100 Bedryswins 100 x x Verkope 1 Koste van verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedrysbates : Bedryslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel en ander ontvangbare bedrae + Kontant en kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad 365 Koste van verkope x Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure 365 Gemiddelde krediteure 365 x x Kredietverkope 1 Koste van verkope/Kredietaankope 1 Netto inkomste na belasting 100 Netto inkomste na belasting 100 x x Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings 100 x Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang 100 Dividende vir die jaar 100 x x Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende 100 Finale dividende 100 x x Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel 100 Dividende vir die jaar 100 x x Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET WEL: *In hierdie geval, indien daar ʼn verandering in die aantal uitgereikte aandele gedurende ʼn finansiële jaar is, word die geweegdegemiddelde getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou