Downloaded from hlayiso.com
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
AFRIKAANS HUISTAAL V2
FEBRUARIE/MAART 2018
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 80
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 34 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2018 papers 





View all

_watermark--eec489ed-a1ac-4f53-9aa0-65544d9ee23e/v1-6626f2dffb06bf128248/card.webp)



Afrikaans HL Grade 12 P2 Supplementary November 2018 Memo
Grade 12 Afrikaans HL Paper 2 memorandum from the Supplementary November 2018, 34 pages. Read online or download the free PDF.
Afrikaans Hl · Grade 12 · Supplementary November · 2018 · Afrikaans. Memorandum, 34 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Afrikaans HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Supplementary November
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 34
- File size
- 741.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 34
This exam
Supplementary November 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Letterkunde (Literature / Set Works)10 marks
- Question 3Letterkunde (Literature / Set Works)10 marks
- Question 4Letterkunde (Literature / Set Works)10 marks
- Question 5Letterkunde (Literature / Set Works)10 marks
- Question 7Letterkunde (Literature / Set Works)48 marks
- Question 9Letterkunde (Literature / Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
RIGLYNE VIR NASIENERS
1. As 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste
antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die
kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.)
2. As 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord
het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien.
3. As 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee opstelvrae
beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord
word geïgnoreer. As ʼn kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C
beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een
kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is.
4. As 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die
tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede
antwoord word geïgnoreer.
5. As antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die
nasienriglyne nagesien.
6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. As 'n spelfout die
betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. As die spelfout
nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou.
7. Opstelvrae:
As die opstelvraag korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie
gepenaliseer nie omdat hy/sy, hom-/haarself gepenaliseer het. As die opstelvraag
te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die
nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek
beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien.
8. Kontekstuele vrae:
As 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word
die kandidaat nie gepenaliseer nie.
9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM
NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word.
10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/
motivering/bewys verdien die punt.
11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: GEDIGTE
VRAAG 1: OPSTELVRAAG
Vincent van Gogh – DJ Opperman
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR
OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
As geestelike werker ervaar Van Gogh nie vreugde nie, maar pyn/mislukking/
miskenning, want die woorde "miskende"/"vergeefs"/"pyn"/"skriklike" dui op die stryd en
pyn wat hy ervaar het.
Die gedig gebruik spesifieke woorde om baie van die lelike/pynlike/seer wat Van
Gogh as geestelike werker beleef het, te noem nl. (in versreël 3) "krotte"/"myn" en in
versreël 4: "agterbuurte" en "landerye" (met spesifieke verwysing na mense wat
swaargekry het/in armoede geleef het).
As geestelike werker het hy die armoede, lyding, swaarkry en sosiale verdrukking
van mense ervaar, want in die sametrekking van "skriklike" (i.p.v. verskriklike) en ander
woorde soos "verknot" en "kramptrekke" blyk iets van Van Gogh se ervaring van sy werk
as 'n vreugdelose/sukseslose stryd.
Van Gogh se werk met verarmde/sukkelende mense sonder hoop of uitkoms was vir
hom 'n voortdurende stryd wat blyk uit woorde soos "verknot" en "kramptrekke" (in
versreël 6 en 7)./want D.J. Opperman probeer met die sametrekking van woorde soos
"verknot" en "kramptrekke" uitdrukking gee aan Van Gogh se stryd./die woord "verknot"
(versreël 6) suggereer die lyding/stryd/verwringing van mense wat dui op Van Gogh se
geestelike worsteling.
In Opperman se beeldgebruik is die swaarkry van Van Gogh as geestelike werker
opvallend, want hy noem hom 'n "miskende heilige" wat "vergeefs geveg" het./dit word
duidelik dat Van Gogh nie sukses behaal het nie./nie bevredigende werk gedoen het
nie./dat hy sy werk as 'n "geveg" beleef het.
Van Gogh se geestelike werk was vir hom soos om mense en bome saam te knoop
tot iets wat saamtrek/kramp (van pyn), want Opperman maak melding van beelde soos
"mens en boom verknot in Sy kramptrekke" ... (versreël 6 en 7).
Dis eers toe Van Gogh 'n skilder word dat die woord- en beeldgebruik verander om sukses,
vreugde, skoonheid aan te dui:
Van Gogh het dikwels koringgerwe geverf wat sonnig en vrolik was, want as skilder
het hy sukses/vreugde/nuwe lewe/warmte ervaar./die sonnige vrolikheid dui op Van Gogh
se veranderde ervaring.
As skilder toon Van Gogh nuwe lewe/beweging/verandering wat in sy kuns neerslag
vind in die woord "kantelende" in versreël 10.
In die woord "landskap" (versreël 10) kry die leser 'n positiewer onderwerp as
"krotte" en "myne" wat met sy geestelike werk geassosieer word.
As skilder kontrasteer woorde soos "in aanbidding van die son" fel met sy werk as
geestelike wat gekenmerk is deur "ellende", miskenning en vergeefsheid.
Die woorde in versreël 9 noem onderwerpe wat dikwels in Van Gogh se kuns gebruik
is, t.w. "boere", "wasvrouens" en "gepynigde gesigte" van vroeër word nou, in die nuwe
fase van sy lewe, kuns./iets moois/verhef tot skoonheid/die skone.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Die skilder Van Gogh maak van opvallende kleure ("geel", "groen" en "blou", versreël 11)
wat lewe, hoop en warmte suggereer gebruik. Dit verskil van sy werk en ervaring as
geestelike ("pyn", "miskende", "ellende").
Dat Van Gogh as skilder met groot drif, hartstog en intensiteit skilder; word aangedui
deur die gebruik van die woord "koorsige" in versreël 11 (wat kontrasteer met "vergeefs).
As skilder slaag Van Gogh daarin om die randfigure van die samelewing/die
uitgeworpenes/die sukkelende armes deur middel van kuns tot iets moois/iets met
skoonheid te omskep aldus versreël 12 in die woorde "branding", "skone" asook die woord
"verwek" (wat verskil van "verknot"/"kramptrekke"/"onreg in die krotte" in die eerste
gedeelte van sy lewe.)
Die gebruik van personifikasie by "aanbidding van die son" in versreël 7 en 8/die
vergelyking in versreël 14 nl. " ... soos groen sipresse tot 'n vlam verwring."
ondersteun die feit dat Van Gogh as skilder 'n mate van vreugde en sukses beleef
het, want dit het vir hom gevoel of hy vir die eerste keer doen waarvoor hy geroep is./hy het
die kuns as 'n "hartstog"/passie beleef.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[10]
VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG
Wie's Hy? – Adam Small
Vraag Antwoord Punt
2.1 Die leser word by die gedig/boodskap betrek./
Die spreker wil die leser laat nadink oor digterskap,/wanneer iemand as 'n
digter beskou kan word. √ 1
Ja
Die spreker verduidelik dat die tradisionele siening van digterskap nie
noodwendig korrek/die enigste aanvaarbare een is nie./die meeste mense in
die straat die eintlike digters is. √ 1
Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie.
2.2 Die alleenplasing beklemtoon wending/teenstelling in die gedig./
Die alleenplasing wil die wending/teenstelling uithef.
Die alleenplasing beklemtoon die antwoord wat die spreker gee. 1
Die alleenplasing dui op die besliste mening van die spreker (dat dit nie net
digters is wat poësie skryf nie). √
2.3 Sinekdogee √ 1
Die gewone mense maak van humor/slim praatjies gebruik.
Die gewone mense praat hard./word gehoor.
Die gewone mense se woorde dra gewig (hulle het nie 'n gladde mond nie) as
hulle God aanroep (oor die dinge wat hulle waarneem). √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
2.4 Die gewone mens is die digter en nie net diegene wat in hul studeerkamers sit
en skryf nie./
Almal wat taal speels en kreatief gebruik, is digters./
Gewone mense kan ook skep./
Digterskap is nie net om formeel/amptelik te dig nie. √ 1
Die gebroke rym ondersteun die informele trant van die gedig./ondersteun die
gedagte dat die (ware) digter nie deur vaste rymskemas/deur reëls aan bande
gelê wil/hoef te word nie. √
EN 1
Ja
Die mense op die straat skep met hul vernuftige gebruik van taal soms die
mooiste gedigte./beeldspraak.
OF
Nee
Digterskap verg baie meer vaardigheid as bloot interessante woordgebruik./
sentimentele gedagtes sonder enige literêre kenmerke. √ 1
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
2.5 Ernstig √ 1
2.6 Die woordgebruik ondersteun die tema dat die gewone mens digters is sonder
om iets anders as hul spreektaal te gebruik./beklemtoon dat poësie in Kaaps
moontlik is./bied aan die leser 'n getroue beeld van wie die spreker in hierdie
gedig is. √ 1
[10]
VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG
besoekersboek – Fanie Olivier
Vraag Antwoord Punt
3.1 "duskantse verblyf" √ 1
3.2 Die spreker vra vrae oor ...
die identiteit van die mens./wie die mens is. √
die herkoms van die mens./waar die mens vandaan kom. √
die sosiale lewe van die mens./menseverhoudinge. √ 3
3.3 Ja
Dit dui daarop dat die mens se (volle) verhaal verborge/(in die besoekersboek)
weggesteek/onduidelik is. √ 1
3.4 abab/efef √ 1
kruisrym/gekruiste rym √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
3.5 Oksimoron/Paradoks √ 1
Huil kan nie stom (sonder geluid) plaasvind nie./
Die lam (wat op Christus kan dui) is stil/stom oor die mense/besoekers wat hul
sterflikheid probeer besweer./
Die lam huil in stilte./na binne./dra die seer binne. √ 1
3.6 Die mens is 'n tydelike besoeker op aarde./verewig/dui sy bestaan in 'n
besoekersboek aan./
Die mens het 'n behoefte om sy aardse bestaan in 'n besoekersboek te
verewig./
Die mens wil onthou word vir wat hy/sy op aarde gedoen het, daarom skryf
hy/sy in die besoekersboek./
Die mens se aardse bestaan/bydrae is soos 'n inskrywing in die metaforiese
besoekersboek van die lewe. √ 1
[10]
VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG
'n vigslyer sterf – Vincent Oliphant
Vraag Antwoord Punt
4.1 Die vigslyer √ 1
4.2 Eufemisme √ 1
4.3 Aan die sloping/inploffing/aftakeling van 'n gebou./takelwerk van 'n skip wat
afgetakel word. √ 1
Die persoon kan nie verder leef nie./sterf. √ 1
4.4 "die mond wat iets wil sê"/
"die gewig van lug is vir die hand te swaar" √√ 2
Die kandidaat bied TWEE aanhalings vir EEN punt elk aan.
4.5 Die hoofsaak waarna die vigslyer "soek" word laaste opgenoem.
Die vigslyer se begrip van sy siekte/dat die dood verlossing bring, word as
klimaks gestel.
Van al die sake waarmee die vigslyer worstel, word "verstaan" laaste genoem
om te beklemtoon hoe belangrik dit is om te verstaan wat met jou gebeur./
hoekom so iets met jou gebeur.
Dit is belangrik dat die omstanders die vigslyer/en sy/haar situasie moet
verstaan. √√ 2
Die kandidaat noem enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk.
Dit hef die woorde uit/beklemtoon die vigslyer se soeke na begrip/
Die insig waartoe die vigslyer in sy lyding kom, word beklemtoon. √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
4.6 Ja
Die somberheid versterk/ondersteun die feit dat iemand sterf./ondersteun die
feit dat die dood met baie onsekerheid/soeke na vrae gepaardgaan. √ 1
Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie.
[10]
EN
VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG
Afrikaans – Theo de Jager
Vraag Antwoord Punt
5.1 "drif"/"wellus"/"dans" √ 1
5.2 Alliterasie/d-alliterasie/dr-alliterasie √ 1
Dit hef die hardheid/geweld/aggressie/drif jeens Afrikaans uit. √ 1
5.3 Gebruikers van Afrikaans/Kampvegters vir Afrikaans √ 1
5.4 Kwatryn √ 1
5.5 "sal jou spoor ... soos 'n ploegvoor (oor die Suidland) lê. √ 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan, bv.
Die Afrikaanse taal het 'n invloed op Suid-Afrika.
Die Afrikaanse taal/woorde groei/ontwikkel.
Die Afrikaanse taal is deel van Suid-Afrika. √ 1
5.6 Wanneer die taal nie meer waarde het nie./gebruik word nie./afgeskaf
word./nie meer relevant is nie./taalgebruikers verloor. √ 1
Ja
Die wêreldtaal is Engels, nie Afrikaans nie.
Afrikaans het nie bestaansreg ten koste van ander landstale nie.
Afrikaans is die taal van die onderdrukker wat moet plek maak vir 'n ander
gemeenskaplike taal.
Ter wille van eenheid in die land behoort die gebruik van Afrikaans
verminder/afgeskaf te word.
OF
Nee
Die taal moenie politiseer word nie.
Solank as wat daar mense is wat die taal praat/gebruik, het die taal
bestaansreg.
Afrikaans het net soveel bestaansreg as wat ander tale het. √√ 2
Die kandidaat bied enige soortgelyke TWEE antwoorde binne konteks van die
gedig vir EEN punt elk aan.
[10]
TOTAAL AFDELING A: 30
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: ROMAN
Beantwoord EEN vraag.
VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
Iris verwoord die sentrale tema as die mens se hunkering na die groot blomoomblik
in sy/haar lewe./Bv. bl. 104: Ek glo al sedert my skooldae dat ek, soos my botaniese
naamgenoot, die een of ander tyd moet blom.
Iris se hunkering na haar blomoomblik sluit aan by die betekenis van haar naam./Bv. bl.
10: 'n Iris was nie slegs 'n bolplant nie, maar sy was ook 'n Griekse mitologiese godin, in
diens van meer belangrike gode.
Vir Iris hou die betekenis van haar naam verband met die lelie in haar ma se tuin wat
net een keer per jaar blom en dit versterk haar begeerte om haar eie blomoomblik te
ervaar./Bv. bl. 187: ... een laatmiddag speel ek met Polder in die tuin en uit die hoek van
my oog sien ek 'n beweging, iets wilds tussen die groen ... 'n Blom het oopgegaan. Nie
stadig nie, oombliklik.
Iris vrees dat die wonder van haar blomoomblik by haar sal verbygaan omdat die lelie
in haar ma se tuin skielik blom en dan verlep./Bl. 187: As ek my oë sou geknip het, het ek
dit gemis, so vinnig het dit gebeur./Bl. 195: Dink jy ek blom dalk eers na ek dood is?
Iris bly hunker na die groot blomtyd in haar lewe en sy glo dat, soos die kwart-voor-
sewe-lelie, sy haar magiese blomoomblik moet ervaar./Bv. bl. 140: Elke mens moet een
keer in sy lewe die regte ding op die regte tyd doen en só 'n moment van volmaakte
sintese beleef.
Iris glo dat sy nie haar kans om te blom moet misloop nie en leef haar hele lewe in
afwagting van haar blomtyd./Bv. bl. 104: En dit is miskien ook een van die redes waarom
ek nie altyd nee sê as ek dit behoort te doen nie ... en dat ek dus te alle tye gereed moet
wees en nooit 'n nuwe aanbod van die hand mag wys nie ...
Vir Iris raak dit 'n lewensfilosofie om te wag vir haar blomoomblik, al is daar
opmerkings van ander wat haar laat twyfel./Bv. bl. 140: Dis tog net die naam van 'n blom,
het Bettie gesê .../Bl. 140: Wat een keer per jaar blom, het Peter gesê. En sy het gedink die
modelstorie is dalk haar kans./Bl. 148: Dis 'n simpel naam. Blomname vir mense is simpel.
Iris glo dat sy net een kans sal kry om 'n blomoomblik te beleef, maar Junior
weerspreek dit wanneer hy verwys na sy ma se irisse wat ook in die herfs blom./Bv.
bl. 148: My ma s'n blom in die herfs ook, het Junior gesê.
Johanna probeer om Iris se siening omtrent haar spesifieke blomtyd te verander
deur haar daarop te wys dat sy elke dag vir hulle blom./Bv. bl. 87: Ag, Iris, het sy gesug. Jy
blom elke dag vir ons.
Iris is van mening dat ander mense ook blomtye het; daarom wonder sy hoe Jonsie 'n
blomtyd sou hanteer./Bv. bl. 204: Sy was nie die soort mens wat sou sit en wonder
wanneer sy eendag gaan blom nie; sy sou tyd, plek en datum bepaal, die gebeurtenis
deeglik beplan en almal wat belangstel, inlig.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Iris besluit om Amerika toe te gaan omdat sy voel dat dit haar tyd is om te blom,
want sy is bang haar een geleentheid daarvoor gaan verby./Bv. bl. 87: 'n Iris blom net een
keer per jaar. Ek is aan die oud word en dis tyd dat ek blom.
Iris sien nie die potensiaal van 'n moontlike blomoomblik raak wat Kara en die
Fransman in Frankryk wat haar vir modelwerk wil afneem, sien nie. Iris sien haarself as
iemand met 'n doodgewone boeregesig./Bv. bl. 93: Jy het daardie soort gesig./Bv.
bl. 92–93: Is jy 'n model? ... As jy wil, sal ek foto's van jou neem./Bv. bl. 93: By die huis, ja,
maar hier soek hulle na iets anders.
Iris kry nog 'n geleentheid om te blom as die fotograaf Joe in New York haar potensiaal
as model raaksien./Bv. bl. 119: Elke fotograaf droom van so 'n ontdekking.
Billy bring Iris terug tot by die realiteit oor haar blomtyd wanneer hy sê dat nie alle
bolle blom nie./Bv. bl. 105: Dis alles goed en wel dat jy wil blom, maar gestel die man spit
jou uit? Hy het gegrinnik vir sy bevredigende beeldspraak. Dit kan ook gebeur. Nie alle
bolle kom tot bloei nie.
Iris ervaar Peter se negatiwiteit oor haar soeke na haar blomoomblik wanneer hy
meen dat haar ouers haar nooit Iris moes genoem het nie, want sy sou dan nie soveel
verwagtinge gehad het nie./Bv. bl.132: Jou ouers moes jou nooit Iris gedoop het nie ... As
jou naam Marie was, het jy nie so vol idees rondgeloop nie.
Iris word tot haar sinne gebring oor haar blomtyd wanneer Peter haar voor 'n ultimatum
stel en sy kies om saam met hom Vermont toe te gaan in plaas daarvan om die
modelkontrak te aanvaar./Bv. bl. 133: As jy wil blom onder ateljeeligte met mense wat jou
deurmekaar gaan boelie, moet jy dit doen. Ek gaan Vermont toe.
Die Engel bring Iris tot insig dat die blomnaam en die lelie niks met haar toekoms te
doen het nie, want 'n naam is net 'n naam./Bl. 187: Net sowel, het hy gesê. Ek sien geen
verband tussen jou lelie en enigiets wat ons vannag bespreek het nie.
Iris word bewus daarvan dat sy ongesiens kan blom wanneer die Engel haar maan om
versigtig te wees, want 'n mens kan blom sonder dat jy dit besef./Bv. bl. 195: Party mense
blom ongesiens, het hy gesê. So onverwags dat niemand dit eers opmerk nie. Soos Ma se
lelie.
Iris kom later tot die besef dat 'n mens se hele lewe 'n blomtydperk kan wees en dat
dit nie beperk word tot een magiese oomblik nie. As 'n voorstedelike huisvrou wag sy
geduldig saam met Polder, Johanna en die Engel op die kwart-voor-sewe-lelie om te
blom./Bv. bl. 220: Wees geduldig, sê ek. Dis amper tyd.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[25]
VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
7.1 Bettie voel dat niemand/Brian se kinders haar waardeer/na waarde ag nie.
Brian wil nie met haar trou nie./hou net van haar omdat sy goed kan kook./
Brian se libido is laag.
Bettie se hormone keil haar op./maak haar buierig.
Bettie se rug was seer.
Bettie se fisiese toestand veroorsaak dat sy opgebeur moet word. √√√ 3
Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
7.2 Nee
Johanna dokter Kara met boererate soos 'n ma sal.
Johanna vleg die dogters se hare.
Johanna tree soos 'n ma by Elsa se troue op deur vir haar 'n blinkdingetjie te
leen.
Johanna se brief aan Iris in Amerika bevat vermaninge soos wat 'n ma sal
skryf./ondersteun Iris dat sy elke dag vir hulle blom.
Johanna staan vir Elsa met haar kinders by./
Johanna hou ma geselskap as sy in die huis gaan bly nadat Pa plaas toe is. √ 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
7.3 Bettie is 'n raakvatter./ongeduldig met ander wat nie aan haar vereistes
voldoen nie./prakties ingestel./onafhanklik./uitgesproke. √ 1
Die kandidaat bied 'n eie, gepaste motivering vir EEN punt aan.
7.4 Iris √ 1
Die verteller laat die leser besef dat Iris oor die modelkontrak/haar verlore
blomoomblik twyfel. √ 1
Aangesien die vraag lui “Wie” die verteller is, kan slegs “Iris” as antwoord
aanvaar word.
7.5 Joe neem foto's van Iris om 'n model te word terwyl Peter van haar verwag om
saam met hom Vermont toe te gaan./'n ultimatum aan haar stel om onder
ateljeeligte te blom terwyl hy Vermont toe gaan. √ 1
Ja
Iris het aan Peter se ultimatum gehoor gegee./het die modelkontrak laat
vaar. √ 1
7.6 Die Engel maak Iris wakker om Bettie te help toe sy siek was. √ 1
Die Engel pas die kas op waarin die gif gebêre word.√ 1
Die Engel beskerm nie vir Iris toe sy haar enkel breek nie. √ 1
7.7 Ma is eksentriek. √ 1
Ja
Sy het by Die Spieël aangesluit./praat met voorvadergeeste.
OF
Nee
Sy tree nou konvensioneel op deur by haar man te woon. √ 1
7.8.1 Elsa maak Iris stil toe sy 'n mening oor Kara en Claude se liefde lug. √
Pa maak Iris stil toe sy aan die gesprek rondom Hannes en Elsa se
voorgenome troue wil deelneem. √
Elsa sê dat Iris te jonk is om saam te praat. √
Pa sê dat hulle nie aan Iris se stuiwer 'n behoefte het nie./die susters genoeg
moeilikheid veroorsaak. √ 4
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
7.8.2 Ja
Haar fantasiekarakters luister na mekaar/reageer op gesprekke wat haar
familie nie met haar doen nie./Sy soek die geselskap van fantasiekarakters op
omdat haar familie nie na haar luister nie.
OF
Nee
Iris het 'n fantasiewêreld geskep omdat sy as jongste alleen was. √ 1
7.8.3 Die Engel is die oorsaak dat Iris se fantasiewêreld verdwyn./
Die Engel help haar om tot insig oor haar naam/blomtyd te kom./
Die Engel lei haar tot die besef dat sy verantwoordelikheid vir haar eie keuses/
toekoms moet neem./
Die Engel help haar om tot insig oor die lewe te kom (dis nie 'n storieboek
nie)./
Die Engel help haar om Peter/'n voorstedelike bestaan bo 'n modelkontrak te
kies. √√√ 3
7.9 Iris kry die speelgoed/klere waarvoor haar susters moeg is./
Iris voel sy leef (sonder 'n keuse) op oorskietkos./word afgeskeep./
Iris word anders as haar susters behandel./
Iris voel dat sy vir ander/haar ouers/susters/onderwysers moet regstaan. √ 1
7.10 Die kandidaat bied 'n eie, gemotiveerde antwoord aan, bv.
Nee
Ma is eksentriek/kunstig om met voorwerpe te gesels. √ 1
Aangesien Bettie self 'n raakvatter is/nie 'n huishoudster nodig het nie, is sy
ongeduldig met ander. √ 1
[25]
MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse
VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
Baas is aanvanklik onwillig om verhoudings met mense aan te knoop, want hy is
stram as Nanna oor hom en Grace wil praat./Bv. bl. 103: In my lewe is daar nie plek vir
'iemand anders' nie./Bl. 137: Ek kom goed klaar sonder geselskap.
Grace se verhouding met Baas groei uit haar dankbaarheid omdat hy haar lewe gered
het deur sy malariamedisyne vir haar te gee./Bv. bl. 94: Ek wil jou help. Jy het my lewe
gered.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Grace verwerp Baas nie as hy irrasioneel optree tydens sy malaria-aanvalle nie./skryf sy
optrede toe aan die nagevolge van die siekte./Bv. bl. 111: Jy gaan nog lank sukkel met die
nagevolge van die malaria ... Sy sê dit verklaar jou irrasionele optrede.
Grace wen stadigaan Baas se vertroue sodat hy haar van sy droom vertel./Bv. bl. 127:
Goed, ek is kwaad. Ek sal jou 'n storie vertel. Van 'n skoenlappervanger wat van Kanada af
gekom en nege en twintig jaar in Afrika gebly het ...
Grace wys vir Baas dat 'n mens nie moet probeer wegkom van iemand wat jou hulp
nodig het nie wanneer sy weier om te loop toe hy haar vra om huis toe te gaan./Bv. bl. 95:
Maar die Here wil nie hê ek moet verskonings gebruik om weg te kom van iemand af wat
my nodig het nie.
Grace en Baas se verhouding groei stadigaan tot 'n verstandhouding en 'n
sensitiwiteit vir mekaar./Bv. bl. 161: Die moerasfiskale roep. Baas en Grace se oë
ontmoet.
Grace en Baas se verhouding groei tot 'n meer permanente een wat die moontlikheid
van 'n toekoms saam suggereer wanneer hulle sáám na die boot stap in die slot van die
verhaal./Bv. bl. 246: Hulle loop agter mekaar in 'n olifantpad teen die rivier af om die boot
wat in 'n baie ou kanaal vasgespoel het te gaan soek.
Grace help Baas om beter verhoudinge met ander te bou wanneer sy hom leer van
die tradisies van die khuta en die stam./Bv. bl. 89: Die khuta is die oë en ore van die
litunga, die koning. Jy het die koning gevloek./Bl. 97: Ons is mense wat hande klap om te
wys dat ons mekaar respekteer.
Grace leer vir Baas dat dit soms nodig is om dinge wat pla uit te praat wanneer sy
aanbeveel dat hy met die khuta 'n gesprek voer./Bv. bl. 97: Maar daar kan nie meer
stilgebly word oor probleme nie. Dit laat dit net meer word./So leer sy hom om die konflik
met die sendelinge te hanteer.
Grace wys Baas op die waarde van respek teenoor alle mense, want dan sal jy nie
sommer iets slegs aan ander doen nie./Bv. bl. 100: ... sal dit die beste wees om respek te
wys vir elke mens wat jy langs die pad kry. Dan sal 'n mens nie so maklik iets doen wat
iemand kan laat sleg voel nie.
Grace leer Baas dat vergewensgesindheid verhoudinge tussen mense verbeter
omdat sy nie 'n wrok koester teen die mense wat haar ouers vermoor het nie./Bv. bl. 78:
Ek was net twaalf jaar oud en dis al dertien jaar gelede dat dit gebeur het./Bl. 226: Die
troepe wat die landmyn gestel het, is deur die Zambiese soldate agtervolg, maar hulle het
oor die Namibiese grens gevlug. Hulle is nie gekry nie. Was dit Namibiese troepe? vra
Baas. Nee, Suid-Afrikaners. Ek ... ek sal gaan kyk of die kos al reg is.
Grace wys Baas op sy verhouding met die Here omdat sy glo dat die Here hom met 'n
doel na Manaka gestuur het./sê hy moet net sy oë en ore oopmaak vir die Here./Bv. bl. 93:
Ook die ore wat die Here jou gegee het, is gemaak om te hoor wat Hy graag wil hê jy moet
hoor, nie wat jy graag wil hoor nie.
Grace konfronteer Baas met godsdiens wanneer sy reguit praat oor sy verhouding met
die Here en die keuses wat hy maak./Bv. bl. 63: As die Here daar by Manaka vir jou kom
sê het jy gaan nie van hierdie siekte gesond word nie en daar is net één ding wat jy nog
kan kies om klaar te maak ... sou jy die boot gekies het?
Grace ondersteun Baas in sy worstelstryd oor wat van 'n mens 'n Christen maak,
wanneer sy vir hom antwoorde op sy kwelvrae gee./Bv. bl. 228: Omgee, ja ... En die weet
... Die weet waar ek heengaan, hier, en in die lewe hierna.
Ouma Essie en Baas het van die staanspoor af 'n goeie verhouding omdat sy die
twyfel in Baas se geloof kan besweer./Bv. bl. 202: Jou reg om 'n Christen te wees maak
van jou 'n Christen.
Baas leer van ouma Essie dat Christene se verhouding met die Here soms tot twyfel
lei. Soos hy nie sy Bybel kon lees na sy ouers se dood nie het sy ook ten tye van twyfel
haar Bybel in die rivier gegooi het./Bv. bl. 163: Toe het ek, toe ek al 'n ou vrou was, my
Bybel in die rivier gegooi, muluti.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
By ouma Essie leer Baas die belangrikheid van 'n verhouding met die Here en onder
haar invloed raak hy 'n gereelde leser van sy ma se Bybel./Bv. bl. 240: ... vroegoggend
onder die worsboom langs die water waar Baas in sy ma se Bybel sit en lees.
Ouma Essie lei Baas tot die besef dat sy verblyf op Manaka nie van ander
menseverhoudinge geskei kan word nie/dat hy tog met 'n doel na Manaka gestuur is
as sy sê dat hy deel is van die saadjie wat die Here destyds in Manaka geplant het./Bv.
bl.118: Dit was baie jare na die buffeljagter verdwyn het, toe versorg die Here nog altyd sy
plantjie.
Ouma Essie leer vir Baas oor sy verhouding met die Here en die drome wat van Hom
af kom as sy met Baas praat oor sy planne met die boot./Bv. bl. 122: Die drome wat die
kinders van die Here droom, is die drome wat Hy vir hulle géé om te droom, jongman, ...
Ouma Essie glo in Baas se roeping en vermoë om die geestelike versorging/
geestelike verhoudinge van Manaka oor te neem, want sy gee haar Joseph se lyfband
vir hom./Bv. bl. 121: Dit is my muluti Joseph se lyfband. 'n Sterk man moet 'n sterk lyfband
dra.
Ouma Essie toon empatie met Baas se omstandighede as sy huil oor die boot wat weg
is./wanneer sy huil omdat sy weet hoe belangrik die boot/sy droom vir hom was./Bv. bl.
233: Ouma Essie kyk na Baas. Haar oë huil.
Baas en Griesel se verhouding is van die staanspoor af ongemaklik: Baas is
antagonisties teenoor Griesel omdat hy sonder sy toestemming in sy kamp ingetrek het./
Bv. bl. 82: Wat soek julle in my kamp? ... Dit is mý kamp die, sê hy weer. En daardie is my
honde se slaapplek. Dit reën!
Baas ignoreer Griesel se hand van vriendskap omdat hy glo dat om 'n dominee te
wees, nie van hom 'n helikopter-pilot maak nie./Bv. bl. 84: Hy steek hand uit. Baas vat nie
sy hand nie. Ons is sendelinge. Dit maak seker nie van 'n mens 'n helikopter-pilot nie,
maak dit?
Baas is geïrriteerd met Griesel se arrogansie/meerderwaardigheid wanneer Griesel
aandring op sy basiese regte en nie sy ruimte wil deel nie./Bv. bl.84: Die helikopter-pilot
moet ander plek gaan soek om sy regte uit te oefen.
Griesel vertrou Baas nie omdat hy agterdogtig is oor die aantrekkingskrag tussen Baas
en sy vrou./Bv. bl. 153: Maar luister nou mooi: My vrou los jy uit.
Griesel toon, as predikant, min empatie met Baas se soeke na antwoorde oor
Christenskap en laat so konflik tussen hulle opvlam./Bv. bl. 154: Beslis nie om met 'n
wrok in jou hart rond te loop nie. Wat wil jy hê, Chipman? Sy stem klink beheers maar sy
baard bewe.
Griesel is selfsugtig in sy verhouding met Baas, want hy reageer woedend op Baas se
versoek om te help om die olifante te verjaag./Bv. bl. 155: Nee, spiere bult gaan hierdie
keer nie werk nie, dominee. Dis nie die soort probleem wat jy met verset kan oplos nie./Bl.
155: Jy moet seker van jou sinne af wees om te dink ek kan iets daaraan doen!
In sy verhouding met die mense van Barotseland openbaar Griesel
hoogmoed/arrogansie/meerderwaardigheid wat vir Baas wys hoe 'n mens se
verhoudinge met ander nie moet wees nie. Griesel was sy hande nadat hy een van die
Lozi's groet./Hy het geen empatie met die Lozi's se sukkelbestaan nie./Sy preek is sonder
liefde en omgee.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
9.1 Baas was in die hospitaal (nadat hy ernstige malaria opgedoen het)./
Baas is uit die hospitaal ontslaan. √ 1
9.2 Baas en Whitey het dieselfde oupagrootjie./
Hulle is agterkleinneefs. √ 1
9.3 Sy gee om vir ander mense./wil ander mense graag help./leef die Christelike
liefdesgebod uit. √ 1
Sy bly by hom in die hospitaal om hom op te pas./ontferm haar oor die siek
Baas, al jaag hy haar weg./versorg die wond aan sy gesig ten spyte van sy
woede./
Sy loop 40 km Sioma toe om te gaan hoor of daar nie medisyne vir Baas is nie./
Sy sorg vir kos deur die hoender gaar te maak sodat Baas die sendelinge kan
kos gee./
Sy probeer Baas en die khuta se verhoudinge gesond hou./lei hom in in die
rituele en gebruike van die stam./
Sy help Baas met die herstel van die bankies./die bou van die boot./
In Baas se afwesigheid gee sy die honde kos.√√ 2
Die kandidaat verskaf enige TWEE soortgelyke antwoorde binne konteks vir
EEN punt elk.
9.4 Sy welsynswerk op Manaka./lewensmiddele wat hy met almal moet deel./
Die feit dat almal by hom aanklop om hulp terwyl hy nie meer geld het nie. √ 1
Hy het die laaste geld uit sy bankrekening onttrek./Hy het nie meer geld nie. √ 1
9.5.1 Ja
Sy eie lewe/drome/die boot ly skade omdat hy permanent ander mense se
belange moet dien.
Grace (vir wie hy die laaste pille geneem het) is die direkte oorsaak daarvan dat
hy siek geword het.
Hy is gefrustreerd/bekommerd, want hy het nie meer geld nie.
OF
Nee
Dis onnodig om so kwaai te wees met Grace wat vir hom net goed is.
Moedeloosheid/Uitdagings/Probleme/Bekommernis gee niemand 'n rede om uit
te bars/ongeskik te wees nie. √√ 2
Die kandidaat bied TWEE gepaste antwoorde binne konteks van die roman vir
EEN punt elk aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
9.5.2 Baas is gefrustreerd omdat hy niks met die plaaslike bevolking te make wil hê
nie (in reaksie op soortgelyke plaaslike mense wat sy ouers vermoor het), maar
besluit tog om te help wanneer hulle om hulp/kos/medisyne vra. √ 1
Baas wil op Manaka niks met godsdiens/die sendinggedagte te make hê nie (in
reaksie op sy ouers se moord), maar aanvaar die aanhoudende konfrontasie
met geloof/sendelinge/ouma Essie se woorde. √ 1
Ja
Nadat Baas gesien het dat sy nie 'n wrok teen wit mense koester nie/wit mense
vergewe het, het sy gesindheid verander./het hy begin om sy rol as geestelike
leier te aanvaar. √ 1
9.6 Die alomteenwoordige verteller √ 1
Hy weet selfs wat ouma Essie dink./het nie dialoog nodig om ouma Essie se
optrede te verstaan nie. √ 1
9.7 Chisupo het in die vuur wat hy self gemaak het, verbrand. √
Chisupo het die kerk aan die brand gesteek het. √ 2
9.8 Geloof/Positiwiteit/Vasberadenheid/Deursettingsvermoë √ 1
Ja
Ouma Essie glo dat Chisupo se dood vir die uitbreiding van die geloof op
Manaka 'n nuwe tyd inlei./dat die sendingstasie weer tot sy reg sal kom.
Ouma Essie verwys na Baas wat in die rol van die nuwe geestelike leier op
Manaka ingegroei het./
Ouma Essie, wat so na aan die natuur leef, weet dat 'n nuwe besem van takke
skoner vee as 'n ou besem./gebruik beelde wat in hulle milieu bekend is. √√ 2
Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde binne konteks van die roman aan vir
EEN punt elk. Die kandidaat kan nie NEE as 'n antwoord aanbied nie.
9.9 Baas se konflik met die sendinggedagte/met die sendelinge se
teenwoordigheid/Griesel se hoogmoedige houding/Nanna se inmenging in sy
lewe is redelik afgeloop./het reeds baie ver gevorder./het reeds groei teweeg
gebring./het veroorsaak dat hy gemakliker is met die naasmekaarbestaan van
mense in Barotseland./het hom laat besef dat mense op Manaka mekaar nodig
het./Baas het gewoond geraak aan Nanna se gemaklike manier van dinge
doen./Baas is emosioneel geraak deur die gebeure van die dag. √ 1
Die kandidaat bied enige antwoord aan vir EEN punt.
9.10 Hy wou 'n boot op die Zambezi gereed maak./bou om toeriste 'n Afrika-avontuur
te gee. √ 1
Hy wou in sy oupagrootjie se voetspore volg./wou vir sy oupagrootjie die
spreekwoordelike skoenlapper vang. √ 1
EN
Ouma Essie het gesê dat Baas vir 'n tyd soos tóé na Manaka gestuur is.
Want Ouma Essie het vandat sy Baas ontmoet het, gesê dat hy 'n Christen
is./oor die geestelike krag beskik om haar oorlede man se opvolger te wees.
OF
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Ouma Essie se woorde het tot innerlike konflik by Baas gelei./hom aan sy
wortels in die Houtboschberg herinner./hom voortdurend herinner daaraan dat
hy 'n Christen is./nie kan weghardloop van sy verantwoordelikhede as Christen
nie. √ 1
Sy het sy dade beoordeel/gesien dat hy goed doen aan ander mense./
Sy het hom voortdurend gehelp om sy innerlike konflik op te los./het hom
Bybelgedeeltes gegee om te lees sodat hy antwoorde op sy vrae kan kry./ √ 1
Die kandidaat bied telkens TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
9.11 Om goed te doen aan ander mense, maak jou lewe sinvol./die moeite werd./gee
jou motivering om aan te hou./
Geen mens kan in afsondering leef asof hy/sy niemand anders nodig het of nie
vir ander iets kan beteken nie. √ 1
Die kandidaat bied die boodskap in sy eie woorde aan.
[25]
VATMAAR – AHM Scholtz
VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
George Lewis en Ruth se liefde strek oor rasse- en klassegrense. George is 'n
Engelsman terwyl Ruth 'n Tswana-meisie is./Bv. bl. 12: I don't see her blackness, you
know.
George Lewis en Ruth se liefde strek oor die grense van geletterdheid, want Ruth se
ongeletterdheid staan nie in die pad van George, 'n geletterde man, se liefde nie./Bv. bl.
19: Ek en George het die papiere geteken en Ruth en haar oom het elkeen 'n kruisie
gemaak.
George se liefde vir Ruth strek oor kultuurgrense heen, want hy is lief genoeg vir
Ruth om volgens haar tradisie bogadie vir haar te betaal om met haar te trou./Bv. bl. 18:
Hy was 'n gelukkige man toe hy die naweek voor die troue van die tweeperdkarretjie
afklim met die ekstra groot driebeenpot en twee twintig-gelling-dromme vir die pap.
George en Chai se vriendskap verteenwoordig liefde/omgee oor rasgrense, want
Chai is 'n Afrikaanssprekende bruinman en George Lewis is 'n Brit./Bv. bl. 12: Toe sit hy
sy hand op my knie en sê: Charlie, you are the only friend I have.
George neem Chai, sy vriend, in sy vertroue as hy hom van sy liefde vir Ruth wat oor
rasgrense heen strek, vertel./Bv. bl. 11: Die Corporal het vertel dat hy 'n meisie in
Vryburg ontmoet het. Ruth was haar naam.
George en Chai se vriendskap/omgee vir sy vriend se welstand strek oor rasgrense
heen as George daarvoor sorg dat Chai drie maande langer betaal word as wat hy
gewerk het./Bv. bl. 14: Die Corporal, het oom Chai verder vir Ta Vuurmaak vertel, het
gesorg dat ek drie maande langer betaal word as wat ek gewerk het omdat ek sy enigste
vriend was.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
George help sy vriend Chai, een van die Cape Boys, om werk by die dorpsraad te kry
toe die oorlog verby is./Bv. bl. 16: Nou laat ons skoonmaak en jou army-captain gaan
sien, het ek gesê. Ons moet werk hê want ons moet leef.
George se goeie vriendskapsverhouding met Chai word voortgesit wanneer hy hom
ondersteun en help om 'n erf vir Vatmaar se Sendingkerk te kry./Bv. bl. 31: Jy weet
George, Vatmaar het nie 'n erf uitgesit vir 'n kerkgebou nie. Nou vra ek jou mooi om met
daardie company-commander van jou te gaan praat.
George en Chai se vriendskap is baie heg, al is hulle van verskillende rasse, want
Chai hou die begrafnisdiens vir Ruth en hy is die enigste een wat vir George kan
troos./Bv. bl. 42: Hulle het mekaar omhels soos net tweelinge kan./Bl. 42: Oom Flip het
met 'n stadige skud van sy kop gesê: Die liefde ken nie grense nie.
Chai se omgee/respek strek oor rasgrense, daarom sê hy die Cape Boys aan om 'n
graf vir die ouma wat doodgebrand het te laat grawe. Hy bid ook vir haar./Bv. bl. 8: Sy het
die ou vrou ingerol en die Onse Vader opgesê. Chai het dit saam met haar gesê.
Oom Chai ervaar liefde vir sy medemens, want hy raak ontsteld oor die afbrand van die
boere se huise./hy sê vir Corporal Lewies dat hy nie meer boere se plase wil afbrand
nie./Bv. bl. 9: Ek weet nie wanneer Chai en die Corporal besluit het om die Queen se
orders te verander soos dit hulle pas nie.
Al is daar 'n groot ouderdomsverskil tussen Oom Chai en Bettie, gee hy vir sy
familie se eer om/is daarom bereid om met Bettie te trou om sy familie se eer en Bettie
se eer te red./Bv. bl. 273: Later het ons gehoor die kind se pa is een van oom Steven se
seuns, 'n getroude man met kinders.
Oom Chai probeer goed vir Bettie wees, al was hy aanvanklik nie lief vir haar nie en
maak die kind soos sy eie groot./Bv. bl. 281: Oom Chai het teen die tyd geglo hy het
Bettie lief en aan klein Job as sy eie gedink.
Kenneth Kleinhans is 'n gekwalifiseerde bruin ambagsman van Graaff-Reinet en
Kaaitjie Müller 'n ongeletterde, armoedige bastermeisie wat lief vir mekaar geraak
het./Bv. bl. 224: My Kenny, was al wat sy in haar gedagtes gehad het. My Kenny.
Partykeer het sy die naam hardop gesê sonder om na te dink.
Kenny is lief vir Kaaitjie oor klasgrense heen; Kenny het matriek voltooi, terwyl Kaaitjie
nie kon lees en skryf nie./nog nooit met 'n mes en vurk geëet het nie./Bv. bl. 153: En nou
Kaaitjie – sy's nie geleerd soos hulle nie, maar sy ken die wêreld.
Kenneth besluit om Kaaitjie te aanvaar ten spyte daarvan dat haar ma 'n dief is. Hy
probeer vir Tant Wonnie borg reël deur die prokureurs se telefoonnommers te kry en hul
die volgende dag te skakel.
Die dood is nie die grens vir die liefde wat Kenneth vir Kaaitjie het nie, hy is
hartgebroke na Kaaitjie se dood./beywer hom vir die totstandkoming van die kliniek om
Kaaitjie se nagedagtenis lewendig te hou./Bv. bl. 298: Om die herinnering aan my geliefde
lewendag te hou, wil ek graag 'n kliniek as nagedagtenis aan haar bou.
Chetty, 'n winkelier, neem die brandarm Free-da sonder enige besittings in nadat sy
van haar omstandighede ontvlug./Bv. bl. 23: Haar ma Free-da het haar stat in die tyd van
die groot droogte verlaat. Sy was wees en het by mense gebly wat haar op die landerye
laat werk het./Bl. 24: Sy liefde vir Ma Koelie het nooit oud geword nie en Vatmaar het dit
geweet.
Free-da en Chetty is ten spyte van hul rasverskille lief vir mekaar./Bv. bl. 23: Die
mense van Vatmaar het gesê sy het haar man lief met die liefde waaroor daar in die Bybel
geskryf staan.
Die tema van liefde sonder grense hou die Septembers uit die tronk. Settie lê valslik
'n klag van diefstal teen Tant Wonnie. Tant Wonnie verset haar nie en gaan gedweë saam
met die konstabel./Settie vertel onwaarhede oor Tant Wonnie. As Tant Wonnie se liefde
grense gehad het, kon sy Settie laat opsluit het vir hierdie onwaarhede, maar sy lewer
geen kommentaar hierop nie./Bv. bl. 143: Sy't haar madam se goue ring in Vatmaar
gesteel, sarge.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Tant Wonnie hoor dat Johnny die ring gesteel het, maar omdat haar liefde oor
grense strek, kla sy hom nie aan nie./Bl. 188: So hý is die dief wat die trouring gesteel en
verkoop het.
Die Septembers sou die hele pad vanaf Du Toitspan na Vatmaar moes stap. Tant Wonnie
se liefde strek egter oor grense van naasteliefde wanneer sy die Septembers se
sjieling vir die rit op die kapkar betaal al betoon die Septembers nie naasteliefde
teenoor haar nie../Bv. bl. 189: Hier is 'n sjieling, Mineer Jones, sê sy. Laat hulle opklim.
Die Septembers se dors word geles. Tant Wonnie deel haar gemmerbier met die
mense wat haar byna in die tronk laat beland het. Dit is beslis naasteliefde sonder
grense, Tant Wonnie tree menslik teenoor die Septembers op terwyl hulle nie so teenoor
haar opgetree het nie./Bv. bl. 189: Gee die gemmerbier, sê Tant Wonnie vir Suzan.
Miesies Wingrove se liefde vir haar (arm) medemens strek so ver dat sy die huis aan
Tant Wonnie verkoop vir dieselfde prys as waarvoor sy dit gekoop het. Miesies Wingrove
weet dat Tant Wonnie nie kan bekostig om meer te betaal nie./Bv. bl. 239: Hier is die
koopbrief wat ek graag prokureur toe wil vat, Won, en ons hou dit op twintig pond.
Miesies Wingrove weet hoe swaar Tant Wonnie kry en sy besluit om die stoof in die
huis te laat bly wat haar liefde bewys. Dit sluit aan by die tema van naasteliefde teenoor
iemand wat swaarkry./Bv. bl. 240: nou is ons kwiets, Won.
Ma Khumalo en haar twee aanneemkinders se verhoudinge verteenwoordig liefde
wat oor die grense van ras en geloof strek. Sy is ʼn Tswana-weduwee terwyl Borman
van der Westhuizen 'n blanke seun en Mariam Mohamed 'n Moslemmeisie is./Bv. bl. 199:
Hy het haar uit sy hart uit Ma genoem, want hy het geweet sy het die plek van sy oorlede
moeder ingeneem.
Ma Khumalo leef moederliefde uit as sy alles wat sy het met Norman, wat nie haar
biologiese kind is nie, deel./Bv. bl. 199: Hy het haar uit sy hart uit Ma genoem, want hy het
geweet sy het die plek van sy oorlede moeder ingeneem.
Ma Khumalo se optrede teenoor Norman sluit aan by die tema van liefde wat nie
grense het nie, want sy het gesê Norman is wit en sy is swart – en saam maak hulle
Coloured./Bv. bl. 203: Hy Norman is wit en ek swart, ons maak Coloured.
Ma Khumalo tree in onbaatsugtige liefde op as sy vir die vreemdeling Mariam
Mohamed 'n heenkome bied as Mariam deur haar ouers weggejaag word omdat sy
swanger is./Bv. bl. 222: Jy weet Tant Wonnie, hierdie ou swartvrou het dit alles vir my
gedoen sonder om ooit te vra wat gebeur het of wat my naam is.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[25]
VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
11.1 Eerstepersoonsverteller./Ek-verteller √ 1
Die eerstepersoonsverteller/ek-verteller/Ta Vuurmaak vertel dit uit sy eie
oogpunt./is subjektief in sy vertelling./Die jong seuns kan net oorvertel wat (Ta
Vuurmaak) aan hulle vertel. √ 1
sy waarheid √ 1
11.2 Ta Vuurmaak gee aan Vatmaar sy naam./is die eerste/oudste inwoner in
Vatmaar. √ 1
11.3.1 Oom Chai √ 1
Oom Chai neem gesteelde goedere van die plase wat vir latere gebruik in
Vatmaar versteek word./
Alhoewel Ta Vuurmaak die goedere oppas, word dit nie met hom gedeel nie. √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
11.3.2 Ta Vuurmaak dra nog verbande om sy been (al is die vleiswond genees) as hy
nie lus is om sy deel as een van die Cape-Boy/tydens die oorlog te doen nie. √
1
11.4.1 Uiterlike konflik
Oom Chai haat vir Boytjie Afrika wat te veel aandag aan Bettie gee./Oom Chai
jaag vir Boytjie uit sy huis.
OF
Innerlike konflik √ 1
Oom Chai kan nie meer by Bettie se jongmenslewe byhou nie, al wil hy./is spyt
dat hy nie van Bettie verwag het om by sy lewe in te skakel nie. √ 1
11.4.2 Ja
Oom Chai beskerm sy familie se goeie naam./
Oom Chai wil graag vir oom Steven wys dat hy wat Chai is, tot die familie se
redding kan kom./
Oom Chai is eensaam, 'n vrou kan sy eensaamheid verlig./
Oom Chai het nie eie erfgename nie.
OF
Nee
Sy kleinneef behoort die verantwoordelikheid van sy dade te dra. √
Dis nie regverdig dat Oom Chai sy eie geluk vir familie opoffer nie. √ 2
Die kandidaat bied sy eie TWEE redes binne konteks van die roman vir EEN
punt elk aan.
11.5 Tydens die oorlog √ 1
11.6.1 Die Vatmaar-gemeenskap se versoek vir grond (om 'n kerk in Vatmaar te bou),
is afgekeur. √ 1
Vatmaar se inwoners kan die kerk in Du Toitspan bywoon. √ 1
11.6.2 Nee
Die gemeenskap het geld kollekteer om die hoekerf te koop./Hulle het dit nie
net gevat omdat dit in onbruik is nie. √ 1
Die kandidaat kan nie Ja as antwoord aanbied nie.
11.7 Elsa is die onderwyseres./hou skool vir die kinders van Vatmaar. √ 1
Oom Chai sorg dat Elsa op Vatmaar as onderwyseres aangestel word./stel die
sendingkerk tot beskikking van die skool. √ 1
11.8 Tant Wonnie is trots./hardwerkend. √ 1
Die kandidaat bied soortgelyke TWEE voorbeelde uit die roman vir EEN punt
elk aan waar dieselfde eienskap getoon word, bv.
Tant Wonnie werk hard as sy ander mense se wasgoed vir 'n inkomste was.
Tant Wonnie is te trots om haar geld by diegene te gaan haal wat haar nie
betaal nie (want sy is nie 'n betelaar nie). √√ 2
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
11.9 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan, bv.
Ja
Tant Wonnie is een van Vatmaar se oudste inwoners./kweek trots./
samehorigheid by die inwoners./
Oom Chai as gerespekteerde inwoner noem haar só.
OF
Nee
Tant Wonnie word nie deur die mense van Vatmaar respekteer nie. √ 1
11.10.1 Die mense van Vatmaar is nêrens anders/in Du Toitspan welkom as inwoners
nie.√ 1
Die kandidaat bied 'n eie antwoord en rede aan vir TWEE punte, bv.
Tant Wonnie
Tant Wonnie word, as gevolg van haar Duitse bloed, nie in die wit
gemeenskap opgeneem nie; sy vind blyplek in Vatmaar.
OF
Free-da
Free-da word nie deel van die Indiërgemeenskap nie omdat sy swart is,/al is
sy met Chetty getroud, woon sy saam met Chetty in Vatmaar.
OF
Mary Mohamed √ 1
Mary word deur Ma Khumalo aangeneem nadat haar eie mense nie plek vir
haar het nie/haar wegjaag, sy word deur Ma Khumalo in Vatmaar aanvaar. √ 1
11.10.2 Dit is Corporal Lewis wat nie tuis voel om by sy eie of by Ruth se mense te bly
nie./se keuse om op Vatmaar saam met Ruth te bly. √ 1
[25]
ONDERWÊRELD – Fanie Viljoen
VRAAG 12: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
Greg daag gesag uit wanneer hy sy gewete ignoreer en meegesleur word in die
opwinding wat sy eerste besoek aan die onderwêreld van die kuberkraker meebring./
wanneer Eckhardt hom wys hoe hy "hack"./Bv. bl. 78: Donker woorde, stikvol opwinding.
Onderwêreld. Net die klank daarvan laat my hoendervleis kry.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Greg steur hom nie aan die wet wanneer hy opgewonde is oor die wêreld van die
kuberkraker waaraan Eckhardt hom blootstel nie en wil graag meer en meer weet./Bv. bl.
81: In my broei daar nou 'n opgewondenheid. En die potensiaal van gevaar ... Sal jy my
leer?
Greg is nie huiwerig om dieper in onwettige bedrywighede ingetrek te word nie/neem
die eerste tree in die onderwêreld in wanneer hy saam met Eckhardt 'n skuilnaam kies,
want dit aktiveer sy verkeerde handelinge./Bv. bl. 88: Ekk-O. G-4ce
Greg daag gesag uit wanneer hy hom nie aan die aanvoeling wat hy het dat hy met
verkeerde dinge besig is, steur nie. Hy weet sy pa sal nie daarmee tevrede wees
nie./Bv. bl. 98: Maar dis makliker gesê as gedaan as die onderwêreld jou naam ken en jou
roep om te kom speel.
Greg geniet die onderwêreld van die kuberkraker wanneer hy die vrees dat hy
uitgevang kan word, aanvaar. So daag hy gesag uit./Bv. bl. 80: Hulle beweeg ongesiens in
die onderwêreld en surface net as iemand hulle uitvang ... so fyn trap daar onder.
Hoewel Greg bewus is daarvan dat hy in die tronk kan beland wanneer hy deur die
polisie ondervra word oor Eckhardt se verdwyning, keer dit hom nie om sy onwettige
bedrywighede voort te sit nie. Dis 'n uitdaging van gesag./Bv. bl. 129: Onthou, jy het
computers gehack saam met Eckhardt. Dit is onwettig.
Greg is so vasgevang in die onderwêreld van die kuberkraker dat hy nie kan stop
nie, want hy weet nou al te veel. Uitdaging van gesag het van hom besit geneem./Bv. bl.
155: Nee, keer die onderwêreld se stem in my agterkop ... Nee! skree die stem uit die
onderwêreld. Nog nie genoeg nie.
Greg ondermyn gesag as hy aan Eckardt se finale uitdaging om 'n winkelgroep op die
internet te kraak, gehoor gee./Bv. bl. 220: daardie buzz. Die oomblik wanneer jy weet
niemand kan jou nou stop nie! En jy weet jy sal nooit wil stop nie ...
Greg daag die skoolreëls uit wanneer hy dit waag dit om op sy eie na die skool se
netwerkkamer te gaan./Bv. bl. 127: Ek voel opeens tegelyk soos 'n rebel en 'n verraaier.
Greg ervaar 'n vreemde rebelse opwinding toe hy die eerste kuberkraakuitdaging
baasraak./Bv. bl. 90: Ek is nou so pumped. Ek wil sommer die volgende challenge aanpak.
Greg kom in opstand teen sy pa se lewensingesteldheid, want hy stem nie saam met
sy benadering tot geld en mag nie./Bv. bl. 73: Clones ... Daardie ewige rat race die wêreld
vol, om soveel geld as moontlik te kry.
Greg daag sy pa se gesag uit omdat hy weet/geïrriteerd is dat die manne na mekaar se
belange kyk./Bv. bl. 49: Maar as jy jou pampoenbril afhaal en realisties na hierdie waglys
kyk, sou jy besef dat die meerderheid name daarop nie naastenby kwalifiseer vir die
ongeskrewe kriteria wat gestel word nie.
Greg kom in opstand teen sy pa se mag oor hom en maak sy frustrasie aan sy vriende
bekend./Bv. bl. 70: Hulle breinspoel ons sodat ons mooi moet glimlag, die regte dinge doen
en sê. En in pappa se voetspore kan volg, voltooi ek die sin./Bv. bl. 74: ... ons ouens is
pionne, jy lyk nes die pion langs jou. Heeltemal vervangbaar. En iewers in hierdie skaak-
game kan iemand besluit hy gaan jou offer.
Greg word kwaad vir sy pa wanneer hy oor sy toekoms praat, want hy meen sy pa
misbruik sy gesag om hom in 'n toekoms waaroor hy nog nie behoorlik gedink het nie te
dwing./Bv. bl. 47: Ek het beter verwag van jou, praat hy met my asof ek een van die
direkteure van Turret is. Ruggraat! Kry een! Nie soos ...
Greg kom in opstand teen sy pa se onregverdige verwagtinge en meen sy pa druk
hom om akademies te presteer./Bv. bl. 55: As dit nie was dat my pa my so gedruk het nie,
het ek ook nie 'n duiwel omgegee vir skoolwerk nie. Maar ek doen dit om hom van my rug
af te hou.
Greg is kwaad omdat hy vasgedruk voel deur sy pa se konstante druk en
verwagtinge, want hy mag nie sy eie besluite neem nie./Bv. bl. 107: Is dit hoe John gevoel
het? So magteloos, in 'n hoek vasgekeer?
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Greg daag sy pa se besluit om die voëlgriepvirus te gebruik om geld te maak, uit en
besef dat die onderwêreld boos is./Bv. bl. 191: Dit gaan alles net oor geld. Bottom line. En
omdat dit oor geld gaan, sal die mense wat die hoogste prys kan betaal, eerste gehelp
word. Dit is die armes wat sal sterf.
Greg kom in opstand teen die vraatsug na geld en die mag wat daarmee saamgaan.
Hy kom dus tot die gevolgtrekking dat kuberkrakery nie die eintlike onderwêreld is nie./Bv.
bl. 191: En uiteindelik is dit die onderwêreld, is dit nie? Die wêreld van geld is boser as
enigiets wat 'n hacker sal kan aanvang.
Greg daag eindelik sy pa se totale gesag uit wanneer hy hom en Dok Pienaar aan die
pen laat ry oor die voëlgriepskandaal./Bv. bl. 222: Geld is wat ons gesin gemaak het, en
geld is wat dit vandag gaan uitmekaarskeur.
Greg daag die skool se gesag uit wat besluit Eckardt se verdwyning moet stilgehou
word, want hy kan nie met hul onverantwoordelike besluite saamstem nie./Bv. bl. 73: Is
hulle so gesteld op die skool se image dat hulle een van die leerders se verdwyning gaan
stilhou en vir die wêreld voorhou dat alles oukei is? En dat hulle ons ook gebruik in hierdie
spel van hulle?
Greg daag Dok Pienaar se gesag uit wanneer hy weier om aan die rugbywedstryd
deel te neem omdat die skool Eckardt se verdwyning wil stil hou./Bv. bl. 105: Net soos 'n
bom wat ontplof. Bloed en skerwe oral.
Greg skroom nie om Dok Pienaar as die meesterbrein agter die bedrywighede van
die farmaseutiese maatskappy wat virusse kweek om 'n mark vir hul teenmiddel te
skep, te ontmasker nie, want hy wil hom laat boet vir sy onwettige dade./Bv. bl. 117: Die
main peanut in die pakkie, kompleet met sy blink voorkop en fake smile: Dok Pienaar.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[25]
VRAAG 13: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
13.1 Na 'n stap/die volgende stap in kuberkraking √ 1
13.2 Nee
Greg se pa is oneerlik oor sy maatskappy se betrokkenheid by Project Nursery
Rhyme. √ 1
Dok Pienaar is oneerlik oor sy aandeel in die vervaardiging van die virus. √ 1
Eckardt is oneerlik oor sy gesin./skep 'n vals profiel by die skool./as hy as
leerling by Lawson Kollege inskryf./is by kuberkrakery betrokke. √ 1
Die kandidaat kan nie Ja as antwoord aanbied nie.
13.3 Ja
Dit is nie maklik om Eckardt op te spoor nie, want hy manipuleer die leidrade
wat gebruik kan word om hom op te spoor.
Greg moet die hacking-lesse toepas wat hy by Greg geleer het, wat die
soektog na Greg moeisaam maak.
Greg vind die waarheid oor sy pa en Dok Pienaar se betrokkenheid by die
onderwêreld van leuens uit wat nie maklik vir hom is om te aanvaar nie./
Die gevolge van Eckardt se verdwyning het 'n negatiewe invloed op Greg se
gesinslewe toe die waarheid (t.o.v. Eckardt se wraak oor sy pa/Greg se pa se
aandeel in die korrupsie) ontbloot word.
Die polisie kon aanvanklik nie 'n deurbraak maak in die saak nie, (totdat TJ
inligting aan die polisie gee). √√ 2
Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke redes vir EEN punt elk aan.
'n Prentjie/MMS van 'n wit hoed √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
13.4 Greg 1
13.5 Greg weier om die rugbywedstryd te speel terwyl Dok Pienaar verwag dat die
sportdag voort moet gaan soos wat beplan is./Greg wel in die rugbywedstryd
moet speel./
Greg daag die skoolhoof uit om Eckardt se verdwyning bekend te maak terwyl
Dok Pienaar nie Lawson Kollege se reputasie gaan skaad nie. √ 1
Nee
Greg verlaat die sportveld en Dok Pienaar gaan voort met die rugbywedstryd./
Die konflik lei tot verdere konflik tussen Greg en sy pa aangesien Dok Pienaar
die saak met Greg se pa bespreek.
OF
Ja
Uiteindelik word die konflik opgelos as die polisie vir Dok Pienaar in hegtenis
neem vir sy misdadige optrede. √ 1
13.6 Clarens/by die galery √ 1
Greg is bly om Eckardt/sy vriend te sien, maar ervaar konflik/ontnugtering
wanneer hy besef hy is die slagoffer van Eckardt se social engineering
attack. √ 1
Die kandidaat bied 'n eie gemotiveerde mening aan, bv.
Ja
Die (uiterlike konflik) word opgelos wanneer Greg en Eckardt in 'n vuisgeveg
betrokke raak.
OF
Nee
Die (innerlike) konflik is nie opgelos nie, want Greg is met meer vrae (oor sy
familie) gelaat wat nie beantwoord is nie. 1
13.7 Eckardt wou wraak neem op Greg/sy familie vir sy pa se selfdood. √ 1
Hy wou Greg se pa se betrokkenheid by project Nursery ontbloot. √ 1
Detail is belangrik./As die beplanning goed is, raak die aanval makliker. √ 1
13.8 Eckardt is 'n manipuleerder./gewetenloos. √ 1
Greg is goedgelowig./naïef. √ 1
Greg 1
Hy is spyt oor die keuses wat hy uitgeoefen het./wil vir sy pa jammer sê./gaan
die waarheid aan die polisie oordra. √√ 1
Die kandidaat bied soortgelyke redes vir die karakterontwikkeling vir EEN punt
elk aan.
13.9 Ek-verteller/Eerstepersoonsverteller √ 1
Die ek-verteller/eerstepersoonsverteller weet nie wat die beweegredes vir
ander karakters is nie./kan die verhaal slegs uit eie perspektief vertel. √ 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke nadeel vir EEN punt aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
13.10 Dok Pienaar √ 1
13.11 Ja
Greg is soos 'n dassie in die son as hy op sy rekenaar werk, 'n maklike prooi
vir Eckardt wat 'n keylogger installeer het om te weet wat Greg doen./
Eckardt is die onderduimse lammervanger wat op soek is na die karkas van
Greg./
Eckardt misbruik sy vriendskapsverhouding met Greg op soek na
vergelding. √√ 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
[25]
TOTAAL AFDELING B: 25
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
AFDELING C: DRAMA
Beantwoord EEN vraag.
KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small
VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
Johnnie is 'n verbitterde karakter, want hy kan ten spyte van sy matriekkwalifikasie/as
gevolg van die Apartheidstelsel nie 'n goeie werk kry nie./Bl. 31: 'it was alles vir whites only …
Johnnie Jacobs soek na identiteit/wil iewers behoort, daarom sluit hy by bendes op die
Kaapse Vlakte aan./Bl. 31: 'Cause ek wil somewhere gebelong het?
Die onskuldige skoolseun, Johnnie, ontwikkel na 'n bendelid wat die naam Map kry
omdat hy vol tatoeëermerke is wat 'n sigbare teken van sy lewe as gewelddadige bendelid en
-leier is./Bl. 45: 'Cause hulle kan sién waarvandaan jy kom, jou history is op jou arms, op jou
lyf, op jou nek, op jou gesig even ... jou history en jou geography, jou ... alles!
As bendeleier geniet Map die identiteit waarna hy gesmag het, want sy bendelede
spreek hom as "Chief" aan./Bl. 32: Ek was altyd die leader .../Bl. 33: Say the word, sê
Gappie Martin, en hy sê vir my "Chief" …
In die bende toon Map leiereienskappe omdat hy die leier van drie bendes word./Bl. 32: Ek
was altyd die leader ...
Aanvanklik neem Map nie verantwoordelikheid vir sy dade (nl. dat hy toestemming
verleen vir die verkragtings) nie omdat hy verskonings aanbied soos die donker en dat hy
slegs toestemming vir roof verleen het./Bl. 33: Daai's al order wat ek gegie het, as die leader
... innie begin, ek mien …
Tydens die verkragtings besef Map wie die vroue is en hy tree anders as die
gewelddadige bendeleier op, want hy trek vir Ivan Philander van die vroue af./probeer die
vroue help./Bl. 34: Die next oomblik was ek op hom, ek het daai oomblik nie gewiet eers wie
wás 'it nie. Ek swaai hom net van haar af, ...
Map aanvaar die verantwoordelikheid vir sy dade omdat hy self, onmiddellik, na die
polisiestasie gaan en hom oorgee./Bl. 35: Ek het myself op-gegie. Ek het getry om 'it ... soes
'n man te vat .../Bl. 35: Ek het vir Ivan Philander doodgestiek, nou net. Toe hou ek my hande
yt …
Map dra aanvanklik nie die gevolge van sy vorige dade as bendelid en -leier nie omdat
hy hom slegs oorgegee het vir Ivan Philander se dood./nie melding maak van die verkragtings
nie. Later verander sy siening en optrede./Bl. 35: Ek het vir Ivan Philander doodgestiek, nou
net.
Map se karaktergroei is duidelik terwyl hy in die tronk is, want Apostel George help dat hy
hom bekeer./Bl. 10: Ek en die Apostel, ons bid saam hierso binnekant, hý het die Here vir my
gebring ...
Tydens 'n terugflitstoneel in die tronk dink Map aan sy en Blanchie se verhouding en hy
dink aan die naam Johnnie; dit dui op die moontlike terugverlang na die onskuldige dae toe
hy nog as Johnnie bekend gestaan het./die lewe betreklik eenvoudig was./Bl. 15: Johnnie ...
Klink mooi, Johnnie ... Johnnie ...
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Map lê die lewe van die misdadiger af, want hy wil die waarheid oor die aand se gebeure
vertel sodat hy volkome genade kan ontvang./Bl. 29: … lat ek moet ytpraat, om die exact
waarheid van daarie aand te vertel, net soes 'it was ...
Map groei verder wanneer hy in die teenwoordigheid van sy ma en die Apostel George
erken/bely dat hy voorheen verkeerd opgetree het omdat hy erken dat Cavernelis reg was
in sy oordeel ten opsigte van Map./dat die opdrag wat hy gegee het om die vroue te verkrag,
verkeerd was./Bl. 11: Hy't later gedink ek is rubbish, ek wiet. Sê vir hom ek wás rubbish, Ma,
maar ek is annerste!/Bl. 33: O God, vergewe my!
Map noem dat Blanchie (en by implikasie die ander karakters) nie meer vir hom bang
hoef te wees nie, want hy het verander (het as karakter ontwikkel) en tree nie meer soos 'n
bendeleier/-lid op nie./Bl. 10: ek is 'n anner man, ôldou ek is of course oek nog Map Jacobs ...
Map bely dat hy nou bevry is omdat hy 'n kind van die Here geword het./Bl. 10: Ek het nooit
gewiet dit kan só wies nie. Die Here Jesus, Hy maak vir jou werklik vry!
Apostel George bevestig Map se verandering teenoor Antie Grootmeisie, want hy het
nou die Here in sy lewe toegelaat./Bl. 28: Missies Jacobs, die Here het jou seun aan jou
teruggegee ... Die Here het vir hom gevat en vir hom ge-verander!
Map verander ná sy bekering sodat hy weer die seun is wat Antie Grootmeisie geken
het, omdat hy die verkeerde in sy lewe aflê./Bl. 29: Map Jacobs kom huis toe, missies Jacobs,
dieselfde Map Jacobs, maar nie dieselfde Map Jacobs nie, want hy is skoon gewas ...
Na sy bekering tree Map anders op as toe hy die bendeleier was, want hy vra die genade
van die Here./Map bely die verkeerde wat hy gedoen het./vra die Here om hom te
verander./Bl. 30: So ek moet sê: Hier is ek, Map Jacobs, skullag is ek, Here, en laag en vuil
en vieslik, veranner my, change my, Here! Lord, here am I ... Vat my, en maak moet my soes
wat U wil!
Map se gedrag in die tronk/vrylating is reeds 'n bewys van sy veranderde menswees,
want hy word na net sewe jaar (van die twaalf) vir parool in aanmerking geneem./Bl. 9: Sy sê
parole is nou due vir my ... ek kom yt …
Map ontwikkel na iemand wat verantwoordelikheid vir sy verkeerde dade/besluite
aanvaar, want hy bely teenoor Antie Grootmeisie en vra haar om verskoning./tree na sy
tuiskoms anders op teenoor mense wat hom koggel./is bereid om enige werk te
doen./vergewe vir Blanchie./Bl. 45: Ek het my goed gedra, ek was jammer oor alles .../Bl. 42:
Maar Map sê niks./Bl. 46: … ek het shit aangevang … en ek is sorry, Blanchie … ek was nie
meer die ou wat jy op skool geken het nie, ek het 'n regte vark geword, maar nou, ek het weer
ge-change, ek het weer mens geword … Ek wil nie weer shit aanvang nie!
Die verwagting wat gekoester word van wat Map aan die karakters/gemeenskap sal
doen wanneer hy vrygelaat word, realiseer nie, want hy noem dat hy daarop voorbereid is.
Die ou Map sou teen die persone opgetree het indien hy van mening is/was dat hulle hom
verkeerd behandel; hy het dus as karakter ontwikkel./Bl. 46: Ma! Die band net so, Oompie
Paulsen-hulle ... even hulle net so, dieselde ... Map Jacobs, obviously, sal die band nou 'n
naam gee ...
Nadat Map aanvanklik (as Johnnie) gevoel het dat hy te goed is om 'n messenger te
wees, verander sy ingesteldheid, want hy is nou bereid om enige soort werk te doen./Bl. 10:
Ek moet 'n werk kry, sy sê sy's besig om vir my yt te vind, ek het gesê vir haar enige soorte
werk, 'it maak nie saak wat nie ... Dit maak nie saak nie ... Ek wil net daai kans hê, om te wys
... lat ek 'n annerste man is …
In Map se gesindheid teenoor die werkgewers openbaar hy karakterontwikkeling, want
waar hy hulle voorheen as white bastards uitgeskel het, bly hy nou taktvol stil teenoor die
werkgewers wat hom nie 'n kans wil gee nie./Bl. 45: maar dan bly ek stil ... banggat wat ek is,
dan bly ek stil.
Map noem dat hy nie meer die ou is wat Blanchie op skool geken het nie, want hy het
verander./Bl. 46: … ek was nie meer die ou wat jy op skool geken het nie, ek het 'n regte vark
geword, maar nou, ek het weer ge-change, ek het weer 'n mens geword ...
Map kom tot die insig dat hy nie vir Blanchie kan blameer vir die aborsie nie, want hy is
self 'n misdadiger en het nie die reg om haar/ander te oordeel nie./Bl. 46: jy sê vir my, wie is
ekke om te mind, ek is soes niks, soes niets ... soes niks ...
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Blanchie noem Map op sy oorspronklike naam, Johnnie, want sy ken hom as die goeie
man op wie sy verlief geraak het en hy is weer daar om haar te ondersteun./Bl. 59: Johnnie ...
hy word nooit so nie, hy't nog ... nooit ... nog ... so ... Johnnie ... gekyk nie ...
Die drama eindig met die woorde van Antie Grootmeisie waar sy hom op sy
geboortenaam noem, want Map het karakterontwikkeling ondergaan en hy is nou nie meer
Map die bendeleier nie./Bl. 62: Johnnie ...
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
[25]
VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
15.1 (Map is in) die tronk √ 1
15.2 Map verleen toestemming vir die verkragting van die vroue.
Sy Ma is stom na die aand se gebeure.
Map se suster/Klein-Meisie word verkrag./is dood. √√ 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
15.3 Map se bekentenis van die aand se gebeure is die begin van die proses van
vergifnis/aanvaarding wat in die ontknoping plaasvind. √ 1
15.4 Die toneelaanwysing/neweteks gee aan die leser/kyker inligting oor Antie Grootmeisie
se optrede./hartseer./
Die toneelaanwysing/neweteks dui die omstandighede van Antie Grootmeisie aan.√ 1
15.5 Apostel George help Antie Grootmeisie met die vergifnisproses./verenig Ma en
seun./help Antie Grootmeisie om Johnnie weer terug te kry. √ 1
Apostel George dra by dat Map hom nie op die gemeenskap wreek nie./dat die
gemeenskap nie meer hoef te vrees dat Map wraak gaan neem/moeilikheid gaan
veroorsaak wanneer hy vrygelaat word nie./dat die gemeenskap nie meer die
gewelddadige bendeleier hoef te vrees nie. √ 1
15.6 Hy is bereid om verantwoordelikheid vir sy dade te aanvaar./streef daarna om die regte
dinge te doen/is oorgehaal om te verander. √ 1
Vredemaker (met Blanchie en sy ma).
Nuuskierigheid
Sin vir geregtigheid
Selfversekerdheid
Deursettingsvermoë √√ 2
Die kandidaat bied enige TWEE karaktereienskappe van Map uit die drama vir EEN
punt elk aan.
15.7 Terwyl Map Kaapse Afrikaans praat, praat Cavernelis Bolandse Afrikaans. √ 1
Cavernelis se gebruik van Bolandse Afrikaans veroorsaak konflik met die inwoners van
die Kaapse Vlakte wat hom vanweë sy taalgebruik as hoogmoedig beskou. √ 1
Maud se gebruik van Engels (eerder as Afrikaans) veroorsaak konflik met die inwoners
van die Kaapse Vlakte wat haar vanweë haar taalgebruik as hoogmoedig beskou.√ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
15.8 Blanchie het 'n brief ontvang waarin sy ingelig word dat sy nie meer 'n kontrak het om
in Parys modelwerk te gaan doen nie. √ 1
Die brief beteken die einde van die Cavernelisse se plan om uit die township te
ontsnap./dis die verwoesting van die Cavernelisse se droom vir 'n beter toekoms vir hul
gesin. √ 1
Ja
Dit lei eindelik (na baie hartseer) tot Blanchie en Map se versoening.
OF
Nee 1
Cavernelis pleeg selfmoord (wat Blanchie sonder 'n pa laat). √
15.9 Die tema van uitsigloosheid/om in jou omstandighede vasgevang te word. √ 1
Die kandidaat formuleer 'n eie soortgelyke boodskap uit die tema, bv.
Ek moet begrip hê vir mense wat hulle in sulke omstandighede bevind./Dit maak nie
saak hoe hard iemand probeer nie, dit is baie moeilik om van jou omstandighede te
ontsnap. √ 1
15.10 Cavernelis besef vir die eerste keer dat 'n uitkomkans nie bestaan nie – (vroeër was hy
selfversekerd daaroor). √
Cavernelis is verpletterd/kwaad toe hulle die brief ontvang dat Blanchie nie meer
modelwerk in Parys gaan doen nie. √ 2
Die leser sou verwag dat Maud vir Blanchie in haar hartseer ondersteun, maar sy is
onsimpatiek/lelik/negatief (wanneer sy sê sy het geweet dit gaan nie uitwerk nie.) √ 1
Die leser sou ook verwag dat Maud haar man in sy wroeging ondersteun, maar die
leser sien dat sy hom nog slegter oor homself wil laat voel./hom wil laat verstaan dat hy
hul nie uit die township kan bevry nie./dat hy haar ook al die jare net gebruik het./nie
werklik liefgehad het nie. √ 1
Die kandidaat moet albei kante van die saak vir EEN punt aanbied.
15.11 In TEKS J heers 'n verbitterde/histeriese/onrustige stemming, terwyl die stemming in
TEKS I vergewensgesind/verdraagsaam/innig is. √ 1
15.12 Ja
Die brief was die beëindiging van Cavernelis se droom om sy gesin uit die township te
bevry./
Die modelkontrak was Cavernelis se laaste hoop om sy gesin uit die township te kry./
Maud het Cavernelis laat glo hy sal hul nooit uit die township bevry nie./
Blanchie het gesê alles is Cavernelis se skuld./
Cavernelis het sy skuld aan Blanchie se uitbuitery besef.√√ 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
MIS – Reza de Wet
VRAAG 16: MIS – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste inleiding.
Meisie se afgesonderde bestaan/armoedige lewensomstandighede veroorsaak dat sy
as 'n introvert voorkom, want sy erken dat sy in die vorige jaar slegs een besoek ontvang
het./Bv. bl. 26: Laas jaar het Danie Venter kom kuier./Bl. 26: Die stank … en die vieslike
vlieë. Swerms vlieë. En brommers./Bl. 26: En dis hoekom niemand wil kom kuier nie.
Meisie openbaar 'n soort gelate aanvaarding van die voortdurende werk waarvoor sy
verantwoordelik is, want sy antwoord haar ma dikwels nie./het al weggeloop sirkus toe./Bv.
bl. 26: My ma sê dit hou ons aan die lewe. Die mis. (Skielik hard, byna histeries) Maar
dit stink!
Meisie is opstandig/ontevrede/ongelukkig oor die moeilike omstandighede waaraan sy
uitgelewer is, want sy leef in 'n huis waar haar ma die hoof en broodwinner is terwyl haar pa
hom reeds vir sewe jaar aan die wêreld onttrek het./in die solder wegkruip wat haar
opstandig/ontevrede maak./Bv. bl. 7: En jy moet vinniger werk. Jy sal nooit klaarkry nie./Bl.
31: Vir sewe jaar het ek hom nog nie met 'n oog gesien nie./Bl. 27: Ek kry my werk nooit klaar
nie. Elke dag is als vol stof… Ek vee en stof, vee en stof, maar dit help nie … Eers was my
hande sag.
Meisie is op die oog af 'n gehoorsame dogter, want haar ma dwing haar om gehoorsaam
te wees./manipuleer haar tot gehoorsaamheid./misbruik haar gesondheidsituasie om Meisie
gehoorsaam te hou, maar Meisie word 'n ongehoorsame dogter as sy saam met Konstabel
wegloop./Bv. bl. 7: Destyds het jou ongehoorsaamheid my diep gegrief. Jy onthou seker hoe
siek ek was … Dit het my 'n knou gegee! Van toe af voel ek baie erger!
Meisie ontwikkel in 'n karakter wat daarna smag om haar eie besluite te neem/weg te
breek, want sy het nie 'n gemaklike/gemoedelike/oop verhouding met haar ma nie./haar ma
is te dominerend./haar ma gun haar nie 'n doodgewone jongmenslewe nie./sien in onskuldige
nuwe goed gevaar./die bose. Daarom loop sy een nag skelm weg./Bv. bl. 7: Dit is 'n
euwel!!/Bl. 5: Sit regop! Hoeveel keer moet ek dit nog sê?/Bl. 12: Sien! Dis nou net wat ek
bedoel./Bl. 13: So mooi en welgeskape maar altyd met 'n lang gesig./Bl. 28: Moet tog nie vir
my ma sê nie, asseblief./Bl. 28: Om te dink, is om te doen.
Meisie se ontwikkeling is sigbaar in haar verset/opstand wanneer sy weier om 'n
vingerhoed te dra./Bv. bl. 4: Ja, jy wil mos nie 'n vingerhoed gebruik nie.
Meisie word 'n karakter met 'n intense smagting na vryheid/opwinding buite die huis/
eksotiese sirkusatmosfeer en -liggies/'n gewone jongmenslewe, want sy loer
aanhoudend deur die venster na die liggies./is ingestel op die sirkusmusiek ten spyte van
haar ma se opdrag./Bv. bl. 7: En dan wil jy nog kyk!/Bl. 21: Vir wat staan jy by die venster?
Kom sit en maak jou sak klaar.
Meisie verloor toenemend haar skugterheid, want sy sien in Konstabel 'n vriend wat bereid
is om haar te help./iemand wat sy kan vertrou./Bv. bl.18: Meisie hou Konstabel onderlangs
dop.
Meisie raak weerloos teenoor die uitnodigende/belangstellende/innemende/geduldige
Konstabel, want sy vertel hom van haar nuuskierigheid oor die sirkus en die gebrek aan
manlike geselskap./Bl. 26: Ek is nie gewoond aan mense nie./Laas jaar het Danie Venter kom
kuier./Bl. 28: Nou goed, ek sal vir u vertel ...
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
Miem se opdrag aan Meisie om Konstabel toe te laat om aan haar te vat/haar gesig aan te
raak, laat Meisie sensueel ontwaak./voer Meisie mee sodat sy die aanraking geniet./is die
begin van Konstabel se subtiele verleiding van Meisie./Bv. bl. 37: Maar natuurlik,
Konstabel. Met graagte .../Bl. 38: Meisie maak haar oë toe en gooi haar kop effens agteroor.
Meisie besef die moontlikheid van 'n ander bestaan/'n bestaan waarin sy iémand kan
wees wanneer Konstabel haar na haar naam vra./haar op haar naam aanspreek, want vir
die eerste keer kry sy erkenning as mens in eie reg./word sy iemand met 'n naam en identiteit
van haar eie./iemand wat gereken word./maak iemand haar van haar vrouwees bewus./sê
iemand vir haar dat sy mooi is./Bv. bl. 27: Jy't 'n mooi naam, Margareta./Bl. 50: En ek is bly ek
kan sien, want nou kan ek vir jou sien. En jy is baie mooi.
Meisie ontwikkel van 'n identiteitlose jong meisie na 'n jong vrou met identiteit, 'n jong vrou
wat gevlei voel wanneer Konstabel haar op haar naam noem. Bl. 27: Jy't 'n mooi naam,
Margareta.
Meisie word toenemend bewus van 'n moontlike ontvlugting uit haar omstandighede
wanneer haar ma haar toelaat om saam met die konstabel buite die huis te gesels./Bv. bl. 37:
Maar natuurlik, Konstabel. Met graagte .../Bl. 38: Meisie maak haar oë toe en gooi haar kop
effens agteroor./Bl. 39: MEISIE en die KONSTABEL beweeg met die slopemmer na die
agterdeur. Van die inhoud spat uit./Bl. 40: Daar's niks mee verkeerd nie. Hy is 'n gawe jong
man./Bl. 40: MEISIE lei die KONSTABEL binne. Haar wange gloei en haar oë blink.
Meisie kies om toe te gee aan haar behoefte aan vryheid wanneer sy Konstabel se
uitnodiging om weg te loop, aangryp./as uitkoms beskou, want sy wil juis wegbreek van
haar gebonde/onopwindende lewe na 'n opwindender bestaan./Bv. bl. 51: Terwyl sy na hom
kyk, haal sy haar hande van haar ore af en laat haar arms sak. Sy beweeg haar kop effens op
maat van die musiek. Dan begin sy fyn danspassies uitvoer …
Meisie se groei word duidelik wanneer sy die geleentheid gebruik om vir die eerste keer
in haar lewe self 'n besluit te neem./'n keuse uit te oefen sonder die vrees vir haar ma se
gesondheid, want sy dartel saam met Konstabel by die agterdeur uit./Bv. bl. 51: Sy begin nou
deur die kamer dans. Haar dans word uitbundiger. Sy lag en dans om en om die tafel.
Hoewel Meisie aanvanklik steeds van die boosheid van die musiek/haar ma se houvas op
haar bewus is, groei sy tot 'n jong vrou wat Konstabel se opdragte (kaalvoet, in haar
aannemingsrok, nadat Miem en Gertie kamer toe is) uitvoer, want sy pleit by Konstabel om die
venster toe te maak./Bv. bl. 51: Asseblief! Maak toe die venster. Ek mag nie die musiek hoor
nie! Asseblief.
Meisie raak 'n dansende marionet, want die hofnar lei haar met die sirkusmusiek by die
agterdeur uit na 'n wêreld weg van haar omstandighede. Sy het dus totaal verander/
gegroei./Bv. bl. 51: Konstabel maak die gaasdeur oop en sit 'n klip daarvoor./Bl. 52: ... en wys
haar met 'n sjarmante handgebaar by die deur uit.
Die kandidaat verskaf 'n gepaste slot.
VRAAG 17: MIS – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
17.1 Hulle is arm./leef armoedig/afgesonderd. √ 1
Na die Depressie het hulle uitgeboer./alles verloor. √ 1
17.2 Ja
Sy wil nie hê Gabriël moet hoor nie./wil nie die indruk skep dat sy nuuskierig is
nie. √ 1
Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie.
17.3 Sy wil weet hoe dit met Gabriël gaan./weet of Gabriël in die solder oorleef. √ 1
Miem weet nie eintlik nie./het geen interaksie/kommunikasie met Gabriël nie. √ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
17.4 Dis 31 Augustus (1936). √ 1
Gertie is nie jonk nie./is 'n oujongnooi./Die meisies wat verdwyn, is almal jonk
terwyl Gertie middeljarig is. √ 1
Sy is (soos Sannie Koen en Rienie Pieterse) ook ontevrede./ongemaklik met
haar omstandighede./wil graag bevry word. √ 1
17.5 (Ten spyte van haar onrus) laat sy 'n onbekende/vreemde in die huis toe./
Sy smeer vir Meisie aan die vreemde konstabel af./
Sy laat toe dat Meisie en die konstabel buite onder die boom staan en gesels./
Sy is nie ingestel op die bedrog van die konstabel nie./kyk sy valsheid mis./
Sy en Gertie gaan slaap houtgerus. √√ 2
Die kandidaat bied enige TWEE bewyse aan vir EEN punt elk.
17.6 Ja
In die eksposisie word die gevaar/verdwyning van jong meisies/vrees vir 'n
moordenaar/verkragter/ontvoerder baie duidelik uitgespel. √ 1
Volgens die eksposisie van die drama is Meisie geheel en al uitgelewer aan
haar ma vir haar veiligheid./haar optrede./haar doen en late. √ 1
Uit die eksposisie blyk dit reeds dat daar nie 'n man in die huis is om hulle te
beskerm nie./dat Meisie se pa in die solder wegkruip. √ 1
Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie.
17.7 Hy kom hulle nie beskerm nie – hy is juis die gevaar.
Juis omdat hulle so afgesonderd bly, is hulle 'n maklike prooi./sagte teiken.
Hy is beslis nie gestuur nie – hy het hulle uitgekies. √ 1
Die kandidaat moet albei kante van die ironie vir EEN punt aanbied.
17.8 Konstabel se koms na die huis sit die bal/gebeure aan die rol./dra by tot die
toenemende spanning./veroorsaak dat die drama se handeling en ontwikkeling
kan plaasvind. √ 1
17.9 Dit beklemtoon die onheil wat steeds buite dreig./
Dit bevestig die teenwoordigheid van gevaar/onheil buite.
Dit skep die illusie dat die gevaar buite die huis dreig.
Dit laat die spanning momenteel afneem omdat die honde (by die polisielede)
wegbeweeg. √ 1
17.10 Ja
Meisie se handeling dui aan dat sy na vryheid/opwinding/avontuur/'n normale
jongmenslewe buite die huis smag./betower word deur die sirkusliggies en/of
sirkusmusiek./
Dit toon aan dat Meisie na bevryding van haar huislike omstandighede smag./
Dit skep die verwagting dat Meisie se bevryding iets met die sirkus te make
moet hê. √ 1
Dit beklemtoon die tema, nl. dat mense dikwels na bevryding van hulle
omstandighede smag.√ 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
17.11 Sy wil graag hê dat Meisie moet gaan slaap sodat sy alleen met Konstabel kan
kuier. √ 1
Valsheid √ 1
Miem het voorgegee dat sy nie in die sirkusfratse belangstel nie terwyl sy
doodnuuskierig was. √ 1
Miem het voorgegee dat sy Meisie se belange dien deur haar aan die Konstabel
af te smeer terwyl sy gehoop het dat sy Gabriël kan terugkry. √ 1
17.12 TEKS K:
Iemand word vermis/Meisies het verdwyn./Hulle vrees dat daar weer iemand
vermis gaan raak. √ 1
TEKS L:
Hulle mis die feit/kyk dit mis dat Konstabel hulle mislei./bedrieg./
Hulle kyk verkeerd na die teenwoordigheid en beskerming van Konstabel.√ 1
Bemesting/Meisie en Miem werk daagliks met perde-, vark- en beesmis. √ 1
[25]
TOTAAL AFDELING C: 25
GROOTTOTAAL: 80
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2
Downloaded from hlayiso.com 33 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE]
Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende
INHOUD 5–6 4 3 2 0–1
Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die
Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp. interpretasie van die onderwerp nie
onderwerp onderwerp onderwerp goed -Enkele goeie punte ter onderwerp -Geen verwysing na die
Diepte van argument, -Reeks treffende geïnterpreteer ondersteuning van die -Byna geen punte wat gedig nie
verantwoordbaarheid en argumente wat behoorlik -Respons redelik onderwerp die onderwerp -Leerder het nie die
insig in teks uit die gedig gerugsteun gedetailleerd -Enkele argumente word ondersteun nie genre en gedig onder
is -Enkele deeglike ondersteun, maar -Onvoldoende begrip die knie nie
6 PUNTE -Uitstekende begrip van argumente gegee, maar bewyse nie altyd van genre en gedig
die genre en gedig nie almal ewe goed oortuigend nie
gemotiveer nie -Basiese begrip van
-Begrip van genre en genre en gedig
gedig duidelik
STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1
Struktuur, logiese vloei -Samehangende -Duidelike struktuur en -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Struktuur swak
en aanbieding struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning -Ernstige taalfoute
Taalgebruik, toon en styl -Argumente goed argument -'n Goed gestruktureerde -Argumente nie logies -Foutiewe styl
gebruik in opstel gestruktureer en daar is -Vloei van argumente logiese vloei en gerangskik nie
duidelike ontwikkeling kan gevolg word samehang ontbreek in -Taalfoute beduidend
4 PUNTE -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en die opstel -Toon en styl nie geskik
styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Geringe taalfoute; toon nie
beïndruk en is korrek en styl meestal gepas
-Grammatika, spelling
en punktuasie feitlik
foutvry
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2
Downloaded from hlayiso.com 34 DBE/Feb.–Mrt. 2018
NSS – Nasienriglyne
AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE]
Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende
INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Uitsonderlike respons: -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die
Interpretasie van 14–15 onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie
onderwerp Uitstekende respons: onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen -Swak poging om die
Diepte van argument, 12–13 geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail vraag te beantwoord
verantwoordbaarheid en -Diepgaande -Respons redelik -Enkele goeie punte ter ondersoek nie -Argumente oortuig nie
insig in teks interpretasie van gedetailleerd ondersteuning van die -Min punte wat die -Leerder het nie die
onderwerp -Enkele deeglike onderwerp onderwerp ondersteun genre en teks onder die
15 PUNTE -Reeks treffende argumente gegee, maar -Enkele argumente word -Baie min relevante knie nie
argumente wat behoorlik nie almal ewe goed ondersteun, maar argumente
uit die roman/drama gemotiveer nie bewyse nie altyd -Weinig begrip van
gerugsteun is -Begrip van genre en oortuigend nie genre en teks
-Uitstekende begrip van teks duidelik -Basiese begrip van
die genre en teks genre en teks
STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Samehangende -Duidelike struktuur -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Gebrek aan beplande
Struktuur, logiese vloei struktuur -Logiese vloei van struktuur van swak beplanning struktuur belemmer vloei
en aanbieding -Uitstekende inleiding en argument -Logika en samehang is -Argumente nie logies van argumente
Taalgebruik, toon en styl slot -Inleiding, slot en ander duidelik, maar met foute gerangskik nie -Taalfoute en foutiewe
gebruik in opstel -Argumente goed paragrawe -Enkele taalfoute; toon -Taalfoute beduidend styl laat hierdie skryfstuk
gestruktureer en daar is samehangend en styl meestal gepas -Toon en styl nie geskik misluk
10 PUNTE duidelike ontwikkeling georganiseer -Paragrafering meestal nie -Styl en toon nie geskik
-Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en korrek -Paragrafering foutief nie
styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Paragrafering foutief
beïndruk en is korrek
VERSPREIDING VAN 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
PUNTE
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 P1 Supplementary November 2018 Memo

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 P2 Supplementary November 2016 Memo

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 Supplementary November 2018 QP

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper
More from Grade 12 Afrikaans HL

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP
_watermark--eec489ed-a1ac-4f53-9aa0-65544d9ee23e/v1-6626f2dffb06bf128248/card.webp)
Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper