Downloaded from hlayiso.com
.
GRAAD 12
SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN
AFRIKAANS HUISTAAL V2
2022
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 80
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 56 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2022 papers 





View all

_watermark--eec489ed-a1ac-4f53-9aa0-65544d9ee23e/v1-6626f2dffb06bf128248/card.webp)



Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo
Grade 12 Afrikaans HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2022, 56 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Afrikaans Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2022 · Afrikaans. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Afrikaans HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 56
- File size
- 842.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 56
This exam
NSC June Exam 2022
- Paper 1Memo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
RIGLYNE VIR NASIENERS
1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die
eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en
die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.)
2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte
beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien.
3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre
opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede
antwoord word geïgnoreer. As 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C
beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een
kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is.
4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar
die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede
antwoord word geïgnoreer.
5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die
nasienriglyne nagesien.
6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. As 'n spelfout die
betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. As die spelfout
nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou.
7. Opstelvrae:
Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie
gepenaliseer nie omdat hy/sy, hom-/haarself gepenaliseer het. As die literêre
opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior
nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante
inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die
opstelvrae na te sien.
8. In 'n literêre opstel word argumente aangebied en ondersteun of illustreer deur na
die teks te verwys.
9. Kontekstuele vrae:
As 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word
die kandidaat nie gepenaliseer nie.
10. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM
NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word.
11. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/
motivering/bewys verdien die punt.
12. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
13. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:
Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende
argumente met die ooreenstemmende kode aan.
'n Reeks treffende argumente is stellings wat met:
o relevante verduidelikings gemotiveer word./
o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig
gemotiveer word./
o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer
word.
'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt,
verduideliking én illustrasie nie.
Lees die opstel 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer.
Taalfoute word met onderstreping aangedui.
Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by
inhoud toe te ken nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: GEDIGTE
VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL RBS
"Reaksie" – Vernon February
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR
LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
Nasienriglyn by Vraag 1:
Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. 1
beeldspraak, stylfiguur en retoriese middel.
Kandidaat hoef nie aan te dui dis 'n retoriese middel, beeldspraak of stylfiguur nie.
Kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA
DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Retoriese middel
Die spreker gebruik herhaling Ghwarrie se verandering Versreël 9 en 20: ... Sunday-
om sy afkeer aan te toon. word beklemtoon deur die go-to-meeting-face, ...
herhaling van sy skynheilige,
vroom gesig.
Ghwarrie verkondig die Versreël 12: ... dis justice, love
teorie van die Bybel, maar sy en tjêritie ...
vriend bevraagteken die Versreël 14: ... ma waa's daai
egtheid van Ghwarrie se love en tjêritie?
optrede met die herhalende
vraag wat verwys na
eienskappe wat by die
bekering pas.
Die spreker herhaal retoriese Die spreker bevraagteken Versreël 3 en 4: is tjy oek nou
vrae om sy sinisme oor met retoriese vrae die feit dat een van hul kring en vyand
Ghwarrie se veranderde Ghwarrie hom by nuwe vannie hotnotsriel?
leefwyse oor te dra. vriende skaar en sy neus Versreël 8 en 9: ma aai, wa'om
optrek vir die tradisionele daai Sunday-go-to-meeting-
manier van doen. Hy face, ou Ghwarrie?
kritiseer ook Ghwarrie se Versreël 14: ma waa's daai
skynheiligheid en gebrek aan love en tjêritie?
liefdesdade.
Beeldspraak
'n Vergelyking word gebruik Ghwarrie praat skielik deftig/ Versreël 10: ... tjy praat mos
om aan te toon dat hy skielik aanstellerig/met 'n sedige nes daai seurtjie oppie draad,
anders praat. stem wat die spreker nie ...
aanstaan nie.
'n Metafoor word gebruik om Die gebruik van "kring" dui Versreël 3: is tjy nou oek een
na Ghwarrie se nuwe vriende op die geslote groep van hul kring ...
te verwys. waarbinne die bekeerdes
hulle bevind.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
'n Metafoor dui die Die gebruik van "kan" dui Versreël 19: Nei mattie, gee
drankgebruik aan. aan dat dit nie 'n eenmalige daai kan, ...
drinksessie is nie.
Sinekdogee word gebruik om Ghwarrie se gesig lyk soos Versreël 9 en 20: ... Sunday-
sy skynheilige optrede uit te iemand wat op 'n Sondag 'n go-to-meeting-face, ...
hef. spesiale gesig opsit wanneer
hy kerk toe gaan.
Stylfigure:
Daar word op 'n ironiese wyse Die aanspreekvorm in vers- Versreël 16: ... en wat kry tjy
met Ghwarrie en sy bekering reël 16 skep die indruk dat ou maat ...
gespot. Ghwarrie sy maat is, maar
hulle is eintlik nie meer
vriende nie.
Sinekdogee word gebruik om Ghwarrie se gesig lyk soos Versreël 9 en 20: ... Sunday-
sy skynheilige optrede uit te iemand wat op 'n Sondag 'n go-to-meeting-face, ...
hef. spesiale gesig opsit wanneer
hy kerk toe gaan.
Sinekdogee word ook gebruik Die woord "kan" kan na 'n Versreël 19: Nei mattie, gee
om die niebekeerde se groot hoeveelheid drank daai kan, ...
drankmisbruik aan te dui. verwys en nie net 'n
eenmalige sopie nie.
Die eufemistiese verwysing Die woord "brand" sluit aan Versreël 13: tjy sê my ek sil
na die hel sluit aan by die by die gedagte dat die nie- eendag brand ...
kritiek wat die niebekeerde bekeerde in die hel gaan
ontvang. brand. Die bekeerdes
probeer met hierdie beeld
die niebekeerdes tot hulle
geloof oortuig.
Kontras/antitese beklemtoon Ghwarrie se skynheiligheid Versreël 14: ... ma waa's daai
sy renons in die bekeerde word beklemtoon deur die love en tjêritie?
Ghwarrie. kontras tussen liefde en Versreël 17: ... net hate en
liefdadigheid wat hy, as be- insults hier ...
keerde, behoort te bewys,
terwyl die spreker meen dat
presies die teenoorgestelde
gebeur: hy kry net haat en
beledigings.
Die bekeerde se houding is Versreël 13 en 14: ... tjy sê my
dat mense sonder "love en ek sil eendag brand ma waa's
tjêritie" hel toe sal gaan – dit daai love en tjêritie?
versterk die spreker se
stelling dat sy vriend nie
liefde uitstraal nie.
Die spreker beklemtoon dat Versreël 18 en 19: Dan soebat
Ghwarrie hom soebat om tjy nog ek moet gloe Nei
hom ook te bekeer, maar hy mattie, gee daai kan ...
stel dit baie duidelik dat hy
nie deel van die kring wil
wees nie./verkies om sy
sondige lewe voort te sit.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Die skynheilige lekepredi- Versreëls 20 en 21: Hou tjy tjou
ker/bekeerde word teenoor Sunday-go-to-meeting face en
die reaksie van die eerlike, ek my bottel jien.
sondige spreker, wat drank
wil gebruik, gestel.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG
"eerste worp" – TT Cloete
Vraag Antwoord Punt
2.1 "ons" 1
2.2 Die herhalende "nie" benadruk/hef uit wat Suid-Afrika nié het nie. 1
2.3 Die spreker wil die leser met die leestekens tot stilstand dwing om die gebrek aan
bepaalde goed in Suidelike Afrika te besef./
Die tempo word vertraag ter wille van beklemtoning van wat ons nie het nie./
Die leestekens bevestig die finaliteit van wat Suid-Afrika nie het nie./
Die inligting in die afsonderlike versreëls word aangebied as 'n feit wat deur die
leesteken uitgehef word. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
2.4 Ja
Die voorplasing/vooropplasing van/Die begin met "dun" ondersteun/versterk/sluit
aan by die gedagte dat Suid-Afrika arm is aan kulturele rykdom./geskiedkundige
groot name./skeppers./kunstenaars. 1
EN
Die enjambement skakel "groot name" aan wêreldbekende kunstenaars se name
as bewys/voorbeeld van die formaat kunstenaars wat Suid-Afrika juis nie het
nie. 1
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
2.5 Dit veralgemeen die name./dui aan dis nie spesifieke name nie./suggereer dat
daar nog baie soortgelyke name is./Dit pas by die aardsheid/ongereptheid van
Afrika. 1
Die gedig is 'n vrye vers./'n Vrye vers het geen hoofletters nie. 1
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
2.6.1 Die skepping (van alles wat bestaan). 1
2.6.2 "wêreldseinde" 1
Die kandidaat hoef nie die woord aan te haal nie.
EN
"spotlag" versterk die gedagte dat die mens weerloos teen die hardheid/
primitiwiteit van Afrika is. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
[10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG
"besoekersboek" – Fanie Olivier
Vraag Antwoord Punt
3.1 "iemand" 1
3.2 Die spreker wil na die dubbelpunt sy/haar regstelling/verbeterde woordkeuse
verduidelik./
Die verduideliking van wat die spreker wil regstel, volg. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
3.3 Die (retoriese) vrae betrek die leser by die inhoud./laat die leser wonder oor die
verganklikheid van die lewe./beklemtoon die gedagte dat daar nie
antwoorde/oplossings vir hierdie kwessies is nie./Die (retoriese) vrae dui daarop
dat die spreker self nuuskierig is./nie die antwoorde op hierdie vrae ken nie./Die
(retoriese) vrae versterk die gedagte van die anonimiteit van die mens./dat mense
nie meer werklik iets van ander mense weet nie. 1
EN
Die herhalende (retoriese) vrae vestig die aandag op die hoeveelheid mense wat
al probeer het om hulle teen sterflikheid te verskans./sosiale kwessies./
menseverhoudings./die anonimiteit van die mens./uniekheid van die mens se
situasie. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
3.4 "ek" 1
EN
Aanvanklik was die spreker slegs 'n waarnemende buitestander, maar nou tree die
spreker op die voorgrond. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
3.5 Oksimoron 1
EN
Ja
Dit/die teenwoordigheid van pyn/lyding/kortstondigheid van die lewe veroorsaak
dat die spreker sy/haar naam in die besoekersboek aanteken./
Dit beïnvloed die spreker dat hy/sy probeer onsterflik wees deur sy/haar naam in
die (figuurlike) besoekersboek te skryf. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
3.6 In reël 9 tot 12 word kruisrym/gekruisde rym aangetref, maar die rymsoort in die
slotkoeplet is paarrym. 1
EN
Dit is funksioneel, want dit versterk/beklemtoon/dui aan dat die kerngedagte van
die gedig in die slotkoeplet voorkom. 1
[10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG
" 'n vigslyer sterf" – Vincent Oliphant
Vraag Antwoord Punt
4.1 'n Waarnemende besoeker/buitestander/geliefde van die vigslyer/iemand wat
teenwoordig is 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
4.2 Metafoor 1
EN
Die beeld is effektief, want die "takelwerk" verwys na die struktuur/liggaam van die
sieke, net soos 'n boot 'n struktuur/takelwerk het wat alles bymekaarhou./
Die woord "afgetakel" versterk/sluit aan by die idee van takelwerk./is
woordspeling. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
4.3 Die a-assonansie versterk die gedagte van die langsame/stadige
aftakelingsproses./dat die situasie somber/donker/uitsigloos is./dat die vigslyer
ly/swaarkry as gevolg van die toenemende aftakeling. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
4.4 Tersine/Terset 1
EN
"bros"/
"dun"/
"brose" 2
Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
4.5 Die eufemisme ("van sag gaan") maak die stemming somber./droewig./
hartseer./emosioneel gelaai. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
4.6 Ja
Die vigslyer probeer self sy lyding verstaan./sin maak uit sy siektetoestand.
Die vigslyer smag egter ook na begrip van die mense/samelewing om hom, in
plaas van veroordeling./verstoting. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punte elk aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
[10]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG
"Lied vir haar uitvaart" – Daniel Hugo
Vraag Antwoord Punt
5.1 "ma" 1
5.2 Die herhalende s-klanke is klanknabootsend van die bootjie op die water./
Dit het 'n strelende/veilige/rustige/sussende atmosfeer tot gevolg./
Vir 'n kind behoort dit gerusstellende teenwoordigheid (van sy ma/versorger) te
beteken./
Dit ondersteun die spreker se ervaring van sy moeder wat op die maat van die
liedjie gewieg het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
EN
Ja
Die woord "soetste" ondersteun die mooi/rustige/kosbare oomblik./
Dit versterk die atmosfeer./hef die rustigheid van die oomblik uit.
1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
5.3 "nou moet ek" 1
5.4 Tevredenheid/behaaglikheid/rustigheid/veiligheid/gekoesterdheid/kalmte 1
EN
Ja
Die eufemisme/verwysing na die ma se dood verander die stemming na
hartseer./weemoed./droefheid.
OF
Nee
Die vaart/kammaland word positief/vertroostend aangebied. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
5.5.1 Metafoor 1
5.5.2 Ja
(In die land van die dood word niemand ouer nie./is daar jonkheid wat nooit vergaan
nie.) 1
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
5.5.3 "verbeel" 1
5.6 Die bootjie van papier sluit by die verganklikheid/nietigheid van die mens se lewe
aan./beskerm jou nie teen die dood nie./Die bootjie van papier sluit aan by
"kammaland"./die gedagte dat dit nie werklik so is nie. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
[10]
TOTAAL AFDELING A: 30
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: ROMAN
Beantwoord EEN vraag.
VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG M/P/J
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN
VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA
DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Ma luister nie na Iris nie, wat Iris ervaar dikwels dat haar Bl. 18: Dit was duidelik dat sy
veroorsaak dat sy grootword ma, veral, nie na haar luister my weer eens nie gehoor het
met die persepsie dat nie. Gevolglik luister sy nie.
niemand na haar luister nie. dikwels ook nie; sy doen haar Bl. 104: "Mense luister nooit
eie ding, soos toe sy by dr. regtig na my nie. Veral nie my
Anders gaan werk. familie nie."
Iris sosialiseer nie werklik Bl. 25: Ek het nooit gelag nie en
nie./verkies om alleen te smiddae laat deur die tuin
wees. geloop en tob oor die sin van
die wêreld en my plek in die
groter bestel. Niemand het eens
opgekyk nie, ...
Ma leef in haar eie droom- Iris volg haar ma se Bl. 13: Dis wat ek bedoel. Sy
wêreld./verloor soms kontak voorbeeld om ook so haar eie het my nie gehoor nie. Ek het
met die buitewêreld en dit lewe te leef./skep daarom haar maar gehelp ...
veroorsaak dat Iris ook so ook haar eie fantasieë. Bl. 34: ... maar haar vertelling
die werklikheid ontvlug. het weggewaai, verlore geraak
in die volgende opmerking.
Haar gedagtes, soos los
drywende wolkies, was klaar
weg, ...
Iris besluit om stories uit te Bl. 19: "Ek het die huis ingeloop
dink./gesels met die Engel. en op my bed gaan lê om die
volgende hoofstuk te skryf ..."
Bl. 194: Die Engel was sommer
saam vir geselskap.
Ma laat toe dat Iris Ma laat Iris toe om haar Bl. 15: "Dis nie kampvuuras
selfstandig/eksperimenteel/ tande met as te borsel. waarmee sy daar borsel nie."
individualisties grootword.
Ma dwing Iris om haar eie Bl. 18: "Nee, my ding, waarom
probleme op te los./wil haar sou ons dit doen? Riekie is 'n
nie keer om Riekie tydens die gawe seun."
eksamen te sien nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Ma ondersteun haar toe sy besluit Bl. 41: "Haai, darling," het
om by dr. Anders te gaan werk. Ma gesê. "Dis 'n
uitstekende idee. Dan is jy
nog naby ons."
Ma keur Iris se verhouding met Bl. 51: Sy het oor haar
Peter goed en sê hy sal mooi leesbril na my geloer. " 'n
babas maak. Mooi man. Hy sal pragtige
babas ..."
Ma moedig Iris aan om haar Alhoewel Iris getwyfel het, besluit Bl. 13: Sy was nie die soort
eie besluite te neem./haar sy tog om haar eie ding te mens wat by die volgende
nie deur ander mense se doen./gaan kuier vir Peter oorsee. halte sou gaan sit en wag ...
sienswyse te laat intimideer nie.
nie. Bl. 86: "Ek is vyf en twintig
jaar oud," het ek gesê. "Ek
weet wat ek doen ..."
Bl. 87: Ek het haar omhels
en my laaste goed ...
Ma se onkonvensionele Ma konfronteer die dief in die Bl. 94: "Ons is die rassiste,"
manier van optrede/naïwiteit sitkamer sonder om bang te wees het ek behulpsaam
is ook by Iris te bespeur. en net so is Iris goedgelowig in genoem.
New York en praat met Dié keer het hy behoorlik
vreemdelinge./val vir die uitgeswenk en stilgehou.
vuurhoutjieman se slenter.
Ma aanvaar die lewe soos Ma gee nie om as Pa plaas toe Bl. 98: ... het ek opgebeur
wat dit na haar toe kom en gaan nie en stel so vir Iris die toe ek deur die vuil venster
Iris ontwikkel stelselmatig voorbeeld dat Iris makliker uitkyk ... dit was soos 'n
ook hierdie lewensuitkyk. selfstandig/sonder Peter in New kraalmuur ... gevoel die vee
York kan funksioneer. is veilig vir die nag.
Iris leer om uiteindelik tevrede met Bl. 220: Dit is nou laatsomer
haar alledaagse, geroetineerde en ek en Johanna sit saam
lewe te wees. op ons kombuisstoeltjies in
die hoek van die skadutuin.
Ma is nie inmengerig nie wat Sy maak haar dogters redelik Bl. 47: Ma ... het
daartoe bydra dat Iris liberaal groot en tob nie oor hul teruggekom met twee
onafhanklik/selfstandig/vry- sedes nie – gaan haal selfs vir handdoeke.
denkend kan optree. hulle swemhanddoeke. Bl. 50: "My ma loop nie en
tob oor ons sedes nie."
Ma leer Iris om nie Ma aanvaar Claude en Johanna Bl. 103: "Wat is jou naam?"
bevooroordeeld as gevolg as deel van die huisgesin en het ek gevra omdat ek
van rasseverskille en af- daarom ontstaan daar 'n gevoel het 'n mens kan nie
koms teenoor mense te gemaklike verhouding tussen Iris jou lewensfilosofie sit en
wees nie. en Billy in Amerika terwyl sy vir verduidelik aan iemand wie
Peter wag. se naam jy nie eers ken
nie."
Bl. 107: "Ek weet nie
hoekom nie," het hy gesê,
"maar ek het die gevoel dat
ons mekaar weer sal sien."
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Ma gaan bly tog by haar man Daaruit leer Iris dat sy ook vir Bl. 217: "Jy moet sterk
op die plaas en stel so aan Peter moet ondersteun toe hy 'n wees, darling," het Ma
Iris die voorbeeld van hoe 'n ongeluk met sy oë het. gesê.
vrou haar man moet
ondersteun.
Pa
Pa is 'n niekommunikatiewe Iris word van jongs af geleer dat Bl. 20: "Stil, Iris," het Pa
karakter wat verder Iris se haar mening nie belangrik is nie kwaad gesê. "Jou susters
siening dat sy onbelangrik en dit het haar gefrusteer en in veroorsaak meer as
is, versterk. haarself laat twyfel. genoeg moeilikheid. Aan
jou stuiwer het ons nie nou
'n behoefte nie."
Bl. 34: Dit was altyd
dieselfde ou storie ... Ek
was te jonk.
Bl. 104: "Mense luister
nooit regtig na my nie.
Veral nie my familie nie."
Iris kan haar verhouding met Bl. 79: "Ek is nog nie
Frederik ook nie verder voer nie, gereed hiervoor nie," het
want sy kan nie verduidelik hoe sy ek preuts gesê.
voel nie.
Sy kommunikeer in New York Bl. 131: Voor ek iets kon sê
nooit die modelkontrak behoorlik en sonder dat ek regtig
met Joe nie. geweet het waarvan sy
praat, het Joe geknik.
Ma en Pa
Die gebrekkige kommu- Pa kondig sommer net aan dat hy Bl. 73: Nou het hy ons kort
nikasie/wanverhouding gaan boer sonder dat Ma daarvan en kragtig vertel dat hy sy
tussen Ma en Pa versterk Iris weet en net so is daar 'n gebrek vennote uitgekoop het en
se voorneme om nie eendag aan kommunikasie tussen Peter van plan was om met
te trou nie. en Iris. beeste te boer.
Bl. 39: Toe ek ná die
partytjie ... het ek my
verwonder dat ek my
maagdelikheid so vinnig ...
aan Peter afgegee het.
Iris wil nie trou nie, aangesien sy Bl. 82: Ek wou nie aan tafel
bang is sy raak vasgevang in sit, oorkant 'n mens wat nie
dieselfde gebrekkige kommuni- meer na my luister nie.
kasie as haar ouers.
Johanna
Sy neem die huishouding/ Alhoewel Iris aanvanklik skrik- Bl. 158: Ek het hulle
versorging van die kinders kerig vir Denise en Junior is, toegemaak en op die
by Ma oor en dit word Iris se verbeter hulle verhouding. voorkop gesoen en besef
enigste verwysing na hoe 'n dat ek dit nogal geniet het
ma-figuur moet optree. om huis-huis te speel met
twee regte kinders.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Johanna kommunikeer Iris leer om, soos Johanna, reguit Bl. 87: Johanna was meer
maklik met mense (omdat sy met mense te kommunikeer. uitgesproke.
so reguit praat) en speel 'n
belangrike rol in Iris se Iris gesels spontaner met Bl. 92: "As jy wil, sal ek
kommunikatiewe ontwik- vreemdelinge bv. Billy, Joe, die foto's van jou neem," het hy
keling. vuurhoutjieman, die vrou van aangebied.
Tequcigalpa/Honduras. Bl. 111: Ek het net 'n
oomblik geweifel. "Hondu-
ras." Haar hele gesig het
verander. Waar sy
vantevore gespanne en
haastig gelyk het, ... het sy
oopgeblom.
Johanna maak Iris groot Sy leer vir Iris dat sy omgee en Bl. 87: Dae lank al het sy
soos haar eie kind en gee so haar lief het. deur die huis getrippel,
aan Iris 'n gevoel van droef en ineengedoke, haar
geborgenheid./'n gewone sofistikasie weg.
waardesisteem. "Nou's al drie my kinders
weg," ..."Al my favourites
foeter oor die see."
Dit gee vir Iris 'n mate van Bl. 87: "Ag Iris," het sy
sekuriteit. gesug. "Jy blom elke dag vir
ons."
Bl. 87: Ek het haar omhels
...
Iris beskou Johanna as haar Bl. 150: Ek het self twee
ander ma. ma's gehad as ... Johanna
bytel ...
Johanna dra haar natuurlike Iris kan ten spyte van 'n Bl. 152: Johanna het gelag
blymoedigheid en opge- moeilike en neerdrukkende soos 'n heks ...
ruimdheid aan Iris oor wat tyd in New York steeds die .
Iris help om in New York reg tyd sonder Peter geniet.
te kom.
Johanna se sin vir humor Sy gee humoristiese raad toe Iris Bl. 196: "Maar jy beter
leer vir Iris om moeilike vir Peter se ouers op die plaas hulle gaan deurkyk.
situasies makliker te gaan kuier. Families steek hulle
hanteer. swakhede weg. Kyk uit vir
horrelvoete en skeel oë."
Johanna onderskraag Iris Johanna moedig haar aan om 'n Bl. 39: "Dan's dit hoog tyd
ook emosioneel./waarsku kêrel te kry. jy kry 'n ander een."
Iris met betrekking tot
lewen-situasies wat agterna Sy hou vol om Iris te vermaan en Bl. 114: Sy het my gemaan
vir Iris laat besef dat raad te gee. Sy herinner Iris om warm aan te trek ... sy
Johanna reg was. byvoorbeeld daaraan dat sy sal het ook die hoop
moet begin roer om 'n man te kry, uitgespreek dat ek my hare
want sy word oud. sal laat kap ... die brief
geëindig met die
vermaning dat ek versigtig
moet wees, nie met
vreemde mense moet
praat nie ...
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Sy waarsku Iris oor haar Bl. 87: "Jy't die man 'n jaar
voorgenome kuier by Peter in laas gesien ... dit gaan
Amerika. neuk."
Johanna leer Iris om op haar Johanna lyk deftiger. Sy is Bl. 37: "Jy sal iets moet
voorkoms te let. krities teenoor Iris wanneer doen met darie hare," het
sy uitgaan en vermaan haar sy krities gesê.
om haar hare te versorg.
Sy laat ruimte vir Iris se Sy bly aan die einde by Iris Bl. 220: Dit is nou
verbeeldingswêreld, wat en Peter op die erf en wag laatsomer en ek en
aanvanklik vir Iris motiveer saam met Iris (soos haar ma Johanna sit saam op ons
om in 'n fantasiewêreld te vroeër) op die verskyning van kombuisstoeltjies in die
leef, maar haar later help om die kwart-voor-sewe-Ielie. hoek van die skadutuin.
die werklikheid te aanvaar. Dis halfsewe en ons hou
die lelie dop.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
7.1 Die fotograaf/Joe neem haar na Central Park om foto's te neem./Sy is moeg vir
Joe./sien vir Billy./besluit om vir Billy te gaan hallo sê./by Billy aan te sluit. 1
7.2 Ja
Billy is die eerste persoon in Amerika wat sy ontmoet het./bereid was om na haar te
luister./
Iris beskou Billy as 'n bekende./
Sy deel in elk geval haar ervarings/sienswyse met almal wat bereid is om te
luister./Sy het al in die taxi met hom gepraat oor haar lewe. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
7.3 In New York leer Iris (in haar gesprek met Billy) dat sy enige plek kan blom./nie almal
gaan blom nie./
In New York ontwikkel Iris 'n gevoel van eiewaarde (as sy na haar ontmoeting met
Joe ervaar dat mense in haar belangstel./haar menswaardig/interessant vind)./
In New York leer Iris dat sy deur vreemdelinge (soos die vuurhoutjieman) uitgebuit
kan word./ nie alle mense moet vertrou nie./versigtig moet wees vir vreemdelinge./
In New York besef Iris drome kan waar word/haar blomoomblik kan 'n werklikheid
word (as 'n modelkontrak vir haar aangebied word)./
In New York leer sy keuses maak (tussen die modelkontrak en Peter/Vermont). 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
7.4 "Dis alles goed en wel dat jy wil blom, maar gestel die man spit jou uit?"/
"Nie alle bolle kom tot bloei nie." 1
EN
Iris leer geduld./om geduldig te wees./om te wag om te blom./
Iris leer dat alle bolle op hulle eie tyd blom. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
7.5 Naïwiteit/impulsiwiteit/spontaneïteit 1
EN
Iris vertrou die vreemde taxibestuurder (Billy)./fotograaf (Joe)./vuurhoutjieman./vrou
van Honduras.
Iris vertrou 'n vreemdeling om van haar foto's te neem./stewels te koop./geld te
wissel./
Iris nooi Joe na haar kamer toe (en verstaan nie dat Peter 'n probleem daarmee het
nie)./
Iris glo die vuurhoutjieman se stories./word ingeloop om sy rekening te betaal. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat bied TWEE voorbeelde wat die karaktereienskap bewys aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
7.6 Ja
Ma het Iris geleer om vrydenkend te wees./te waag./
Ma laat Iris toe om haar eie probleme op te los./
Ma leer Iris om haar nie deur ander te laat intimideer nie./laat Iris toe om haar eie
dinge te doen./
Johanna leer Iris van kleins af om dinge vir haarself te doen soos hare vleg./bed
opmaak ens.). /
Johanna vermaan haar./gee haar raad oor wat die regte manier van optrede is.
OF
Nee
Ma luister nie na Iris nie./gee nie aan haar 'n gevoel van eiewaarde nie.
Ma leer Iris nie sosiale vaardighede nie./
Johanna waarsku Iris oor haar voorgenome kuier by Peter./wil haar teen haar eie
besluite/totale onafhanklikheid beskerm. 3
Die kandidaat bied DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat moet na Ma en Johanna in die antwoord verwys.
7.7 Iris fantaseer nie meer oor Greta nie./
Iris sê dat Peter se werklikheid beter as die fantasie oor Greta is. 1
7.8 Eerstepersoonsverteller/Ek-verteller/Iris 1
EN
Ja
Dit maak die teks geloofwaardig./Die leser kan Iris se denke verstaan. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
7.9.1 Peter meng in met haar ideale beeld van Eduard, want Peter oorheers nou haar
gedagtes./werklikheid./
Iris beplan om nie te trou nie, maar nou begin sy drome droom oor Peter (en
kinders)./
Iris dink dat sy haar blomoomblik bereik, maar Peter dring daarop aan dat sy moet
kies tussen hom/Vermont en die modelkontrak. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
7.9.2 Die Engel moet haar raad gee oor haar besluit om saam met Peter Vermont toe te
gaan./
Die Engel moet haar help om konflikte oor die huwelik/huweliksmaats (Frederik of
Peter) op te los./
Iris vra selfs na haar troue vir die Engel of sy die regte ding gedoen het om te trou./
Hy moet haar help oor die kwessie van haar blomtyd. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
7.10 Die Engel sê Iris roep hom op./maak hom een van haar fantasieë. 1
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
7.11 Die Engel (se hand) 1
EN
Iris is ontevrede dat die Engel Bettie toegelaat het om gif te drink (nadat sy hom so
mooi gevra het om die gifbottel op te pas)./
Die Engel versteur haar en Peter se romantiese oomblik./
Iris is ontevrede dat hy haar nie beskerm het toe sy haar enkel gebreek het nie./
Iris voel dat die Engel haar verkeerde raad gegee het om Peter Vermont toe te volg./
Die Engel wil nie Iris se toekoms vir haar voorspel nie. 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
7.12 In reëls 10 tot 13 van TEKS A noem Billy dat die roman se tema, met ander woorde
die blomoomblik, nie vir almal beskore is nie./nodig is om gelukkig te wees nie. 1
EN
In reël 7 en 8 van TEKS B word Peter Iris se blomoomblik./die een by wie sy haar
geluk vind./die tema van die roman. 1
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN
DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite. Karaktervoorletter + i
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA
DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Baas se oupagrootjie is Baas word groot met al die Bl. 10: Wanneer hy naweke saam
die eerste persoon in die stories oor Barotseland en die met sy pa, oom Baas, nefie Baas,
roman wat malaria avonture wat die oupagrootjie oupa Baas en Ngwako gaan jag,
opdoen wanneer hy, beleef het./Baas droom van voel hy dikwels dat hy met elke
koorsbeneweld, na Suid- kleins af om op die spore van sy tree in die spoor van sy
Afrika teruggaan. Baas se oupagrootjie terug te loop. Baas oupagrootjie trap.
obsessie met dié oupa- gaan uiteindelik terug Manaka Bl. 11: ... wat hom voorsien van
grootjie laat hom besluit toe na sy ouers se dood. leesstof oor Suid-Afrika se
om in sy voetspore te noordelike buurlande, veral
volg./sy droom na te jaag. Zambië ...
Bl. 15: Met 'n tas vol kaarte van
die staatsdrukker in Pretoria, vat
Baas die volgende oggend die
pad. By die basiskamp in
Botswana, ...
Manuel se dogtertjie is die Baas reageer aanvanklik onwillig Bl. 28: "Ek is nie 'n dokter nie,"
eerste een in Botswana teenoor Manuel en wil nie help beduie Baas so goed hy kan. "Ek
wat malaria kry/vir wie toe Manuel vir hom om hulp vra dra nie 'n voorraad van die goed
Baas sy malariapille gee – nie, aangesien hy net genoeg nie." Hy het net genoeg mala-
so begin Baas se (onwil- malariapille vir homself het. Dan riamedisyne vir homself gebring.
lige) betrokkenheid by die laat hy hom ompraat en Manuel Bl. 29: Hy lig die hygende kind se
mense van die gemeen- se dogtertjie word die eerste kop, druk vier pille in haar mond
skap wat groei tot 'n persoon vir wie hy sy volle dosis en sorg dat sy dit afsluk ...
uiteindelike aanvaarding chlorokienpille gee.
van sy roeping.
Dit het 'n verdere gevolg dat Bl. 31: "Dit moet 'n regte huis
Baas na hierdie ervaring op 'n wees, al is dit een van gras en
gereelde basis vir Manuel en sy palmtakke en 'n paar boontjie-
gesin kos neem./drome saam stoele op die werf ..."
met hulle droom van 'n Bl. 35: Vir Manuel en sy gesin
toergidsbesigheid waar ryk koop hy pakke mieliemeel en
toeriste in gewone mense se suiker. By die hospitaal kry hy 'n
huise bly./betrokke raak by ander groot voorraad chlorokien ...
mense.
Dit is ook die begin van Baas se Bl. 29: Baas weet hy gaan hom
betrokkenheid by die mense van laat saamsleep.
Barotseland deurdat hy vir die Bl. 62: "Daar was 'n vrou wat pille
mense van Manaka ook later van kom soek het. Sy is met 'n slee
kos en chlorokienpille voorsien. ingebring. Baie mense kom
Manaka toe as hulle siek ... is."
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Grace kry malaria. Baas Dit lei daartoe dat Baas vir Grace Bl. 42: Toe sy baie siek was, het
se hulp (met pille) red soos 'n skaduwee erf, want Grace haar ouma Essie vir hom kom vra
haar lewe wat die indruk voel sy het haar lewe aan Baas te om te help.
skep dat Baas na danke. Sy maak dit haar missie om Bl. 94: "Ek wil jou help. Jy het my
Manaka gestuur is./'n te vergoed deur sy lewe vir hom lewe gered."
Christen is./'n versorger makliker te maak.
is – presies die rol wat
hy later op Manaka Dit word Baas se eerste kennis- Bl. 43: "... want sy weet die tyd
aanvaar. making met die sienswyse dat hy het gekom dat iemand gestuur
deur die Here Manaka toe geroep word om die mense van Manaka
is – en dat hy 'n Christen is, iets te help ... Sy is ook die een wat
wat hy heftig ontken. gesê het sy weet meneer Baas is
'n Christen ... My ouma Essie was
reg," sê sy. "Want jy het haar
weggejaag, maar agterna het jy
tog die malariapille gebring."
Baas se tweestryd om slegs sy Bl. 63: "Hoekom het ek nie pille
boot te bou/op sy eie te leef gehad toe ék malaria gekry het
teenoor die eise van die mense nie? Maak dit vir julle saak dat ek
van Manaka spruit uit sy hulp aan ook 'n lewe het om te leef? Dink jy
Grace, wat begin om soos sy ek het Barotseland toe gekom om
gewete vir hom op te tree. verantwoordelik te voel vir almal
se skete en kwale en honger-
snood?"
Bl. 93: "Ek wil ook nie weet van
werksoekers en siek mense en
honger mense en weeskinders en
kruppel vrouens en sterwendes
wat met 'n slee na my toe
aangery word nie." "Miskien staan
jy nou hier in die reën met die
verkeerde mens en raas. Dit is nie
ek wat jou die oë gegee het
waarmee jy al hierdie dinge sien
nie."
Wanneer Baas self Omdat hy haar lewe gered het, is Bl. 48: "Jy moet jou nie oor die
malaria kry/feitlik sterf Grace die een wat hom verpleeg honde bekommer nie," sê sy. "Ek
as gevolg van malaria, wanneer hy ernstig siek is aan het vir hulle kos gestuur. Daar
tree Grace op as sy malaria. Sy is ook die een wat sy was nog geld ... Daar is vir jou
versorger/gespreksge- honde versorg. Sy reël dat Kebbey Coke by jou skouer. Ek sal dit vir
noot; hy besef toene- hom hospitaal toe neem. Sy hulp jou oopmaak as jy dit miskien wil
mend dat hy nie langer aan haar lei dus daartoe dat hyself drink."
alleen wil bly leef nie, ook hulp ontvang toe hy siek word Bl. 60: Grace moet Baas help om
maar dat hy iemand en ook uiteindelik gesond word. tussen die tou mense deur te kom
anders/'n maat in sy wat vir hulle medisyne wag ...
lewe nodig het. Bl. 61: Sy dra die kartondoos
waarin die patrone en skroewe
gepak is, op haar kop. Hy probeer
haar help om dit af te tel, maar hy
is te swak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
In die tyd dat hy by die hospitaal is, Bl. 49: "Daar is 'n man wat elke
vertel Grace vir Baas van Whitey. Hy week met sy groot lorrie inkom
speel 'n groot rol in Baas se ... Sy naam is meneer Whitey ...
ontwikkeling/help hom om die Ek is seker ons sal saam met
familiekwaal, dat hy nie anders kan as hom kan ry wanneer meneer
om ander te help nie, te verstaan. Baas gesond is."
Bl. 178: "Ek help mense omdat
ek daarvan hou om hulle te
help, nie omdat ek iets terug
verwag nie. Dis 'n familie-
kwaal."
Omdat Baas so swak is as gevolg Bl. 105: Grace en ouma Essie
van die malaria, moet hy kom met die voetpaadjie van
noodgedwonge Grace en ouma Mubuyu af aan met 'n kind by
Essie se versorging en hulp aanvaar. hulle. Aan ouma Essie se hand
hang 'n hoenderhen onderstebo.
Bl. 105: "Ek wou vir julle 'n bok
laat slag maar hy is gesteel," sê
sy. "Nou moet jy maar die
hoender vat. Dit is om kos te gee
vir die baie mense wat die Here
na jou toe gestuur het." Baas vat
die hoender.
Grace herinner Baas gereeld in haar Bl. 99: "Miskien sal dit die beste
gesprekke daaraan dat hy Manaka wees om respek te wys vir elke
toe gestuur is. Sy leer hom van hulle mens wat jy langs die pad kry ..."
stamgebruike. Sy wys hom daarop Bl. 204: Op die werf is daar al 'n
dat hy 'n verantwoordelikheid paar hoenders. Grace het hulle vir
teenoor die mense van Manaka het. wildsvleis geruil. Die mieliehok
Baas raak stelselmatig aan die wat sy gebou het, word voller.
gedagte gewoond. Haar stampblok staan nou by
Manaka. Elke week stamp sy 'n
seroet vol meel uit die ruilmielies.
Bl. 207: Grace maak 'n lys van die
medisyne wat nodig is vir die siek
mense wat na die sendingstasie
toe kom vir hulp.
Omdat Baas malaria opgedoen het Bl. 74: "Ons moet beskutting hê.
en hospitaal toe is, neem die Ons moet 'n slaapplek hê. Geen
sendelinge sy woonplek in sy Christenmens sal 'n ander
afwesigheid oor./Baas is genood- verkwalik as jy onder sulke
saak om, wanneer hy opdaag, met omstandighede sy hut gebruik
hulle opgeskeep te bly. nie."
Bl. 82: "Wat soek julle in my
kamp?" vra Baas.
Bl. 113: "Dis iets waaroor ek ook
sterk voel, dominee. Ek hou ook
nie daarvan om in 'n blik gedruk
te word nie. Daar word van
hierdie janrap verwag om te
besluit of ek jou in my huis wil hê
..."
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Baas raak bewus daarvan dat hy 'n Bl. 146: Fires het ook rooibruin
vrou in sy lewe soek. hare gehad ... Eintlik was Fires se
hare meer rooi as bruin. En sy het
baie sproete gehad. Nanna het
net 'n paar sproete ...
Bl. 212: Maar Grace is nie daar
nie. By die kerk het hy haar ook
nie gesien nie.
As gevolg van Grace en ouma Bl. 202: "Wat maak van 'n mens 'n
Essie se teenwoordigheid en Christen, ouma Essie?"
invloed begin Baas al hoe meer Bl. 207: Sonde is 'n gesindheid, sê
vrae oor Christenskap vra. Nanna ... Christenskap is 'n
gesindheid, sê Griesel ...
Bl. 210: Hoekom het hy nooit
gewonder of hy die Bybel glo, tot
ouma Essie dit vir hom gevra het
nie?
Die siek vrou op die Baas sien dat Grace en ouma Essie Bl. 71: "Nou weer, toe ons my
slee, Ester, sterf aan vir Sitali grootmaak; hy leer ken vir kleinkind Ester begrawe het. Nou
malaria, terwyl Baas in Sitali wat saam met Grace Manaka sit ek met nog 'n weeskind op my
die hospitaal is; die toe kom – en Baas se skaduwee hande. En Sitali is maar agt."
verwysings dat sy dood word, soveel so dat hy selfs Bl. 80: Grace haal 'n skryfboek en
is omdat sy nie gehelp Kleinbaas genoem word. Baas 'n leesboek uit haar drasak. "Dit is
is nie, maak Baas bewus ontdooi al hoe meer teenoor Sitali. vir Sitali, die kind van die vrou wat
van sy rol as versorger./ met die slee ingebring is. Hy is 'n
van die kritieke behoefte slim kind. Dit sal goed wees as hy
aan mediese versorging. 'n kans kry om te leer."
Bl. 105: Die kind is Sitali. Hy knyp
die leesboek en die skryfboek wat
Grace in Ngweze gekoop het
onder sy arm vas.
Bl. 106: Maar toe Baas met die
gereedskapkis onder sy bakkie se
onderstel inkruip, kom Sitali terug
om langs Baas te kom lê.
Meneer Mosko se ma, Baas wonder oor wat van iemand Bl. 189: "Ouma Essie bid nou vir
die ou vrou, sterf aan wat sterf, se siel word./Dit haar siel." Haar oë is bang.
malaria (omdat die veroorsaak 'n reeks gedagtes oor "Asseblief ... Ek het nog nooit
laaste tablette nie help sy eie geestelike pad. iemand gesien sterf nie."
nie) en Baas begin Bl. 194: ... Waar is sy nou? Elke
nadink/wonder oor aller- mens wat doodgaan, laat iemand
hande geloofskwessies./ agter wat wonder wat van sy siel
se konflik oor die vrou geword het ... DV, sê Whitey – as
se siel bring sy eie die Here wil. Sodat elkeen wat in
twyfel oor geloofsake op Hom glo ...
die voorgrond.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Griesel du Pisani kry Griesel se weggaan veroorsaak dat Bl. 211: By die jong worsboompie
malaria en besluit om Baas sy roeping as sendeling laai Griesel 'n tas agter in die
nie weer terug te kom aanvaar./dat Baas besluit om die Datsun. Straaltjies sweet loop oor
Manaka toe nie, wat 'n kerk te herbou. sy wange en in sy kenbaard in.
direkte invloed het op Bl. 226: Baas gee vir hom die
Baas se besluit om sy Bybel. "Vat dit vir jou. Ek het nog
verantwoordelikheid een," sê hy.
teenoor die kerk wat sy Bl. 242: "Nou weet ek nie, Baas ...
oupagrootjie gebou het, Hy is uit die hospitaal ontslaan,
na te kom. maar hy kom nie terug Manaka
toe nie ... Soos ek sê, nou weet ek
nie ... Maar die Here sal voorsien.
Die goed is nou hier ..." Hulle laai
die deure en die vensters en die
sisaltou langs die hoop as by die
kerk af.
Bl. 245: Sy gee koperskroewe
aan. Baas skroef die eerste
bankie se plank op die
stutpaaltjies onder die worsboom
vas.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
9.1 Die nuwe sendelinge het opgedaag./ Die khuta het die boonste deel van Manaka aan
beide Baas en die sendelinge verhuur./
Grace is heeltyd op Manaka omdat sy dink sy skuld Baas iets./want Baas het haar
lewe gered. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
9.2 Die ruimte, in die vorm van die twee bosuile (wat 'n paartjie is)/die seekoeie (wat in 'n
groep is)/die naguiltjie (wat na 'n maat roep), laat Baas besef dat hy alleen is./dat hy 'n
behoefte aan 'n maat het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan.
9.3.1 Baas wou nie sy ma se Bybel saamgeneem het nie,/het gevoel die oupagrootjie se
Bybel is genoeg,/hy wou nie iets van sy ouers saamneem nie, maar Mart het daarop
aangedring. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
9.3.2 Ja
Die titel en die Bybel herinner hom aan/bind hom aan die oupagrootjie. 1
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
9.4 Sy ma het daardie Bybelvers aan hom opgedra./vir hom toegewens. 1
EN
Ja
Na hierdie ontdekking het Baas al hoe meer in die Bybel begin lees./aan hierdie
Bybelvers begin dink./besef dat hy eintlik nog altyd 'n Christen was./was hy spyt dat
hy nooit vir sy ma gevra het wat van 'n mens 'n Christen maak nie.
OF
Nee
Voor hierdie ontdekking het Baas reeds vir ouma Essie/Nanna/Griesel du Pisani oor
Christenskap uitgevra wat daarop dui dat die proses van sy bekering al reeds begin
het./Voor hierdie ontdekking het Baas herhaaldelik teruggedink aan sy kinderjare toe
hy aktief by die kerkie op die plaas betrokke was. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
9.5 Baas se liefde vir sy honde/Die ooreenkoms tussen Baas en sy oupagrootjie ten
opsigte van hulle liefde vir honde. 1
EN
Baas se geld is op, maar hy sal nog steeds vir die honde kos koop./
Baas sal spesiaal gaan jag sodat daar genoeg vleis vir die honde is./
Baas is hewig ontsteld omdat sy honde buite in die reën moet slaap toe die
sendelinge sy blyplek inneem./
Baas ontstel hom toe Kebbey na die klein hondjie skop./
Sy honde ry saam met hom op die pontboot.
Baas vernoem die een hond na sy ma. 2
Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
9.6 Alomteenwoordige/Alwetende verteller 1
EN
Hy kan Baas se gedagtes weergee./weet wat Baas doen./
Die verteller help die leser om Baas se doen en late/gedagtes/emosies beter te
verstaan. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
9.7 Na die sterfte van die ou vrou./Grace se tannie./mnr. Mosko se skoonma. 1
9.8 Sy gee om./is beskermend./is proaktief./bekommerd./versorgend. 1
EN
Grace verpleeg Baas/neem hom na die hospitaal nadat hy malaria opdoen./
Grace versorg Baas se honde./
Grace kook vir Baas kos./
Grace help die sendelinge toe hulle opdaag./
Grace deel (Baas se) malariapille/kos aan siek mense uit. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
9.9.1 Die weddenskap tussen Baas en sy oupagrootjie 1
9.9.2 Uitbuiting (van die persoon wat het/nie het nie) 1
EN
Ja
Baas betaal Johnnie se labolaskuld wat presies dieselfde is as wat die oupagrootjie
aan sy skoonouers geskuld het. 1
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
9.10 Omgee 1
EN
Hy kry die boot./
Hy bring die planke vir die kerkbankies./
Hy verduidelik vir Baas wat die oorsprong van die omgee is waarvoor hy nie kan help
nie./
Hy laat Baas verstaan dat hy 'n verpligting het om die oupagrootjie se werk voort te
sit./
Hy laat Baas verstaan hoe 'n belangrike rol Christenskap in die oupagrootjie se lewe
gespeel het.
Hy gee vir Baas die ontbrekende inligting oor sy oupagrootjie se doen en late in
Barotseland. 3
Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
9.11 Nee
Baas het die boot na sy ma, Grace, vernoem (nie na Tibelelo nie)./
Baas het vir Grace/Tibelelo respekvol behandel (nie as lekseltjie swart roet deur die
draad nie). 1
Die kandidaat bied 'n antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie.
9.12 Hy het vir lank ontken dat hy 'n Christen is, maar besef dat hy nog altyd geglo het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat bied albei dele van die konflik vir EEN punt aan.
EN
Ja
Hy kom tot insig dat hy nog altyd geglo het./dat hy 'n roeping op Manaka het./geroep
is om sy oupagrootjie se werk as sendeling voort te sit. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VATMAAR – AHM Scholtz
VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN
VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite. Li/Ci
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA
DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Oupa Lewies
Dis aan Oupa Lewies te Oupa Lewies/Corporal Lewis het Bl. 21: Chai het glo een nag
danke dat die nederset- met sy army-captain gepraat oor terwyl hy wakker gelê het, die
ting, wat bekend is as die moontlikheid van so 'n plan gekry vir wat die Engelse
Vatmaar, ontstaan - wat nedersetting, omdat hy en Ruth 'n settlement noem.
aan die inwoners bly- nie langer by haar mense wou Bl. 21: ... en hy het gesê hy sal
plek/'n eie identiteit gee. bly nie./Oom Chai het die moont- graag op sy eie saam met Ruth
likheid van so iets met Oupa wou bly ...
Lewies bespreek. Bl. 21: George het weer met sy
army-captain gaan praat.
Bl. 105: Dis hy wat Vatmaar op
papier gesit het.
Oupa Lewies gee vir Ta Oupa Lewies was versiende Bl. 21: Take this brick mould
Vuurmaak 'n baksteen- genoeg om te besef dat mense and start your own business.
vorm waarmee die mense wat hulle op Vatmaar vestig, People will soon need bricks to
van Vatmaar kon leer om huise nodig het./Die besit van 'n build their houses.
stene te maak om so "brick mould" maak dit vir
selfstandig te raak. inwoners moontlik om self hulle
huise te bou.
Oupa Lewies stel die Toe die fondsinsameling begin, Bl. 33: Let me put my blessing
voorbeeld van 'n half- gee Oupa Lewies onmiddellik 'n in the bag – en hy haal 'n
kroon per gesin om 'n erf halfkroon, wat die ander halfkroon uit sy beursie ...
vir die sendingkerk te inspireer om ook soveel te gee. Bl. 33: Ta Vuurmaak het ook 'n
koop wat die mense halfkroon ingesit ...
motiveer om by die projek Bl. 34: Daar het ons dit! Môre
betrokke te raak./hulle eie gaan ek en jy, George, daai erf
kerk te kry. met die klippe vir die mense
koop.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Oupa Lewies tree op as Hy skryf briewe namens Bl. 98: Oupa Lewies is gevra
skakel tussen die dorps- individue aan die dorpsraad om namens Vatmaar se mense
raad en die Vatmaar- en/of lees korrespondensie wat 'n dankbrief vir die dorpsraad te
gemeenskap wat daartoe van die dorpsraad kom. skryf want hulle luister altyd na
bydra dat die dorpsraad 'n witman.
die Vatmaar-projekte tot
voordeel van Vatmaar se
inwoners se omstandig-
hede goedkeur.
Oom Chai
Oom Chai het reeds in die Oom Chai het vir Ta Vuurmaak Bl. 9: Hulle moes my help om
oorlogtyd vatmaar-goed opdrag gegee om die watertenk die sinkplate van die dakke af
bymekaar gemaak en uit- te gaan haal om as 'n huis te te haal en om die beste hout,
gedeel aan diegene wat gebruik. vensters en deure ... potte en
minder as hy het. panne bymekaar te maak.
Bl. 10: Onthou jy die groot
treinwatertenk by een van die
sidings ...
Oom Chai maak dit Chai gee stilletjies vir Ruth, uit 'n Bl. 18: Toe het ek stilletjies met
moontlik dat Ruth in net- baie arm familie, geld dat sy vir een van haar tantes afgespreek
jiese trouklere kan trou./ haar troue netjiese klere kan hê. dat ek vir haar geld sal gee om
verhoog so haar gevoel vir Ruth trouklere te koop ... en
van eiewaarde. gevra om nie vir George te sê
nie.
Dis aan Oom Chai te dan- Oom Chai spreek die behoefte Bl. 25: ... ons in Vatmaar het
ke dat Vatmaar 'n sen- aan 'n sendingkerk uit teenoor rêrigwaar 'n sendingkerk nodig
dingkerk kry wat aan die dominee Louis Pienaar, omdat al want daar is bybies en jong
gemeenskap van Vatmaar die kerke in Du Toitspan Engels kinders wat nie gedoop is nie.
'n gevoel van eiewaarde as kerktaal gebruik./ Bl. 27: Ek het dit net gisteraand
gee./die geleentheid bied Ds. Pienaar hanteer die versoek op die agenda van die kerkraad
om in Afrikaans 'n kerk- met sy kerkraad wat die ou saal gehad en almal het saam-
diens te kan bywoon. vir Vatmaar se mense bewillig. gestem dat julle mense van
Vatmaar ons ou saal kan kry ...
Oom Chai inisieer die sloping Bl. 30: Oom Chai het daarop
van die ou saal deur eers die drie werkspanne van bruikbare
voorwaardes van die moeder- manne ingedeel en aangewys.
gemeente met Vatmaar se
mense te bespreek./is die
toesighouer tydens die sloping
van die saal./sien toe dat al die
boumateriaal van die gesloopte
saal in Vatmaar gebruik word.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Toe die dorpsraad weier Oom Chai roep al die Vatmaar- Bl. 32: Toe vertel Oom Chai
om 'n erf vir 'n kerk te be- inwoners byeen vir 'n breedvoerig wat ... en hoe hulle
willig, gee Oom Chai nie vergadering waar besluit word die brief gekry het.
moed op nie – die erf om die geld in te samel sodat die Bl. 33: Wonnie, sê Oom Chai,
word met ingesamelde erf gekoop kan word. nou het jy gepraat.
geld gekoop en hy leer Bl. 34: Daar het ons dit! Môre
aan die Vatmaar-inwoners gaan ek en jy, George, daai erf
dat hulle self moet werk met die klippe vir die mense
vir wat hulle wil hê. koop.
Oom Chai reël dat die Du Toitspan se dorpsraad het Bl. 97: Ons het in die
kinders in die kerksaal nie voorsiening vir 'n skoolterrein kerkgebou skoolgegaan ... Oom
skoolgaan./dat 'n bekwa- in Vatmaar gemaak nie, maar Chai, onse sendingkerk se
me juffrou vir die kinders Oom Chai, as die leierouderling, ouderling, het gesê die enigste
aangestel word./dat die reël dat die kinders in die betaling wat die gemeente wil
kinders geleerdheid kry. kerksaal skoolgaan./beveel vir hê, is lat die ...
Teacher Elsa by die dorpsraad Bl. 97: ... het Oom Chai haar
aan. aanbeveel.
Oom Chai reël dat die Vatmaar se skool het nie 'n Bl. 100: Hy sê toe vir homself:
skool toerusting het sodat ordentlike swartbord gehad nie vandag gaan ek 'n swartbord
die kinders behoorlik on- en Oom Chai sien toe dat daar 'n iewers afbedel.
derrig kan word. swartbord is en vra by die wit Bl. 100: Binne het hy vir Oom
skool vir stukkies afvalkryt. Chai gesê: take one, they are
all broken, but take the best.
Oom Chai het die beste
swartbord en staander gevat
en 'n klompie afvalstukkies
bordkryt gevra ...
Oom Chai beywer hom vir Op Saterdae moes die kinders, Bl.100: Ons het Saterdae net
die uitbouing van die taal in opdrag van Oom Chai, skool skool toe gegaan om die Onse
van die Vatmaar-mense, toe gaan net om die Onse Vader Vader op te sê want, het Oom
naamlik Afrikaans./die in Afrikaans te leer. Chai gesê, dis in onse
behoud van hulle kultuur. moedertaal.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
11.1 Reverend Cobb wou (oom Hendruk se diamant in die hande kry sodat hy) die
diamant self skelm gaan verkoop. 1
11.2.1 Hy was eerlik./wou die diamant eerlik verkoop./is deur die Reverend mislei. 1
11.2.2 Hy het gedink die waarheid sou hom bevry, maar dit het hom in die tronk laat
beland. 1
Die kandidaat bied albei kant van die ironie vir EEN punt aan.
11.2.3 Onregverdige lyding 1
11.3 Armoede in Vatmaar veroorsaak dat selfs die Reverend steel./die diamant van
oom Hendruk wil steel./oom Hendruk se fiets en klere na sy vonnisoplegging
steel. 1
EN
Armoede laat die Vatmaar-gemeenskap glo dat dit reg is dat hulle net kan
vat./
Armoede laat die Vatmaar-gemeenskap teen Oom Hendruk draai, omdat hy
moontlik ryk kan word as hy die diamant verkoop./omdat hy op 'n eerlike
manier probeer om die diamant te verkoop. 1
Die kandidaat moet na Reverend Cobb en die Vatmaar-gemeenskap verwys.
11.4.1 Nuuskierigheid/
Gierigheid/
Veroordeling/
Valsheid/
Afguns 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
11.4.2 Tant Wonnie /
Kenneth/Kenny Kleinhans/
Ma Khumalo/
Ta Vuurmaak/
Sus Bet /
Suzan/
Kaaitjie/
Wingrove 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
11.5 Nee
Hy was eerlik./
Daar was geen regverdige verhoor nie./
Daar is teen hom gediskrimineer (as gevolg van kleur). 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
11.6 Eerwaarde Cobb het Oom Hendruk se pak klere laat verstel en gedra.
Eerwaarde Cobb het Oom Hendruk se horlosie gedra.
Eerwaarde Cobb het Oom Hendruk se fiets gebruik. 3
Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan.
11.7 Een van Vatmaar se inwoners 1
EN
Die verteller verhoog die geloofwaardigheid. 1
11.8 Ma Khumalo 1
11.9.1 Hy mag nie steel nie. 1
Hy mag nie lieg nie. 1
11.9.2 Nee
In Vatmaar mag jy vat/"steel" wat jy kan kry./gebruik./
In Vatmaar is daar baie gelieg. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie.
11.10 Terwyl Norman geleef het, het tant Wonnie gedink sy het nie 'n man nodig nie,
maar na sy dood besef sy dat sy hom liefgehad het./het sy haar oë
uitgehuil./was sy spyt dat sy nie vroeër besef het sy het hom liefgehad nie. 1
Die kandidaat bied albei dele van die konflik vir EEN punt aan.
EN
Ja/Nee
Hy is dood. 1
11.11 Liefde sonder grense 1
11.12 Nee
Daar was ook diegene soos Ma Khumalo (TEKS F) met 'n omgeehart./wat
mense nie veroordeel het nie./gehelp het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord wat na albei tekste verwys vir EEN
punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 12: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN
VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL: P/M/J
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA
DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Pa
Pa se swak verhouding/ Pa sê nooit hoe hy voel oor Greg Bl. 52: ''Jou pa,'' sê sy sag na 'n
kommunikasie met Greg nie; gevolglik voel Greg sy pa ruk stilte. ''Hy is nie regtig so
veroorsaak dat Greg nie gee nie vir hom om nie. hard nie. Hy is lief vir jou."
met hom wil assosieer Bl. 206: Dis nogal ironies – hy
nie. bestuur die groot kommuni-
kasiemaatskappy, maar hy kan
nie eers behoorlik met sy seun
kommunikeer nie.
Greg besef hy wil nie soos sy pa Bl. 52: ''Daardie plek ... herinner
wees/lyk nie. my te veel aan my pa se
studeerkamer.''
Bl. 55: Vrek, dit lyk byna soos
my pa s'n.
Bl. 73: En as hy reg is, gaan my
toekoms ook soos my pa s'n lyk?
Sy pa stel nie werklik in hom/sy Bl.106: "Pa, laat ek verduidelik. "
probleme belang nie; gevolglik Dit help nie, hy luister nie, gaan
kan Greg nie met hom kommuni- net aan. My pa groet nie toe hy
keer nie. die selfoon dooddruk nie.
Omdat sy pa ontoeganklik is, Bl. 185: ''Ma moenie vir Pa vertel
voel Greg hy kan nie sy pa nader nie, asseblief. Nie nou nie.''
met sy probleme nie. Bl. 165: Daar is 'n ongemak-
likheid in ons gesprek wat my
laat wens my pa wil groet en
neersit, maar hy doen dit nie.
Bl. 165: "Ek moet nou gaan, die
ouens wag vir my dat ons kan
gaan oefen. Bye, Pa." Weer 'n
leuen.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Greg se pa is onbelangstellend, Bl. 165: My pa het ook nie eens
wat veroorsaak dat Greg voel hy gevra na Eckard ... nie. Hy gee
word nie as iemand belangrik seker ook nie om nie. Dis nie
geag nie. iets wat hy in rand en sent kan
omreken ... nie.
Bl. 206: ''Mettertyd begin my pa
vrae vra, en ek antwoord. Pa
luister, maar dit lyk kort-kort of sy
aandag dwaal. Daaraan is ek al
gewoond. Hy kan by jou sit,
maar sy kop is altyd by sy werk
... maar hy kan nie eens
behoorlik met sy seun
kommunikeer nie.''
Indien Pa Greg fisies aanraak, Bl. 205: ''Dan trek hy my nader
voel Greg ongemaklik daarmee. en druk my. Ek voel ongemaklik.
Dit is nie iets wat hy gewoonlik
doen nie.''
Pa is altyd besig met werksake./ Bl. 219: ''Skielik wonder ek of my
staan nie tyd af om na Greg/sy pa al sy sakebelange laat staan
probleme te luister nie. het om my onthalwe en of hy
gekom het om vir Dok te help?''
Pa is hardvogtig/emosie- Pa verbied hom om te huil oor Bl. 66: Ek het nie gehuil toe John
loos teenoor Greg wat John se dood en dit veroorsaak dood is nie.
veroorsaak dat daar nie 'n 'n emosionele knak by Greg. ''Jy sal nie!'' het my pa beveel, sy
goeie pa-seun-verhou- hele houding afgetrokke asof dit
ding tussen hulle bestaan iemand anders se kind was wat
nie. dood is.
Pa is nie tevrede met Greg voel niks wat hy doen, sal Bl. 207: Moet ek sy liefde en
enige iets wat Greg doen goed genoeg wees vir sy pa aanvaarding koop met my
nie./beledig hom – wat nie./twyfel aan sy eie vermoëns. prestasies? Sal ek John se
veroorsaak dat Greg skoene kan volstaan?'
toenemend aan homself
twyfel./begin rebelleer./ Sy pa se snydende opmerkings Bl. 106: "... ek is teleurgesteld in
voel dat hy nooit goed teenoor Greg laat hom teen sy jou, Greg." "Dan is ek ten minste
genoeg gaan wees nie. pa in opstand kom. nie die eerste kind wat jou
teleurstel nie, Pa!"
Greg ontwikkel 'n minderwaar- Bl. 107: ''Wat moet ek doen om
digheidsgevoel. hom gelukkig te maak? Wíl ek
hom nog gelukkig maak? Was
daardie ou wat my gister 'n loser
genoem het, reg?''
Sy pa gun hom nie die ge- Bl. 106: ''Jy's 'n ondankbare klein
leentheid om sy kant van die snotkop.''
saak te stel nie. Bl. 106: ''Pa, laat ek verduidelik.''
Dit help nie, hy luister nie, gaan
net aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Pa dra al sy verwagtinge van Bl. 174: ''My pa wou te veel van
John oor op Greg./Greg moet hom hê. Hierdie oorweldigende
nou soos John aan sy pa se ver- verwagtinge om te presteer in
wagting voldoen. alles wat hy doen.''
Bl. 174: " ... Toe John dood is,
was dit asof ek kon sien hoe my
pa se oë na my draai en sê: 'En
nou's dit jou beurt, boetie!' "
Omdat Pa nooit met enige iets Bl. 98: ''My binnekant krimp som-
tevrede is nie, is Greg bang vir mer ineen. Ek weet my pa sou
sy pa. nie hiermee tevrede wees nie.''
Die familiedruk maak Greg op- Bl. 47: Terug op Heilige Grond,
standig teenoor Lawson Kollege. dink ek ...
Pa manipuleer/beheer Pa stel baie hoë eise aan Greg Bl. 48: ''Ek het beter verwag van
Greg om soos hy te wees sodat Greg nie die geleentheid jou!'' praat hy met my of ek een
wat Greg laat voel dat hy gegun word om sy kindwees te van Turret se direkteure is.
slegs 'n pion is. geniet nie. ''Ruggraat! Kry een!''
Sy pa verwag van hom om sy Bl. 106: ''Ek verwag uitstekende
skouperd te wees met wie hy resultate vir jou teen die einde
kan spog en Greg kan nie van die matriekjaar. Ek sal met
daaraan voldoen nie. niks minder as dit tevrede wees
nie, hoor jy vir my, Greg?''
Aangesien John nou dood is, Bl. 99: ''Ek wonder skielik wat
word Greg John se plaasver- John sou geswot het. Sou my pa
vanger. hom steeds in 'n rigting gedruk
het waar hy nie wou wees nie?''
Bl. 174: " ... Toe John dood is,
was dit asof ek kon sien hoe my
pa se oë na my draai en sê: 'En
nou's dit jou beurt, boetie!' "
Pa koester te hoë verwag- Greg se pa het klaar besluit dat Bl. 99: ''Miskien moet ek oorsee
tinge van Greg wat Greg hy na skool in 'n goeie rigting gaan. Net vir 'n jaar of twee.
laat wonder of hy ooit moet gaan studeer, terwyl Greg Maar ek sien al hoe sit dit my pa
goed genoeg gaan wees. sou verkies om sy eie besluit te se stress levels in die rooi.''
neem. ''Jou pa kan nie vir jou besluit
nie,'' sê Eckardt. ''Jy ken
obviously nie my pa nie.''
Greg verkies om net 'n gemid- Bl. 174: ''As ek kon kies, sou ek
delde kind te wees. my van verander van Owen na ...
ag, sommer Van der Merwe ...
Ek sou tevrede wees met 'n
gemiddelde skool in 'n
gemiddelde woonbuurt met
gemiddelde skoolpunte.''
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Sy pa verwag hy moet in sy Bl. 70: "Clones, hè, almal van
beroepsvoetspore volg en daar- ons – clones van ons pa's ...
om voel Greg soos 'n kloon van Hulle breinspoel ons sodat ons
sy pa. mooi kan glimlag, die regte dinge
doen en sê." "En in pappa se
voetspore kan volg," voltooi ek
die sin.
Bl. 125: My trots vir eers in my
sak gedruk. 'n Clone geword.
Sy pa koop Greg se posisie as Bl. 58: "Julle was almal blote
hoofseun, maar dit plaas Greg in saketransaksies, was julle nie?"
'n slegte lig, want Greg is nie "Plank, moet jy my nou so crap
noodwendig 'n goeie leier nie./ laat voel, hè?"
word uitgelewer aan kritiek van
sy vriende.
Omdat sy pa sulke hoë ver- Bl. 99: En drie dae later pluk ek
wagtinge koester, is Greg bang vir die heel eerste keer ... 'n wis-
om sy pa teleur te stel./vervals kundetoets.
Greg sy eerste kwartaal se Bl. 178: Ek kon dit wegsteek vir
rapport./is die eerste wiskunde- my pa met 'n vervalste April-
toets wat hy druip, 'n frustrasie. rapport.
Ma
Ma tree as buffer tussen Greg ervaar sy pa se liefde Bl. 98: ''Jou pa slaap die
Greg en sy pa op wat juis tweedehands, want Ma sê dat afgelope tyd sleg. Dis die werk.
nie die verhouding tussen Pa vir hom lief is./versterk die Dit maak hom buierig. Ek bly
pa en seun verbeter nie. idee dat hy nie teen sy pa moet maar uit sy pad.''
opstaan nie.
As Greg probleme ondervind, is Bl. 185: ''Ma moenie vir Pa vertel
hy bang om sy pa daaroor in te nie, asseblief. Nie nou nie.''
lig./vertrou hy eerder sy ma.
Ma se bekommernis dat Ma oorlaai Greg met geld/sy gee Bl. 52: "Jy sal nie ook, soos John
Greg ook homself iets sal hom ekstra geld, sodat hy nie ... "
aandoen, blyk uit haar ook selfmoord pleeg nie, maar Bl. 206: "Het jy geld by jou,
optrede teenoor Greg – Greg ervaar dat sy hom probeer Greg?" vra my ma ná 'n ruk toe
en versterk Greg se "omkoop". ek net bly staan en na hulle kyk.
bekommernis oor sy ma. Ek antwoord nie. "Ag, vat
sommer," sê sy en haal 'n paar
note uit haar handsak. Ek steek
my hand uit, al het ek dit nie
nodig nie. Daar is nog geld in my
sak. Haar vingers vou om myne.
Sag maar koud. "Dankie, Ma."
Geld in ruil vir 'n onuitgesproke
versoek dat ek net sal bly leef.
Alhoewel sy ma dink geld is Bl. 222: Geld is wat ons gesin
alles, besef Greg ten slotte dat gemaak het, en geld is wat dit
geld nie alles is nie./hulle vandag gaan uitmekaar skeur.
huisgesin se ondergang beteken.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Ma is oorbeskermend Sy dra sy tasse en pak dit vir Bl. 51: "Dis oukei, Ma, ek sal
teenoor Greg – selfs tot hom uit/wil alles vir hom doen regkom." Ek kan nie dat die
sy eie verleentheid – maar wat sy pa se idee dat hy ander ouens sien my ma help my
hy laat dit toe omdat hy ruggraatloos is, versterk. om tasse te dra nie. "Maar Greg,
besef dat sy dit nodig het. kyk net hoe swaar kry jy." Gee
my dan net jou laptop ... Sy sal
nie rus as ek haar nie laat help
nie: weet ek. En daar is seker
een ding wat erger is as jou ma
wat jou tasse dra: jou ma wat die
heeltyd neul en kerm dat sy jou
wil help. Asof jy vir die eerste
keer skool toe gaan.
Sy beskerm Greg teen sy pa/ Bl. 52: ''Jou pa,'' sê sy sag ná 'n
versterk die idee wat hy van sy ruk stilte. ''Hy is nie regtig so
pa het (dat hy ontoeganklik/ hard nie ... Hy is lief vir jou. Jy
liefdeloos is)./dit versterk die weet dit, nè, Greg?''
verwydering tussen hom en sy
pa.
Ma se eensaamheid ver- Ma is eensaam en dit plaas meer Bl. 51: En al lyk dit nie so nie, wil
oorsaak dat Greg se druk op Greg./veroorsaak dat hy ek ook hê sy moet net die beste
spanning toeneem. bekommerd oor haar is in 'n tyd kry. Eintlik kry ek haar jammer ...
wat hy nie ekstra spanning kan want ek weet, as ek my goed
hanteer nie. neersit, en sy help uitpak, moet
sy terugry Jo'burg toe.
Ma se eensaamheid veroorsaak Bl. 98: "Ek worry bietjie oor my
skuldgevoelens by Greg. ma. Sy is alleen. Maar daar is
niks wat ek daaraan kan doen
nie."
Bl. 222: ''Sorry dat Ma so moes
uitvind,'' sê ek sag.
Ma se eensame rykmanswêreld Bl. 51: Eintlik kry ek haar
plaas Greg onder ekstra jammer, want ek weet, as ek my
emosionele druk, want hy weet goed neersit, en sy help uitpak,
intuïtief dat sy nie gelukkig is nie. moet sy terugry Jo'burg toe. Na
daardie groot huis in Sandhurst,
waar sy bedags alleen gaan
wees. Waar sy net huishulpe en
die televisie as geselskap sal hê.
Ma saal Greg met haar Hy hoor in haar stem as daar Bl. 67: "Ek kan aan jou stem hoor
probleme op - wat sy fout is en dit versterk sy kommer daar is iets ..."
gevoel van onmag ver- oor haar./maak hom sodoende Ek sug. "Ek het vandag aan John
erger. magteloos./kwesbaar. gedink."
Bl. 98: "Goed, Greg. Altyd goed."
Haar stemtoon vertel 'n ander
storie.
Dit is ironies dat Greg aan haar Bl. 225: "Ek is toe nie so bullet-
erken dat hy nie bulletproof is proof soos ek gedink het nie," sê
nie, terwyl sy hom opgepiep het. hy sag.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
John
As oudste seun was John Dit veroorsaak dat Greg se Bl. 76: Nie een van die ander
altyd die inisieerder van leierseienskappe nooit ontwikkel ouens het saam met my gestaan
nuwe avonture en Greg nie./nie inisiatief kan neem nie. teen Dok nie. Is ek dan hulle
die volgeling wat veroor- leier?
saak dat Greg vir Eckardt
John veroorsaak dat Greg ook 'n Bl. 66: Die adrenaline rush het
ten prooi val omdat hy die
"adrenalienjunkie" word. van my ook 'n danger junkie
leemte vul wat John in
gemaak en later het ek al wat 'n
Greg se lewe gelaat het.
gevaarlike ding was saam met
hom gedoen.
Bl. 200: "En jy het dit ook al
gevoel, nè – daardie flippen
weird vibration wat jy in jou voel
as jy deur die firewall breek. Die
oomblik wanneer jy weet
niemand kan jou nou stop nie! En
jy weet jy sal nooit wil stop nie ..."
As volgeling leer Greg nie om sy Bl. 71: Ek weet ek is veronderstel
man teen Eckardt se verkeerde om so iets te rapporteer, maar ek
dade te staan nie. besluit: what the hell, 4 x 4's kan
mos nie net altyd veilig op die
teerpad bly nie.
Bl. 111: Versigtig volg ek Eckardt
die netwerkkamer binne.
John het geweet Greg kan Dit maak Greg meer vatbaar vir Bl. 78: Maak toe die kamerdeur.
nie 'n uitdaging ignoreer Eckardt se manipulasie. Cyberspace se onderwêreld wag
nie en het hom dan ...
telkens uitgedaag – wat Bl. 199: "Kan nie? Of wil nie?" Sy
Greg kwesbaar vir houding uitdagend. Tipies John
Eckardt se uitdagings soos wanneer hy vorendag
maak. gekom het met 'n nuwe extreme
sport.
Bl. 214: "Ek het geweet jy is
iemand wat hou van leef op die
edge. Mense wat goed doen
soos bungee jump het daardie
tipe persoonlikheid. Toe moes ek
jou net approach, nuuskierig
maak oor die hacking. En jy het
daarvoor geval, leer hack. "
John was toppresteerder Greg voel minderwaardig./dat hy Bl. 66: 'n Mens kry mos daardie
in bykans alles – wat nooit goed genoeg sal wees tipe ouens wat goed is in alles
Greg se gevoel van nie./nooit sy skoene kan volstaan wat hulle aanpak. John was so 'n
ontoereikendheid nie. ou. Skool, sport, noem dit maar
verhoog. op. Ek dink hy was op 'n manier
my hero, maar ook my beste
buddy.
Bl. 98: ''My binnekant krimp som-
mer ineen. Ek weet my pa sou
nie hiermee tevrede wees nie.''
Bl. 206: Maar dan is daar ook die
ander deel van my wat wonder of
enigiets wat ek doen, goed
genoeg gaan wees vir hom.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Bl. 207: Moet ek sy liefde en
aanvaarding koop met my
prestasies? Sal ek John se
skoene kan volstaan?
John se selfdood laat Dit veroorsaak dat Greg meer Bl. 66: En nou is daar die
letsels in Greg se lewe – sensitief is vir die moontlikheid rumours. Eckardt het selfmoord
wat veroorsaak dat hy dat sy vriende (Eckardt/Nicole) gepleeg. Dit voel soos 'n goor
oorsensitief/manipuleer- kan selfdood pleeg. fliek wat jy alreeds gesien het.
baar is. Hoekom sal dit weer gebeur?
Bl. 159: "Ek moet sommer iets ...
iets doen dan sal hulle jammer
wees." Die woorde stop my soos
'n vuishou in die maag. "Nicole ...
wat bedoel jy?" "Niks." ... Ek voel
skielik so magteloos.
John se dood veroorsaak dat Bl. 174: " ... Toe John dood is,
Greg se pa nou van Greg was dit asof ek kon sien hoe my
verwag om aan al sy pa se oë na my draai en sê: 'En
verwagtinge te voldoen. nou's dit jou beurt, boetie!' "
Greg kry 'n emosionele knak. Bl. 66: Ek sou enigiets vir hom
/mag nie oor John huil nie./sit doen. Maar John het niks van my
met opgekropte emosies. gevra nie. Ek het gedink dit was
omdat hy alles gehad het wat hy
nodig het. Maar ek was verkeerd.
Iets was steeds missing ... Die
geskiedenis herhaal homself ...
Hulle sê ook jy is op hierdie
aarde om lesse te leer. En as jy
dit die eerste keer nie leer nie,
kom dit weer oor jou pad.
Bl. 66: Ek het nie gehuil toe John
dood is nie. ''Jy sal nie!'' het my
pa beveel, sy hele houding
afgetrokke asof dit iemand
anders se kind was wat dood is.
Bl. 107: Is dit hoe John gevoel
het? In 'n hoek vasgekeer. Dalk
is my pa reg, dalk is ek so sleg
soos wat hy sê.
Bl. 209: Maar geen foto wat wys
hoe broederskap deur die dood
vlam nie; geen foto van die
extreme sport van verlang nie.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 13: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
13.1 Eckardt vra vir Greg of hy besig is met pornografie./op 'n pornografiese webwerf/site
is. 1
13.2 Nadat Greg teen Dok Pienaar gerebelleer het/geweier het om rugby te speel totdat
daar na Eckardt gesoek word, (beveel sy pa hom om vir Dok om verskoning te gaan
vra). 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.3.1 Toe hy vir Tom as 'n ondergeskikte hanteer./vir Tom nie groet nie./vir Tom met
minder respek hanteer as wat Eckardt hom behandel. 1
13.3.2 Nee
Greg, anders as John, breek die skoolreëls./skeep sy akademie af./kom nie sy
hoofseunpligte na nie./Greg, anders as John, raak betrokke by
kuberkraakbedrywighede./oortree die landswette./lieg vir die polisie./
Greg, anders as John, bring die skool se naam in oneer deur die skoolhoof se
misdadige bedrywighede te ontmasker./
Greg, anders as John, raak vervreemd van sy vriende./isoleer homself sosiaal./
Hy, anders as John, breek los van sy pa se oorheersing.
OF
Ja
Greg het die adrenalienuitdaging van die kuberkrakery enduit gevoer./
Greg het, net soos John, teen die verwagtings van hul pa gerebelleer (net op
verskillende wyses)./
Greg het, net soos John, koerantopskrifte gehaal met sy optrede./
Greg het, net soos John, nie sy matriekjaar by Lawson Kollege klaargemaak nie. 3
Die kandidaat bied enige DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
13.4 Sy pa sou van hom verwag om stil te bly/saam met Dok Pienaar te werk nadat
Eckardt verdwyn het./
Sy pa sou van hom verwag om nie die skool se naam/Dok Pienaar in 'n slegte lig te
stel nie./
Die feit dat sy pa self ook deur sy optrede geïmpliseer word, is rede genoeg hoekom
hy sou verwag dat Greg eerder stilbly oor wat hy ontdek het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.5 Eckardt wen Greg se vertroue deurdat hy dit laat lyk asof hy hom waarsku./
beskerm./
Eckardt prikkel Greg se nuuskierigheid om die fynere kunsies van kuberkraak te
leer./
Eckardt wil die indruk skep dat Greg by hom veilig is./
Eckardt het ten doel om Greg sosiaal te manipuleer sodat hy uiteindelik die Project
Nursery Rhyme korrupsie kan ontbloot./vir Dok Pienaar kan ontmasker. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
EN
Eckardt laat dit lyk asof hy vir Greg waarsku teen mense met verkeerde agendas,
terwyl hy die een is wat vir Greg teiken deur sosiale manipulasie. 1
Die kandidaat moet albei kante van die ironie vir EEN punt aanbied.
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
13.6 Nuuskierigheid/avontuurlustigheid/Hy hou van uitdagings. 1
Die kandidaat kan die karaktereienskap ook omskryf.
EN
Greg drink bier saam met Eckardt./
Greg rapporteer nie die bierdrinkery nie./begin reëls oortree./
Hy verwaarloos/benadeel sy pligte as hoofseun./
Greg skeep sy skoolwerk af./druip die eerste keer in sy lewe 'n Wiskundetoets./
Greg raak opgeslurp in die kuberkrakery/hacking/ondergrondse aktiwiteite./
Greg skeep sy vriende af./
Greg jok vir sy pa./
Greg mis sportoefeninge. 2
Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
13.7.1 Greg jok vir sy pa oor sy akademie./
Greg jok vir sy pa oor sy rugby./
Greg vervals sy (April-)rapport. 2
Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
13.7.2 Greg se leuens sluit aan by die onderwêreld van bedrog./misdaad./valshede. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.8.1 Eckardt word sonder sy pa groot./leer kuberkraak om wraak te neem./Eckardt se
belewenis van vrees in sy ouerhuis lei daartoe dat hy 'n kuberkraker word./dat hy
onder 'n skuilnaam leef. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.8.2 John se selfdood, want as gevolg van die leemte wat sy dood gelaat het, val Greg
vir die gedagte dat Eckardt die leemte vul./soos John is./hy eerlik met Eckardt kan
wees./hy dieselfde adrenalienjunkie-gevoel saam met Eckardt ervaar./
Die Trappers se inisiasie, want daartydens het Eckardt se oë Greg aan John
herinner./het Greg se siening van Eckardt verander. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.9.1 Innerlike konflik 1
EN
Hy weet dat hy skuldig aan 'n misdaad is,/hy aangekla kan word (van kuberkrakery),
maar daarteenoor, as hy alles ontken, kan hy dalk tyd wen./kan die polisie hom dalk
glo. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat bied die twee kante van die konflik aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
13.9.2 Ja
Eckardt is gevind./
Greg is bly dat Dok Pienaar aan die pen gaan ry./
Hy het die verspreiding van die griepepidemie gestuit.
OF
Nee
Sy wroeging oor sy pa is nie opgelos nie./
Greg sal homself verwyt oor sy ma wat nou in 'n moeilike situasie/finansiële
verknorsing gaan beland. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.9.3 Eckardt word van die begin tot die einde deur haat/'n drang na vergelding
gedryf./Eckardt se haat vir Greg en sy gesin kom in die slot van die drama steeds
na vore./Die rede hoekom Eckardt na Lawson Kollege kom en waarom hy verdwyn
en weer aan die einde verskyn, is presies dieselfde: vergelding. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.10 Greg 1
EN
Greg se wroeging/innerlike konflik word goed weergegee./is geloofwaardig. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
13.11 Onderwêreld van kuberkrakery/leuens/bedrog/geld/korrupsie 1
EN
Die onderwêreld van geld is net so gevaarlik as wat enige kuberkraker/hacker kan
doen./Geld skeur hulle gesin uitmekaar./
Hy besef dat hy nie so koeëlvas is soos wat hy gedink het nie./
Greg besef dat hy deur Eckardt gebruik/gemanipuleer is om Eckardt se wraakplan
uit te voer./
Hy besef dat hy nooit sy pa geken het nie./hy nooit sou kon dink dat sy pa by iets so
afgryslik betrokke kon raak nie./
Greg besef dat sy pa is nie so emosieloos is soos hy gedink het nie./
Greg besef dat geen persoon vertrou kan word nie./
Greg besef dat hyself verantwoordelikheid moet neem vir sy eie lewe./
Greg besluit hy gaan oor begin./
Greg besef Eckardt was nooit sy vriend nie./Eckardt het hom net misbruik./
Greg besef sy pa is korrup. 1
Die kandidaat bied EEN soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
[25]
TOTAAL AFDELING B: 25
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING C: DRAMA
Beantwoord EEN vraag.
KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small
VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG K
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE
OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR
NA DIE TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Aanvanklik is Map diep Map is nie kwaad omdat Bl.10: En vra vir haar, kan sy nie
beswaard, omdat Blan- Blanchie hom nie meer kom weer kom visit nie, sê vir haar sy
chie hom nie meer be- besoek nie; sy hoef ook nie moenie bang wies nie, ek is 'n
soek nie, maar in die vir hom bang te wees nie. Hy anner man, ...
tronk begin hy besef dat wil bloot hê sy moet weet dat Bl. 10: ... ek het gesê ek is ... sorry,
hy self die oorsaak van hy verander het. man ...
die verwydering is.
In die tronk ervaar Map Map se terugflitse wat hy in Bl.15: Johnnie ... Klink mooi,
visuele beelde van die die tronk ervaar oor sy on- Johnnie ... Johnnie ... (Lag.)
lewe wat hy verloor het skuldige dae bewys dat daar Bl.59: Johnnie ... hy word nooit so
as 'n aanduiding van sy 'n hunkering by hom is na die nie, hy't nog ... nooit ... nog ... so ...
smagting na 'n herstelde goeie mens wat hy was. Johnnie ... gekyk nie.
lewe.
Map se bekering ver- Map sê by herhaling vir sy Bl.10: Ek en die Apostel, ons bid
ander sy gesindheid: hy ma dat hy jammer is, maar is saam hierso binnekant, hý het die
besef dat hy sy ver- nog nie gereed om "uit te Here vir my gebring ...
keerde dade en skuld praat", soos Apostel George Bl.29: ... lat ek moet ytpraat, om die
moet bely. voorstel nie./Map sien die exact waarheid van daarie aand te
lewe in 'n ander lig, vertel, net soes 'it was ...
aangesien hy met die hulp
van Apostel George tot
bekering kom.
Map se veranderde Waar hy voorheen kieskeurig Bl.10/11: ... ek het gesê vir haar
siening oor werk wys oor werk is, kom hy in die enige soort werk, 'it maak nie saak
dat hy in die tronk tronk tot die oortuiging dat hy wat nie ... Dit maak nie saak nie ...
ontwikkel. voortaan enige werk sal Ek wil net daai kans hê, om te wys
doen. ... lat ek 'n annerste man is ...
Map, die tronkvoël, pro- Hy sê by herhaling dat hy Bl.28: Missies Jacobs, die Here het
beer by herhaling sy ma jammer is oor wat gebeur het, jou seun aan jou teruggegee ... Die
oortuig dat hy ten goede dat hy verander het onder die Here het vir hom gevat en vir hom
verander het. invloed van Apostel George. verander!
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Map toon berou oor sy Map gebruik nie meer sy Bl.9: ... Ek het vir Ma al gesê, ek is
misdade as bendeleier./ omstandighede/soeke na 'n jammer oor dit alles ... Ek het ge-
besef hoeveel pyn sy identiteit as verskoning nie, change hierso in die tronk in. Ma
dade as bendeleier sy maar toon berou deur vir sy wiet self.
geliefdes besorg het. ma te sê dat hy jammer is oor
alles wat gebeur het./maar hy
vertel steeds nie ten aanhore
van sy geliefdes die waarheid
wat hom ten volle sal
vrymaak nie.
Map wil totaal met sy Map wil openlik praat oor wat Bl.29: ... lat ek moet ytpraat, om die
verlede/misdaad breek, presies daardie aand gebeur exact waarheid van daarie aand te
alhoewel hy nog slegs het, sodat hy finaal van sy vertel, net soes 'it was ...
teenoor Apostel George gewelddadige agtergrond kan
sy skuld bely. vrykom; hy moet nog net sy
sonde teenoor sy ma en
Blanchie bely.
In die tronk kry die Ten spyte daarvan dat Mister Bl. 11: Ek weet Uncle Cavernelis
geharde Map dit reg om Cavernelis niks van Map ge- het nooit van my gehou nie, maar
selfs vir Cavernelis te dink het nie, vergewe Map sê vir hom ek het ge-veranner ...
vergewe. hom in die wete dat Caver- Bl.11: Ek het vir Uncle Cavernelis
nelis eintlik reg was./dat hy alles vergewe, sê vir hom ... Hy't
gewéét het dat Map karak- later gedink ek is rubbish, ek wiet.
tergebreke het. Sê vir hom ek wás rubbish, Ma,
maar ek is annerste!
Map besluit om nie terug Map besef dat parool/vry- Bl.10: ... Hy vat vir jou, vuil net soes
te keer na sy ou lewe lating vir hom 'n tweede kans wat jy is, en dan maak hy vir jou
nie; hy wil graag 'n nuwe bied as gevolg van God se silwerskoon, Hy trek vir jou nuwe
lewe begin. genade./dat hy die geleent- klere aan, wit klere, en jy kniel voor
heid met albei hande moet sy troon, en Hy gee vir jou sy
aangryp! genade!
Map besef dat hy, 'n Map besef dat ook sy Bl.46: ... jy sê vir my, wie is ekke
moordenaar, nie die reg misdaad vergifnis nodig het. om te mind, ek is soes niks, soes
het om Blanchie te Hy kry dit reg om Blanchie vir niks ... soes niks ...
veroordeel nie. die aborsie (wat sy laat doen
het) te vergewe.
Na sy vrylating is Map Map word nie kwaad vir Tom- Bl. 11: Ek wil net daai kans hê, om
nie die vorige geharde, my se stories nie, rook nie, te wys ... lat ek 'n annerste man is
gewelddadige bende- laat hom nie uitlok nie, maar ... Ma ...
leier nie, maar 'n bly rustig in sy ma se huis.
huislike man wat by
sy ma se huis bly./
vreedsaam met ander
saamleef.
Hoewel Map steeds 'n Map se omstandighede in die Bl.10: Ek het nooit gewiet dit kan só
gevangene van sy om- township verander glad nie. wies nie. Die Here Jesus, Hy maak
standighede is, ervaar Map is steeds vasgevang in vir jou werklik vry.
hy dat hy vry is. die bose sirkel van
armoede/werkloosheid van
die township, maar besef hy
is waarlik vry omdat hy
bekeer is.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Map is nie negatief oor Map is oortuig dat hy voort- Bl.10/11: ... ek het gesê vir haar
die toekoms nie, maar aan enige werk gaan aan- enige soort werk, 'it maak nie saak
sien uit daarna. vaar, in plaas daarvan om wat nie ... Dit maak nie saak nie ...
(soos voorheen) kieskeurig te Ek wil net daai kans hê, om te wys
wees oor watter tipe werk hy ... lat ek 'n annerste man is ...
wil doen.
Map se optrede teenoor Map vra en soek God se ge- Bl.30: So ek moet sê: Hier is ek,
ander mense (na sy be- nade vir die verkeerde dinge Map Jacobs, skullag is ek, Here, en
kering) verskil radikaal wat hy gedoen het; hy maak laag en vuil en vieslik, veranner my,
van sy optrede toe hy 'n en breek nie meer nie. change my, Here! Lord, here am I
bendeleier was. ... Vat my, en maak moet my soes
wat U wil!
Map laat hom nie uitlok as Bl. 42: Daar was 'n rumoural, ma'
Tommy met skinderstories ek moet sê dis nou maar net 'n
oor Blanchie by hom kom nie. rumour, lat Blanchie ... well ... 'n
abortion gehad het ...
Map staar, stil.
Map skel nie meer die werk- Bl.45: ... maar dan bly ek stil ...
gewers wat hom nie 'n werk banggat wat ek is, dan bly ek stil.
wil gee nie – hy bly stil./toon
selfs begrip vir hulle reaksie.
In plaas daarvan om Map ondersteun vir Blanchie Bl.59: Johnnie ... hy word nooit so
antwoorde van Blanchie in haar grootste ellende, nie, hy't nog ... nooit ... nog ... so ...
te eis, beskryf Map hom- terwyl hy sy eie sonde en Johnnie ... gekyk nie
self as sleg en bely dan skuld teenoor haar bely./haar
sy sondeskuld teenoor vergifnis vra.
Blanchie.
Wanneer Map aan die Map se ma kan weer praat as Bl. 11: ... Dit maak nie saak nie ...
einde van die drama bewys dat sy vir Map/Johnnie Ek wil net daai kans hê, om te wys
alles teenoor sy ma bely vergewe nadat hy sy skuld ... lat ek 'n annerste man is ...
en sy hom vergewe, bely./bewys dat hy 'n
word hy eers werklik veranderde mens is.
vry, want sy positiewe
karakterontwikkeling
word so beloon.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
15.1 Maud verwys na Cavernelis se strewe om uit die township weg te trek./na 'n
ander/beter blyplek/omgewing te verhuis./na die feit dat haar man so hard werk
om ekstra geld te in (sodat hulle kan wegtrek). 1
15.2 Dit is karakteropenbarend./karakteriserend.
Dit gee die leser meer kennis/agtergrondinligting met betrekking tot Cavernelis. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.3 Ja
Ahoewel Cavernelis se obsessie ten doel het om hulle omstandighede te
verbeter, veroorsaak dit dat Blanchie 'n prostituut word./
Alhoewel Cavernelis sy bes probeer om hulle omstandighede te verbeter, kry
Blanchie nie die modelkontrak nie./
Alhoewel Cavernelis se obsessie 'n poging is om ook Blanchie se omstandighede
te verbeter, vervreem dit hom juis van Blanchie./
Alhoewel Cavernelis se obsessie ten doel het om hulle as gesin se
omstandighede te verbeter, lei dit tot sy selfdood./dat Blanchie en Maud slegter af
is. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat bied albei kante van die ironiese gevolg vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
15.4 Die gemeenskap ly as gevolg van armoede/werkloosheid. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
EN
Dit skep begrip/simpatie by die leser dat die township soos 'n tronk is wat die
inwoners gevange hou./dat hulle in armoede leef./dat daar 'n rede is waarom Map
hom tot bendegeweld wend./hulle simpatie met Map moet hê./hulle moet besef in
dié township is daar vir die inwoners nie hoop op iets beters nie. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.5 Hulle voel ontuis tussen die mense van die township./
Cavernelis kom van die Boland af wat hom in 'n ander klas plaas./Hulle verlang
terug na die Boland./
Hulle wil in 'n beter/veiliger woonbuurt woon. 2
Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan.
EN
Hy hou nie rekening daarmee dat sy planne om die township te verlaat, kan
skeefloop nie./eerder sy gesin in groter ellende kan dompel nie./Cavernelis laat
toe dat Blanchie as prostituut by die salon werk in 'n poging om geld te verdien. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
15.6 Maud praat hier positief/vleiend/waarderend van Cavernelis, terwyl sy in die
laaste gesprek verwytend/beskuldigend is. 1
Die kandidaat bied albei kante van die verskil vir EEN punt aan.
EN
Maud en Blanchie het 'n uitval oor die modelkontrak wat daartoe lei dat Blanchie
haar pa/Cavernelis beskuldig./Hulle is verpletter/ontnugter omdat Blanchie nie
die modelkontrak gekry het nie./Hulle haal hulle frustrasies op mekaar uit omdat
Blanchie nie die modelkontrak gekry het nie. 1
15.7 Dat hy nie gaan slaag om na 'n ander plek te verhuis nie./genoeg geld gaan
maak om te kan trek nie./sy droom nie sal realiseer nie./dit nie moontlik is om
hulle omstandighede te verbeter nie. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.8 Woorde: Hy is realisties./objektief./pessimisties./sinies./negatief./moedeloos.
Handeling: Hy is 'n kstrovert./dramaties./teatraal./demonstratief./selfversekerd. 2
Die kandidaat bied TWEE karaktereienskappe vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan die karaktertrek omskryf.
15.9 Map se vrylating is die snelleraksie wat alle spanning veroorsaak./
Spanning neem toe wanneer dit blyk dat Map vroeër/na slegs sewe jaar in die
tronk op parool vrygelaat word./
Die inligting oor sy vrylating veroorsaak allerhande spekulasies./dat mense
wonder hoe hy gaan optree ná sy vrylating./
Die karakters begin mekaar bang praat oor hoe Map gaan maak en breek. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.10.1 Cavernelis is van nature nie 'n prater/kommunikeerder nie./
Hy wil eintlik glad nie met La Guma in 'n gesprek betrokke raak nie./
Hy is bedag daarop dat La Guma hom probeer uitlok./
Hy is gewoond daaraan dat die gemeenskap met hom skoorsoek./
Cavernelis hou nie van Map nie./wil nie oor hom praat nie./
Cavernelis wil homself nie tot op La Guma se vlak verlaag nie. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.10.2 La Guma wil reaksie by Cavernelis uitlok./
La Guma wil inligting oor die storie inwin om te versprei./te gaan skinder. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.10.3 Ja
Die feit dat hy teen die einde van die drama weer Johnnie word, dui daarop dat
sy bekering afgehandel is./hy nie terugval in verkeerde weë/dade nie./dat hy sy
bekering uitleef. 1
EN
Sy konflik is opgelos./afgehandel./
Hy is 'n ander/nuwe mens wat sy skuld bely het./vergifnis ontvang het./is weer
die ou Johnnie wat lief en dierbaar was./is. 1
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
15.11 Toneelaanwysings/Neweteks 1
EN
In reël 14 bevat die neweteks inligting wat vir Cavernelis aandui dat hy moet
swyg./nie moet praat nie. 1
EN
In reël 19 suggereer die neweteks dat Blanchie van bo af kyk./sy haarself
distansieer van die mense in die omgewing./
Die toneelaanwysings in reël 19 gee vir Blanchie inligting wanneer/hoe sy op
die verhoog moet verskyn. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir beide die reëlverwysings vir EEN
punt elk aan.
15.12.1 Ja
Nie een van die twee spreek die hoop uit dat dit ooit met hulle beter sal gaan
nie./Albei is van mening dat hulle nie hulle omstandighede kan ontsnap nie./
vasgevang is in 'n bose kringloop in die township. 1
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
15.12.2 Kontrasterende woorde/die gebruik van "but"/"kamma"/kragwoorde/tronk as
metafoor /Die township is soos 'n tronk waaruit hulle nie kan ontsnap nie – dit
sluit aan by die tema van vagevangenheid. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
15.12.3 Hy kry nie werk nie (ten spyte van verwysings/Miss Afica)./Hy bly in sy ellende
vasgevang./
Die orkes wil hom nie as orkeslid terugneem nie./Hy bly in die gemeenskap 'n
randfiguur./buitestander. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
[25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG K
Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN
VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien.
LET WEL:
Dis 'n breë raamwerk van feite.
Al die feite hoef nie genoem te word nie.
ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE
TEKS TE VERWYS.
ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase
Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan.
Meisie verkry selfvertroue. Meisie word voorgestel as 'n Bl. 5: Sit regop! Hoeveel keer
onderdrukte jongmens met moet ek dit nog sê? As jy 'n
geboë skouers, maar met man wil hê, moet jy let op jou
Konstabel se koms verkry sy
postuur.
stelselmatig genoeg selfver-
Bl. 28: MEISIE: Johanna. (Lag
troue om byvoorbeeld op die
skaam. Staan op en beweeg
ritme van haar naam in die
na die venster terwyl sy sing-
vertrek te sing-praat.
praat) Margareta, Johanna,
Margareta, Johanna,
Meisie begin toenemend haar Die feit dat sy al hoe meer by Bl. 24: Kom weg daar by die
ma teëgaan. die venster na die sirkusliggies venster!
kyk na Konstabel se koms, Bl. 28: Meisie (besig om te
versterk die gedagte dat sy loer. Opgewonde) Hier, by die
meer begin waag om haar ma venster. Ek kyk na die groot
teë te gaan wanneer daar nog tent en al die liggies!
mense by hulle is.
Hierdie gedagte dat sy Bl. 18: MIEM: Vat die sakke
toenemend haar ma probeer wat klaar is en stapel hulle op
teëgaan, kom ook na vore as die sakke wat buite lê.
Miem haar buitentoe wil stuur of MEISIE: Maar ek maak vir die
haar aan Konstabel opveil. konstabel koffie.
Bl. 25: MEISIE: (ongemaklik)
Ma ...
Meisie begin oor verbode Alhoewel sy weet dat sy nie Bl. 28: MEISIE: Nee! Ek mag
onderwerpe met Konstabel eens oor die sirkus mag praat nie daaroor praat nie. Ek mag
praat teen haar ma se wense nie, kry Konstabel dit reg dat sy nie daaraan dink nie. Om te
in. vir hom van haar besoek aan dink is om te doen.
die sirkus vertel. Bl. 28: MEISIE: Nou goed, ek
sal vir u vertel en dan sal ek
daarvan vergeet.
Meisie begin toenemend doen Sy vertrou Konstabel daarmee Bl. 28: MEISIE: Moet tog nie
wat Konstabel van haar vra. dat sy van die sirkus hou. Haar vir my ma sê nie, asseblief.
verskyning in haar wit Bl. 50: MEISIE: Ek het gehoor
aannemingsrok en kaalvoete hulle gaan slaap. Toe kom ek
om 'n man te ontmoet, nadat maar. Jy het gesê my
haar ma reeds gaan slaap, is aannemingsrok.
lynreg teen wat haar ma van
haar sou verwag.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Meisie vertrou Konstabel al Sy noem aan Konstabel dat sy Bl. 27: MEISIE: Ja. Ek kry my
hoe meer met haar diepste/ innerlike konflik oor haar werk nooit klaar nie. Elke dag
geheime emosies. huislike omstandighede beleef, is als vol stof. Die mure is dun
al sê sy dit nie. Meisie noem en vol krake. En als wat buite
aan Konstabel hoe moeilik haar is, kom in. Ek vee en stof, vee
lewe is met vlieë wat orals is,/al en stof, maar dit help nie. En
die baie huiswerk,/hoe sy die elke dag moet ek was en stryk
vlieë en haar omstandighede want ons klere ruik na mis. En
haat, met ander woorde sy raak die venster ... (byna huilend)
al hoe eerliker oor hoe sy Want ... die vlieë los
werklik voel./toon al hoe sterker mispatrone op die ruite ...
emosies in Konstabel se
geselskap.
'n Aanvanklik onseker Meisie Sy smag na die vryheid van 'n Bl. 26: KONSTABEL: Werklik,
begin al hoe meer spontaan jongmenslewe en geluk, maar Juffrou? Kry u nie besoekers
kommunikeer. waag nie om dit aan haar ma te nie?
erken nie. Sy erken aan Kon- MEISIE: Nie eintlik nie.
stabel dat sy na jongmens- Bl. 26: MEISIE: ... en dis
geselskap hunker en vertel hom hoekom ... niemand wil kom
van die een keer dat Danie kuier nie. Dit ruik so aaklig ...
Venter vir haar kom kuier het. Laas jaar het Danie Venter
Sy bewys so dat sy al hoe kom kuier. Een Sondag ...
gemakliker met vreemde mense
begin kommunikeer en vir
Konstabel met al hoe meer
persoonlike inligting vertrou.
Meisie is skaam en terug- Bl. 26: MEISIE: Ek weet nie
getrokke omdat sy so afge- wat om te sê nie. Ek is nie
sonderd bly. Waar sy aan- gewoond aan mense nie.
vanklik aan Konstabel noem dat Bl. 28: MEISIE: (opgewonde)
sy nie weet wat om te sê nie, Het u dit al gesien?
omdat hulle nie juis besoekers Bl. 38: MEISIE: Dankie. As dit
ontvang nie, raak sy al hoe vol is, is dit baie swaar. As jy
spontaner onder sy aansporing een kant vat, kom vat ek die
sodat sy hom selfs begin "jy" en ander kant.
"jou" in plaas van die formele KONSTABEL: Dis goed so.
"u" en selfs begin uitvra oor of MEISIE: (bly) En as ons baie
hy byvoorbeeld ook al die sirkus gesels, dan hoef ons nie die
gesien het. musiek te hoor nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 51 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
Waar Meisie aanvanklik ge- Meisie is so ongewoond aan Bl. 37: Met my vingers, Juffrou.
spanne was in Konstabel se manlike geselskap dat sy aan- Met my vingers.
geselskap, ontspan sy stel- vanklik verstyf onder Konstabel Bl. 38: Meisie maak haar oë
selmatig onder sy aanraking. se aanraking wanneer hy voel toe en gooi haar kop effens
hoe sy lyk. Stelselmatig ontspan agteroor.
sy egter onder sy verkenning Bl. 38: Konstabel raak saggies
van haar gesig en nek en word aan ... Sy hande gly by haar
dit selfs vir haar lekker. Dit lei nek af.
daartoe dat sy selfs buite, onder Bl. 51: Die KONSTABEL sit sy
die perskeboom, met Konstabel hande om haar middel. Sy
kan staan en gesels nadat hulle verstar. Hy draai haar stadig
die slopemmer gaan uitgooi het. om na hom. Sy laat haar arms
sak. Die KONSTABEL neem
haar gesig tussen sy hande en
kyk na haar. MEISIE beweeg
haar kop stadig van kant tot
kant.
Meisie ontwikkel 'n gevoel Omdat Meisie net as "Meisie" Bl. 27: KONSTABEL: (met
van eiewaarde. bekend staan en al die werk innige meegevoel) Ek is
moet doen, het sy geen gevoel jammer, Juffrou.
van eiewaarde nie. Sy is dus Bl. 27: Niemand het my nog so
verbaas as die Konstabel na genoem nie.
haar verwys as 'n "mooi Bl. 27: Jy't 'n mooi naam,
jongdame" en verkry stelsel- Margareta.
matig 'n eie identiteit as sy die Bl. 50: KONSTABEL: Ja, en ek
waarde van haar eie name is bly ek kan sien, want nou
besef. Sy vra verbaas of sy kan ek vir jou sien. En jy is
mooi is nadat hy haar gekom- baie mooi.
plimenteer het. Die herhaling MEISIE: (verwonderd) Is ek?
van haar name dui op die begin
van 'n proses van selfont-
dekking en ontwaking, wat
uiteindelik tot haar ontvlugting in
die slot lei.
In die slot van die drama Onder Konstabel se subtiele Bl. 51: ... (druk haar hande oor
bereik Meisie se karakter- aansporing skud Meisie haar haar ore) Die musiek is so
ontwikkeling 'n hoogtepunt onderdanigheid af oor die hard. Ek mag dit nie hoor nie.
wanneer sy soos 'n vlinder na sirkusmusiek waarna sy nie Die KONSTABEL sit sy hande
buite dans. mag luister nie en sy word 'n om haar middel. Sy verstar.
selfversekerde, jong dame. Bl. 51: Terwyl sy na hom kyk,
haal sy haar hande van haar
ore af en laat haar arms sak.
Sy beweeg haar kop effens op
maat van die musiek. Dan
begin sy fyn danspassies
uitvoer.
Bl. 51 en 52: Sy dans na die
agterdeur. Voordat sy oor die
drumpel dans, staan sy stil en
kyk om na die Konstabel.
Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 52 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG
Vraag Antwoord Punt
17.1 Die meisies/Rienie en Sannie se verdwyning/die sirkus/mense wat nie die
sirkus as 'n bedreiging beskou nie 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.2 Dit is karakteropenbarend./karakteriserend/
Dit beklemtoon/gee belangrike inligting oor die geweld/gevaar buite die huis./die
milieu.
Haar dialoog dra by tot spanning./vestig die aandag op die moontlikheid dat die
sirkusmense deel van die gevaar is. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.3 Ja
Alhoewel Miem dink sy is weerbaar, omdat sy bewus is van die rondlopers en
kwaaddoeners, word sy juis 'n slagoffer van die gevaar deurdat sy deur
Konstabel/die gevaar mislei word./
Alhoewel Miem dink sy beskerm hulle/Meisie teen die gevaar, lewer sy
hulle/haar juis aan die gevaar uit deur die Konstabel in te nooi en sy haar dogter
verloor.
Alhoewel sy belowe om die hele nag oor Meisie te waak, gaan slaap sy en los
haar kind by die gevaar/rondloper wat daartoe lei dat sy haar dogter verloor./
Alhoewel Miem bewus is van die gevaar, lig sy nie vir Meisie ten volle daaroor
in nie,/skep sy die geleentheid dat Meisie en Konstabel planne kan maak, wat
daartoe lei dat sy haar dogter verloor. 2
Die kandidaat bied albei kante van die ironiese gevolg vir EEN punt aan.
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
17.4.1 Gertie gril. 1
17.4.2 "verbouereerd" 1
17.5.1 Reëls 10 tot 12:
Veroordelend/afkeurend/berispend/verwytend/beskuldigend/nuuskierig/baas-
spelerig 1
EN
Reël 21: Dominerend/beterweterig/selfgeldend/kwaai/venynig/verwytend 1
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke verskillende karaktereienskappe vir EEN
punt elk aan.
Die kandidaat kan die karaktereienskap omskryf.
17.5.2 Miem probeer Meisie tot gehoorsaamheid dwing./
Miem wil Meisie manipuleer om alles te glo/te doen waarin Miem glo./wat Miem
doen./
Miem beheer/domineer Meisie met emosionele afpersing op hierdie manier./
Sy wil hê Meisie moet, soos sy, die vryheid/opwinding/eksotiese buite die huis
vrees. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 53 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
17.6 Konstabel se koms is die snelleraksie wat alle spanning laat begin./
Konstabel se koms laat die leser by voorbaat vermoed dat Konstabel die vroue
met 'n slap riem gaan vang./wonder hoe die man sy plan gaan deurvoer./
Konstabel se voorkoms laat die leser onmiddellik besef dat hy nie is wat hy
voorgee om te wees nie./
Die vreemde man se naam (Van der Riet) suggereer dat hy moeilikheid bring./
Die karakters se misleiding begin met die koms van Konstabel./
Konstabel se koms aktiveer Meisie se behoefte aan Meisie se bevryding. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.7.1 Meisie word nie as mens/individu gereken nie./het nie waarde as mens nie.
Sy het geen eie identiteit nie./Dit maak haar universeel/veralgemeen haar as
slagoffer. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
17.7.2 Sy is ontvanklik vir Konstabel se vleitaal./beïnvloeding./
Sy ontwikkel 'n identiteit wanneer hy haar as "Juffrou"/op haar naam
aanspreek./
Sy smag daarna om iets/iemand te wees wat lei tot haar besluit om saam met
die verkeerde man te verdwyn./Sy vertrou die eerste mens wat haar met respek
behandel./na haar luister./haar menings ag./
Sy voel ontevrede/gefrustreerd met haar situasie wat haar drang na vryheid
aanvuur./Sy kom in opstand teen haar ma./haar omstandighede./
Sy is nie emosioneel paraat om gevaar te identifiseer nie. 2
Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan.
17.8 Meisie verwys na die (sirkus-)musiek. 1
EN
Die sirkus is vir Miem die bose wat besweer moet word./hou vir Meisie
bevryding in. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.9 Die gesin ly as gevolg van armoede./'n afwesige broodwinner./vaderfiguur./
Die drama speel af in die tyd van die Depressie./na die Depressie./Dit is 1936
toe die wêreld se ekonomieë in duie gestort het. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
EN
Dit berei die leser voor op Meisie se behoefte aan/versugting na
vryheid./opwinding./'n ander lewe./bevryding.
Dit gee by voorbaat vir die leser die wete dat die vroue alleen in die huis/'n
sagte teiken is./
Dit skep simpatie vir Meisie/Miem se leefwyse./Meisie se strewe na bevryding. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoorde vir EEN punt aan.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Afrikaans Huistaal/V2 54 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
17.10 Toneelaanwysings/Neweteks 1
EN
In reël 11 versterk die neweteks die gevaar./onheil./die mistroostigheid./dra die
neweteks by tot die spanning. 1
EN
Reël 22 se neweteks suggereer Miem se tweeledige persoonlikheid./dat Miem nie
nét innemend/aangenaam kan wees (wanneer dit haar pas) nie./dat sy driftig kan
raak./dat die saak van die verdwynende meisies vir haar 'n groot kommer is./dui aan
hoe Miem op die verhoog moet optree./dra by tot Miem se karakterisering. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.11 Sy stille teenwoordigheid dra by tot stygende spanning./bewustheid van die gevaar./
Hy wil juis nie praat nie, maar eerder luister/al die moontlike inligting inneem sodat
hy sy plan kan deurvoer./Hy kyk eers die kat uit die boom./
Deur stil te bly, gee hy hoflikheid/bedagsaamheid/dissipline voor./
Konstabel se stilswye versterk die gedagte dat hulle in beheer is./alleswetend is. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
17.12.1 Nee
In reël 20 van Teks K is Meisie opstandig,/gaan Meisie haar ma teë,/verskil Meisie
van haar ma, maar in reël 17 van Teks L is sy bang./afhanklik van haar ma. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie.
Die kandidaat moet na albei reëls in sy/haar antwoord verwys.
17.12.2 Ja
Omdat Konstabel instemmend/simpatiek na haar luister,/vir haar identiteit gee, is sy
bereid om haar ma openlik teë te gaan./haar eie keuses te maak. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.
EN
Ja
Wanneer sy by die agterdeur uitfladder, kies sy om haar ma se reëls te
verontagsaam/die vryheid buite die huis op te soek/saam met Konstabel die lewe te
ervaar al het haar ma so iets verbied./
Hoewel sy aanvanklik nog 'n bietjie probeer walgooi, is haar finale fladderende dans
'n bewys dat haar innerlike stryd verby is./sy nie meer gehoorsaam wíl wees nie./sy
haar nie langer gaan laat voorskryf/manipuleer nie.
OF
Nee
Dit is 'n misleidende/kortstondige vryheid, want sy kan met haar lewe daarvoor
boet./finaal verdwyn. 1
Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan.
[25]
TOTAAL AFDELING C: 25
GROOTTOTAAL: 80
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2
Downloaded from hlayiso.com 55 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE]
Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende
INHOUD 5–6 4 3 2 0–1
Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die
Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp interpretasie van die onderwerp nie
onderwerp onderwerp onderwerp goed onderwerp
Diepte van argument, geïnterpreteer
verantwoordbaarheid
en insig in teks
6 PUNTE Reeks treffende Respons redelik Enkele goeie punte ter Byna geen punte wat die Geen verwysing na
argumente wat behoorlik gedetailleerd Enkele ondersteuning van die onderwerp ondersteun die gedig nie
uit die gedig gerugsteun deeglike argumente onderwerp nie
is gegee, maar nie almal Enkele argumente word
ewe goed gemotiveer ondersteun, maar
nie bewyse nie altyd
oortuigend nie
Uitstekende begrip van Begrip van genre en Basiese begrip van Onvoldoende begrip van Leerder het nie die
die genre en gedig gedig duidelik genre en gedig genre en gedig genre en gedig onder
die knie nie
STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1
Samehangende Duidelike struktuur en Enkele bewyse van Struktuur toon tekens Struktuur swak
Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning
en aanbieding argument
Taalgebruik, toon en
styl gebruik in opstel
Argumente goed Vloei van argumente kan 'n Goed gestruktureerde Argumente nie logies
4 PUNTE gestruktureer en daar is gevolg word logiese vloei en same gerangskik nie
duidelike ontwikkeling hang ontbreek in die
opstel
Taalgebruik, toon en styl Taalgebruik, grootliks Geringe taalfoute Taalfoute beduidend Ernstige taalfoute
is volwasse, dit beïndruk korrek
en is korrek
Grammatika, spelling en Toon en styl is grootliks Toon en styl meestal Toon en styl nie geskik Foutiewe styl
punktuasie feitlik foutvry korrek gepas nie
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Afrikaans Huistaal/V2
Downloaded from hlayiso.com 56 DBE/2022
SS/NSS – Nasienriglyne
AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE]
Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende
INHOUD 12 – 15 9 – 11 6–8 4–5 0–3
Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die
Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie
onderwerp onderwerp onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen
Diepte van argument, geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail
verantwoordbaarheid ondersoek nie
en insig in teks Uitsonderlike respons: Respons redelik Enkele goeie punte ter Min punte wat die Swak poging om die
14–15 gedetailleerd ondersteuning van die onderwerp ondersteun vraag te beantwoord
15 PUNTE Uitstekende respons: onderwerp
12–13
Reeks treffende Enkele deeglike Enkele argumente word Baie min relevante Argumente oortuig nie
argumente wat behoorlik argumente gegee, maar ondersteun, maar argumente
uit die roman/drama nie almal ewe goed bewyse nie altyd
gerugsteun is gemotiveer nie oortuigend nie
Uitstekende begrip van Begrip van teks en Basiese begrip van teks Weinig begrip van teks Leerder het nie die teks/
die teks en genre genre duidelik en genre en genre genre onder die knie nie
STRUKTUUR & TAAL 8 – 10 6–7 4–5 2–3 0–1
Samehangende Duidelike struktuur Enkele bewyse van Struktuur toon tekens Gebrek aan beplande
Struktuur, logiese vloei struktuur struktuur van swak beplanning struktuur belemmer vloei
en aanbieding van argumente
Taalgebruik, toon en
styl gebruik in opstel Argumente goed Logiese vloei van Logika en samehang is Argumente nie logies Taalfoute en foutiewe
gestruktureer en daar is argument duidelik, maar met foute gerangskik nie styl laat hierdie skryfstuk
10 PUNTE duidelike ontwikkeling misluk
Uitstekende inleiding en Inleiding, slot en ander Paragrafering meestal Paragrafering foutief Paragrafering foutief
slot paragrawe samehang- korrek
end georganiseer
Taalgebruik, toon en styl Taalgebruik, toon en styl Enkele taalfoute; toon en Taalfoute beduidend Styl en toon nie geskik
is volwasse, dit beïndruk is grootliks korrek styl meestal gepas Toon en styl nie geskik nie
en is korrek nie
VERSPREIDING VAN
20 – 25 15 – 19 10 – 14 5–9 0–4
PUNTE
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo

Memorandum
Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Memo

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
More from Grade 12 Afrikaans HL

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP
_watermark--eec489ed-a1ac-4f53-9aa0-65544d9ee23e/v1-6626f2dffb06bf128248/card.webp)
Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Afrikaans HL Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper