Economics Grade 11 P2 Eastern Cape November 2023 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2023 EKONOMIE V2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 12 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae as volg in die ANTWOORDEBOEK: • AFDELING A: VERPLIGTEND • AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae. • AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 3. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord neer. 4. Lees die vrae aandagtig deur en begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 5. Laat 2–3 reëls tussen onderafdeling van vrae oop. 6. Beantwoord vrae in volsinne en maak seker dat die uitleg, die inhoud en konteks aan die kognitiewe vlakke van die vrae voldoen. 7. Beantwoord slegs die vereiste aantal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 8. Gebruik slegs blou of swart ink. 9. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 10. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) EKONOMIE V2 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) 30 PUNTE – 20 MINUTE VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.9 D. 1.1.1 ʼn Marksituasie wat deur ʼn paar groot besighede gedomineer word, staan as ʼn ... bekend. A monopolie B oligopolie C monopolistiese mededinging D volmaakte mark 1.1.2 Besighede wat hul eie pryse vasstel is as prys- … bekend. A onderhandelaars B nemers C bepalers D ondersoekers 1.1.3 ʼn Periode waar ten minste een produksiefaktor konstant bly: A Langtermyn B Korttermyn C Heersende D Eerste 1.1.4 In alle markstrukture word winste gemaksimeer by die punt waar ... A MK = MI. B MK > GK. C MK = GI. D GI > MI. 1.1.5 ʼn Verandering in hoeveelhede gevra as gevolg van ʼn verandering in inkomste, word . . . -elastisiteit genoem. A prys B aanbod C inkomste D vraag Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) 1.1.6 ʼn Ekonomiese stelsel wat tot die Noord-Suidverdeling bydra, staan as ... bekend. A sosialisme B gemengde ekonomie C federalisme D kapitalisme 1.1.7 Investering in die vorm van geboue, masjinerie en toerusting in ʼn buiteland, staan as …bekend. A onbeweeglikheid van produksiefaktore B handelsbeperking tussen lande C lae lewenstandaard D buitelandse direkte belegging 1.1.8 Hulpbronne wat uitgeput raak wanneer dit nie volhoubaar bestuur word nie, staan as …hulpbronne bekend. A hernubaar B nie-hernubaar C uitputbaar D mensgemaakte (8 x 2) (16) 1.2 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by die term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–I) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.2.9 J. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Produktemark A totale vraag is gelyk aan totale aanbod 1.2.2 Rekeningkundige B in kleiner hoeveelheid gevra wanneer winste inkomste toeneem 1.2.3 Markewewig C dispuut internasionale handelsooreenkomste 1.2.4 Geleentheidskoste D bekendstelling van kontaminante wat die natuurlike omgewing beskadig 1.2.5 Minderwaardige E wanneer koste per eenheid verminder terwyl goedere produksie toeneem 1.2.6 Verenigde Nasies F verskil tussen totale inkomste uit die verkoop van goedere en eksplisiete koste 1.2.7 Skaalvoordele G die naasbeste alternatief wat prysgegee word 1.2.8 Besoedeling H goedere en dienste word verhandel I vraag neem toe wanneer inkomste toeneem (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) EKONOMIE V2 5 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. Afkortings, akronieme en voorbeelde sal NIE aanvaar word NIE. 1.3.1 Produkte wat presies dieselfde is 1.3.2 Koste wat in rekeningkundige state in ag geneem word, maar wat nie deel van besigheidsbesluite uitmaak nie 1.3.3 Die graad van bevrediging wat die verbruiker ervaar wanneer ʼn verdere eenheid van die produk verbruik word 1.3.4 ʼn Scenario waar ʼn land ʼn produk meer doeltreffend kan produseer as ander 1.3.5 Kennis wat praktiese toepassings het vir die daaglikse-oorlewing van plaaslike gemeenskappe 1.3.6 Toekomstige veranderinge in reënval en temperatuur (6 x 1) (6) TOTAL SECTION A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in jou ANTWOORDEBOEK. VRAAG 2: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE voorbeelde van vaste koste. (2) 2.1.2 Hoe word besighede deur onelastiese vraag geraak? (2) 2.2 Bestudeer die onderstaande grafiek en beantwoord die vrae wat volg. VOLMAAKTE MARK Koste/inkomste MK GK R60 R50 100 Hoeveelheid 2.2.1 By watter hoeveelheid word uitsette gemaksimeer? (1) 2.2.2 Wat word deur die ingekleurde gedeelte op die grafiek voorgestel? (1) 2.2.3 Beskryf die term volmaakte mark. (2) 2.2.4 Waarom is verkopers in ʼn volmaak mededingende mark as prysnemers bekend? (2) 2.2.5 Hoe word verbruikers deur volmaakte mededinging bevoordeel? (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) EKONOMIE V2 7 2.3 Lees die onderstaande inligting en beantwoord die vrae wat volg. [Aangepas uit google images] 2.3.1 Identifiseer vanuit die bostaande uittreksel watter prys vertoon dat die produk elasties is. (1) 2.3.2 Noem enige EEN ander vorm van vraagelastisiteit. (1) 2.3.3 Beskryf die term pryselastisiteit van vraag. (2) 2.3.4 Verduidelik kortliks volmaak onelastiese vraag. (2) 2.3.5 Ondersoek die belangrikheid van pryselastisiteit van vraag en vraag voorspellings. (4) 2.4 Bespreek kortliks enige TWEE doelwitte van ʼn besigheid wat van die SMART-beginsel gebruik maak. (8) 2.5 Hoe ontstaan monopolieë? (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) VRAAG 3: KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE metodes hoe die omgewing beskerm kan word. (2) 3.1.2 Hoe kan die regering ingryp om volhoubare ontwikkeling te verseker? (2) 3.2 Bestudeer die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg. NOORD-SUID VERDELING Lande wat die model van Suid-Suid samewerking gebruik, beskou dit as ʼn wedersyds voordelige verhouding wat die verspreiding van kennis, vaardighede en hulpbronne gebruik om hul ontwikkelings uitdagings soos hoë bevolkingsdruk, armoede , hongersnood , siektes, omgewingsverval , konflik en natuurrampe aanspreek. Hierdie lande werk ook saam om met “oorgrensekwessies” soos omgewingsbewaring, MIV/Vigs en die beweging van kapitaal en arbeid. [Aangepas en vertaal uit Wikipedia.org/wiki/global North] 3.2.1 Identifiseer enige EEN uitdaging wat deur lande in die Suide ervaar word. (1) 3.2.2 Verskaf EEN voorbeeld van ʼn oorgrensekwessie wat deur lande in die Suide ervaar word. (1) 3.2.3 Verduidelik kortliks die begrip Noord-Suid-verdeling. (2) 3.2.4 Verduidelik die begrip vryhandelsgebiede. (2) 3.2.5 Ondersoek die negatiewe impak van Covid-19 op ontwikkelende lande in Afrika. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) EKONOMIE V2 9 3.3 Bestudeer die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. NASIONALE RAAMWERK VIR VOLHOUBARE ONTWIKKELING Die wêreld ervaar hewige druk wat volhoubare ontwikkeling vir die meeste mense in gevaar stel. Bevolkingsgroei, toenemende ongelykhede, klimaatsverandering en die opkoms van oordraagbare siektes is ʼn terugslag vir baie onlangse menslike welstand prestasies terwyl daar ʼn vinnige agteruitgang van die planeet se gesondheid is. Die NRVO beoog om die lewenskwaliteit in die land te verbeter en het 5 pilare ingesluit: die natuur, omgewingsgesondheid, klimaatsverandering, lewende organisme en biosekuriteit. [Bron: nature.com/articles/s41467-022-32415-9] 3.3.1 Identifiseer vanuit die uittreksel EEN pilaar van die Nasionale Raamwerk vir Volhoubare Ontwikkeling (NRVO). (1) 3.3.2 Verskaf EEN voorbeeld van groenbelasting. (1) 3.3.3 Definieer die begrip Nasionale Raamwerk vir Volhoubare Ontwikkeling. (2) 3.3.4 Verduidelik kortliks die omgewingsimpakassessering as ʼn benadering tot volhoubaarheid. (2) 3.3.5 Hoe kan ekonomiese groei en omgewingsbewaring gebalanseer word? (4) 3.4 Bespreek kortliks verandering in werkstoestande en omgewingsverval as gevolge van globalisering. (8) 3.5 Ontleed die belangrikheid van die bewaring van biodiversiteit. (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) VRAAG 4: MIKRO-EKONOMIE EN KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE–30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Lys enige TWEE Millenium Ontwikkelingsdoelwitte. (2) 4.1.2 Hoe kan ondernemings koste minimiseer? (2) 4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. WINS Koste B A p Marginale Inkomste h Hoeveelhede 4.2.1 Identifiseer kurwe B. (1) 4.2.2 Benoem die tipe wins wat hierbo uitgebeeld word. (1) 4.2.3 Verduidelik marginale inkomste. (2) 4.2.4 Verduidelik kortliks skaalverspillings. (2) 4.2.5 Ondersoek die belangrikheid van marginale koste. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2023) EKONOMIE V2 11 4.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. HOE DIGITALE MULTINASIONALE ONDERNEMINGS WÊRELDHANDEL EN BELEGGING TRANSFORMEER Die internasionale produksie voetspoor van digitale Multinasionale Ondernemings (MNOs), wat alreeds besig was om uit te brei het selfs vinniger tydens die Covid-19-pandemie gegroei. UNCTAD Globale Belegging Tendens Moniteerder wat op 27 April gepubliseer was, het die nuwe ranglys van die top 100 digitale MNOs bekend gemaak, wie se totale verkope amper meer as 160% hoër in 2021 as in 2016 was, met ʼn gemiddelde toename van 215 per jaar. Die top 100 digitale MNOs sluit toonaangewende spelers soos Uber, Twitter en Meta in. [Aangepas uit unctad.org/news. Toegang op 16 Mei 2022 verkry.] 4.3.1 Identifiseer vanuit die uittreksel, ʼn toonaangewende multinasionale onderneming. (1) 4.3.2 Noem EEN voordeel van ʼn Multinasionale Onderneming. (1) 4.3.3 Beskryf die begrip Multinasionale Onderneming. (2) 4.3.4 Verduidelik kortliks vryhandelsones. (2) 4.3.5 Ontleed die sosiale impak van globalisering op ontwikkelende lande. (4) 4.4 Bespreek kortliks die vlak van ruimte kapasiteit in die industrie en indiensnemingsvlak as grade van elastisiteit van aanbod. (8) 4.5 Ondersoek die positiewe impak van globalisering op die Suid-Afrikaanse ekonomie. (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 EKONOMIE V2 (EC/NOVEMBER 2023) AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word. PUNTE- STRUKTUUR VAN DIE OPSTEL TOEKENNING Inleiding Die inleiding is ʼn laerorde-antwoord. • ʼn Goeie begin is om die sleutelkonsep wat met die vraag verband hou, te definieer of te omskryf. • MOENIE enige deel van die vraag by die inleiding insluit NIE. Maks. 2 • MOENIE enige deel van die inleiding by die liggaam herhaal NIE. • Vermy dit om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede/Diepgaande bespreking/ Maks. 26 Ondersoek/ Vergelyk/Evalueer/Onderskei/Analiseer/Bespreek krities/ Verduidelik/Assesseer/Debatteer/Teken ʼn grafiek en verduidelik/ Gebruik die grafiek gegee en verduidelik/Voltooi die grafiek gegee ʼn Maksimum van 8 punte kan vir opskrifte/voorbeelde toegeken word. Bykomende gedeelte: Gee eie opinie/Bespreek Maks. 10 krities/Evalueer/Evalueer krities/Lei af/Vergelyk/Onderskei/Interpreteer/ Debatteer kortliks/Hoe/Stel voor/Analiseer ʼn Maksimum van 2 punte kan vir die blote noem van feite toegeken word. Slot Enige hoërorde-slot behoort die volgende in te sluit: • ʼn Kort samevatting van wat bespreek is, sonder die herhaling van enige feite wat reeds genoem is • Enige opinie of waardeoordeel oor die feite wat bespreek is Maks. 2 • Bykomende ondersteunende inligting wat die bespreking/ontleding versterk • ʼn Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra • Aanbevelings TOTAAL 40 VRAAG 5: MIKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek in detail die vraagverhoudinge met behulp van grafieke. (26 punte) • Ontleed die belangrikheid van relatiewe prys. (10 punte) [40] VRAAG 6: KONTEMPORÊRE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 40 MINUTE • Bespreek detail die probleme wat die omgewing bedreig. (26 punte) • Ontleed die belangrikheid om die omgewing te beskerm. (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief