Skip to content

Economics Grade 11 P1 Gauteng June 2023 Memo (Afrikaans)

MemorandumEconomicsGrade 11202319 pages

Grade 11 Economics Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2023 (Afrikaans), 19 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com PROVINSIALE EKSAMEN JUNIE 2023 GRAAD 11 NASIENRIGLYNE EKONOMIE (VRAESTEL 1) 19 bladsye
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 1.1.1 D – Vars water  1.1.2 B – eienaarskap van arbeid behoort nie aan die firma nie  1.1.3 A – Finale goedere en dienste  1.1.4 C – kopers en verkopers van hulpbronne ontmoet om handel te dryf  1.1.5 A – Onderwys  1.1.6 C – inkomste en rykdom  1.1.7 D – steenkool  1.1.8 B – spoornetwerk  (8 x 2) (16) 1.2 PASKOLOMME 1.2.1 B – die hulpbronne wat skaars is en waarvoor mense bereid is om te betaal  1.2.2 C – kapitaal moet hoër wees as die koste wat aangegaan word om kapitaalgoedere beskikbaar te stel  1.2.3 E – staatsbesit, soos Transnet  1.2.4 A – vind plaas wanneer daar toename in die land se kapitaalvoorraad is  1.2.5 F – verduidelik die teorie van kapitalisme  1.2.6 I – ʼn stel metodes wat gebruik word om die vrae op te los van wat om te produseer, vir wie en waarmee  1.2.7 G – versameling van grondstowwe wat aan die natuur kan teruggee wat daaruit geneem is, soos bosbou 1.2.8 D – nywerhede wat natuurlike hulpbronne verwerk in ʼn vorm wat geskik is vir menslike gebruik  (8 x 1) (8) 2
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 1.3 GEE EEN TERM 1.3.1 Vergoeding  1.3.2 Reële BBP  1.3.3 Feudalisme  1.3.4 Nasionalisering  1.3.5 Primêre sektor  1.3.6 Die Onafhanklike Kommunikasiegesag van Suid-Afrika  (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 3
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem enige TWEE belangrike regeringsbeleide vir sosio- ekonomiese dienste.  Monetêre beleid   Fiskale beleid  (2 x 1) (2) 2.1.2 Waarom word ʼn kinderonderhoudtoelaag uitgesluit van die verbruiksbesteding deur die regering?  Dit is omdat ʼn kinderonderhoudtoelaag nie deel uitmaak van die koop van goedere en dienste deur die regering nie.   ʼn Kindertoelaag is ʼn oordrag van inkomste van een groep na ʼn ander groep sonder dat enige produktiewe diens gelewer word.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die volgende prent en beantwoord die vrae wat volg. 2.2.1 Identifiseer enige EEN voorbeeld van ʼn vaste kapitaal goed.  Toerusting   Masjinerie   Geboue   Voertuie  (1) 2.2.2 Noem die beloning wat ʼn eienaar van kapitaal ontvang vir die beskikbaarstelling van kapitaal.  Rente  (1) 2.2.3 Beskryf kortliks die term kapitaalverbreding.  Kapitaalverbreding is die situasie waar die voorraad kapitaal verhoog word om ʼn toenemende arbeidsmag te akkommodeer.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 2.2.4 Verduidelik die belangrikheid van kapitaalgoedere vir nywerhede.  Kapitaalgoedere verhoog produksievermoë in nywerhede.   Die duursaamheid van kapitaalgoedere verminder die koste van produksiefaktore oor ʼn tydperk.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 2.2.5 Hoe beïnvloed die risiko van belegging die rentekoers op kapitaal?  Hoe hoër die risiko verbonde aan die belegging, hoe hoër is die rentekoers op kapitaal.   Hoe laer die risiko verbonde aan die belegging, hoe laer is die rentekoers op kapitaal.   As ʼn persoon die risiko van die uitleen van fondse aan ʼn firma as baie hoog beskou, sal die persoon slegs die geld aan die firma leen indien die rentekoers vir die risiko vergoed.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 2.3 Bestudeer die volgende tabel en beantwoord die vrae wat volg. 2.3.1 Watter metode van bruto binnelandse produk word in die tabel hierbo vertoon?  Bestedingsmetode/Bruto binnelandse besteding (BBB)  (1) 2.3.2 Lys enige maand in die eerste kwartaal van 2022.  Januarie/Februarie/Maart  (1) 2.3.3 Beskryf kortliks die term bruto nasionale produk.  Bruto nasionale produk is die totaal van alle verbruikersgoedere en dienste wat in ʼn spesifieke tydperk deur die permanente inwoners van ʼn land geproduseer word.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 2.3.4 Hoe veroorsaak die regering ʼn lekkasie in die kringloop?  Belasting wat deur die regering gehef word, verminder monetêre vloei.   Deur deel te neem aan die invoer van goedere en dienste verminder ʼn regering die vloei van inkomste in die kringloop.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 5
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 2.3.5 Bereken die waarde van "A" hierbo. Toon ALLE berekeninge. 4 619 806  – (3 057 771 + 907 315)  = 654 720  (Ken ʼn maksimum 2 punte toe vir die korrekte antwoord sonder berekeninge.) (2 x 2) (4) 2.4 Bespreek die bevolkingsgroeikoers en die arbeidsmagdeelname as faktore wat die hoeveelheid arbeid wat in ʼn land beskikbaar is, bepaal. Bevolkingsgroeikoers  As die geboortesyfer die sterftesyfer oorskry, neem die bevolking toe.   Bevolkingsgroei lei tot ʼn toename in arbeidsmag.   Hoër vlakke van bevolking en ekonomiese produksie veroorsaak ʼn hoër arbeidsmag. (2 x 2) Maks. 4 Arbeidsmagdeelnamekoers  Nie alle mense van werkende ouderdom is deel van die ekonomies aktiewe bevolking nie.   Sommige kies om nie te werk nie, en ander kan nie werk nie.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) Maks. 4 (8) 2.5 Ontleed redes waarom BBP volgens internasionale metodes bereken moet word.  Beleggers wat in ʼn land wil belê, gebruik BBP om die skuld tot BBP- verhouding van die land te ontleed.   Al drie metodes (die bestedings-, inkomste- en die waardetoegevoegde benadering) bepaal die totale waarde van uitset. Dit kan dan met die vorige jaar vergelyk word om ekonomiese groei te bepaal.   Dit word gebruik vir finansiële besluitneming, ekonomiese beleidsformulering en om die doeltreffendheid en die relatiewe ekonomiese impak van hul optrede te bepaal.   Die drie metodes van BBP moet balanseer om die korrekte weerspieëling van ekonomiese groei in ʼn land te verseker.   Die inkomste van al die produksiefaktore, belasting en subsidies vorm die inkomstemetode.   Totale besteding word bepaal deur verbruikers, belegging, staatsbesteding en uitvoere by te voeg en invoere af te trek.   Produksie word bepaal deur die primêre, sekondêre en tersiêre sektore by te voeg en belasting en subsidies in ag te neem.  6
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11  Regeringsbeplanning en ekstrapolasies vir begrotings en infrastruktuur   Internasionale vergelykings   Om die omvang van groei te bepaal   Om verandering in lewenstandaard te bepaal   Om legitimiteit aan syfers en statistieke te verleen.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Maks 2 punte vir blote lys van voorbeelde of feite) (8) [40] VRAAG 3: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE kenmerke van ʼn markekonomie.  Vryheid van keuse/Ekonomiese vryheid   Die afwesigheid van ʼn sentrale plan/Beperkte regeringsbetrokkenheid   Die winsmotief   Mededinging   Verbruikersoewereiniteit  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 1) (2) 3.1.2 Hoekom is die mynbedryf in Suid-Afrika belangrik?  Omdat dit duisende werkers in diens het.   Die mynbedryf is belangrik omdat dit wesenlik bydra tot die BBP van die land.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die sirkelgrafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 3.2.1 Identifiseer die kanaal met die minste kykertal in die grafiek hierbo.  M-Net  (1) 3.2.2 Noem enige TV-kanaal in Suid-Afrika wat aan die staat behoort.  SABC1 of SABC2 of SABC3  (1) 7
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 3.2.3 Beskryf kortliks die term regering.  Regering is ʼn groep mense met verskillende vlakke van gesag om die staat, provinsiale of plaaslike regering te regeer.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3.2.4 Verduidelik die rede waarom adverteerders gelukkiger kan wees met die bestaan van beide DSTV en SABC in Suid-Afrika.  Adverteerders sal deur MultiChoice en die SAUK ʼn wyer gehoor kan bereik.   Adverteerders kan hul produkte teen goedkoper tariewe adverteer on various platforms.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3.2.5 Hoe bevoordeel ʼn sentraal beplande ekonomie arm verbruikers in die mark vir goedere en dienste?  Arm verbruikers het gratis toegang tot noodsaaklike goedere en dienste.   Swak verbruikers kan voordeel trek uit die maksimum pryse wat deur die staat bepaal word.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 3.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 3.3.1 Identifiseer enige EEN rede vir ʼn daling in die primêre sektor in die tweede kwartaal van 2022.  Die laer produksie van diereprodukte   Die skerp styging in insetkoste  (1) 3.3.2 Watter ekonomiese sektor word nie in die uittreksel hierbo genoem nie.  Die tersiêre sektor (1) 3.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese uitsluiting.  ʼn Ekonomiese uitsluiting is die proses waarin groepe verhoed word om ten volle en gelyk aan ekonomiese aktiwiteite van ʼn land of gebied deel te neem.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 8
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 3.3.4 Verduidelik hoe die gebruik van die inligting in die uittreksel hierbo nuttig is aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank.  Om ingeligte besluite rakende rentekoerse te neem.   Om tred te hou met die verskillende sektore van die ekonomie rakende ekonomiese groei.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 3.3.5 Hoe verhoog die uitbreek van siektes produksiekostes in die ekonomie.  Werkers sal weens siekte by die werk afwesig wees en produksievlakke sal afneem wat winsmarges sal beïnvloed.   Toenemende kostes as gevolg van opleiding van nuwe werkers. (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 3.4 Bespreek die tekort aan verbruikersgoedere en -dienste en die gebrek aan verbruikerskeuse as nadele van ʼn sentraal beplande ekonomie. Nadele van ʼn tekort aan verbruikersgoedere en -dienste  Beplanners kan die voorkeure van verbruikers verkeerd beoordeel wat tot die ontwikkeling van swart markte kan lei.   Verbruikers se behoeftes is uiteenlopend en ding mee om hulpbronne in die begroting van die beplanners. (2 x 2) Nadele van ʼn gebrek van verbruikerskeuse  Gebrek aan mededinging tussen produsente as daar geen motief is vir die wins nie.   Swak gehalte van goedere vir verbruikers terwyl die regering alles bestuur en stadig is om nuwe idees in die mark te aanvaar/goed te keur.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4 x 2) (8) 9
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 3.5 Hoe beïnvloed die produksie van nie-duursame goedere die ekonomie positief?  Nie-duursame goedere het ʼn belangrike plek in huishoudings en dus in die ekonomie. ʼn Beduidende deel van die bruto binnelandse produk (BBP) bestaan uit sulke produkte. Hierdie goedere dra by tot persoonlike verbruik, uitvoere en regeringsaankope.   Nie-duursame goedere is in ʼn stabiele hoeveelheid in elke ekonomie teenwoordig, aangesien dit goedere insluit wat noodsaaklik is vir verbruikers om te koop. Nie-duursame goedere, soos kos en drank, word in elke situasie deur verbruikers gekoop.   Verbruikersgedrag stem oor die algemeen baie ooreen met nie-duursame goedere. Dit impliseer dat nie-duursame goedere nie onderhewig is aan die sakesiklus nie, anders as duursame goedere wat geraak word deur die siklus van ekonomiese uitbreiding en inkrimping.   Vervolgens word veranderinge in die aankoop van nie-duursame goedere gewoonlik beïnvloed deur ʼn verandering in bevolking en demografie eerder as ʼn ekonomiese verskynsel.   Duursame goedere word beskou as ʼn betroubare ekonomiese aanwyser omdat die vraag geneig is om te styg tydens ekonomiese groei en val tydens ʼn resessie.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (8) [40] VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem enige TWEE vloeie binne die viersektormodel van die ekonomie.  Reële vloei  Geld vloei  (2 x 1) (2) 4.1.2 Hoe verhoog laer tariewe uitvoere in die sekondêre sektor?  Dit sal die verwerking van finale goedere en dienste verhoog en sal lei tot hoër indiensneming.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 10
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 4.2 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 4.2.1 Gee die ekonomiese konsep wat in die diagram hierbo geïllustreer word.  Twee sektor model   Geslote ekonomie   Inkomste en besteding kringloop  (1) 4.2.2 Noem enige EEN deelnemer wat in die diagram hierbo ontbreek.  Die staat/regering   Die buitelandse sektor  (1) 4.2.3 Beskryf kortliks die term outonome besteding.  Besteding wat onafhanklik van die vlak van inkomste is.  (2) 4.2.4 Verduidelik die rol van die faktormark in die kringloop.  ʼn Toename in die vraag na arbeid (faktormark) lei tot ʼn groter vraag na produkte. As ondernemings meer werkers in diens neem en hoër lone betaal, lei dit tot ʼn toename in huishoudelike inkomste.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4.2.5 Hoe beïnvloed inspuitings die Suid-Afrikaanse ekonomie positief?  Staatsbesteding verhoog die vloei van geld na die kringloop.   Beleggings verhoog die produksie van goedere en dienste in die kringloop.   Uitvoer bring buitelandse inkomste in die sirkelvloei.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 4.3 Bestudeer die skets hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 4.3.1 Identifiseer die ekonomiese stelsel in die tekenprent hierbo.  Vryemarkekonomie/Kapitalisme  (1) 4.3.2 Watter probleem word in die spotprent hierbo geïllustreer?  Behuisingstekorte   Bitter verhoudings tussen verhuurders en huurders   Stygende huurgeld  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (1) 11
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 4.3.3 Beskryf kortliks die term ekonomiese stelsel.  ʼn Stel metodes wat gebruik word om die vrae op te los oor wat om te produseer, vir wie en met wat.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4.3.4 Verduidelik vryheid van optrede as ʼn voordeel van ʼn vryemark- ekonomie.  In ʼn markekonomie is mense vry om sy besigheid op enige plek te begin, te woon waar hulle wil en eiendom besit.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2) 4.3.5 Hoe beïnvloed NRO's die regering se versuim om maatskaplike dienste in Suid-Afrika te lewer?  Dit verminder die regering se verantwoordelikheid om basiese dienste aan sy burgers te lewer.   Dit help sekere gemeenskappe waar dit lyk asof die regering misluk het.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (2 x 2) (4) 4.4 Bespreek kortliks bruto nasionale inkomste (BNI) as ʼn hooftotaal.  BNI is die inkomstebenadering om uit te werk hoeveel die mense en besighede van ʼn land, soos Suid-Afrika,  verdien, ongeag of die mense in die buiteland bly of in die land is.   Die berekening van BNI help om die land se BBP te bepaal   Om BNI van BBP te verkry, moet die volgende gedoen word Trek die volgende van die BBP af: - Winste, rente en ander inkomste uit binnelandse beleggings wat inwoners van ander lande toeval  - Lone en salarisse vir buitelandse werkers wat aan binnelandse produksie deelneem  12
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 Voeg die volgende by die BBP - Winste, rente en ander inkomste uit beleggings in die buiteland wat permanente inwoners toeval (soos winste verdien deur ʼn Suid- Afrikaanse maatskappy wat brûe in Zimbabwe bou).  - Lone en salarisse verdien deur permanente inwoners buite Suid-Afrika (soos inkomste verdien deur Suid-Afrikaners wat in ander lande soos Engeland en die Verenigde State van Amerika werk).   BNI=BBP + Primêre inkomste ontvangstes - primêre inkomstebetalings   Wanneer Suid-Afrika meer aan ander lande betaal as wat hy van ander lande ontvang, moet die volgende formule gebruik word:  BNI=BBP-Net primêre inkomstebetalings   Netto primêre inkomstebetalings is gelyk aan primêre inkomstebetalings minus primêre inkomsteontvangste  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (4 x 2) (8) 4.5 Evalueer die suksesse en mislukkings van ʼn gemengde ekonomiese stelsel in Suid-Afrika. Suksesse van ʼn gemengde ekonomiese-stelsel in Suid-Afrika  Baie besighede in privaat besit in verskillende bedrywe floreer ten spyte van regeringsregulasies en -beleide.   Mense is vry om hul inisiatiewe te gebruik om produkte te vervaardig en te verkoop wat verbruikers tevrede stel.   Daar is ʼn staatsdepartement wat klein, mikro- en mediumondernemings ondersteun en sodoende meer deelname van entrepreneurs moontlik maak wat staatsondersteuning benodig.   Onder die beskerming van sentrale beplanning deur die regering word die armes beskerm en ondersteun.  Mislukkings van ʼn gemengde ekonomiese stelsel in Suid-Afrika  Belasting is die belangrikste bron van inkomste vir die regering en sommige kapitaliste is betrokke by belastingontduiking   Oorbevolking in stedelike gebiede waar daar ʼn konsentrasie van ekonomiese aktiwiteite is wat die munisipaliteit se begroting onder druk plaas.   Korrupsie het in Suid-Afrika drasties toegeneem, wat ʼn impak op dienslewering in die land gehad het.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 13
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 AFDELING C Beantwoord EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding Die inleiding is ʼn laer-orde reaksie.  ʼn Goeie beginpunt sal wees om die hoofkonsep wat verband hou met die onderwerp in die vraag te definieer. Maks. 2  Moenie enige deel van die vraag in u inleiding insluit nie.  Moenie enige deel van die inleiding in die liggaam herhaal nie.  Vermy om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan bespreek. Liggaam Hoofdeel: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/Bespreek krities/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/Differensieer/Verduidelik/Teken Maks. 26 ʼn grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek wat gegee is en verduidelik/ Voltooi die gegewe grafiek/Assesseer/Debatteer Maksimum 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/voorbeelde. Addisionele deel: Bespreek krities/Evalueer/Evalueer krities/ Debatteer/Lei Maks. 10 af/Vergelyk/ Onderskei/Interpreteer/Hoe?/Stel voor Maksimum 2 punte mag toegeken word vir blote lys van feite. Gevolgtrekking Enige hoër-orde gevolgtrekking moet die volgende insluit:  ʼn Kort opsomming van wat bespreek is sonder om feite wat reeds genoem is, te herhaal  Enige mening of waarde-oordeel oor die feite wat bespreek is Maks. 2  Bykomende ondersteuningsinligting om die bespreking/analise te versterk  ʼn Teenstrydige standpunt met motivering, indien nodig  Aanbevelings TOTAAL 40 14
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek, in detail, die kenmerke van entrepreneurskap. (26 punte)  Ontleed die impak van beurtkrag op entrepreneurskap. (10 punte) [40] INLEIDING  ʼn Entrepreneur is iemand wat iets nuuts skep, wat waarde het deur tyd en moeite aan die nuwe idee/besigheid/produk te wy.  (Maks.2) (Aanvaar enige ander korrekte relevante inleiding.) LIGGAAM: HOOF GEDEELTE Aanvang, bestuur en beheer van ʼn nuwe besigheid/Begin van ʼn nuwe sakeonderneming   Hulle neem risiko's en neem daaglikse besluite om die suksesvolle bestuur van die onderneming te verseker.   Entrepreneurs begin besighede om geld te maak, en in die proses skep hulle werk, beïnvloed groei in die ekonomie en verhoog die lewenstandaard.   Entrepreneurs doen genoeg navorsing om te verseker dat hul idees suksesvol is.  Sodoende sal hulle probeer om die grootste moontlike wins te maak.  Koop en verkoop goedere en dienste   Entrepreneurs koop teen sekere pryse en verkoop teen hoër pryse.   In die markekonomie benut entrepreneurs geleenthede wat in markte ontstaan wanneer daar ʼn oormaat aanbod of oortollige vraag is, vir ʼn produk.   Optrede van entrepreneurs is belangrik om ewewig in markte te vestig of om verbruikers gelukkig te maak.   Entrepreneurs kan ook kies om bestaande besighede te koop.  Bring produksiefaktore bymekaar   Entrepreneurs verseker dat produksie plaasvind deur die produksiefaktore bymekaar te bring.   Entrepreneurs verseker dat die produksie van goedere en dienste op die doeltreffendste manier plaasvind.  15
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 Soek geleenthede   Entrepreneurs soek voortdurend nuwe geleenthede en is selde tevrede met die status quo.   Die obsessie met geleenthede beteken dat hulle vertroud raak met hul kliënte en mededinging.  Kreatiwiteit en/of innovasie   Entrepreneurskap gaan oor die ontwikkeling van nuwe idees, produkte of dienste.   Entrepreneurs skep produkte of dienste wat korrek, toepaslik, nuttig en waardevol is.   Entrepreneurs probeer om dinge anders te doen as die manier waarop ander tans doen, soos om ʼn produk te verbeter.  (Maks. 26) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Ken ʼn maksimum van 8 punte toe vir opskrifte/voorbeelde.) ADDISIONELE GEDEELTE Ontleed die impak van beurtkrag op entrepreneurskap.  Die risiko's van besigheids-inisiatiewe of idees wat deur entrepreneurs geneem word, het toegeneem namate die waarskynlikheid dat ondernemings misluk, groot geword het.   Entrepreneurs se besluite rakende die keuse van produkte, plek en tyd word beperk deur die groter kans op beurtkrag.   Die kombinasie van ander produksiefaktore soos kapitaal, arbeid en natuurlike hulpbronne sal waarskynlik hoër koste meebring as gevolg van beurtkrag.   Die winste van entrepreneurs sal negatief beïnvloed word aangesien produksieprosesse en -tegnieke beperk word deur die onstabiliteit van elektrisiteit.   Winste van entrepreneurs sal negatief beïnvloed word deur ʼn gebrek aan vaardighede ten opsigte van alternatiewe elektrisiteit in die besigheid.  (Maks. 10) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) SLOT Suid-Afrika het ʼn groot potensiaal in entrepreneursvermoë. Die regering en skole moet entrepreneursvaardighede vir ekonomiese groei en ontwikkeling aanmoedig en verbeter.  (Maks. 2) (Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.) (40) 16
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 VRAAG 6: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE  Bespreek, in detail, die ekonomiese belang van infrastruktuur in Suid-Afrika. (26 punte)  Hoe kan ekonomiese dienste ʼn land se inkomste en rykdom beïnvloed? (10 punte) [40] INLEIDING Die infrastruktuur van ʼn land verseker dat die produksiefaktore, sowel as verbruikersgoedere en -dienste, op die regte plek en op die regte tyd beskikbaar sal wees.  (Maks. 2) (Aanvaar enige ander korrekte relevante inleiding.) HOOFDEEL Kommunikasie   Die funksie van kommunikasie is om seker te maak dat die regte inligting die regte persoon op die regte tyd bereik.   Kommunikasie is noodsaaklik vir sukses in die sakewêreld.   Kommunikasie moet vinnig en doeltreffend wees sodat besighede internasionaal kan meeding.   Gedrukte media en elektroniese media word deur besigheid gebruik om korrekte inligting te vind en te versprei.  Kommunikasie is belangrik om die volgende redes:  Selfoon- en draadlose tegnologie stel Suid-Afrika se entrepreneurs en verbruikers in staat om op afstand aan ekonomiese aktiwiteite deel te neem.   Die kommunikasiesektor lewer ʼn beduidende bydrae tot die BBP van Suid- Afrika.   Die kommunikasiesektor is ʼn bron van arbeid in Suid-Afrika.  Vervoer   Die vervoersektor in Suid-Afrika se groeiende ekonomie is die dryfkrag vir alle ekonomiese aktiwiteite.   Suid-Afrika moet belê in, en moet voortdurend die paaie, spoor, hawens en lughawens opgradeer.   Vervoer stel individue in staat om by die werk te kom, en besighede om goedere en dienste te versprei.  17
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 Vervoer is belangrik om die volgende redes:  Vervoer bring verbruikers en vervaardigers bymekaar.   Moedig internasionale verhoudinge aan soos uitvoere wat ʼn beduidende bydrae tot die BBP van Suid-Afrika lewer.   Stel toeriste in staat om die land binne te kom en moedig reis binne die land aan.   Die hawens naby spesiale ekonomiese sones moedig sake-kern-gebiede en groei van produksie aan.  Energie   Suid-Afrikaners se energie behoeftes word bevredig deur die voorsiening van elektrisiteit wat uit steenkoolaangedrewe stasies opgewek word.   Eskom het ʼn plig om elektrisiteit aan huishoudings en besighede te verskaf.   Hidroëlektriese kragsentrales voorsien ook Suid-Afrika se elektrisiteit.  Koeberg-kernkragstasie naby Kaapstad dra ʼn beduidende hoeveelheid elektrisiteit in Suid-Afrika by.  Energievoorsiening is belangrik om die volgende redes:  Energieverbruik is belangrik vir die moderne lewe soos die industrie en huishoudelike verbruik.   Beurtkrag beïnvloed die funksie van besighede wat baie afhanklik is van elektrisiteit vir oorlewing.   Hernubare energiebronne is deur die Suid-Afrikaanse-regering geïdentifiseer as omgewingsvriendelike maniere om elektrisiteit te produseer.  (Maks. 26) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) (Ken ʼn maksimum van 8 punte toe vir opskrifte/voorbeelde.) 18
Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GRAAD 11 ADDISIONELE GEDEELTE Hoe kan ekonomiese dienste ʼn land se inkomste en rykdom beïnvloed?  Spesialisasie, want wanneer plekke beter verbind is, kan hulle óf spesialiseer in wat hulle die beste produseer, óf diversifiseer en innoveer, wat albei toelaat dat die voordele van konsentrasie ruimtelik versprei word.   Samehorigheid, omdat ruimtelike konsentrasie van mense en ondernemings ingespan kan word om lewensomstandighede oral te verbeter, wat die verbeterde lewenstandaarde regoor die land moontlik maak.   Belegging in tydelike oplossings soos rugsteunopwekkers en afvalverwydering neem kapitaal weg wat gebruik kan word vir innovasie of sosiale sekerheidsbetalings.   Deur tred te hou met die instandhouding van infrastruktuur, kan ondernemings groter in die toekoms belê eerder as om die verlede op te ruim   Instandhouding van infrastruktuur verlaag koste vir fasiliteitseienaars en huurders wat internasionale handels-mededinging lok.   Lae vlakke van onderwys moet verbeter word deur SETAs-programme en die uitbreiding van programme vir openbare werk wat die gaping tussen armes en rykes sal aanspreek.  (Maks. 10) (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.) SLOT Die verbetering van die gehalte van openbare besteding sal ruimte maak vir belegging in infrastruktuur en basiese dienste vir die bevolking.  (Aanvaar enige ander korrekte relevante gevolgtrekking van hoër-orde.) (40) TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 19

Study this subject

More from Grade 11 Economics

View all