Economics Grade 10 P2 Gauteng November 2016 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com Fm GAUTENG PROVINCE oN EDUCATION 2 REPUBLIC OF SOUTH AFRICA GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS PROVINSIALE EKSAMEN NOVEMBER 2016 GRAAD 10 EKONOMIE VRAESTEL 2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur 12 bladsye WE *K3P2*

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 2 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS PROVINSIALE EKSAMEN EKONOMIE (VRAESTEL 2) PUNTE: 150 TYD: 2 uur INSTRUKSIES EN INLIGTING ON Oas 10. 11. Beantwoord VIER vrae in die ANTWOORDBOEK soos volg: AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Beantwoord enige TWEE van die drie vrae. AFDELING C: Beantwoord enige EEN van die twee vrae. Beantwoord slegs die vereiste aantal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord neer. Lees die vrae sorgvuldig deur. Begin ELKE vraag op ‘n NUWE bladsy. Laat 2 — 3 reéls tussen onderafdelings van vrae oop. Beantwoord die vrae in volsinne en verseker dat die uitleg, inhoud en konteks van jou antwoorde in ooreenstemming met die vereistes van die vrae is. Gebruik slegs swart of blou ink. Jy mag ‘n nie-programmeerbare sakrekenaar gebruik. Skryf netjies en leesbaar.

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 3 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE — 20 MINUTE 1.1 MEERVOUDIGEKEUSE VRAE Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A — C) langs die vraagnommer (1.1.1 — 1.1.8) in die ANTWOORDBOEK neer, bv. 1.1.9 C 1.1.1. Die wet van aanbod sé dat ... A as die prys styg sal die hoeveelheid aangebied daal. B as die prys styg sal die hoeveelheid aangebied styg. Cc as die prys styg sal die hoeveelheid aangebied konstant bly. 1.1.2 Watter vorm van regeringstrategie word toegepas indien die regering 'n prys laer as die ekwilibriumprys vasstel om sodoende meer verbruikers die kans te bied om die produk te koop? A Subsidie B Minimum prys Cc Maksimum prys 1.1.3. n Onvolmaakte mark het NIE die volgende kenmerke nie: A Verkoper het beheer oor die prys B Maklike toetrede en uittrede in die mark c Onvolledige inligting 1.1.4 Die instelling verantwoordelik vir arbeidsmagnavorsing in Suid-Afrika is ... A Statistiek Suid-Afrika. B die Departement van Arbeid. Cc die KKMA. 1.1.5 Die Wet op Gelyke Indiensneming, Wet nr. 55 van 1998 bestaan uit onder andere uit ... A vakleerlingskap-ooreenkomste. B regverdigde diskriminasie. c regstellende aksie. 1.1.6 Dit kan ’n effek wees van oneffektiwiteit. A Inflasie B Gelyke geleenthede Cc Volhoubare bronne

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 4 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 1.1.7 Watter van die volgende faktore beinvioed die vraag na arbeid? A Arbeidsproduktiwiteit B Vraag na ander faktore c Groei in bevolking 1.1.8 Dit is een van die redes waarom verbruikers minder sal betaal vir sekere goedere en dienste, as die prys wat verkopers vir die goedere en dienste vra. A Verbruikersboikotte B Regeringsubsidies Cc Lae besteebare inkomste (8x2) (16) 1.2 PASITEMS Kies die omskrywing in KOLOM B wat die beste pas by die term in KOLOM A. Skryf slegs die letters (A — |) langs jou vraagnommer (1.2.1 — 1.2.8) in jou ANTWOORDBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.2.1. Kollektiewe bedinging | A. As verbruik styg, sal die nut van die produk daal 1.2.2 Ceteris Paribus B. Metode wat gebruik word om die verhouding 1.2.3. Wet van dalende tussen werkgewer en werknemer te hanteer opbrengs C. ‘nRegeringstelsel wat werkers beskerm 1.2.4 Grondwet tydens afdanking 1.2.5 Werkloosheids D. Mense met hoé vaardigheidsviakke, wat in versekeringfonds lae besoldigingsposte werk of hulle werk (WVF) minder ure as wat hulle graag wil 1.2.6 SETA E. Alle ander dinge bly dieselfde. 1.2.7. Onderindiensname F. Handves van Regte 1.2.8 KMMO G. Klein, Medium en Mikro-ondernemings H. Verskaffers kan die prys aanpas soos hulle wil, is prysvasstellers. I. Sektoronderwys en opleidingsowerheid (8x1) (8)

1.3 Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 5 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 KONSEPTE Verskaf EEN term / konsep vir die volgende beskrywings. Skryf slegs die woord langs die vraagnommer (1.3.1 — 1.3.6) in jou ANTWOORDBOEK neer. 1.3.1 1.3.2 1.3.3 1.3.4 1.3.5 1.3.6 Die wet probeer die foute van die verlede regstel. Hierdie lyn word dikwels na verwys as die verbruikersmoontlikheidskurwe. 'n Mark waar verskaffers prysnemers is Die laagste loon wat ’n werkgewer toegelaat word om sy werknemers per maand te betaal Die instelling maak dit moontlik vir entrepreneurs om betrokke te raak by infrastruktuurontwikkeling Die impak op fn party wat nie direk betrokke by die transaksie is nie (6x1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30

AFDELING B Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 6 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 Beantwoord enige TWEE van die drie vrae uit hierdie afdeling in jou ANTWOORDBOEK. VRAAG 2 - MIKROEKONOMIE 40 PUNTE - 30 MINUTE 2.1 2.2 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 2.1.2 Noem TWEE faktore wat die waarde van 'n produk bepaal. (2x1) (2) Wat word bedoel met die marginale koers van substitusie? (1x2) (2) Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Lemoene 2.2.1 2.2.2 2.2.3 PRODUKSIEMOONTLIKHEIDSKURWE » B eA Brood Verduidelik die term produksiemoontlikheidskromme. (2) Wat vind plaas by punt B in vergelyking met punt A? (4) Watter TWEE voorwaardes moet ’n besigheid nakom ten einde om produktiewe effektiwiteit te bereik? (4)

2.3 2.4 25 Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 7 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 Bestudeer die artikel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Daar word verwag dat die vraag na landbouprodukte sal styg namate die bevolking toeneem en inkomsteviakke styg in Suid-Afrika. Maar dit is nie so eenvoudig nie. Dit is eerder die sektor se vermoé om aan te pas by die verandering na die vraag na landbouprodukte. Produksie sal toenemend verander van 'produksiedruk' na 'vraagtrek' beginsel. Beide verbruikers en die landbousektor is by kritieke draaipunte wat die produksie en verbruik van voedsel in die land sal verander. Die een konkrete feit is die sekerheid dat ons voortdurend meer voedsel sal moet produseer om in die verhoogde vraag te voldoen. Maar, die tipe voedsel en die aard van die produksie daarvan moet gedurig aangepas word om die verbruiker se meer gesofistikeerde behoeftes te bevredig. Aangepas uit: www.crsnewssa.co.za, 10/2/2016 2.3.1. Voorsien die aanhaling van ’n gepaste opskrif. (1) 2.3.2 Gee TWEE redes waarom die vraag na landbouprodukte (kos) mag styg. (2x1) (2) 2.3.3 Verduidelik wat met die vraagkurwe sal gebeur as daar ’n verandering in die hoeveelheid van voedselprodukte wat gevra word. (2) 2.3.4 Hoekom koop mense meer as pryse daal? (1x2) (2) 2.3.5 Wat word deur die Wet van Vraag bedoel? (3) Bespreek inkomstesubsidies en produksiesubsidies. (2x4) (8) “Die vorm van die onverskilligheidskromme word veroorsaak deur die verskuiwing van die voordeel van marginale nut, van een produk na ’n ander” Evalueer die stelling deur die algemene karaktereienskappe van die onverskilligheidskromme te verduidelik. (4x2) (8) [40]

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 8 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 VRAAG 3 - KOMTEMPORERE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE - 30 MINUTE 3.1. Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem enige TWEE aspekte van die menslike hulpbronontwikkelingstrategie. (2x1) (2) 3.1.2 Wat is die bedoeling van '’n kongres? (1x2) (2) 3.2. Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Uiteindelik! Ons is Kameraad Vavi kan ons ontslae van die jou iewers aflaai? irriterende geraas! Volspoed vorentoe 3.2.1. Waarvoor staan die afkorting COSATU? (1) 3.2.2 Verduidelik die begrip “situasie van die werkers”. (1) 3.2.3. Wat dink jy is die wetlike verantwoordelikhede van ’n vakbond federasie soos COSATU? (2x2) (4) 3.2.4 "Die KKMA is deel van die kollektiewe onderhandelings- en dispuutoplossingsproses.” Vergelyk konsilliasie en mediasie, as deel van die bogenoemde proses in tabelformaat. (2x2) (4)

Downloaded from hlayiso.com Gelykheid en restitusie

Downloaded from hlayiso.com EKONOMIE 10 (VRAESTEL 2) GRAAD 10 VRAAG 4 - MIKROEKONOMIE EN KONTEMPORERE EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE - 30 MINUTE 41 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1. Noem TWEE tipes indirekte belastings. (2x1) (2) 4.1.2 Wat is die doel van die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid? (1x2) (2) 4.2 Bestudeer die spotprentjie en beantwoord die vrae wat volg. Onthou, maak nie saak wat die ekonomiese \ situasie is nie, ons moet 'n gewoonte maak om te spaar en geld oordeelkundig te spandeer! Lisha — die OWP het baie werksgeleenthede oor die jare geskep! Maar hoe? Ons moenie in die skuld raak nie en, in jou geval Lisha, sou ek sé hou op koop en spaar meer! Het jy geweet? Deur saam te werk kan ons baie meer bereik! Die adjunk minister van Waterwese en Omgewingssake, Rejoice Mabudafhasim het 'n R25 m OWP projek (EPWP) teen einde laas jaar geloods. Dit bevorder nie net werkgeleenthede en opleiding nie maar ook energie doeltreffendheid. Die Kuyasa Skoon Ontwikkelingsprojek (CDM) behels die installering van son verwarmingstelsels, isolering van plafonne en energie effektiewe beligting in meer as 2000 lae koste wooneenhede. Die projek het 85 voltydse werksgeleenthede geskep vir vroue, jeug en gestremdes asook meer as 16 500 tydelike werksgeleenthede. Aangepas uit: Vukuzenzele.gov.za. 2010

Downloaded from hlayiso.com Dalende Ru-oliepryse nie net goeie nuus vir SA nie

Downloaded from hlayiso.com AFDELING C Beantwoord slegs EEN van die volgende twee vrae in jou ANTWOORDBOEK. STRUKTUUR VAN DIE OPSTEL PUNTE- TOEKENNING Inleiding Maks. 2 punte Hoof gedeelte Bespreek in detail /in dieptebespreking / Vergelyk Ontleed /Kritiese bespreking / Evalueer Onderskei / Verduidelik /Asseseer /Debatteer. Addisionele gedeelte Gee eie opinie/ Bespreek krities /Evalueer/ Evalueer krities/Teken grafieke / Verduidelik / Gebruik grafiek en Verduidelik /Voltooi gegewe grafiek. / Bereken / Lei af / Vergelyk / Verduidelik / Ontleed / Debateer kortliks / Hoe? Stel voor / Gebruik inligting en argumenteer/ Debateer/ Evalueer. Maks. 26 punte Maks. 10 punte Gevolgtrekking Enige relevante hoérorde-gevolgtrekking e Kort samevatting . Opinie of waarde oordeel van die feite wat beskryf word Maks. 2 punte e Addisionele ondersteunende inligting vir bespreking / ontleding e Teenstrydige oogpunt met motivering, indien nodig e Aanbeveling TOTAAL 40 VRAAG 5 — MIKROEKONOMIE 40 PUNTE — 40 MINUTE "Die belangrikste enkele standpunt rakende markte is dat geen verhandeling plaasvind nie, tensy albei partye bevoordeel word." e Bespreek die funksies van markte in die ekonomie krities en stel vas waarom markmislukkings soms voorkom. (26 punte) e Maak aanbevelings oor moontlike stappe wat die regering kan neem om markmislukkings te voorkom of te beperk. (10 punte) [40] VRAAG 6 — KOMTEMPORERE EKONOMIESE KWESIES 40 PUNTE — 40 MINUTE "Langtermyn werkloosheid word wéreldwyd gesien as ekonomies onaanvaarbaar." e Bespreek die effek wat werkloosheid speel in die ekonomie, op die individue en in die politiek. (26 punte) e Maak voorstelle aan die regering hoe werkloosheid opgelos kan word deur monetére en fiskale beleid. (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 EINDE TOTAAL: 150

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com