Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 1220159 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2015, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2015

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) 2015 IMEMORANDAM AMANQAKU: 70 Le memorandam inamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2015 SCE – Imemorandam ICANDELO A: ISICATSHULWA UMBUZO 1 Umakisho lwesicatshulwa lumi ngolu hlobo:- • Ngenxa yokuba kugxininiswa ekufundeni ngokuqondayo, akufanelekanga ukuba upelo olugwenxa neemposiso zolwimi kwiimpendulo zinyityelwa amanqaku ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo yempendulo elindelekileyo. (Nangona kunjalo, kunyanzelekile ukuba iimposiso ezikhoyo ziqatshelwe ngokukrwelelwa). • Kubaviwa abasebenzise amagama athatyathwe kolunye ulwimi ngobunjalo bawo, olungesiso isiXhosa, musa ukuwathathela ingqalelo lawo magama anjalo, kananjalo banganyityilelwa manqaku xa ngaba iimpendulo ezinikiweyo zinembadla. Nangona kunjalo, oku akuchaphazeli iimeko apho kusetyenziswe amagama akwisicatshulwa olunye ulwimi abhalwe ngobunjalo bawo. • Akunikwa manqaku ngeempendulo ezingu-EWE/HAYI, NDIYAVUMA/ ANDIVUMELANI kuphela. Anikwa kuphela xa umviwa eyizakuzele ngokuvokothekileyo impendulo yakhe. • Akunikwa manqaku ngeempendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, okanye YINYANI/LULUVO kuphela. Anikwa kuphela xa umviwa eyizakuzele ngokuvokothekileyo impendulo yakhe. • Kwimibuzo apho kulindeleke iimpendulo eziligama elinye aze umviwa anike isivakalisi esipheleleyo, kumakishwa ngokuchanekileyo impendulo elindelekileyo eligama elinye xa ngaba ikrwelelwe/igqanyisiwe. • Kulindeleke iimpendulo ezimbini/ezintathu, umviwa udwelise uluhlu lweempendulo ezininzi, makisha kuphela ezimbini/ezintathu zokuqala. • Iilwimi zengingqi neziyelelani zesiXhosa zamkelekile. • Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo echanekileyo ebhalwe ngokupheleleyo, iyamkeleka. 1.1 1.1.1 Kuxa eqonda eqinisekile ukuba kukho umntu okanye abantu abaxabileyo bezenza imiqobo phakathi komntu lowo nelo lungelo√/ kuxa eqonda ukuba limlungele√/ liza kumenzela into.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 1.1.2 Kukuhlala nje bengazenzi iinzame zokufumana loo malungelo abo.√ (1) 1.1.3 Ukufanisa nentwanazana eziqamangela ngencebeta ingekafikisi√/umntwana oneminyaka emine ohlala emva kwevili lokuqhuba inqwelo-mafutha√/kungathi kunxityiswa umntwana oneminyaka emihlanu ibhulukhwe namaquza kayisemkhulu√/nomntu obandeza ichitywa engaliqabi.√ (Nasiphi na isibini) (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2015 SCE – Imemorandam 1.1.4 Ngumntu olifaneleyo ilungelo√/ngumntu olilungeleyo ilungelo.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 1.1.5 Sivelisa ukuba ilungelo xa lingasakwenzeli nto akukho mfuneko yalo√/amalungelo ahamba ngokwamanqanaba okukhula.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 1.1.6 Kufuneka abe nobulali bokulilondoloza elo lungelo √/nobungcali bokulilondoloza elo lungelo.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 1.1.7 Ungabonwa njengomntu ofuna ukurhwaphiliza amalungelo abo.√ (1) 1.1.8 Sivelisa ukuba amalungelo angasetyenziswa ukulwa imicimbi yelifa√√/amalungelo angasetyenziselwa ukukhusela ilifa losapho.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.1.9 Abantu bayakwazi ukuyibandeza into bengazi kuyisebenzisa egameni lelungelo√√/ngamanye amaxesha amalungelo ahamba nomona√√/ kuvela umona ngelikhusela ilifa labo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.1.10 Kukuthi ntii ingqondo ungaziboni ukuba ilungelo elo alikufanelanga.√ (1) 1.1.11 Kukubekwa okwethutyana komntu ngokusemthethweni esikhundleni somnye umntu.√√ (2) 1.1.12 Wayesiya kweso sikolo unkabi engananzanga nto ngazifundo zakhe kubonakala ukuba kuloo magumbi okufundela usekhefini lokulindela ukuba ade afikelele kwixesha elamkelekileyo lokuphatha.√√ (2) 1.1.13 Ngabantu abathanda izisulu√/abangenanyani√/abacingela iziqu zabo√/abantu abangengomathandazwe√/abalahlekisi.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 1.1.14 UMabhozo uye wangumntu ozintyintya ngotywala√/ubesoloko efuna imali ngenkani ebantwini.√ (Nayiphi na kwezi) (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2015 SCE – Imemorandam 1.1.15 Ndiyavelana kuba ulahlekiswe ngabantu abadala ekule meko nje.√√ OKANYE Andivelani kuba ebelunyukisiwe ngunina akamamela.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.1.16 Ubaluleke ngokuba umntu asazi isizathu sokufuna ilungelo ukuze alisebenzise ngendlela eyiyo.√ (1) 1.2 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO 1.2.1 UseRobben Island√/usesiseleni√/entolongweni√/ejele.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 1.2.2 Unqwenela ukuzibona ephaya phandle√√/ubawela/urhalela ukuphuma√√/ucinga indlela anokuphuma ngayo√√/ucinga nzulu ngemeko akuyo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.2.3 Ukukhathazeka√√/ukucinga nzulu√√/ukungayithandi imeko akuyo√√/ucinga indlela angazikhupha ngayo kule meko akuyo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.2.4 Kungokuba mdala√/ugugile√/waluphele√/ziinzingo zasejele.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 1.2.5 Ezi zicatshulwa zahluka ngokuba isicatshulwa A sifundisa uluntu ngamalungelo nangendlela yokuwasebenzisa kanti isicatshulwa B siveza intsokolo nentlungu eyafunyanwa nguMandela yokuhluthwa ilungelo lokuhamba ngokukhululekileyo.√√ (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2015 SCE – Imemorandam ICANDELO B: UKUBHALA USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha isishwankathelo: Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo- manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (inqaku ngengongoma nganye) o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo: o 1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1 lolwimi. o 4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2 olwimi. o 6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3 ololwimi. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo naxa becaphule. o 6–7 amanqaku acatshulweyo: akunikezelwa manqaku olwimi. o 1–5 amanqaku acatshulweyo: nikezela inqaku libe li-1 lolwimi. QAPHELA: • Ubalo-magama o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5 ngaphezulu kwaqingqiweyo ungawahoyi alandelayo. Naziphi na iingongoma ezisi-7 kwezi zilandelayo ziyimpendulo yombuzo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2015 SCE – Imemorandam UMHLATHI Abazali basokoliswa ngabantwana kuba iingcamango zabo zahlukene ngezinto zobomi. Mandulo into ethethwa ngumzali ibingaphikiswa ngumntwana koko ebeyamkela njengoko injalo. Amasiko nezithethe siwatyeshele ngenxa yokutshintsha kwamaxesha nempucuko. Abazali mababaphulaphule abantwana beveza ezabo izimvo ngobomi ngokukhululekileyo. Luxanduva lomzali ngamnye ukukhulisa umntwana ngendlela eyiyo neyamkelekileyo. Mayihlale ezingqondweni zabazali into yokuba abantwana bale mihla nabo banayo imingeni abajamelene nayo efuna ukuqwalaselwa ebangwa lifuthe lokutshintsha kwamaxesha. Ukukhululeka akuthethi ukuba makube kwavula zibhuqe koko makuhambe noxanduva. [70] [10] UCAPHULO IINGONGOMA 1. 'Abazali baxakene nenzala yabo 1. Abazali basokoliswa ngabantwana ngenxa yokungavisisani ngezimvo kuba iingcamango zabo zahlukene malunga nezinto ngezinto zobu bomi.' ngezinto zobomi. 2. 'Kumaxesha angaphambili kwaXhosa 2. Mandulo into ethethwa ngumzali intetho yomzali ibingaphikiswa ibingaphikiswa ngumntwana koko ngumntwana.' ebeyamkela njengoko injalo. 3. 'Siphulukana namasiko nezithethe 3. Amasiko nezithethe siwatyeshele zethu sijongile egameni lenkqubela- ngenxa yokutshintsha kwamaxesha phambili.' nempucuko. 4. 'Abazali mababavule abantwana 4. Abazali mababaphulaphule baphalaze izimvo zabo malunga abantwana beveza ezabo izimvo nezinto -yinto zobomi.' ngobomi ngokukhululekileyo. 5 'Yinyani engenakuphikiswa ukuba 5 Luxanduva lomzali ngamnye ngumsebenzi womzali ngamnye ukukhulisa umntwana ngendlela ukukhulisa umntwana wakhe eyiyo neyamkelekileyo. ngendlela efanelekileyo neyamkelekileyo.' 6. 'Abazali mayibacacele into yokuba 5. Mayihlale ezingqondweni zabazali abantwana bangoku banazo iingxaki into yokuba abantwana bale mihla ezithile ezizezabo ekungafunekanga nabo banayo imingeni abajamelene zithatyathwe nayo efuna ukuqwalaselwa njengemfitshimfitshi.Zininzi izinto ebangwa lifuthe lokutshintsha eziphazamisa iingqondo zabantwana kwamaxesha. bangoku ezazingekho ngaphambili, ezibangela ukuba imisebenzi yabo yasemakhaya nasesikolweni bangayenzi ngocoselelo.' 7. 'Inkululeko nayo kufuneka ibe nemida 7. Ukukhululeka akuthethi ukuba hleze ilahlekwe yintsingiselo yayo makube kwavula zibhuqe koko igqibele seyibubundlavini.' makuhambe noxanduva. [10] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2015 SCE – Imemorandam ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI Ukumakisha iCandelo C • Upelo o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa ngaba isiphene eso sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi ngokuchanekileyo. • Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. • Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo echanekileyo ebhalwe ngokupheleleyo, iyamkeleka. UMBUZO 3: UKUCAZULULA ISIBHENGEZO-NTENGISO 3.1 Kwaziswa ngekliniki ejikelezayo yezilwanyana.√ (1) 3.2 Sijoliswe kubantu abafuya izilwanyana√/Kubantu abathanda izilwanyana√/ Kubantu abakhathalele izilwanyana. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 3.3 Isifo somgada sichaphazela izinja neekati.√√ (2) 3.4 Ziyagxininisa.√ (1) 3.5 C. Ulwimi oluqweqwedisayo√/C√/Ulwimi oluqweqwedisayo.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 3.6 Isibhengezo sithi makufikwe ingekadluli ikliniki ejikelezayo.√ (1) 3.7 Sazisa abantu ngoncedo olukhoyo lonyango lwezilwanyana√/Sazisa abantu ngekliniki ejikelezayo√/Ukunceda abantu bangachaphazeleki kwisifo somgada.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 3.8 Kukukhuthaza uluntu ngokuphathwa kakuhle kwezilwanyana√√/Sikhuthaza ulondolozo lwezilwanyana√√/Sikhuthaza ukuthandwa kwezilwanyana√√/ Sikhuthaza ukuhlonitshwa kwamalungelo ezilwanyana.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2015 SCE – Imemorandam UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI 4.1 Sisihlomelo sendawo√/sisalathandawo√/Sisihlomelo.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 4.2 Incwadi√/Iphephandaba√/Ikhompyutha, imfonomfono.√ (Nasiphi na isibini) (2) 4.3 Siphuhlisa ukuba abantu baneendlela ezahlukileyo zokubona into inye.√√ (2) 4.4 Ngabantu abaphila kweli xesha√/Ngabantu abasebenzisa itekhnoloji√/ Ngabantu abathanda ukufunda√/Ngabantu abafundileyo.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (1) 4.5 Iphuhlisa ukuba ungumntu okholelwa ekusebenziseni itekhnoloji√√/Iphuhlisa ukuba iincwadi uzibona njengento egqithelwe lixesha√√/Ngumntu ongawahloniphiyo amalungelo abanye abantu√√/ Iphuhlisa ukuba ubajongela phantsi abanye abantu.√√ (2) (Nayiphi na impendulo echanekileyo) 4.6 Ndiyayincoma kuba ibonisa ukuba ungumntu oyinoneleleyo impilo yakhe√√/ Ibonisa ukuba eyona nto iza kuqala ebomini bakhe yimpilo yakhe.√√ OKANYE Ndiyayigxeka kuba uza kungazazi iindlela zokusebenzisa itekhnoloji√√/ Uza kungakwazi ukusebenzisa izixhobo zetekhnoloji.√√ (2) [10] UMBUZO 5: ISICATSHULWA 5.1 Amanzi.√ (1) 5.2 Zagqiba ukuba ziza kwenza idama√/Ziza kugqiba ukuba zenze idama√/Ziya kugqiba ukuba zenze idama√/ Zagqiba ukuba ziya kwenza idama.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.3 Ukwenza into ngenjongo√/Ukwenza into ngesizathu.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.4 Izilwanyana zazenzela idama lazo nangona zazingaphelelanga.√ (1) 5.5 Phakama Dyakalashe! √√ Dyakalashe phakama! √√ (2) 5.6 UDyakalashe wathi ukuba kunjalo yena akasayi kusela kuloo√√ manzi. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/2015 SCE – Imemorandam 5.7 Sisetyenziselwe ukubonisa ixesha eladlulayo.√ (1) 5.8 A. umntu akakwazi ukuzibona iziphene zakhe√/A√/Umntu akakwazi ukuzibona iziphene zakhe.√ (Nayiphi na kwezi) (1) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all