GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
2015
AMANQAKU: 80
IXESHA: 2½ iiyure
Olu viwo lunamaphepha angama-25.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2015 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isixhosa. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 405.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2015
SCE
IMIYALELO NENGCACISO
1. Funda le miyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile yesiqulatho
ekwiphepha elilandelayo uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi olufundisiweyo
kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza kuyiphendula.
3. Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU:
ICANDELO A: ISihobe (30)
ICANDELO B: INoveli (25)
ICANDELO C: IDrama (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU iyonke:
Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, OMNYE kwiCANDELO B NOMNYE
kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:
ICANDELO A: ISIHOBE
IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI.
UMBONGO ONGAFUNDISWANGA – ngumbuzo onyanzelekileyo.
ICANDELO B: INOVELI
Phendula umbuzo OMNYE.
ICANDELO C: IDRAMA
Phendula umbuzo OMNYE.
5. UKHETHO LWEMIBUZO KUMACANDELO B (INOVELI) NECANDELO C (IDRAMA)
Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli nakwidrama oyifundisiweyo.
Phendula UMBUZO OMDE ube mNYE NOMFUTSHANE ube mNYE.
Xa uphendule UMBUZO OMDE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule
UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C. Xa uphendule UMBUZO
OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMDE
kwiCANDELO C. Sebenzisa itshekhlisti ukwenza oku.
6. UBUDE BEEMPENDULO
Imibuzo emide yeSihobe kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama ali-190-240.
Imibuzo emide yeNoveli neDrama kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama
angama-340-390.
Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo lwamanqaku.
Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo nangokusemxholweni.
7. Imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kwecandelo NGALINYE kulindeleke ukuba ilandelwe
ngocoselelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2015
SCE
8. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela kwimibuzo ekwiphepha
loviwo.
9. Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
10. Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo:
ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu
ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu
ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu
11. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2015
SCE
ITHEYIBHILE YESIQULATHO SEPHEPHA LOVIWO:
Le theyibhile yesiqulatho kulindeleke ukuba incedise abafundi bakwazi ukukhetha
imibuzo abaza kuyiphendula khon'ukuze bangafundi iphepha loviwo lonke.
ICANDELO A: ISIHOBE
Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI.
INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO
YEPHEPHA
1. Unxunguphalo Umbuzo omde 10 6
2. Idompasi Umbuzo omfutshane 10 7
3. Uprofesa A.C. Jordan Umbuzo omfutshane 10 8
4. UNkosi Rolihlahla Nelson Umbuzo omfutshane 10 9
Mandela
KUNYE
Umbongo ongafundiswanga: Unyanzelekile
5. Ubulumko Umbuzo omfutshane 10 11
ICANDELO B: INOVELI
Phendula umbuzo OMNYE.*
6. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo omde 25 13
7. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo omfutshane 25 13
8. Ukhozi Olumaphiko Umbuzo omde 25 16
9. Ukhozi Olumaphiko Umbuzo omfutshane 25 16
ICANDELO C: IDRAMA
Phendula umbuzo OMNYE.*
10. Amaza Umbuzo omde 25 19
11. Amaza Umbuzo omfutshane 25 19
12. A-a-a! Jongumsobomvu! Umbuzo omde 25 23
13. A-a-a! Jongumsobomvu! Umbuzo omfutshane 25 23
QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, phendula umbuzo OMNYE OMDE nombuzo
OMNYE OMFUTSHANE.
Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI
emifutshane.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2015
SCE
Kulindeleke ukuba abaviwa baqwalasele itshekhlisti elandelayo ukuqinisekisa ukuba
bakhethe imibuzo ngokuchanekileyo.
ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO TIKISHA
EMIBUZO EPHENDULWAYO NGASEZANTSI
A: Isihobe
(Isihobe esifundisiweyo) 1–4 2
KUNYE
A: Isihobe
(Isihobe esingafundiswanga) 5 1
B: Inoveli
(Umbuzo osisincoko soncwadi
OKANYE umbuzo omfutshane) 6–10 1
C: Idrama
(Umbuzo osisincoko soncwadi
OKANYE umbuzo omfutshane) 11–13 1
QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE
OMDE nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI
emifutshane.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2015
SCE
ICANDELO A: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo EZINE ezifundisiweyo nombongo
OMNYE ongafundiswanga.
• Umviwa ulindeleke ukuba aphendule nayiphi na imibuzo EMIBINI ebuzwe
kwimibongo okanye kwizibongo ezifundisiweyo; KUNYE nombuzo omnye
kumbongo ongafundiswanga okanye isibongo esingafundiswanga.
QAPHELA: Umbuzo ongombongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba
uwuphendule. Qinisekisa ukuba ukhetha imibuzo EMITHATHU kweli
candelo.
Ubude beempendulo zemibuzo emide buli-190–240 amagama.
IMIBONGO EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)
Funda lo mbongo ulandelayo, wandule ukucazulula indlela imbongi elusebenzise
ngayo ulwimi ukuphuhlisa intsingiselo.
UNXUNGUPHALO – N Shasha
1 Ndivumeleni ndizityand' igila,
2 Ndiza kunaba ke ndixel' uqaqaqa,
3 Zonwabil' izizwe ngezizwe ndibukele,
4 Zihla zinyuk' iintlanga zidabalele;
5 Ziyatabhat' izizwe neentlang' ezingenasazela,
6 Abantwana bokuzalwa banxunguphele.
7 Kuba ngasa liphalal' igazi lomAfrika,
8 Kuba ngahlwa agetyengw' elel' umnt' omnyama;
9 Liphalala kube lusizi kanye kwabokuzalwa,
10 Zininz' iinkedama zilile zade zakhedama;
11 Baninz' abahlolokazi bakhale de bancama;
12 Ndakujong' abomthonyama banxunguphele.
13 Iintshaba zibamokothis' inqatha bangquzulana,
14 iintshaba zibanik' iqhosh' elingenamthunja;
15 babhideka belambile bade babulalana.
16 Ungangxola n'umzi kaPhalo yile ndyikityha,
17 Intlungu esikuyo yaziwa ngoPhezukonke,
18 Ndakujong' abomz' oNtsundu bayantywizisa.
19 Iintshaba zilw' imfazw' engenagama nabamsulwa,
20 Zim' ezindleleni zingene koololiwe zidubule;
21 Zibulal' abant' abalusizi besifa bengenazixhobo.
22 Babulawa belel' obentlomb' ezinkomponi nakoololiwe,
23 Umbon' olusizi igazi linge ngumjelo wamanzi;
24 Akukho mthetheleli banxunguphel' abe-Afrika. [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2015
SCE
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
IDOMPASI – N Gcali
1 Yincwadana encinane ephethe igama,
2 Yincwadana edelekileyo ephethe idilesi,
3 Ixela ubuhlanga ibonise nelizwe,
4 Iveza umsebenzi ixele nomqeshi,
5 Isitampu sibonisa imfanelo,
6 Isitampu esigwenxa yijele,
7 Udompasi ongekhoyo yijele.
8 Impilo yabaninzi uyigqibile,
9 Ubomi babaninzi ubuthathile,
10 Imizimba yabaninzi uyingxwelerhile,
11 Imizi yabaninzi uyichithile, wena dompasi.
12 Ubethiwe umntu ubanjiwe umntu,
13 Waswela umntu walamba umntu,
14 Wabhaca umntu watshipha umntu,
15 Nguwe wena dompasi.
16 "Kom hierso Jan"
17 "Waar is jou pas?"
18 "Alikho mhlekazi." Qhwa ngempama!
19 Xhimfi ngenqindi, ngqu ngesihlangu,
20 "Gaan in, gaan in man."
21 Kungenxa yakho dompasi.
22 Vum-vum-vu-uu-uuum-
23 Iyagquma ikhwela-khwela.
24 Ifuna bonke abophul' umthetho.
25 Basuka eNatali, basuka eFreyistata,
26 Bavela eCiskei, bavela eTranskei,
27 Kungenxa yakho dompasi.
28 Uphumile umthetho wabhengezwa,
29 Umemezela ukufa kwakho dompasi,
30 Namhlanje yimincili, namhlanje luvuyo,
31 Namhlanje lulonwabo, namhlanje luchwayito,
32 Kuba udompasi ufile wavuka u-I.D.
33 Watsho wanesidima umnt' endinguye.
2.1 Xela isixhobo esisetyenziswe ekuqaleni kumqolo woku-1 nowesi-2. (1)
2.2 Shwankathela okuqulethwe sisitanza soku-1. (2)
2.3 Tolika ngawakho amazwi umqolo wesi-9. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2015
SCE
2.4 Nika isafobe esisetyenziswe kumqolo we-15. (1)
2.5 Mfanekiso-ngqondweni mni ophuhliswa kukusetyenziswa kwezifanekisozwi
kwisitanza sesithathu? Zixhase. (2)
2.6 Cacisa uvakalelo lwembongi kwisitanza sokugqibela? (1)
2.7 Chaza umongo walo mbongo. (2)
[10]
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
UPROFESA AC JORDAN – ZS Qangule
1 Tarhuni nonke zingcali zesiXhosa,
2 Leqani equleni imimoya iyabhudla,
3 Balekani hleze kuvele imbalela
4 Lakufa ichanti kudakasa izabonkolo,
5 Yakufa inkuku amaqanda ayabola.
6 Kolunga sonke sibaleke sibonisane,
7 Mkhulu umthwalo osaza kuphakanyiswa.
................................................................................................
8 Uvakele ubham wokuwa komthi,
9 Kwahlokoma amawa ezizwe ezikude,
10 Kwanga kudlula umoya wezixhobo,
11 Kwanga kukhasa umoya wentlambo
12 Bathi kufanele iminyanya iwelile,
13 Zazola iilwandle zanika imbeko,
14 Yana imvula ayenza nangxolo.
..........................................................................
15 Uhambile uJordan ubizwe yiminyanya,
16 Kufunwa abazingeli abaziwa ngokuchama,
17 Kufunwa amajoni aziwa ngokuwisa,
18 Iziphika ezadumba ngenxa yokulima,
19 Izandla ezikhulu ngenxa yokuhlamba,
20 Izisu ezitshonileyo ngenxa yokwabela,
21 Ulwazi olukhulu ludala uthando.
..........................................................................
22 Isitya esihle asidleli,
23 Kazi senzani ngesimdaka.
24 Waphela umzi kaXhosa,
25 Nafa nina baMhlophe:
26 Unondle natyeba nabomvu,
27 Ingqambu wayisika lwasombuluka,
28 Natsho nakhwaza amaqaqa,
29 Natsho nabiza amagxwem,
30 Natsho nathetha ngengqaka,
31 Namema nifuna amakroti,
32 UJordan nathi uyagxiza.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2015
SCE
3.1 Chaza isizathu sokusetyenziswa kwegama'Tarhuni' kumqolo woku-1. (1)
3.2 Shwankathela okuthethwa sisitanza sesi-2. (2)
3.3 Nika isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe yimbongi kwistanza sesi-2 ekuqaleni
kumqolo we-10 nowe-11. (1)
3.4 Safobe sini esisetyenziswe kumqolo we-15. (1)
3.5 Phuhlisa ngawakho amazwi okuqulethwe kumqolo wama-22. (2)
3.6 Chaza umongo walo mbongo. (1)
3.7 Cacisa uvakalelo lwembongi kulo mbongo? (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda esi sicatshulwa sombongo singezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
UNKOSI RHOLIHLAHLA NELSON MANDELA – DLP Yalimanisi
1 Ilizwe liyashukuma maLawundini!
2 Iintlambo zonke ziyaxokozela;
3 Iintaba zonke ziyadidizela;
4 Izizw' ezikhulu zimangalisiwe;
5 Kuba izizwana ziyagqushalaza.
6 Ziyaqhashambula, ziyabhinyalaza.
7 Inen' ilizwe liyashukuma,
8 Inen' ilizwe liyashukuma.
..................................................
9 Umgawuli wezint' ezisemeveni,
10 Egec'iintsunguzi zobudenge;
11 UMavelel' iimbombo zomhlaba;
12 Uzama-zam' ilizwe lizama-zame;
13 Umbhijel' ilizwe njengechanti.
14 Izilenz' elidada kwaweLigwa,
15 Liye ngokusela kwaweZambesi;
16 Umkhonzi wezizwe zeAfrika.
17 Ubakhonzil' abaMbo nabaNguni;
18 Wabakhonz' abeSuthu nabaTswana;
19 Wawakhonz' amaZulu kaSenzangakhona;
20 Wawakhonz' amaSwati namaNdebele;
21 Wawakhonz' amaTshona, amaNyasa namaKhangala;
22 Wadib' izizw' ezikhulu nezincinane,
23 Edal' umanyano lwama-Afrika,
24 Ukuz' inimb' ibe nye yezizwe.
...................................................
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2015
SCE
25 Thetha kwedin' akwaZondw' ungoyiki!
26 Ungazoyik' iinyhwagi neembodla.
27 Nokufa kusakulindele,
28 Kwaye kusakulungele;
29 Ube lidini lesizwe sikaNtu,
30 Kub' ungumntwan' egazi ngendalo.
31 Wavelel' ukuthwal' ezo nzingo neenzima,
32 Ezinye nezinye phezu kwezinye.
33 Ngaman' uThixo wakusikelela,
34 Wakuphumeza, wakuthamsanqelisa,
35 Uboyis' ububi neent'ezimbi.
36 Makube njalo nkosi yam.
4.1 Chaza isizathu sokusetyenziswa kophawu lwesikhuzo kwistanza soku-1
kumqolo woku-1. (1)
4.2 Nika isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe yimbongi kwistanza soku-1 kumqolo
wesi-7 nowesi-8. (1)
4.3 Mfanekiso-ngqondweni mni ophuhliswa yimbongi kumqolo we-9? Zixhase. (2)
4.4 Chonga isifaniso kwisitanza sesi-2. (1)
4.5 Yeyiphi ingongoma ephambili kwisitanza sesi-3? (1)
4.6 Ivuselela eyiphi ingcinga imbongi ngoMandela kumqolo wama-31? (2)
4.7 Cacisa ngomongo walo mbongo. (2)
[10]
KUNYE
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2015
SCE
UMBONGO ONGAFUNDISWANGA
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)
Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.
UBULUMKO – LS Ngcangata
1 Eyona nto efunwa ziingqondi,
2 Eyona nto enqwenelwa ziimboni,
3 Eyona nto elangazelelwa ziincutshe,
4 Neyona nto ixatyiswe ngamanono
5 Bubulumko.
6 Umnt' onabo uyavuya, wonwabile,
7 Noko esemhlabeni ngathi usezulwini.
8 Lonk' ixesha upholelwe ngamalanga.
9 Xa umbona unganqwenel' ukuba nguye
10 Onobulumko.
11 Oyena mnt' onabo ngonjani na?
12 Ngulowo uphepha ingozi engekalimali.
13 Ngulowo unced' abantu abasengxakini.
14 Inene ndithi mna ngumnt' onjalo
15 Onobulumko
16 Rhoqo yena unobubele nesisa.
17 Unembeko nentlonelo kwabadala.
18 Akawusingeli phantsi umlisela nomthinjana.
19 Liqhayiya nebhongo kwisizwe jikelele
20 Onobulumko.
21 Umnt' onabo utheth'inyaniso
22 Nasematyalen' uyayityeshel' inkohliso,
23 Uzeka kade umsindo, engenakratshi.
24 Umhla nezolo usoloko eyint' enye
25 Onobulumko.
26 Ekunquleni uthandaz' uThixo ophilayo,
27 Ethandazel' isiqu sakhe nesesizwe.
28 Ukhuthele kunjalonje uhlakaniphile,
29 Ngenkangeleko yakhe uchwayitile
30 Onobulumko
31 Ubulumko bulungil' aph' emntwini.
32 Buthandwa ngabo bonk' ezizweni.
33 Umhlobo wab' osenyongweni luthando.
34 Ngunozala wobuhle, ngumbulali wokubi
35 Ubulumko
5.1 Nika isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe ekuqaleni kumqolo woku-1 ukuya
kowesi-3 kwisitanza soku-1. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2015
SCE
5.2 Yintoni injongo yokusetyenziswa kochasaniso kumqolo wesi-7. (2)
5.3 Shwankathela okuqulethwe sisitanza sesi-3. (2)
5.4 Chaza intsingiselo yomqolo obhalwe ngqindilili kwisitanza sesi-4. (1)
5.5 Unjani umoya wembongi kulo mbongo? Xhasa impendulo yakho. (2)
5.6 Mfundisoni ephuhliswa yimbongi kulo mbongo? (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2015
SCE
ICANDELO B: INOVELI
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe iiNoveli ezimbini.
• Khetha umbuzo kwiNoveli oyifundisiweyo.
• KwiNoveli ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, OMDE NOMBUZO OMFUTSHANE,
ukususela kumbuzo 6 ukuya kumbuzo 9.
• Khetha umbuzo ube mNYE uwuphendule.
QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMDE kwiCandelo B (kwinoveli)
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE
kwiCandelo C (kwidrama).
Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo B (kwinoveli)
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMDE kwiCandelo C
(kwidrama).
Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-340-390 amagama.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMDE)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Cazulula iziganeko ezichaphazela uMangaliso ukusukela mhla wabonwa edolophini
eGcuwa evela eRhawutini de abuyele kwaFikizolo evela eKnysna. [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
Kwakhankanywa amagama amabini kubefundisi babhebhetha abaqhelisela, kunjalo
kwacaca ukuba bakuxolele nokusikwa ebufundisini kunokuba bangaya eGeorge Goch.
'Nicinga ntoni na ngeGeorge Goch madoda?' wamana ebuza esitsho usihlalo
weSinodi. Aqubuda amadoda. Ndithetha mna neengwevu zabefundisi kwakungekho
yayinqwenela ukunga ingathunyelwa eGeorge Goch. Wayibukela le nto uMangaliso,
wakhumbula amazwi eentokazi awakha waziva zincokola kuloliwe kudala engekabi
nguye nomfundisi, zincokola ngeentlobo zotywala ezisilwa kule lokishi,
izikhwikhwikhwi, iziqeda-veki, oontaba-zosizi, waqonda ukuba bafanele abefundisi
ukuyoyika le ndawo. Kuthe kolo cwaka equbudile amadoda wabonakala ephakama
uMangaliso esithi, 'Nyulani mna ndiye eGeorge Goch.'
Wathi ukuba atsho sabonakala sisothuka sonke isifundisi simjonga.
'Kodwa mfundisi uyayazi le George Goch kuthethwa ngayo?' wabuza
owayesesihlalweni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2015
SCE
'Ndingayazi nje bawo ndinqwenela ukuba nindithume kuyo,' watsho ukuphendula
uMangaliso.
'Akuyi lubuyayo apho mfo wam, kukwazembe leyela nomphini,' yatsho enye
ingwevu yomfundisi esidlangalaleni.
Into yokuzinikela kukaMangaliso ukuba athunyelwe eGeorge Goch yathanda ukuvusa
ingxoxo enkulu kubefundisi, uninzi luyichasa mpela phantsi kwezizathu ezithi indawo
enjengeGeorge Goch ayifuni mfundisi usemncinci unokuthi ahendeke lula ziziyolo
zelizwe, ifuna umfundisi osel’ eqinile.
Ngaphezulu akangelungi ukuba umfundisi obaluleke njengoMangaliso nofunde
kangako athunyelwe kwindawo ephantsi olo hlobo, engekabi nayo nendlu yecawa,
noko icawa yaseWesile ingathelwa nqa luluntu lonke luphela ngesenzo esinjalo.
7.1 Xela igama lale ntlanganiso babekuyo aba befundisi kwisicatshulwa. (1)
7.2 Ungasitolika njani isenzo sikaMangaliso sokuphakama esaqubudile amadoda
athethe la mazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi? (2)
7.3 Thelekisa lo Mangaliso wanamhlanje nalowa wayehamba nooThemba
kwimoto eya eBhayi. (2)
7.4 Avuselela yiphi ingcinga ngokwebali amazwi kaMangaliso athi, 'wakhumbula
amazwi eentokazi …'? (2)
7.5 Loluphi udidi lwempixano olufumaneka kwesi sicatshulwa? Xhasa impendulo
yakho. (2)
7.6 Phawula ngendlela alusebenzise ngayo ulwimi umbhali kumagama abhalwe
ngqindilili. (2)
7.7 Waphumelela uMangaliso ekudlaleni indima awayethunyelwe yona eGeorge
Goch. Ngqina oku. (2)
7.8 Nika izizathu ezimBINI ezibangela ukuba uMangaliso abe ngumlinganiswa
ongqukuva kule ncwadi. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2015
SCE
ISICATSHULWA B
'Lo mfo Nantsika kuthiwa ufunde ngaphezu kwakhe wonke umntu apha ehlabathini,
ndithetha mna nabeLungu aba kuthiwa akakho ofunde njengaye,' wova besitsho
oonkabi bephokolise ezo nqawa zabo zinde.
'Kanti madoda lo mfo nide nathi ngumni?'
'Asisazi isiduko sakhe Nantsika kodwa ke kuthiwa ngumXhosa.'
'E-e! Suk' anapha madoda musani ukwenza iintsomi emini niza kuphum'
iimpondo. Wakha wakho kakade umXhosa ofunda ngaphezu komLungu,' womva
omnye esitsho ekhalala naloo ncoko evuthulula ingubo yakhe esimka.
'Hi bafondini ingaba lo mfo ungundaba-mlonyeni olu hlobo wakha wayinto efinyiswayo
engakwazi nokuzifinyisa oku njengathi aba?' Yavakala ibuza enye intwana
engumabhalana enkomponi eCity Deep kwaMangqukela ingqengqe eqongeni layo
ijongise umetyiso phezulu ifunda Imvo eyayineendaba zalo mfundisi eqwalasele
umfanekiso wakhe.
'Awu! Wathi wakutsho ke ntang'am wandikhumbuza amazwi ento kaJolobe kumbongo
wayo webhadi xa ithi,'
'Umhle kangaka nje na, wena sidalwandini
wakha warhuba phantsi ungumbungwan'ongento,
Waza wazalwa kutsha, waba kukokugqibi …?'
Yatsho enye ingqengqe kowayo umandlalo ikwafunda eli phepha-ndaba.
Basusela apho ke banaba ezindabeni ngalo mfundisi.
Apho enkomponi kwaMangqukela kwakukho inkathavu yexhego eyayingaziwa lulutsha
ukuba yafika nini na, befikela kuyo abafikayo baphinde bagodukele kuyo. Kungasekho
msebenzi iwenzayo enkomponi ngaphandle kokuhla inyuka itshayela. Igama eyaziwa
ngalo kusithiwa nguFalteni, ngenxa yengubo emdaka elalisoloko liyambethe.
7.9 Chaza isiganeko esenzekileyo ukuze kuvele le ngxoxo. (2)
7.10 Ityhila ntoni intetho ebhalwe ngqindilili ngesizwe samaXhosa? (2)
7.11 Cacisa isimo sentlalo sale ndawo liqhubeka kuyo ibali ngokwesicatshulwa. (2)
7.12 Lavela njani igama leli xhego elinguFalteni? (1)
7.13 Laliphi eneneni ikhaya lale nkathavu yexhego? (1)
7.14 UMangaliso wenza into efanelekileyo ngokwamkela uyise ngezandla
ezishushu akumazi. Xhasa oku. (2)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2015
SCE
UMBUZO 8 (UMBUZO OMDE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Cazulula iziganeko ezichaphazela uMfazwe ukusukela mhla wabanjwa kowabo
kuQaka de abe uya kuzifihla kwaMfundisi uHlathi. [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
'Akakhange aphangele namhlanje, ilanga lonke ulichithele apha ekhaya, wada waza
kubizwa ngula mfana kaNtsipho uFriday ngelithi makakhawuleze kukho intlanganiso
phaya eholweni ecaweni, inento yokwenza nabantwana besikolo.' Ndothukela
ngaphakathi akulikhankanya elo gama linguFriday. Engengomntwana wasikolo nje,
uNokuzola yintoni emdibanisa noFriday, embizela ezintlanganisweni? Ndazibuza lo
mbuzo ndikhamnqile.
'Into ethetha ukuthi baseholweni apho ke ngoku mama?'
'Ukumka kwakhe ebethe uya apho, andazi ke kuba andikho holweni mna ngoku.'
Ndakhumbula ngelo xesha ukuba andifikanga ndambulisa, ndafana ndakrwela intloko
ndabulela, ndacela uxolo ngokungabulisi. Ndiphakame ndizihleka-hlekisa, landibuza
ixhegwazana ukuba, bekusithiwa ndibanjiwe nje, yinyani na leyo, ukuphuma kona
ndiphume nini na. Ndithe ndingekawuphenduli lowo lahlaba omnye.
'Kusithiwa uyaxela nje mntwanam, ingaba yinyani leyo?'
Ndothuka ndanomchamo. Ndema andashukuma, umzimba wasuka wanenkantsi
wonke. Kwakucacile ukuba akukho mntu ungayaziyo into yokuba ndinebala
lobungcothoza. Ndiza kuyiphikisa njani le nto ithethwa ngulo mama? Ndangqunga,
kwanzima ukuphuma, sekungathi bonke abantu baza kusuka bandikhwaze,
bandityabeke izithuko endandidla ngokuziva zityatyekwa umntu ongcothozayo.
Ndahamba ndingamphendulanga uMamCwerha, waphosa amazwi okugqibela xa
ndisiya kuphuma ngesango.
'Kukho abantwana ababini abadutyulwe basweleka kulaa mbhodamo wasemini.'
Andizange ndibonise nokuba ndiyamva, ndadzulela eholweni ndinyathelela phezulu.
Kwakukho into ethi mandibaleke ndiyokuzeyelisela esizibeni okanye ndiyokulala espor
indicumze kube kanye, kodwa kwakho umbuzo othi, iya kunceda ntoni na loo nto?
9.1 Xela iziganeko eziBINI ezenzekileyo ukuze kubanjwe intlanganiso esikolweni. (2)
9.2 Nika izizathu eziBINI ezabangela ukuba othukele ngaphakathi uMfazwe
akuva kukhankanywa igama likaFriday? (2)
9.3 Ungasitolika njani isenzo sikaFriday sokuhamba esithi uMfazwe uyimpimpi? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2015
SCE
9.4 Cacisa isimo sentlalo sale ndawo liqhubeka kuyo ibali ngokwesicatshulwa. (2)
9.5 Loluphi udidi lwempixano olufumaneka phakathi kukaMfazwe noFriday?
Xhasa impendulo yakho. (2)
9.6 Ndimani eyayidlalwa nguMfundisi uHlathi emzabalazweni? (2)
9.7 Ukugwejelisa isandla kukaFriday kuNokuzola kwalutshabalalisa lwaphela tu
uthando lukaMfazwe kuNokuzola. Ngqina oku. (2)
9.8 Ucinga ukuba uMfazwe wenza into engafanelekanga ngokuthabatha isigqibo
sokungazifundi iileta ezivela kuNokuzola? Xhasa oku. (2)
ISICATSHULWA B
'Ungasoli uqalekise mntwanam.' Ingcwakaha eyayikho yaphazanyiswa nguTat'uGaba
ngaloo mazwi, ethetha ebumnyameni emi ecaleni kwedlakadlaka lemoto
eyayingasahambi phambi kwendlu yakhe. Andimxelelanga ukuba sendigqibile
ukuqalekisa, kushiyeke nje ukuba ndigwebe. Ndakugqiba ukulahlekelwa yiyo yonke
into yam, into yonke endakha ndanayo, azokuthi mandixole?Tyhini madoda
uTat'uGaba lo unani na kakade? Andizange ndiphendule, ndanqumla umgaqo ndaya
kungena esangweni lakhe, ndafika ndema ecaleni kwakhe.
'Mfondini, kubi!' Waqala ngelo. 'Yintoni le iqhubekayo kanye kanye? Uthi akuzi
kugwetywa kodwa?'
'Ngubani oza kugwetywa na Tat'uGaba?' Ndibuyise kwangombuzo kuba
ndingenakuyiphendula eyakhe.
'Uyivile le yokuba iFunda ivaliwe?'
'Ewe?'
'Inani na le ndoda!'
'Sivalelwe ntoni isikolo?'
'Sitshile!'
'Hi? Tat'uGaba yithi uyaphosisa!' Andizange ndikwazi ukuzibamba, ndakhuza ndatsho
ndazothuka.
'Ungathetheli phezulu, neendonga zineendlebe.' Watsho uGaba akubona ukuba
ndifuna ukubhabhazela.
'Uthini na apha kum Mnt'omlambo?' UGaba wathetha nto yimbi engaphenduli mbuzo
wam.
'Andazi ukuba siza kubathini na abantwana unyaka lo wonke, kuba baza kuba
yimingqusho yoongqikana apha elokishini, luthini ke ukungavuki udushe? Laa
nyhilikityhawe ibisenzeka emini idlule nemiphefumlo emibini, intombazana yaphaya
ngaphesheya, andichani nje ukuba yeyakwabani na kunye neli gwangqana lomfana
apha ngasentla kwethu, apha ecaleni kwesirhoxo ngubani na kanene?'
9.9 Chaza le lahleko kaMfazwe athetha ngayo ngale mini. (2)
9.10 Iveza ntoni mpendulo kaMfazwe ethi, 'Tat'uGaba yithi uyaphosisa!'? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2015
SCE
9.11 Ibe nafuthe lini kuQaka into yokubulawa kukaKK? (2)
9.12 Cacisa ngendlela alusebenzise ngayo ulwimi umbhali kumagama abhalwe
ngqindilili. (2)
9.13 Iphuhlisa ntoni intetho kaTat' uGaba ethi, 'Ungathetheli phezulu, neendonga
zineendlebe' ngokwesimo sentlalo sakuQaka? (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2015
SCE
ICANDELO C: IDRAMA
IMIYALELO
• Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela kumbuzo 10
ukuya kumbuzo 13.
• KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo EMIBINI; OMDE kunye NOMBUZO
OMFUTSHANE.
• Khetha umbuzo ube MNYE uwuphendule.
QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
(kwinoveli); KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMDE
kwiCANDELO C (kwidrama).
Xa umviwa ekhethe umbuzo OMDE kwiCANDELO B (kwinoveli);
KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE
kwiCANDELO C (kwidrama).
Ubude beempendulo zemibuzo emide bungama-340–390 amagama.
UMBUZO 10 (UMBUZO OMDE)
AMAZA – ZS Qangule
Tyhila isimo sentlalo kwincwadi ethi, Amaza. [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
AMAZA – ZS Qangule
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
NAMHLA: Hlala wena Nosiko apha ezilalini,
Gqola, phulaphula ingoma yenkqatho.
VATHISWA: Ingoma ethini?
NAMHLA: Ingoma ethi
Ibhinqa eliziqoqayo liqhayiya labazali,
Ibhinqa eliqoshelayo yintyatyambo yesizwe;
Ayibuni ehlotyeni, ayitshazi ebusika.
VATHISWA: Uyayithetha into!
NAMHLA: Phulaphula Nosithethe,
Nasi esinye isidomisa-ngqondo:
Indoda efumene oonyana, inikwe iinzingo,
Ihlwelwa emini, ihlala ecimini.
Kanti indoda ezal'iintombi ifunjathiswa
izipho,
Inikwe ubuntu, ithinjwe ubukhoboka.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2015
SCE
VATHISWA: Yintoni embi kuloo nto?
NAMHLA: Uthi mandihluthwe ubuntu
Bunikwe omnye umntu?
Uthi mandihluthwe ukukhanya
Ndivalelwe ebumnyameni?
VATHISWA: Lilunga lamalunga utata wakho,
Ziingxak ezamenza akwendise.
NAMHLA: Undixelela ngesikrelemnqa esakhanywa
imfesane,
NguSathana olephuza amalangatye!
bawo nguntliziyo esihlalweni yagungxuka,
Ngundlela zimachaphaz'egazi;
Lirhamncwa elimadolo aluhlaza!
VATHISWA: Uthando lukuxuthe ingqondo,
Uqaqadekile, akanqwanqwadeki!
NAMHLA: Ingaba sendisisilwanyana.
VATHISWA: (Ephuma)
Mandikushiye Nkanishe.
NAMHLA: (Ekroba efestileni)
Eyona nto akuzazi neyona nto uyiyo.
(Emva komzuzu ephumile uVathiswa
kungena uLizo.)
LIZO: Umntu uyankqonkqoza.
NAMHLA: Ngaphakathi.
LIZO: (Engena engqala kuNamhla, emwola)
Kutheni untywizisa nje?
NAMHLA: Ndibangulwa ziintolo zovuyo
Kuba ndiyindwayinge nje,
Xa ndinawe ndisisidwangube.
LIZO: Kunjalo nakum.
Ubomi bulikhala nje apha kum,
Xa sikunye ndincinda ubusi.
NAMHLA: (Esiwa, elila esimantshiyane)
Kodwa, kodwa Lizo …
11.1 UVathiswa udlala yiphi indima kule ncwadi? (1)
11.2 Chaza intsusa yale ngxoxo ikwisicatshulwa. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/2015
SCE
11.3 Didi luni lozobo olusetyenziswe ngumbhali ngamazwi kaVathiswa
athi,'Uqaqadekile akunqwanqwadeki!'? Xhasa impendulo yakho. (2)
11.4 Iphuhlisa ntoni intetho kaNamhla ethi, 'Hlala wena Nosiko apha ezilalini'? (2)
11.5 Yintoni ebonisa ukuba uVathiswa ubhidekile koku kuthetha kungaka
kukaNamhla? (1)
11.6 Msebenzi mni odlalwa ngamagama akwizibiyeli kwesi sicatshulwa? (2)
11.7 Ucinga ukuba afanelekile na amazwi kaNamhla athi uDanile 'ngundlela
zimachaphaz'egazi', ngokwenkcubeko yethu? (2)
11.8 Sizathu sini esibangela ukuba uNamhla alile kangaka? (2)
ISICATSHULWA B
LIZO: (Erhiphuke umbilini)
Wafa!
Ndingumntu wokuqala ukuyazi loo nto!
SIDIMA: (Ezekelela ukuthetha)
Ngahle nguwe owabulala uDuma,
Ndingumntu wokuqala ukuyirhanela loo nto!
NAMHLA: (Etyhwatyhwa luloyiko)
Sukusiporhela, sakungcwaba!
SIDIMA: (Ejika embonisa ilifa elisemqolo)
Umgibe owawunqikela mna, ukhamfule
wena!
NAMHLA: Suka apha siporhondini!
SIDIMA: Wawuthe sakudibana ngomhla
womngcwabo, ingathi kuza kuqala isigwebo!
(Ekhupha ivolovolo epokothweni)
Niza kuzibona iziporho zidubula.
ZODWA: (Etyhila ubuso)
Akulibali Lizo ukrelekrele.
LIZO: (Esagubha luloyiko)
Wangcwatyelwa eRhawutini wena!
ZODWA: AndingoZodwa waseBhayi,
NdinguZodwa Vaxa, intombi kaZazile!
NAMHLA: Niyaporha nobabini!
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/2015
SCE
SIDIMA: (Ekhupha ivolovolo epokothweni)
Niza kuzibona iziporho zidubula.
ZODWA: (Ekhupha eyakhe ivolovolo)
Igazi lihlawulwa ngegazi!
ULIZO: (Ekhupha ibhozo)
Niqhele amagwala ziporhondini!
SILUMKO: (Efika ebaleka ejolise iivolovolo ezimbini)
Yimani ngqo, bhuxe!
Mazithi qithi zonke izixhobo zenu!
Izandla ndzu, phezulu zonke!
Jikani nonke nifulathele, nithi cwaka!
(Kungena abeengubo bexhobile bekhokelwe
nguQebeyi becula igwatyu).
MANDABA: (Utsiba angqale kwingcwaba lonyana
wakhe. Uyabhentsuza usasaza umxube
weyeza).
Isimbanongwe sikhupha okumdaka,
Umhabahaba uyazalisa
Umfisi ngumthi wezintso,
Unomolwana uqinisa umkhosi.
Isisukulo sityebisa amasimi.
Intekwane ihesha imimoya.
Intelezi yenzelwe imibane
Tsibango sidlulisa umphefumlo.
Thatha onke uwagqithise!
Yamkela konke ukugqithise!
(Kungena amagqobhoka ecula ephethe umnqamlezo omkhulu. Bathi
cwaka abengubo,izikhali bazithe qhiwu. Yakuphela ingoma uza
ngaphambili uMalimakwe ejonge ntshoo kuNamhla.)
11.9 Sizathu sini esibangele ukuba kubekho indibano emangcwabeni ngalo mhla? (2)
11.10 Iveza ntoni intetho kaSidima ethi: 'Umgibe owawunqikela mna ukhamfule
wena!' malunga nokubulawa kukaSidima? (2)
11.11 Xela ubuchule obusetyenziswe ngumbhali ukuveza umbulali kaDuma? (2)
11.12 Shwankathela umongo wale ncwadi ngesivakalisi esinye. (2)
11.13 Tyhila ngeengongoma ezintathu ukuba uSilumko uphumelele kwindima yakhe
yobucuphi ngokudulisa izinto ebezifihlakele ekupheleni kwencwadi. (3)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/2015
SCE
UMBUZO 12 (UMBUZO OMDE)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
Tyhila isimo sentlalo kwincwadi ethi, A-a-a! JONGUMSOBOMVU! [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.
ISICATSHULWA A
CHIZAMA: Sikho nathi apha kowenu. Lisagciniwe nethole lomthonyama eli
ngaphandle kwezo zidla umzi apha naphaya. He! Masithezele
emnxebeni Mpemvu mfondini. Anileqwa kodwa?
MATSHAYA: Hayi asileqwa nto mfo kabawo, silikhumbule nje ikhaya eli ngenxa
yezinto – yinto, endiya kunikezela kumthanjiswa weNkosi lo ndihamba
naye ukuba anityhilele. (Eguqukela kuKondile)Nabo ke Mfundisi
baziindlebe bonke.
KONDILE: Nam ndiyabulisa, ndibulela i-chance yokuthetha apha namhlanje. Inkosi
eNkulu, uYehova, ithi namhlanje inkosi le mayivume ukuba sifumane
umhlaba apha ukuze sakhe indlu yeNkosi nesikolo sokufundisa
ukubhala nokufunda iBhayibhile. Uthi Yehova kukude ngaphaya
kweNxuba ebantwini, kanti Yena uthume thina apha ebantwini. Ukuze
sikhanyise, abantu basuke ezonweni nakwiinkolelo.
CHIZAMA: Mhm! Ziindlebe zam! Hayi xa ulapho mfo, akuseyiyo intanga yam.
Kodwa phambi kokuba ndinikezele kwingwevu le, khawundiphe Le
ndawo.
KONDILE: Uthi uYehova masize kusebenza apha ebantwini ngoku kuba kukude
phaya eNxuba. Abantu bethu abakwazi kuya ecaweni. Abantu abakhulu
bona abafana noMary abazange bakwazi ukuya kufikelela. Yiyo loo nto
sifuna ukuba kufuphi nabo.
MNTLANE: Ndikuva kakuhle xa usithi ninabantu benu apha. Naninikwe ngoobani
abo bantu? Khona! Ngoobani abo Meli? Seninabantwana okanye
oomolokazana ngoku? Sekutheni ngoku nivula ubuhlanti bakuthi
ngezantsi nje?
KONDILE: Hayi tata,ubuhlanti eNxuba buvulwa kusasa buvalwe ebusuku. UMary
yena ngumama omkhulu, ohlala phaya kulaa mzi (Esalatha ixhiba
likaNtlane lowo kanye), kodwa akakwazi ukuya eNxuba. Bakho
nabanye abantu abangafuni kugwetywa ngalaa mhla mkhulu. Nani,
ingakumbi wena tata, kufuneka nibaleke isihogo nalaa mlilo waso
mkhulu. Okuya naninikwe esiya siphaluka siphesheya kweNxuba
naningatshongo ngaloo milomo yenu impaku-mpaku ukuba nifuna
ukuzihlalela, nizakhele izindlu zenu, qelele phaya kubahedeni? Kusuke
kwathini ngoku?
13.1 Uthetha ukuthini uChizama xa esithi, 'lisagciniwe nethole lomthonyama'? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/2015
SCE
13.2 Xela injongo yolu tyelelo lwakomkhulu nguMatshaya noKondile. (1)
13.3 Nika unobangela wokuba uKondile asebenzise igama likaThixo kwintetho
yakhe. (2)
13.4 Uzotywe wangumlinganiswa onjani uMntlane ngokwesicatshulwa. (2)
13.5 Yintoni edala impixano phakathi kukaQuka nenkosi yakhe? (2)
13.6 Yeyiphi imbono evezwa nguMntlane ngoKondile xa bavula ubuhlanti bakubo
ngezantsi? Xhasa impendulo yakho. (2)
13.7 Likweliphi inqanaba ibali kule ndawo ngokwamanqanaba esakhiwo sebali?
Cacisa. (2)
ISICATSHULWA B
KONDILE: Akonakalanga ndawo. Alapha la madoda kuba ebesazi into yokuba
size kuvuselela iLizwi kweli cala, aza ke anqwenela ukuza nawo ukuze
aze kuphemba umoya wemvisiswano kunye noxolo apha kumaJingqi la
onyana wakho. Ndicele ke ukuba uvuswe ukuze ube lingqina lale
nkonzo ezuke kangaka neya kuhlala ihleli ezimbalini zesi sizwe kwa
nesethu. Le asimisebenzi ingenye, yileyo yeNkosi leya ndimana
ukulumana indlebe nawe ngayo. Ndiya kucela ke unyana wakho lo
aphakame xa le ndoda iza kuthetha naye. (Uyaphakama uMaqoma
ebuziziliza) kungawe ke ngoku Kholoneli, thetha.
SOMERSET: Enkosi mfundisi obekekileyo. Ndiyaqala namhlanje ukubonana nolu
tshaba lwam. Ndibulela into yokuba siza kuhlala eluxolweni ngoku,
kungekho namnye uya kuthi aphazamise omnye. (Rhuthu incwadi
esifubeni). Ngegunya endalinikwayo yiRhuluneli yeli lizwe, emele ke
ngoko oHloniphekileyo, uKumkani jikelele, loo ngangalala
ingatshonelwa langa, ndiza kufunda le ncwadi. (Uyayiqhaqha, kuthi
kanye ngelo thuba agaleleke uFiliphu nehlokondiba lamakhoboka
akhululweyo. Kothuka bonke abantu. Amabutho selindele nje Izwi
kuMsimka amehlo akhe angasukiyo kuMaqoma. Kuyawilizela ngoku)
MATSHAYA: Inzwi! Inzwi mawethu! Asiyazi ke ngoku le iqhubekayo mfundisi.
Asikhange sibe nancwadi isikhaphayo.
SOMERSET: Ikho ke, nantsi: 'Ngegunya endikunika lona Kholoneli, yitsho
kuMaqoma, unyana weNkosi ehloniphekileyo nentandane
kumaBhrithane, uNgqika ukuba akhwelele kuloo mida ame kuyo, awele
iTyhume eliya njengoko sasigqibile mhla mnene. Loo mihlaba ndiyabela
amakhoboka akhululweyo naphantsi kolawulo lukaKeyile, inkosana
yawo. Ugqirha uFiliphu mcele ukuba asebenze ngamandla kwabo bantu
njengoko ibe yimigudu yakhe ukuba babe bakhululwe namhlanje.'
Nantso ke Maqoma, uyivile.
MAQOMA: Unotshe! Ngumhlaba kabawo lo. Niqhele amagwala, andisuki apha.
Nibulala umkhwe wam nje kanti nikuloo nkalo? Kudala ndanibona ukuba
nikhokelisa eli Lizwi mihla le kuba kaloku soloko nathung'amabhenya,
Lingatsh' ibhayi, andibandi. (Usondela kuSomerset kutsibe uMatshaya
noKondile belamla). Fulathelani ke ngoku ndingekazifunzi izinja
zakowethu.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/2015
SCE
13.8 Amveza njengomlinganiswa onjani uMaqoma amazwi akhe abhalwe
ngqindilili. (2)
13.9 Kube nafuthe lini ukusetyenziswa kwencwadi eyayize noSomerset
kwisiphumo sengxoxo saloo mini? (2)
13.10 Ngubani lo mkhwe kaMaqoma ubuleweyo? (1)
13.11 Usityhilela ntoni umbhali ngoFiliphu ngokuthi adlale indima ephambili
ekukhululweni kwamakhoboka. (2)
13.12 Sizathu sini esingunobangela wokuba kungabikho mvisiswano
kubalinganiswa abakwesi sicatshulwa? (2)
13.13 Zahluke njani iimbono zikaNgqika kwezikaMaqoma malunga nezi ndwendwe? (2)
13.14 Chaza isimo sentlalo ngokwesi sicatshulwa. (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2015 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata