SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2015
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 100
Le memorandam inamaphepha angama-23.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2015 papers 





View all



_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2015, 23 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isixhosa. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 375.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/2015
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: IZINCOKO
Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule isincoko sibe NYE kwezi zilandelayo. Babhala
amagama angama-340-390.
UMBUZO 1
1.1 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe
kwinto ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha
amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso-ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.2 Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko sichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalwayo.
- Makasebenzise imifanekiso-ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe
kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa
ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.3 Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo umzekelo oluchukumisayo
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esibalisayo.
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa
ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
1.4 Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa
ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50]
Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/2015
SCE – Imemorandam
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
1.5 Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye
nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba- achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe kwinto
ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
umfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa
ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.6 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba lisekwe kwinto
buntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi,
mfundi angalisebenzisa nexesha langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini
qinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha
okuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa
gokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba
asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo
sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo,
okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko abanamava ngaso. [50]
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze
oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela
enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/2015
SCE – Imemorandam
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene
nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa ubuciko, kunye
nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo
kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo
ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye
uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka
kunyenokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa
ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo
ngoluvo lwakhe. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/2015
SCE – Imemorandam
1.7 1.7.1 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko
esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba
lisekwe kwinto ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo
nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo
kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha
langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo
elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo
iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba
kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe
ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama
ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace
gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula
umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa
isiphumo sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo,
okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko anamava ngaso.
- Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esixoxayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana
nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu
sokuba enze oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko
ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye
nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye
achasene nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono
zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa
ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo
oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike
inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya
iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka
kunye nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa
kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe
uluvo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 14 DBE/2015
SCE – Imemorandam
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka,
- iqinisekise kodwa ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi
engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50]
1.7.2 Isincoko esibalisayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko
esiqwetyiweyo.
- Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba
lisekwe kwinto ebuntsomirha.
- Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo
nesikholelekayo.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo
kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha
langoku.
- Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa.
- Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo.
- Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni.
- Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo
elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla.
- Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo
iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba
kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla.
- Masibe nophawu lokuchaza olumandla.
- Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini,
singabhidaniswa okanye siqikeleleke.
- Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe
ngophilayo.
- Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50]
Isincoko esichazayo.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama
ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace
gca.
- Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso.
- Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula
umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo
ukufezekisa isiphumo sokubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo,
okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko.
- Makabhale ngesihloko abanamava ngaso. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 15 DBE/2015
SCE – Imemorandam
Isincoko esixoxayo.
- Umviwa makatyekele kwicala elinye.
- Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana
nolunye.
- Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu
sokuba enze oko.
- Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko
ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo.
- Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye
nokuzingqina.
- Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye
achasene nenkcazelo.
- Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono
zakhe kuphela.
- Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa
ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga.
- Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo
oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada.
- Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike
inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50]
Isincoko esicamngcayo.
- Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe
ezichukumisayo.
- Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno.
- Makaveze iimbono zakhe kuphela.
- Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya
iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe.
- Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka
kunye nokubandakanyeka komntu.
- Isakhiwo masibunjwe ngobunono.
- Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50]
Isincoko esivelela amacala omabini.
- Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile.
- Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala.
- Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo.
- Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa
kakuhle.
- Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe
uluvo.
- Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo.
- Makasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka,
iqinisekise kodwa ibe ingazithobi.
- Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko.
- Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi
engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 16 DBE/2015
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: IMIHLATHI
Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule imibuzo ibe MIBINI kweli candelo. Bhala
amagama ali-100–120 (umxholo kuphela).
UMBUZO 2
2.1 IRIVYU
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makanike iingongoma eziphambili nezichanekileyo, umzekelo, igama
lombhali, isihloko sencwadi, igama lompapashi nexabiso.
- Makadandalazise indlela ayibona ngayo incwadi.
- Makathabathe icala elithile.
- Makaveze iimbono zakhe buqu. [25]
2.2 ILETA ESESIKWENI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makanamathele kwiimfuno ezahlukeneyo zeeleta ezisesikweni
njengesimbo sokubhala nesakhiwo.
- Makakhumbule abantu ababhalelayo ukuncedisana nokuba oko abhale
ngako kuqondwe msinya.
- Indlela abhala ngayo mayivakale, iyondelelane, icaciswe, ibe
semxholweni.
- Makasebenzise ulwimi olusesikweni.
- Makabhale ngolwimi oluvakalayo, olwamkelekileyo nolutsala umdla
nethoni efanelekileyo.
- Makacwangcise ngokukuko, axoxe ngokukuko.
- Ileta mayiqulathe intshayelelo enika umdla, isiqu nesiphelo.
- Makangqale ngqo kumongo.
- Mayiqulathe iidilesi ezimbini eyombhali neyalomntu ubhalelwayo, ime
ngqo ngesiXhosa.
- Umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi kwayo.
- Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo.
- Makashiye umgca emva kwesibuliso ze abhale umcimbi ileta engawo.
- Uvumelekile ukuboleka igama esiNgesini xa ubhala idilesi, iinyanga
okanye usebenzise iinyanga zentsusa.
- Akukho ziphumlisi kwidilesi nesibuliso nakwisiphelo.
- Makahlule imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukileyo.
- Isiphelo esichanekileyo silandelwa yifani noonobumba-magama
bombhali. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 17 DBE/2015
SCE – Imemorandam
2.3 ILETA YOBUHLOBO
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makasebenzise ulwimi olungekho sikweni ukuya kolusesikweni.
- Makabhale ngolwimi oluvakalayo, olusulungekileyo nolutsala umdla.
- Makacwangcise ngokukuko, axoxe ngokukuko.
- Ileta mayiqulathe intshayelelo enika umdla, isiqu nesiphelo.
- Makangqale ngqo kumongo.
- Mayiqulathe idilesi enye, umbhali, umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi
kwayo.
- Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo esilandela idilesi yombhali.
- Uvumelekile ukuboleka igama esiNgesini xa ubhala idilesi, iinyanga
okanye usebenzise iinyanga zentsusa.
- Akukho ziphumlisi kwidilesi nesibuliso nakwisiphelo.
- Makahlule imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukileyo.
- Akukho mgaqo uthile ulandelwayo ncam malunga nesiphelo kodwa
silandelwa ligama lokuqala lombhali. [25]
2.4 INGXELO ENGEKHO SIKWENI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makanike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko.
- Makabhale isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, izindululo, izalathiso
nezihlomelo.
- Makaqokelele ingcombolo yolwazi, ayicwangcise abhale iingongoma.
- Makasebenzise ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni.
- Makasebenzise ixesha langoku, izibizo gabalala, umntu wesithathu.
- Makabhale ingcaciso egqibeleleyo, esebenzisa amagama namabinzana
abhekise kwimeko ethile. [25]
2.5 INTETHO ENGEKHO SIKWENI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Kwisimbo sokubhala makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli
noko aza kuthetha ngako.
- Makuvele ukuba uza kuthetha njani? Wonwabile, okanye ukhathazekile.
- Makaqale intetho yakhe ngendlela etsala umdla.
- Makaphuhlise amanqaku akhe kakuhle angatsho ngentetho ekruqulayo.
- Makasebenzise izivakalisi ezifutshane ezikhatshwa ziingcingane ezilula,
asebenzise imizekelo eqhelekileyo.
- Makalungelelanise izigxeko zakhe nezincomo anazo.
- Isiphelo sibalulekile kwaye ukhumbule ukuba ayisosishwankathelo
sokubhaliweyo. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 18 DBE/2015
SCE – Imemorandam
2.6 INGXOXO YABABINI
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ingxoxo ephakathi kwabantu ababini nangaphezulu.
- Makayibhale ingxoxo njengoko isenzeka, amazwi ezithethi awabhale
njengoko enjalo.
- Makashiye umgca ukwahlula phakathi kwentetho yesithethi neyesinye.
- Makafake umyalelo kwizibiyeli phambi kokuba amagama athethwe.
- Umfundi usenokuyimntwisa le ngxoxo. [25]
AMANQAKU ECANDELO B: 2 x 25: 50
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 19 DBE/2015
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, Icandelo A
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asicatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani
Inqwanqwa
inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela.
(Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokuse-mxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina - Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo.
nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye
lwezimvo
eliphakamileyoenglish p3
-Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina kwaye ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa. kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango.
kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela / nesiphelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge
30 AMANQAKU kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko.
kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela
ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye
Inqwanqwa elingezantsi
wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga.
phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga
-Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela
neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhu-
-Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelaniso ubungqina tyubhutyu.
ngobugcisa olufumanekayo bolungelelwaniso
zinothungelwano nothungelwano nothungelwano.
(zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
kunye nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 20 DBE/2015
NSC – Imemorandam
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo.
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo
Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama
isimbo sokubhala, kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela
ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu
isigama
sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo
esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo.
Inqwanqwa eliphakamileyo
nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa
sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekile -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwisigama
Uchongo magama. ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele
Ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de
kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda
Iimpawu -Akukho nasinye isiphene ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo.
zokubhala, igrama, segrama nopelo. -Sixongxwe kakuhle sinqongophele
-Sixongxwe ngobugcisa kakhulu. kakhulu.
upelo.
obukhulu.
13 10 7 4
15 AMANQAKU
-Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa
kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi
zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga.
ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye
-Akukho nasinye isiphene ichanekile. naphaya. akukho ukohluka –
Inqwanqwa segrama nopelo. -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi.
-Sixonkxwe ngobugcisa. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama
elingezantsi -Sixonkxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele
zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku
lwesincoko ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho.
Ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxhlolweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi
kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi
nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu.
nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume
kwezivakalisi.
kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni.
kwahlukahlukene. iziphene.
5 AMANQAKU
AMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 21 DBE/2015
NSC – Imemorandam
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
bekulindelekile ngeempawu zodidi lomhlathi. ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi
-Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo -Ubhalo lusemxholweni. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi.
-Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ukuthungelana komxholo -Ayikho semxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile
-Ulwazi olunzulu nezimvo, kucaciswe kakuhle ngokupheleleyo. okungephi kwaye akakho
lwezimvo nokucwangcisa.
ngeempawu zohlobo kakhulu kwaye neenkcukacha -Kukho ukuphambuka okusemxholweni kodwa semxholweni kwaphela.
-Injongo, abantu lomhlathi obhaliweyo. zixhasa isihloko. okungephi emxholweni. ukuphambuka kubhalo. -Ayithungelani kumxholo
ekujoliswe kubo, iimpawu/ -Ubhalo lusemxholweni -Ifomathi efanelekileyo -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo.
imigaqo nesimo sentlalo. ncakasana. eneziphene ezingephi. uyathungelana umxholo uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu
-Ukuthungelana komxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa
nezimvo. -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko.
-Icaciswe nzulu kwaye zonke ziyasixhasa isihloko. ezixhaza isihloko. -Ayisetyenziswanga
iinkcukacha ziyasixhasa -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko
isihloko. ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi.
-Ifomathi yamkelekile kwaye kodwa kukho iziphene ngokungacacanga.
ichanekile. ezingephi. -Imigaqo engundoqo
15 AMANQAKU yefomathi yetekisi
ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama
Ithoni, irejista, isimbo zifaneleke ngokukodwa kakhulu kwinjongo, abantu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo,
sokubhala, injongo/imeko, kwinjongo, abantu ekujoliswe ekujoliswe kubo kunye abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo abantu ekujoliswe kubo
abantu ekujoliswe kubo kubo nakwesimo sentlalo. nakwisimo sentlalo. kunye nesimo sentlalo. kwinjongo, abantu nesimo sentlalo.
nesimo sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe -Ubukhulu becala ulwimi -Kukho iziphene ekujoliswe kubo kunye -Izele ziziphene yaye
ngokuchanekileyo kwaye lusetyenziswe ngokukuko ezimbalwa zolwimi nesimo sentlalo. iyabhidisa.
Ukusetyenziswa kolwimi
lwakhiwe ngokukuko. nangokuchanekileyo. -Isigama esaneleyo. -Ukusetyenziswa -Isigama asihambelani
nemigaqo yalo. -Akukho ziphene konke -Isigama sichaneke kakuhle. -Iziphene kolwimi nenjongo.
Uchongo magama. konke. -Ubukhulu becala akho aziyichaphazeli ngokungachanekanga -Intsingiselo
Iimpawu zokubhala ziphene. intsingiselo. kubangela iziphene ichaphazeleke
nopelo. ezibaxekileyo. ngokukodwa.
-Intsingiselo ilahlekile.
10 AMANQAKU
AMANQAKU 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 22 DBE/2015
NSC – Imemorandam
IZINGA UKUCWANGCISA UKUTHABATHA UKUPHONONONGA UKUNCOMA/UGXEKA IINDIDI ZEZINCOKO
ELISISEKO NGOKUTSHA IZIGQIBO
1. [50] Esibalisayo/esichazayo. [50]
2. [50] Esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo/ ekuxoxela
amacala amabini. [50]
3. [50] Esixoxayo/ esicamngcayo/ esibalisayo/
esichazayo/ esivelela amacala omabini. [50]
4. [50] Esivelela amacala omabini/ esixoxayo/
esichazayo/ esibalisayo. [50]
5. [50] Esicamngcayo/ esibalisayo/ esichazayo/
esixoxayo/ esivelela amacala omabini. [50]
6. [50] Esibalisayo/ esichazayo/ esixoxayo/
esicamngcayo/ esivelela amacala omabini. [50]
7. [50] Esibalisayo/ esichazayo/ esixoxayo
esicamngcayo/ esivelela amacala omabini. [50]
8. [50] Esibalisayo/ esichazayo/ esixoxayo
esicamngcayo/ esivelela amacala omabini. [50]
A. UMXHOLO NOCWANGCISO 30
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 A B C EWONKE
0 – 30 0 – 15 0–5
C. ISAKHIWO 5 30 5 5 50
Amanqaku ewonke 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 23 DBE/2015
NSC – Imemorandam
IZINGA UKUCWANGCISA UKUTHABATHA UKUPHONONONGA UKUNCOMA/UGXEKA IMIHLATHI
ELISISISEKO NGOKUTSHA IZIGQIBO
2.1 [25] Irivyu [25]
2.2 [25] Ileta yesikhalazo [25]
esesikweni
2.3 [25] Ileta yobuhlobo [25]
[25] Ingxelo engekho
2.4. sesikweni [25]
2.5 [25] Intetho
esesikweni [25]
2.6 [25] Ingxoxo yababini [25]
Amanqaku
ewonke 2 x 25 = 50
IMIQATHANGO AMANQAKU ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
Amanqaku asetyenziswa xa kukorekishwa imihlathi:
IMIQATHANGO AMANQAKU ISIKHOKELO SOLWABIWO LWAMANQAKU
A. UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15
A B EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 0 – 15 0 – 10
15 10 25
Amanqaku ewonke 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Errata