Grade 12 NSC History P1 (Afrikaans)) 2015 Preparatory Examination Addendum_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2015 10791 GESKIEDENIS – ADDENDUM EERSTE VRAESTEL 14 bladsye 4 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 2 (Eerste Vraestel) 10791/15 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN GESKIEDENIS (Eerste Vraestel) VRAAG 1 WAT WAS DIE REDES EN GEVOLGE VAN DIE KRISIS IN 1948 IN BERLYN? BRON 1A Die bron hieronder beskryf hoe die verdeling van Duitsland in die 1940’s bygedra het tot die spanning tussen die Geallieerdes. (Brittanje, Frankryk, Die Verenigde State van Amerika) en die Sowjetunie. Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog, het die VSA, Brittanje en die Sowjetunie se militêre magte Duitsland beset en verdeel. Berlyn wat vêr in die Sowjet-beheerde oostelike Duitsland geleë was, was ook in besettingsone verdeel. Die westelike gedeeltes van die stad is deur die Verenigde State, Verenigde Koninkryk en Frankryk beheer, terwyl die Sowjet-troepe die oostelike deel beheer het. Die vriendelike verhoudinge het vyandig begin word met die beëindiging van die oorlogse alliansie tussen die Westerse Geallieerdes en die Sowjetunie. Die vraag het ontstaan of die westelike besettingsone in Berlyn onder Westerse Geallieerdes sou bly en of die stad deur die Sowjet-beheerde Oos-Duitsland geabsorbeer sou word en dit het tot die eerste Berlynse Krisis gelei. Die krisis het 24 Junie 1948 begin, toe die Sowjet-magte alle spoorweë, paaie en watertoegang tot die Geallieerde areas in Berlyn geblokkeer het. Die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk het reageer deur kos en brandstof per lug vanaf die geallieerde lugmagbasis in Wes-Duitsland na Berlyn te vervoer. Die krisis is ʼn gevolg van die kompeterende beleidsrigtings en stygende spanning tussen die Westerse magte en die Sowjetunie. Na die einde van die Tweede Wêreldoorlog was die toekoms van die na-oorlogse Duitsland versteur deur die verdeeldheid binne en tussen die Geallieerde magte. Die enigste merkwaardige besluit wat uitgespruit het uit die oorlogse beplanning was die ooreenkoms van die besetting van sones. Die kwessie oor wat met Duitsland gedoen moet word was nooit suksesvol by die Potsdam Konferensie in Julie 1949 bespreek nie. [Uit: https://history.state.gov/milestones/1945-1952/berlin-airlift. Toegang verkry op 15 Januarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 3 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 1B Die bron hieronder beskryf die USSR se reaksie op die instelling van die nuwe geldeenheid in Wes-Duitsland asook die toepassing van die Marshall Plan deur die Weste in hul Duitse besettingsone. Daardie selfde dag (22 Junie 1948 het die Sowjetunie aangekondig dat hulle ʼn nuwe geldeenheid, die Ostmark sou bekendstel) het ʼn Sowjet-verteenwoordiger aan die ander drie besettingsmagte gesê, “Ons waarsku beide van julle en die bevolking van Berlyn, ons sal ekonomiese en administratiewe sanksies toepas wat tot die sirkulasie van die geldeenheid van die Sowjetbesettingsone sou lei.” ʼn Massiewe propagandaveldtog is deur die Sowjetunie bekendgestel wat Brittanje, die Verenigde State en Frankryk deur radio, koerant en luidspreker veroordeel het. Die Russe het net buite die stad ʼn goed-geadverteerde militêre reeks aksies begin. Berigte van ʼn potensiële besetting deur Sowjet-troepe het vinnig versprei. Duitse kommuniste het gedemonstreer, protesteer en pro-Westerse Duitse leiers wat vergaderings vir munisipale regerings in die Sowjet-sektor wou bywoon, is aangeval. Op 24 Junie, het die Sowjet-Unie groot land- en waterverbindings tussen die nie- Sowjet sones en Berlyn afgesny. Presies dieselfde dag het hulle alle spoorweë en waterverkeer binne en buite gestop. Die Sowjet-Unie het op 25 Junie alle voedselvoorsiening aan die bevolking van die nie-Sowjet sektor in Berlyn gekeer. Motorverkeer na Wes-Berlyn is toegelaat, maar dit het ʼn 23 kilometer (14.3 myl) ompad na ʼn veerboot beteken as gevolg van moontlike “herstelwerk” aan ʼn brug. Hulle het ook hul beheer oor die kragstasie in die Sowjet-sone gebruik en alle elektrisiteit wat Berlyn gesteun het, afgesny. Bogrondse verkeer vanaf ʼn nie-Sowjet sone (Westerse Duitse sone) na Berlyn was geblokkeer, wat slegs die lugbrug oopgelaat het. Die Sowjetunie het argumente verwerp dat die besettingsregte in die nie-Sowjet sones van Berlyn (Wes Berlyn) en die gebruik van voorraadroete gedurende die vorige drie jaar Brittanje, Frankryk en die Verenigde State ʼn wetlike reg het om die hoofweë, tonnels, spoorweë en kanale te gebruik. Frankryk, Brittanje en die Verenigde State het nooit vir ʼn ooreenkoms onderhandel vir die gebruik van die land nie en het op die goedhartigheid van die Sowjetunie gesteun. [Uit: http://history.state.gov/milestones/1945-1952/berlinberlin-airlift] Toegang verkry 15 Januarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 4 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 1C Die spotprent hieronder is geteken deur Ernest Howard en in ʼn Britste tydskrif, Punch, gepubliseer. Ooievaars vlieg na Berlyn met voedselvoorraad, brandstof en steenkool vir Wes-Berlyn. In die Britse kultuur word ooievaars met die koms van ʼn baba vergelyk, iets wat lewe bring. Olie Voedsel Steenkool [Uit: www.cvce.eu/obj/caricature_de_shepard Punch gepubliseer op 14 Julie 1948] b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 5 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 1D Die bron hieronder fokus op die impak wat die Berlynse blokkade op die mense van Wes- Berlyn, vanaf 1948 tot 1949, gehad het. Die lewe vir die Berlyners was moeilik. In die begin was daar omtrent ʼn maand se voorraad oor, opgehoopte voorrade het vinnig begin afneem. Die lugbrug het nog nie voorspelde gebruikerstempo bereik nie en hongersnood was naby. Bygevoeg, toe die winter van 1948–49 begin het, was daar min brandstof oor om die oorblywende industrieë, laat staan nog huise, te verhit. Berlyners het baie gou bome in die stad begin afsny vir vuurmaakgoed en ook geleer watter grasse vir voedsel gebruik kan word. Daarby het mense vullisblikke deurgesnuffel vir kos, maar gou uitgevind dat daar baie min daarvan oor was. Dit was verskriklike omstandighede, maar hulle het steeds geweet dat hulle lyding baie beter was as om toe te gee aan Sowjet-beheer. Hulle het gesien hoe Sowjet-soldate hulle behandel het met hul aankoms. Die Sowjet-soldate het almal se kosbaarhede gesteel, hulle het sistematies die industrieë van nodige toerusting gestroop en dit terug na Moskou geskeep … Duitse wetenskaplikes en ingenieurs is gedwing om na Moskou te gaan om al die Duitse tegnologiese geheime te vertel. Hongersnood was baie beter as daardie behandeling. Met die besluit van die lugbrug, het die Berlynse heer en burgemeester, Ernst Reuter, ʼn publieke byeenkoms gehou ter ondersteuning van hierdie poging. Duitsers sou ly en opoffer om dit te maak werk. Die Duitse besluit was sterk, selfs in hierdie desperate situasie. [Uit: http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20150527151023AA.JUxdv] Toegang verkry op 29 Mei 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 6 (Eerste Vraestel) 10791/15 VRAAG 2 WAT WAS DIE IMPAK VAN BUITELANDSE INMENGING IN DIE BURGEROORLOG VAN ANGOLA GEDURENDE DIE 1970’s? BRON 2A Die volgende uittreksel verduidelik hoe die Angolese Burgeroorlog van 1975 in ʼn Koue Oorlog konflik ontwikkel het en fokus op die betrokkenheid van die buitelande. Die krisis in Angola het ontwikkel in ʼn Koue-Oorlog-slagveld soos die supermoondhede en hulle bondgenote militêre ondersteuning aan hul voorkeur kliënte verskaf het. Die Verenigde State het hulp en opleiding vir beide die FNLA en UNITA verskaf terwyl troepe van Zaire Holden Roberto en sy vegters ondersteun het. China het ook militêre instrukteurs gestuur om die FNLA op te lei. Die Sowjetunie het militêre opleiding en toerusting aan die MPLA verskaf. Gedurende die somer van 1975 kon die Sowjet ondersteunde MPLA die mag in Luanda konsolideer en ook die VN-ondersteunde FNLA uit die kapitaal verwyder, maar die FNLA het aanhoudend terug aangeval. Die oorblywende Portugese troepe het gefaal om die geweld te stop. Toe die MPLA-leier, Neto, 11 November 1975 as die dag van onafhanklikheid vir Angola aankondig, het Lisabon daardie dag besluit om hul troepe te onttrek. Die MPLA het ook ʼn lank gevestigde verhouding met Fidel Castro se Kuba gehad. Voor 11 November 1975 het die MPLA met Castro onderhandel vir Kuba se ondersteuning. Terselfdertyd het UNITA, wie die ondersteuning van die VN geniet het, die apartheidsregering in Suid-Afrika genader vir militêre versterking. Pretoria, met die mikpunt om ʼn einde te maak aan die gebruik van Angola as ʼn basis vir die rebelle wat veg vir die onafhanklikheid van Suid-Afrika, het Namibië beset. Hulle het ook magte gestuur wat die Suidelike gedeeltes van Angola in Oktober binnegegaan het en merkwaardige vordering na die hoofstad gemaak het. In antwoord hierop het Kuba Spesiale Magte gestuur om die Suid-Afrikaners te stop en daarin geslaag om die aandag te vestig op die feit dat die Verenigde State ondersteuning van ʼn apartheidsregering aanvaar. Die regering van die Verenigde State het die Suid-Afrikaanse ingryping erken, maar het verkies om die verbinding met die apartheidsregering stil te hou. Met die bekendmaking van Pretoria se betrokkenheid, het die Chinese hulle adviseurs nietemin onttrek en die Ford-administrasie het weerstand tuis oor die rol van die VSA die Angolese konflik in die gesig gestaar. [Uit: http:/history.state.gov/milestones/…ang…] Toegang verkry op 10 Januarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 7 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 2B Hierdie bron fokus op die ondersteuning van die verskillende buitelande tydens die Burgeroorlog van Angola gedurende die 1970’s. Dit beklemtoon ook die tipe ondersteuning wat verskaf is deur onderskeie buitelande aan die MPLA en UNITA. Met Kubaanse steun is ʼn militêre teenaanval in Januarie 1976 geloods. Die Suid- Afrikaanse UNITA-magte is teruggedryf, Huambo is gevange geneem en die FNLA is terug gedwing na Zaïre. Teen Maart het die Suid-Afrikaners, met gebrek aan ondersteuning van die VN as gevolg van ʼn Kongres wet, onttrek. Die verowering van belangrikste stadsentrums het nie die einde aan die oorlog gebring nie, omdat beide die FNLA en UNITA na die bos teruggetrek het vanwaar hulle guerrilla-veldtogte teen die MPLA aangevoer het. UNITA het hulself in ʼn redelik sterk posisie bevind. Met die Suid-Afrikaanse ondersteuning was dit moontlik om ʼn veilige basis in die verlate suid-oostelike dele van die land, onder die dekmantel van die Suid-Afrikaanse Lugmag, te vestig. Met die Suid-Afrikaanse wapens en materiaal, die periodieke ingryping van Suid-Afrika, was dit moontlik om te herorganiseer en om die MPLA verskaffingslyne te plunder. Die MPLA se vermoë om as ʼn effektiewe regering te funksioneer was gesteun deur die finansiële bydrae van die inkomste van die uitvoere van diamante en olie en hulp van die USSR. Tegniese, militêre, gesondheidsdienste en opvoedkundige deskundiges was deur Kuba voorsien. Weens die militêre verrigtinge van UNITA was beheer deur die regering oor areas buite die stede maar gering. Met die dood van Neto in 1979, was die situasie ietwat stil. UNITA kon nie sy teenstanders uit die stede dryf nie en die MPLA kon UNITA nie heeltemal verslaan nie. Jose dos Santos, wat hom opgevolg het, het daarin geslaag om meer lugondersteuning uit Kuba te kry. [Uit: www.content.eisa.org.za/...angola-first-ci] Toegang verkry op 29 Januarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 8 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 2C Die bron hieronder beklemtoon die konflik tussen Kuba en die leier van UNITA, Jonas Savimbi gedurende die burgeroorlog in Angola. In hierdie uittreksel dreig Jonas Savimbi die Kubane. Die MPLA regering en die Kubaanse troepe het beheer oor al die suidelike stede teen 1977 gehad, maar paaie in die suide is aanhoudend deur UNITA aangeval. Savimbi het sy bereidwilligheid vir toenadering met die MPLA en die formasie van ʼn sosialistiese regering verklaar, maar hy het eers aangedring op die onttrekking van die Kubaanse troepe. “Die ware vyand is Kubaanse kolonialisme, Savimbi het aan die verslaggewers gesê, “Die Kubane het die land oorgeneem, waarskuwend,maar vroeër of later sal hulle hul eie Viëtnam in Angola verduur. MPLA en Kubaanse troepe het vlamgooiers, stootkrapers en vliegtuie met napalm gebruik om die dorpies in ʼn wye area van 1,6 myl (2,6 km) langs die Angola- Namibiese grens te vernietig. Slegs vroue en kinders het deur hierdie Castro Gang beweeg omdat MPLA alle mans tien jaar oud en ouer geskiet om te voorkom dat hulle by UNITA aansluit. Die napalm het die beeste wat die regeringsmagte voed, doodgemaak en dit was om terug te kap teen UNITA simpatiseerders. ʼn Aantal inwoners het uit hul huise gevlug, 10 000 het na die suide na Namibië gegaan en 16 000 na Zambië waar hulle in vlugtelingkampe gewoon het. [Uit: www.or/.../Angolan_Civil_W...] Toegang verkry op 29 Januarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 9 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 2D Die Amerikaanse spotprent hieronder reflekteer die betrokkenheid van Kuba tydens die burgeroorlog in Angola. Dit stel Castro voor as ʼn pop van die Sowjetunie in Angola. [Uit: www.academia.org.za Toegang verkry 29 Januarie 2015] Fidel Castro b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 10 (Eerste Vraestel) 10791/15 VRAAG 3: WAT WAS DIE VERSKILLENDE REAKSIES TOT DIE HOOGGEREGSHOF SE BESLISSING RAKENDE DIE DESEGREGASIE VAN SKOLE IN LITTLE ROCK, ARKANSAS? BRON 3A Die volgende bron fokus op President Eisenhower se reaksie op die integrasie van Afro Amerikaanse leerders by Sentraal Hoërskool in Little Rock Arkansa. In 1954 het die Hooggeregshof in die Brown vs Topeka uitslag gelewer dat segregasie in publieke skole onwettig is. Goewerneur Faubus het hierdie uitslag teengestaan. Hy het ook die 1955-bevel (Brown II) teengestaan. Die 1955 beslissing het beveel dat alle publieke skole inderhaas gedesegregeer moet word. President Dwight D. Eisenhower wou die wette van die Konstitusionele Hof handhaaf, maar ook ʼn bloedige konfrontasie in Arkansas, waar gemoedere hoog geloop het, vermy. President Eisenhower was met vakansie in Newport, Rhode Island en het gereël om met Faubus te ontmoet om hierdie spannende kwessie in Little Rock te bespreek. Eisenhower was onder die indruk dat Faubus ingestem het om die Afro Amerikaanse studente te laat inskryf, daarom het hy in hierdie kort vergadering genoem dat die Nasionale Troepe by Sentraal Hoërskool moet aanbly om orde te handhaaf. Goewerneur Faubus het onmiddellik met sy aankoms in Little Rock die Nasionale Troepe onttrek. ʼn Paar dae later het 9 Afro-Amerikaanse studente by die skool ingesluip om in te skryf en dit het in ʼn volskaalse oproer ontaard. Die situasie het baie vinnig buite beheer geraak en Goewerneur Faubus het niks gedoen om die geweld te stop nie. Eisenhower het die Nasionale Troepe van Arkansas onder federale beheer geplaas en 1 000 VS-weermagtroepe van die 101st Airborne Division gestuur om hulle te help om orde in Little Rock te herstel. Hierdie waagmoedige taktiek het gewerk en die Afro Amerikaanse studente kon sonder enige verdere gewelddadige voorvalle ingeskryf word. Die wet is voorbehou, maar Eisenhower was gekritiseer deur diegene wat gevoel het dat hy nie genoeg gedoen het om die Menseregte van Afro Amerikaners te verseker nie asook diegene wat gevoel het hy het te ver gegaan om die federale mag van state te verseker. [Uit: http://www.americaslibrary.gov/aa/eisenhower/aa eisenhowe littlerock 3.html] Toegang verkry op 03 Februarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 11 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 3B Die volgende uittreksel is deel van ʼn telegram geskryf deur Martin Luther King Jr aan President Eisenhower waarin hy pleit dat die president ʼn standpunt moet inneem teen die groep van wit protesteerders wat integrasie by Sentraal Hoërskool teengestaan het. King het die president vertel dat indien die federale regering nie ʼn standpunt inneem teenoor die onregverdigheid nie, sal dit die proses van integrasie terug sit met 50 jaar. DIT IS ’N GOEIE GELEENTHEID VIR U EN DIE FEDERALE REGERING OM DIE BEGEERTES EN STREWES VAN MILJOENE MENSE MET GOEIE BEDOELINGS TE ONDERSTEUN OM WET EN ORDE ’N WERKLIKHEID TE MAAK…” King het die President se aksies geloof. EK WIL MY OPREGTE ONDERSTEUNING UITSPREEK VIR DIE STANDPUNT WAT U INGENEEM HET OM WET EN ORDE IN LITTLE ROCK ARKANSAS TE HERSTEL… U SOU WEET DAT DIE OORWELDIGENDE MEERDERHEID VAN SUIDELIKERS, NEGER EN WIT, STAAN STEWIG AGTER U RESOLUTE REAKSIE…” Voor die heropening van skole in die begin van 1958, het Faubus al vier publieke hoërskole in Little Rock gesluit eerder as om met desegregasie voort te gaan, maar sy poging was van korte duur. In Desember 1959 het die Hooggeregshof uitslag gegee dat die skoolraad die skole heropen en met die proses van desegregasie in stedelike skole begin word. [Uit: http:mlkpp01.stanford.edu/index.php/encyclopaedia/enc little rock school desegregation 1957] Toegang verkry op 03 Februarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 12 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 3C Die foto hieronder wys ʼn protesaksie teen skool integrasie deur wittes buite die Hof in Arkansas. [Uit:arkansascivilrightsheritage.org] Toegang verkry op 03 Februarie 2015 RASSEVERMENGING IS KOMMUNISME b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 13 (Eerste Vraestel) 10791/15 BRON 3D Die uittrekstel hieronder is geskryf deur Melba Pattillo in haar biografie. Dit fokus op die ontberinge en intimidasie wat Afro-Amerikaanse studente by Sentraal Hoërskool in Little Rock Arkansas deurgemaak het. Alhoewel sommige van die studente, onderwysers en administrasie gepoog het om ʼn mate van bestendigheid te handhaaf, was dit vir die nege studente wat by Sentraal Hoërskool geëntegreer was, soos om elke dag oorlog toe te gaan. Een van die Little Rock Nine, Melba Pattillo Beals, beskryf hul ervaringe in haar boek, “Warriors Don’t Cry”: “My agt vriende het met ons onskuld vir integrasie by Sentraal Hoërskool betaal. Ons was die slagoffers van die wreedste verwerping denkbaar gedurende die jare toe ons naarstigtelik die goedkeuring van ons maats nodig gehad het. Die fisiese en sielkundige straf wat ons verduur het, het ons lewens deeglik geaffekteer. Ons het onverdraagsame pyn verduur en dit het ons in vegters wat nie durf huil het nie verander.” Integrasie het hul lewens by beide die skool as tuis geaffekteer. Hierdie leerlinge is by die skool gesteek, geskop, geslaan en gestoot. Hulle het verbale geweld van wit studente in die gesig gestaar asook doodsdreigemente teen hulself asook hul families en die swart gemeenskap ontvang. Tuis is hul ouers oor die telefoon gedreig, sommige van die ouers het hul werk verloor, die swart gemeenskap in geheel was geteister met bomdreigemente, geweerskote en klippe/bakstene wat deur vensters gegooi is. Terwyl die studente ʼn bietjie ondersteuning van hul gemeenskap ontvang het, was hulle verwerp deur diegene wat gevoel het dat hul aksies die veiligheid van ander benadeel en in gevaar stel. [Uit: http://www.nps.gov/nr/twhpwwwlps/lessons/crandall/CRfacts2.htm] Toegang verkry op 03 Februarie 2015 b.o.

Downloaded from hlayiso.com GESKIEDENIS ADDENDUM 14 (Eerste Vraestel) 10791/15 ERKENNINGS Visuele bronne en ander historiese bewyse is uit die volgende geneem. www.academia.org.za... arkansascivilrightsheritage.org. www.americaslibrary.gov/aa/eisenhower/aa_eisenhower_littlerock_3.htm https://answers.yahoo.com/question/index?qid=20150527151023AA.JUxdv www.content.eisa.org.za/...angola-first-ci www.cvce.eu/obj/caricature_de_shepard http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/why-the-berlinwall-was-built.htm] https:/history.state.gov/milestones/…/ang…https:/history.state.gov/milestones/a/an… https://history.state.gov/milestones/1945-1952/berlin-airlift. http://mlk-pp01.stanford.edu/index.php/encyclopaedia/enc little rock school desegregation 1957 http://www.nps.gov/nr/twhp/wwwlps/lessons/crandall/CRfacts2.htm www.org/…/Angolan_Civil_War.co.za… EINDE