Downloaded from hlayiso.com
GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
2021
10791
GESKIEDENIS
VRAESTEL 1
TYD: 3 uur
PUNTE: 150
8 bladsye + ’n addendum van 14 bladsye
Hierdie vraestel bestaan uit 8 bladsye.
'n Addendum van 14 bladsye is binne die vraestel ingesluit.
b.o.
Skip to contentAll 2021 papers 
%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995/v1-4bd7c3b8e18e806e9bbb/card.webp)
)%202015%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--46d03045-1812-4e23-a4c5-7192a662e955/v1-6ab5452db578d608b6e0/card.webp)

%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4c8825cb-7328-4a35-b4a2-21579182a6ed/v1-eaba88523cccc85340dd/card.webp)
%20Preparatory%202017%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--b56c37a4-9f9d-40b7-85e7-9f238ccd5f5c/v1-b616c542a8e748051a3c/card.webp)
View all





History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2021 Question Paper (Afr)
Grade 12 History Paper 1 question paper from the Gauteng Mock Exam 2021 (Afrikaans), 24 pages. Read online or download the free PDF.
History · Grade 12 · Gauteng Mock Exam · 2021 · Afrikaans. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Question paper
- Year
- 2021
- Exam period
- Gauteng Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 24
- File size
- 1.1 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 24
This exam
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 2
(Vraestel 1) 10791/21
INSTRUKSIES EN INLIGTING
1. Hierdie vraestel bestaan uit AFDELING A en AFDELING B wat op die
voorgeskrewe inhoudsraamwerk in die KABV-dokument gebaseer is.
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
VRAAG 1: DIE OORSPRONG VAN DIE KOUE OORLOG
VRAAG 2: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE – ANGOLA
VANAF DIE 1970’s TOT DIE 1980’s
VRAAG 3: BURGERLIKE SAMELEWING BETOGINGS VANAF DIE
1950’s TOT DIE 1970’s
AFDELING B: OPSTELVRAE
VRAAG 4: DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG:
GEVALLESTUDIE: VIËTNAM
VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE: DIE
KONGO
VRAAG 6: BURGERLIKE SAMELEWING BETOGINGS VAN DIE
1950's TOT DIE 1970's
2. AFDELING A bestaan uit DRIE brongebaseerde vrae. Bronmateriaal wat
nodig is om hierdie vrae te beantwoord, sal in die ADDENDUM gevind word.
3. AFDELING B bestaan uit DRIE opstelvrae.
4. Beantwoord DRIE vrae soos volg:
4.1 Ten minste EEN moet 'n brongebaseerde vraag wees en die ander
EEN moet 'n opstelvraag wees.
4.2 Die DERDE vraag kan óf 'n brongebaseerde vraag of 'n opstelvraag
wees.
5. Wanneer vrae beantwoord word, moet kandidate hul kennis, vaardighede en
insig toepas.
6. Jy word aangeraai om ten minste EEN uur per vraag te spandeer.
7. Jy sal benadeel word deur die blote oorskryf van die die bronne as antwoorde.
8. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie
vraestel gebruik word.
9. Skryf duidelik en leesbaar.
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 3
(Vraestel 1) 10791/21
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
Beantwoord ten minste EEN vraag, maar nie meer as TWEE vrae nie, uit hierdie
afdeling. Die bronmateriaal wat nodig is om hierdie vrae te beantwoord, kan in die
ADDENDUM gevind word.
VRAAG 1: HOE HET DIE USSR EN DIE VSA TUSSEN 1945 EN 1949 HUL
INVLOEDSFERE IN EUROPA GESKEP?
Bestudeer Bronne 1A, 1B, 1C en 1D en beantwoord die vrae wat volg.
1.1 Bestudeer Bron 1A.
1.1.1 Wie, volgens die bron was die Groot Drie? (3 x 1) (3)
1.1.2 Maak gebruik van die inligting in die bron en jou eie kennis en verduidelik
waarom dit nodig was vir die Groot Drie om by Potsdam in 1945 te
ontmoet? (2 x 2) (4)
1.1.3 Hoekom, volgens die bron, was President Truman vasbeslote om die
hantering van Duitsland te verlig (verminder)? (2 x 1) (2)
1.1.4 Gebruik jou eie kennis om die besluite wat in 1945 by die Potsdam-
konferensie geneem is, te verduidelik. (1 x 2) (2)
1.2 Raadpleeg Bron 1B.
1.2.1 Gebruik die bron om EEN aspek te identifiseer, om te bewys dat die
Amerikaanse regering die meeste gevrees het oor die invloed van Sowjet-
Rusland en sy satelliete. (1 x 1) (1)
1.2.2 Verskaf 'n rede waarom Winston Churchill na Stalin verwys het as
''Maarskalk Stalin''. (1 x 2) (2)
1.2.3 Definieer die konsep 'Ystergordyn' in die konteks van die Koue Oorlog.
(1 x 2) (2)
1.2.4 Lewer kommentaar oor waarom Winston Churchill bekommerd was oor
die verspreiding van kommunisme in Sentraal- en Oos-Europa. (2 x 2) (4)
1.2.5 Verduidelik waarom hierdie bron as betroubaar beskou kan word vir ’n
historikus wat die oorsprong van die Koue Oorlog in Europa ondersoek.
(2 x 2) (4)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 4
(Vraestel 1) 10791/21
1.3 Verwys na Bron 1C.
1.3.1 Verduidelik die boodskappe wat in die spotprent oorgedra word. Gebruik
visuele leidrade in die bron om jou antwoord te ondersteun. (2 x 2) (4)
1.3.2 Watter TWEE supermoondhede word in die spotprent uitgebeeld? (2 x 1) (2)
1.4 Bestudeer Bron 1D.
1.4.1 Gebruik die bron om die TWEE bydraes van die Marshall-plan te
identifiseer, wat ’n poging was om Wes-Europese ekonomieë te laat
herleef. (2 ×1) (2)
1.4.2 Lewer kommentaar op die sukses van die Marshall-plan, met verwysing
na die bron. (2 x 2) (4)
1.4.3 Waarom, volgens die bron, was die Marshall-plan befondsing nie buite sy
oorspronklike wettige einddatum van 1952 hernu nie? (2 x 1) (2)
1.5 Verwys na Bronne 1C en 1D. Verduidelik hoe die inligting in Bron 1C die
getuienis in Bron 1D ondersteun met betrekking tot die Marshall-plan. (2 x 2) (4)
1.6 Gebruik inligting in die relevante bronne en jou eie kennis en skryf 'n paragraaf
van ongeveer AGT lyne (ongeveer 80 woorde) wat verduidelik hoe die USSR en
die VSA hul invloedsfere na 1945 geskep het. (8)
[50]
VRAAG 2: WAT WAS DIE AARD VAN BUITELANDSE BETROKKENHEID BY
DIE ANGOLESE BURGEROORLOG?
Bestudeer Bronne 2A, 2B, 2C en 2D en beantwoord die vrae wat volg.
2.1 Bestudeer Bron 2A.
2.1.1 Volgens die bron, watter bewegings veg vir Angolese onafhanklikheid
sedert die 1960's? (3 x 1) (3)
2.1.2 Lys TWEE buitelandse magte, in die bron, wat betrokke was by die
ondersteuning van die FNLA. (2 x 1) (2)
2.1.3 In die konteks van die konflik in Angola, definieer die konsep
'burgeroorlog'. (1 x 2) (2)
2.1.4 Deur gebruik te maak van inligting in die bron en jou eie kennis,
verduidelik waarom Kuba en die USSR die MPLA met hulp wou
bystaan. (1 x 2) (2)
2.1.5 Verduidelik waarom die Verenigde State verkies het om sy verbintenis
met die Apartheidsregime nie bekend te maak nie? (1 x 2) (2)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
MAAK ASSEBLIEF HIERDIE
ADDENDUM VAN 14 BLADSYE LOS.
GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
2021
10791
GESKIEDENIS
VRAESTEL 1
ADDENDUM
14 bladsye
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
2
(Vraestel 1) 10791/21
VRAAG 1: HOE HET DIE USSR EN DIE VSA INVLOEDSFERE IN EUROPA
TUSSEN 1945 EN 1949 GESKEP?
BRON 1A
Die onderstaande bron verduidelik die verdeling van Duitsland na afloop van die Tweede
Wêreldoorlog in 1945.
Die Groot Drie – Die Sowjet leier Joseph Stalin, die Britse Eerste Minister Winston
Churchill (vervang op 26 Julie deur die Eerste Minister Clement Attlee) en die
Amerikaanse President Harry Truman, het in Potsdam, Duitsland ontmoet, vanaf die
17de Julie tot die 2de Augustus 1945 om terme vir die einde van die Tweede
Wêreldoorlog te onderhandel. Na afloop van die Yalta Konferensie wat in Februarie 1945
plaasgevind het, het Stalin, Churchill en die Amerikaanse president Franklin D.
Roosevelt saamgestem dat na die oorgawe van Duitsland, na-oorlogse grense in
Europa vasgestel moes word. Op die 8ste Mei 1945, het Duitsland oorgegee en die
Geallieerde leiers het besluit om mekaar by Potsdam gedurende die somer te ontmoet
om die gesprekke wat by Yalta plaasgevind het te hervat. Alhoewel die Geallieerdes
hulself daartoe verbind het om ‘n gesamentlike oorlog in die Stille Oseaan te voer, het
die leemte aan ’n gemeenskaplike vyand in Europa dikwels probleme veroorsaak om
konsensus te bereik, rakende die na-oorlogse rekonstruksie van die Europese kontinent.
Die grootste vraagstuk wat aandag by Potsdam geniet het, was hoe om Duitsland na
afloop van die oorlog te hanteer. By Yalta, het die Sowjette ernstige na-oorlogse
reparasie, afkomstig van Duitsland voorgestel, waarvan die helfte na die Sowjet Unie
moes gaan. Roosevelt het toegestem tot hierdie vereistes, terwyl Truman en sy
sekretaris, James Byrnes vasbeslote was om die hantering van die Duitsers te verlig,
deur voor te stel dat die geokkupeerde nasies slegs reparasie sal vereis vanaf hul eie
besettingsone. Truman en Byrnes het hierdie voorstel ernstig aangemoedig omdat hul
’n herhaling van die situasie van die Verdrag van Versailles wou voorkom. Volgens die
Verdrag van Versailles was reparasie kostes, na afloop van die Eerste Wêreldoorlog ook
van Duitsland vereis,. Talle kenners het saamgestem dat die geharde reparasie
vereistes wat deur die Verdrag van Versailles op Duitsland afgedwing was, die Duitse
ekonomie gestrem het en aanleiding gegee tot die opkomende Nazi’s.
Ten spyte van verskille, het die Geallieerde leiers wel daarin geslaag om tot ’n paar
ooreenkomste te kom. Onderhandelings het die status van ‘n gedemilitariseerde en
ontwapende Duitsland in vier sones van Geallieerde beheer gevestig.
[Uit //history.state.gov/milestones/1937-1945/Potsdam-conference
Toegang verkry op 22 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
3
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 1B
Hierdie is ’n uittreksel uit die “Ystergordyn” toespraak, deur die Britse Eerste Minister,
Winston Churchill in Fulton, Missouri op die 5de Maart 1946.
’n Skadu het geval op die onlangse oorwinning wat die Geallieerde behaal het.
Niemand weet wat Sowjet Rusland en die Kommunistiese Internasionale
Organisasie beplan in die nabye toekoms óf wat hul perke is tot hul uitbreiding en
pogings tot omskakeling nie. Ek het ’n sterk bewondering en aansien vir die brawe
Russiese mense en oorlogskameraad Maarskalk Stalin. Daar is simpatie en
goedhartigheid in Brittanje – en ek betwyfel nie of hier nie ook dieselfde gevoel
heers, ten opsigte van alle Russiese mense, met ‘n strewe tot bewaring nie, selfs
deur verskille en weiering om langdurige vriendskappe te vestig. Ons verstaan dat
die Russe hulself moet beveilig op hul Westerse grense deur die verwydering van
alle Duitse aggressie. Ons verwelkom Rusland tot haar regmatige plek onder die
leidinggewende lande in die wêreld. Bowenal verwelkom ons konstante,
deurlopende en groeiende kontak tussen die Russiese mense en ons eie mense
aan beide kante van die Atlantiese Oseaan. Dit is wel my plig om die feite duidelik
te maak soos ek dit sien om jul voor waarhede te plaas oor die huidige situasie in
Europa.
Van Stettin aan die Baltiese See tot by Triëst aan die Adriatiese See het daar ‘n
Ystergordyn oor die vasteland gesak. Agter daardie lyn is al die hoofstede van die
ou lande van Sentraal-en Oos-Europa – Warschau, Berlyn, Praag, Weenen,
Boedapest, Belgrado, Boekarest en Sofia. Al hierdie bekende stede en die
bevolkings daaromheen is geleë binne die Sowjet-sfeer en almal word onderwerp,
in een of ander vorm, nie net aan die Sowjet-invloede nie, maar aan ‘n hoë en
toenemende mate van beheer vanaf Moskou. Athene alleenlik met haar ontsterflike
glorie is vry om self te besluit tot ‘n verkiesing onder Britse, Amerikaanse en Franse
observasie, terwyl die Russies-gedomineerde Poolse regering aangemoedig word
om enorme en onregmatige indringings aan Duitsland te maak. Dit veroorsaak wel
die massa-uitsetting van miljoene Duitsers op ’n ernstige en ongedroomde skaal
vind nou plaas. Selfs die kleiner Kommunistiese partye wat baie klein is in al hierdie
Oos-Europese state, is ver bo hulle getalle verhef en probeer oral op soek na
totalitêre beheer.
[Uit //www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/cold-war-on-file/iron-curtain speech/
Toegang verkry op 20 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
4
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 1C
Die onderstaande spotprent is aanduidend van die rede vir die bekendstelling van die
Marshall-plan ten einde Wes-Europa te beskerm van die gevaar van Sowjet oorheersing.
MARSHALL-PLAN
VERTRAGING
WES-EUROPA
[Uit https://your-instructions-from-moscow.tumbir.com/post/157795653745/while-the-shadow-
lenghtens-edwin-marcus-new-york. Toegang verkry op 10 March 2021.]
TERWYL DIE SKADU VERLENG
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
5
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 1D
Die onderstaande bron fokus op die evaluering die Marshall-plan in 1952.
Soos bekend het die VSA $13.3 biljoen dollar (ongeveer $140 miljard in 2017
dollar) van ekonomiese hulp tussen 1948 en 1951 aan 16 Wes-Europese lande
deur die ECA (Economic Cooperation Administration) verleen. Baie van hierdie
fondse was toegewys vir aankope van kommoditeite. Geskiedkundiges het
saamgestem dat die Marshall-plan grootliks bygedra het tot die herlewing van
Wes-Europese ekonomieë deur die toepassing van inflasie-beheer, die herlewing
van handel en die herstel van produksie. Dit het ook gehelp in die verbetering van
infrastruktuur deur gelyksoortige fondse in die plaaslike valuta-eweknie-fondse.
Wat opvallend is van hierdie hulp, is dat die Europeërs self ’n belangrike rol vertolk
het in die beplanning en implementering van die ERP (Ekonomiese Herstelplan).
Amerikaanse hulp het moontlik die riglyn gestel vir lande in ontvangs, ten einde
hul by te staan in hul na-oorlogse herstel en stabiliteit. Die feit dat die Europeërs
meestal tot die basiese vereistes saamgestem het, het aanleiding gegee dat ’n
sekere vorm van kapitalisme as ’n na-oorlogse ekonomie en ’n sekere regeringstyl
bevorder is. Dit het uiteindelik veroorsaak dat die Marshall-plan suksesvol was.
Die aanvanklike befondsingsbedrag (einddatum 1952), soos wetlik bepaal deur
die Amerikaanse kongres het behoue gebly. Met wye verandering reeds in plek
was dit egter meer uitdagend vir ondersteuners om addisionele hulp te ontvang
vanaf die ERP of ook bekend as die Ekonomiese Herstelplan (Economic Recovery
Programme.) Boonop, die uitbreek van die Koreaanse Oorlog in 1950 het
Amerikaanse belangstelling gelok en aanleiding gegee dat die fokus verskuif het
van ekonomiese ontwikkeling tot befondsing vir verdediging en ondersteuning vir
militêre herbewapening in Europa as ‘n skans teen die Sowjet Unie en
internasionale kommunisme.
[Uit https://www.afsa.org/helping-europe-help-itself-marshall-plan.
Toegang verkry op 19 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
6
(Vraestel 1) 10791/21
VRAAG 2: WAT WAS DIE AARD VAN BUITELANDSE BETROKKENHEID IN
DIE ANGOLESE BURGEROORLOG?
BRON 2A
Die onderstaande bron beskryf hoe die buitelandse magte in die Angolese Burgeroorlog
betrokke geraak het.
Drie hoof militêre bewegings (faksies) het geveg vir die onafhanklikheid van Angola
sedert die 1960’s. Die Popular Movement for the Liberation of Angola (MPLA) was
’n Marxistiese organisasie wat hoofsaaklik in die hoofstad, Luando gesentreer was
en gelei deur Agostinho Neto. Die National Front for the Liberation of Angola
(FNLA), gelei deur Holden Roberto, was gebaseer in die noorde van die land en
het sterk bande met ’n bondgenoot gehad wat pro-Amerikaans was. Dit was
Mobutu Sese Seko, in die buurstaat Zaïre. Die National Union for the Total
Independence of Angola (UNITA), gelei deur Jonas Savimbi en ondersteun deur
die land se grootste etniese groep, die Oimbundu was die derde faksie. Hierdie
drie groepe het die Alvorooreenkoms onderteken wat die onafhanklikheid van
Angola bevestig het, en het ook ’n magsverdeling voorgestaan deur die drie
faksies. Vertroue was gou verbreek en die land het haarself in ’n burgeroorlog
gewikkel soos wat elke faksie alleenheerskappy wou afdwing
Die krisis in Angola het ontwikkel in ’n Koue Oorlog oorlogsfront soos die
supermoondhede en hul bondgenote militêre hulp verskaf het aan hul gekose
kliënte. Die VSA het hulp en opleiding verskaf vir beide die FNLA en UNITA, terwyl
troepe vanuit Zaïre, Holden Roberto ondersteun het. China het ook militêre
instrukteurs gestuur om hulp aan die FNLA te verleen. Die Sowjet Unie het militêre
opleiding en toerusting aan die MPLA verskaf. Gedurende die somer van 1975, het
die Sowjet-ondersteunde MPLA hul mag in Luanda gekonsolideer en daarin
geslaag om die Amerikaans-ondersteunde FNLA uit die hoofstad te verdryf maar
die FNLA het aanhou aanval.
Die MPLA het lang, gevestigde verhoudings met Fidel Castro van Kuba gehad.
Reeds voor die 11de November het die MPLA met Castro onderhandel vir
Kubaanse hulp. Op dieselfde tyd het UNITA wat ook Amerikaanse ondersteuning
gehad het, begin om met die apartheidsregering in Suid-Afrika te onderhandel vir
militêre versterking. Pretoria, met die doel om die gebruik van Angola as 'n basis
vir rebelle te beveg vir die onafhanklikheid van Suid-Afrika, het Namibië beset, het
kragte bygedra wat in Oktober Suid-Angola binnegekom het en vinnig vordering
gemaak het in die rigting van die hoofstad. In reaksie hierop het Castro spesiale
magte van Kuba ontplooi om die Suid-Afrikaanse magte te blokkeer. Hy was ook
daarin geslaagd om aandag te vestig op Amerika wat magte ondersteun wat aan
die apartheidsregering behoort het. Die Amerikaanse regering het wel Suid-
Afrikaanse inmenging aangemoedig, maar het verkies om hul verbintenis met die
apartheidsregime as minder belangrik te ag.
[Uit https://history.state.gov/milestones/1969-1976/angola.
Toegang op 19 March 2021 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
7
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 2B
Die onderstaande bron beskryf die aard van betrokkenheid van die VSA in die Angolese
Burgeroorlog.
Die Amerikaners het nie opgegee nie. Dit was die Koue Oorlog en wêreldwyd was
daar wedywering met die Sowjet Unie. Russiese wou toegang tot Angola ten alle
koste verhoed en nie net oor die olie nie. Angola het ook beskik oor goeie hawens
aan die Atlantiese kus. Die moontlikheid tot ’n Russiese vlootbasis het Washington
bekommer. Suid-Afrika het ook die teenwoordigheid van Kubaanse en Russiese
troepe in Angola as ’n bedreiging beskou. Daar was geen twyfel wat bestaan het,
dat indien Amerika en Europa ’n keuse sou moes maak tussen apartheid en
kommunisme in Suid-Afrika wat dit sou wees nie.
Die belangrikste motief en taktiek van die Amerikaners was om die Sowjet Unie
bloed te laat sweet deur hul betrokkenheid in Angola buitensporig duur te maak. In
die praktyk het dit beteken die bloeding van Angolese boere, die grootste lyers in
die oorlog wat meer as veertig jaar geduur het.
Soos talle klein burgeroorloë tydens die Koue Oorlog era, het dit ideologies
voorgekom, en was aangevuur deur proksies van die kommunistiese Sowjet Unie
en die kapitalistiese Amerika. Die Angolese oorlog was inderwaarheid ’n verlenging
van ’n plaaslike geskiedkundige konflik. Om magtige bondgenote te verkry, het
albei kante die gesange van die Sowjet Unie of Amerika gesing. Die
supermoondhede is mislei om te glo dat hulle ware dissipels gehad het.
In die begin was Amerikaanse ondersteuning aan UNITA ‘n geheim, maar in 1985
het dit formeel meer bekendgeraak dat die Amerikaanse befondsing vir
hulpverlening ongeveer $27 miljoen dollar beloop het. In praktyk het die CIA reeds
sedert die 1970’s hulp aan dié rebelle groep verleen. Hierdie oorlog, soos dikwels
verklaar deur Amerikaanse diplomate was onoorwonne, tog was daar kans vir
kompromieë en ’n regering van nasionale eenheid.
Hul beleid het egter tot die volgende gelei: ’n Marxistiese regime bewapen deur die
Sowjet Unie en beskerm deur Kubaanse troepe wat voortgegaan het om ’n
inkomste te genereer van olie, wat deur Amerikaanse olie-maatskappye ontgin
was, maar waarvan die operasies ook aangeval was deur Amerikaans-
ondersteunende rebelle. Angola was ’n bisarre vertoon van die Koue Oorlog asook
een van die mees moorddadige oorloë.
[Uit Africa: Altered States, Ordinary Miracles deur R Dowden]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
8
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 2C
Die onderstaande bron verduidelik die rol van Suid-Afrika in Angola, veral die rol van
Magnus Malan die Suid-Afrikaanse Minister van Verdediging en hoof van die Suid-
Afrikaanse Weermag.
Magnus Malan was, vanweë sy sistematiese onderdrukking teen die mense van
Suid-Afrika en die streek as geheel, in ’n poging om wit heerskappy en kapitalisme
te verdedig dikwels as ’n oorlogsmisdadiger beskou. Dit was onder sy leierskap dat
die Suid-Afrikaanse weermag, soos swerms sprinkane, dood en verwoesting
agtergelaat het. Dit was ook deur die Verenigde Nasies bereken dat teen die einde
van apartheid meer as $80 miljard dollar se vernietiging en ekonomiese skade
aangerig is in Angola en die streek van Suider-Afrika in die algemeen. Meer as 2
miljoen mense het gesterf, is vermink, verplaas of het vlugtelinge geword, soos
hul uit die gebied gevlug het. In Angola, het die Suid-Afrikaanse Weermag ‘n
konvensionele en onreëlmatige oorlog gevoer ter ondersteuning van UNITA teen
die MPLA en hul Kubaanse bondgenote. Suid-Afrika het ook soortgelyke operasies
in Namibië en Mosambiek uitgevoer, wat die stabiliteit van die streke bedreig het.
Die Suid-Afrikaanse Weermag in samewerking met sekere elemente van die
Amerikaanse regering het alles in hul vermoë gedoen in ’n poging om Jonas
Savimbi in Angola te vestig. Hulle drie-fase operasie is deur hul ingestel bekend
as: ‘Modular, Hooper en Packer’ om sodoende vernietiging binne Angola te
verseker. Hierdie militêre toetrede is by Cuito Cuanavale stopgesit en die Suid-
Afrikaners is beslis verslaan.
[Uit https://www.pambazuka.org/human-security/magnus-malan-and-crimes-against-humanity-
africa. Toegang verkry op 5 Mei 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
9
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 2D
Die onderstaande spotprent deur Zapiro het in The Sowetan koerant op die 29ste Oktober
1998 verskyn. Dit het die werk van die Waarheids-en-Versoeningskommisie geëvalueer.
Magnus Malan
UNITA
[Uit https://blogs.litnet.co.za/abrham/2011/07/24/magnus. Toegang verkry op 1 April 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
10
(Vraestel 1) 10791/21
VRAAG 3: WATTER IMPAK HET DIE GREENSBORO SITSTAKINGS OP DIE
BURGERREGTE BEWEGING IN DIE VERENIGDE STATE VAN
AMERIKA IN DIE 1960’S GEHAD?
BRON 3A
Die onderstaande bron verduidelik hoe die verskillende vorme van protes bygedra het
tot die einde van segregasie in Amerika.
Blanke suidelike weerstand wat voortgespruit het uit die bekende Brown versus die
Raad van Topeka-uitspraak, was aanduidend dat aparte fasiliteite grootliks
bygedra het tot ongelykhede soos segregasie in die openbare onderwyssektor. Dit
was ook as ongrondwetlik verklaar. Die stadige tempo van verandering het
ongeduld gestimuleer veral onder die jong Afro-Amerikaners sedert die begin van
die 1960’s. Hulle het tot die slotsom gekom dat hul nie langer vir verandering kan
wag nie, dit was dus noodsaaklik dat hul verandering vinniger wou sien gebeur.
Die Montgomery Bus Boikot, wat deurlopend in 1956 plaasgevind het, was veral
aanduidend dat direkte aksie deur ’n groot groep mense inderdaad kan werk. Die
sitstakings by ’n Woolworths middagete-toonbank deur vier kollege studente van
Greensboro het ’n dekade van aktiwiteite ingelui. Ook ’n tydperk wat die einde van
Jim Crow beteken het.
Die verwydering van segregasie in publieke areas en die “Slegs Blankes” en “Slegs
Nie-blanke” aanduidings was geensins ’n oorwinning nie. Sedert die eerste
sitstaking het Ella Baker, die voetsoolleier wie se aktivisme terugdateer na die
1930’s en wat adviseur was vir die studente van die Student Nonviolent
Coordinating Committee (SNCC) gestig het, het vanaf die eertse sitstaking dit
duidelik gemaak dat die stryd veel groter was “as ’n hamburger of selfs ’n reuse
Coke koeldrank”. Daar was Veel meer op die spel vir hierdie aktiviste, as om die
harte van die wittes te verander.
Toe die sitstaking deur Atlanta versprei het, het betogters se eise toegeneem wat
werksgeleenthede, beter gesondheidsorg, hervorming van die polisie- en
regstelsel, opvoeding en stemreg vereis het. Demonstrasies in Maart 1963 in
Birmingham, onder die leierskap van Fred Shuttleworth se Alabama Christian
Movement for Human Rights, wat ook geaffilieer was by die SCLC (Southern
Christian Leadership Conference), het nie net ’n einde aan segregasie vereis in die
winkels in die middestad geëis nie, maar ook werksgeleenthede vir swart
Amerikaners in besighede en die munisipaliteit. Die optog na Washington in Maart
1963 was hoofsaaklik onthou as die geleentheid waar Martin Luther King Jr., sy
droom verkondig het, was ’n demonstrasie vir “werk en geregtigheid.”
[Uit http://nationalhumanitiescenter.org/tserve/freedom/1917beyond/essays/crm.htm.
Toegang verkry op 19 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
11
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 3B
Die onderstaande bron fokus op die moedige oomblik van die Greensboro vier studente
wat ’n sterk standpunt ingeneem het teen segregasie en ondersteuning daarvoor gekry
het in die 1960’s in Amerika.
Die middag van 1 Februarie 1960, het vier studente, David Richmond, Franklin
McCain, Jibreel Khazan en Joseph McNeil van Noord-Carolina se Landbou-en
Tegniese Kollege in die F.W. Woolworths winkel in die middestad van Greensboro
ingestap. Na die aankope van ’n paar persoonlike items het hul by die middagete-
toonbank gaan sit en probeer bestel. Omdat die studente swart was, het die
personeel geweier om hulle te bedien. Hul het bly sit en met sluitingstyd het hul,
hulself voorgeneem om die volgende dag terug te keer.
Sitstakings was al dekades lank ’n belangrike taktiek (metode) in die burgerregte-
stryd maar die sukes daarvan was ’n kwessie van tyd. Alhoewel soortgelyke
sitstakings op ’n toetsbabsis in Nashville voorgekom het, was dit egter die
Greensboro voorval wat nasionale aandag verkry het. Die vier studente het die
volgende dag teruggekeer met 25 ander saam hul en teen dag 5 van die
sitstakings, was daar reeds meer as 300 ondersteuners, waarvan sommige van
hul witmense was. Om die beurt het die sitstakings by die middagete-toonbank
voortgeduur.
Alhoewel Greensboro altyd beskou was as ’n “gematigde” suidelike stad het
spanning tussen wit en swart toegeneem. Die spanning het meer voelbaar begin
raak soos wat bendes, meestal bestaande uit wit jeug talle beledigings na die
studente-betogers geslinger het. Die kontras tussen die gedissiplineerde studente
en die oproerige wit kwaadstokers was voelbaar vir die joernaliste wat media
dekking aan die situasie verleen het. Soos die ondersteuning vir die Greensboro
vier, veral in die noorde toegeneem het, het sitstakings en “sit-downs” vinniger deur
die suide begin versprei. Teen die einde van die jaar was daar meer as 100 sulke
protesaksies deur die state van die ou Konfederasie toegeneem.
In Greensboro kon ’n moratorium nie ’n effektiewe oplossing meegebring nie. Met
die terugkeer van die studente het die bestuur alle dienste by die middagete-
toonbank gestaak. Verliese het toegeneem as gevolg van ‘n landswye boikot wat
toegeneem het. Woolworths het toegegee en sy middagete-toonbanke oopgemaak
vir betalende klante van enige ras.
[Uit https://www.abajournal.com/magazine/article/feb._1_1960_students_spark_ civil_rights_sit-
ins_at_lunch_counters. Toegang verkry op 19 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
12
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 3C
Die onderstaande bron is aanduidend van die invloed wat die Greensboro vier op ander
studente in Georgia, Atlanta gehad het.
Op 16 Februarie 1960, twee weke nadat die Greensboro sitstakings begin het, het
die Georgia staatswetgewing in Atlanta bepaal dat dit ‘n misdaad was, indien ’n
persoon sou weier om ’n plek te verlaat in opdrag van die bestuur van die betrokke
onderneming. Die Appèlkomitee vir Menseregte het ’n direkte aksie-veldtog
geloods. Op 15 Maart 1960, het 200 studente deelgeneem aan verskeie sitstakings
in 10 verskillende areas, insluitend die landdroskantoor, die stadsaal, bushaltes en
die treinstasie. Goewerneur Ernst Vandiver het arrestasies vereis wat gelei het dat
77 studente na tronke gestuur is. Die National Association of Colored People
(NAACP) het regsverteenwoordiging aan die studente gebied.
In Mei 1960, het die Ku Klux Klan ’n 500-ledetal samekoms gehad. Dit het egter
swart Amerikaners gemotiveer om ’n dokument te onderteken waarin hul, hulself
beroep het tot die erkenning van hul menseregte en om ’n “kneel-in” veldtog te
begin. Dit was minder suksesvol as die sitstakings. Gefrustreerd dat swart koerante
nie die studente se oortuigings rakende die gebeure sal publiseer nie, het COAHR
(The Committee on the Appeal for Human Rights) hul eie koerant begin publiseer
en 20 000 eksemplare is na swart kerke versprei.
In ’n belangrike stap het Dr Martin Luther King Jr., by die studente aangesluit in
hul aksie van ongehoorsaamheid. Op 19 Oktober is hy gearresteer. Daar was ’n
nasionale verontwaardiging oor sy inhegtenisneming en Robert Kennedy het die
goewerneur van Georgia gebel en geëis dat hy vrygelaat moes word. King is twee
dae later vrygelaat. Die toenemende sitstakings het verkope syfers met 13% laat
daa. Ten slotte het wit besigheidseienaars die swart leierskap ontmoet om ’n plan
tot desegregasie te bespreek.
[Uit https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/atlanta-students-sit-us-civilrights-1960 -1961
Toegang verkry op 19 Maart 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
13
(Vraestel 1) 10791/21
BRON 3D
Die titel van die onderstaande bron dui: ‘Dit is ek in die foto, Hunter Gray’. Hy was
aangeval tydens ’n burgerregte protesaksie in Jackson, Mississippi, op 28 Mei 1963. Hy
het verklaar: ‘Iemand het die agterkant van my kop met ’n rand van ’n gebreekte
suikerhouer gesny. Daar was baie bloed'.
HUNTER GRAY
ANNE MOODY
JOAN TRUMPAUER
[Uit https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/mar/27/hunter-gray-1963-jackson-
mississippi-sit-in#img-1. Toegang verkry op 19 March 2021.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM
14
(Vraestel 1) 10791/21
ERKENNING
Visuele bronne en ander historiese bewyse is van die volgende verkry:
[https://www.abajournal.com/magazine/article/feb._1_1960_students_spark_civil_rights
_sit-ins_at_lunch_counters]
[https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/atlanta-students-sit-us-civilrights-1960 -
1961]
[https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/mar/27/hunter-gray-1963-jackson-
mississippi-sit-in#img-1]
[http://nationalhumanitiescenter.org/tserve/freedom/1917beyond/essays/crm.htm]
[https://blogs.litnet.co.za/abrham/2011/07/24/magnus]
[https://www.pambazuka.org/human-security/magnus-malan-and-crimes-against-
humanity-africa]
[Africa: Altered States, Ordinary Miracles by R Dowden]
[https://history.state.gov/milestones/1969-1976/angola]
[//www.afsa.org/helping-europe-help-itself-marshall-plan.]
[://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/cold-war-on-file/iron-curtain-
speech/.]
[https://your-instructions-from-moscow.tumbir.com/post/157795653745/while-the-
shadow-lenghtens-edwin-marcus-new-york]
EINDE
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 5
(Vraestel 1) 10791/21
2.2 Lees Bron 2B.
2.2.1 Hoekom, volgens die bron, wou die VSA dat die Russe uit Angola
onttrek? (2 x 1) (2)
2.2.2 Met behulp van die bron en jou eie kennis, lewer kommentaar op die
stelling dat die Amerikaners se taktiek hoofsaaklik daarop gemik was "om
die Sowjetunie te laat bloei deur haar ondernemings in Angola duur te
maak”. (1 x 2) (2)
2.2.3 Verduidelik waarom Amerika se steun vir UNITA oorspronklik geheim
gehou is. (1 x 2) (2)
2.2.4 Met behulp van die bron en jou eie kennis, verskaf 'n rede waarom die
teenwoordigheid van Kubaanse en Russiese troepe in Angola 'n
bedreiging vir Suid-Afrika was. (2 x 1) (2)
2.3 Bestudeer Bron 2C.
2.3.1 Hoekom, volgens die bron, het Magnus Malan as 'n oorlogsmisdadiger
gekwalifiseer? (1 x 1) (1)
2.3.2 Haal bewyse uit die bron aan wat daarop dui dat Suid-Afrika gekant was
teen die kommunistiese ideologie van die MPLA. (1 x 2) (2)
2.3.3 Gebruik die bron om die waarde van die ekonomiese skade wat Suid-
Afrika in Angola en Suidelike Afrika in die algemeen, veroorsaak het, te
bepaal. (1 x 1) (1)
2.3.4 Deur gebruik te maak van die inligting in die bron, identifiseer DRIE
maniere hoe Suid-Afrika die menseregte van die mense van Angola
geskend het. (3 x 1) (3)
2.3.5 Verduidelik die beperkings van hierdie bron aan 'n historikus wat Suid-
Afrika se betrokkenheid in Angola bestudeer. (2 x 2) (4)
2.4 Verwys na Bron 2D.
2.4.1 Verduidelik die boodskappe wat in die spotprent oorgedra word. Gebruik
visuele leidrade in die bron om jou antwoord te ondersteun. (2 x 2) (4)
2.4.2 Ondersoek die figuur gemerk UNITA. Verduidelik wat die grootte en
ligging daarvan voorstel met betrekking tot UNITA se verhouding met
Suid-Afrika. (1 x 2) (2)
2.4.3 Lewer kommentaar op die gebare en gesigsuitdrukking van die gorilla.
(1 x 2) (2)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 6
(Vraestel 1) 10791/21
2.5 Verwys na Bronne 2C en 2D. Verduidelik hoe die inligting in Bron C die getuienis
in Bron D ondersteun rakende die betrokkenheid van Magnus Malan en Suid-
Afrika in Angola. (2 x 2) (4)
2.6 Gebruik die inligting in die betrokke bronne en jou eie kennis, skryf 'n paragraaf
van ongeveer AGT lyne (ongeveer 80 woorde) en verduidelik die aard van die
buitelandse betrokkenheid by die Angolese Burgeroorlog. (8)
[50]
VRAAG 3: WATTER IMPAK HET DIE GREENSBORO SITSTAKINGS OP DIE
BURGERREGTEBEWEGING IN DIE VERENIGDE STATE VAN
AMERIKA IN DIE 1960'S GEHAD?
Bestudeer Bronne 3A, 3B, 3C en 3D en beantwoord die vrae wat volg.
3.1 Verwys na Bron 3A.
3.1.1 Wat, volgens die bron het die Brown vs. die Raad van Topeka- uitspraak
verklaar oor afsonderlike fasiliteite? (1 x 1) (1)
3.1.2 Gebruik die bron om DRIE vorme van nie-gewelddadige protes-aksies te
identifiseer wat gebruik was om segregasie in Amerika te beëindig. (3 x 1) (3)
3.1.3 Gebruik jou eie woorde om die konsep Jim Crow te definieer. (1 x 2) (2)
3.1.4 Gebruik die inligting in die betrokke bronne en jou eie kennis en lewer
kommentaar op die stelling, ' die stryd was baie groter as 'n hamburger
of selfs 'n reuse Coke'. (2 x 2) (4)
3.1.5 Vanuit die bron, gee TWEE eise wat deur betogers van die
Burgerregtebeweging in Atlanta in 1960 gestel is. (2 x 1) (2)
3.2 Raadpleeg Bron 3B.
3.2.1 Identifiseer die name van die VIER studente in die bron wat diens
geweier was by F.W. Woolworths, Greensboro. (4 x 1) (4)
3.2.2 Verduidelik hoe die uitkomste van die sitstakings in Greensboro steun
aan die Burgerregtebeweging verleen het. (2 x 2) (4)
3.2.3 Gebruik die bron en jou eie kennis om die rol wat die media in die
bevordering van die Burgerregte betogings te verduidelik,. (2 x 2) (4)
3.3 Lees Bron 3C.
3.3.1 Lewer kommentaar oor die doel van die staatswetgewing wat in Atlanta
aangeneem is oor die sitstakings. (1 x 2) (2)
3.3.2 Haal uit die bron aan, TWEE openbare plekke waar die 200 studente
geprotesteer het. (2 x 1) (2)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 7
(Vraestel 1) 10791/21
3.3.3 Verduidelik waarom die “kneel-ins” betogings nie so wyd verspreid was
nie. (1 x 2) (2)
3.4 Verwys na Bronne 3B en 3C. Verduidelik hoe die inligting in Bron 3B die bewyse
in Bron 3C ondersteun rakende die toename in ondersteuning vir die sitstakings
in die Amerikaanse state. (2 x 2) (4)
3.5 Gebruik Bron 3D.
3.5.1 Watter boodskappe, dink jy beeld die foto uit oor die sitstakings?
(2 x 2) (4)
3.5.2 Verduidelik waarom Bron D as nuttig beskou kan word vir 'n historikus
wat die ervarings van die studente wil ondersoek wat aan die sitstakings
deelgeneem het. (2 x 2) (4)
3.6 Deur gebruik te maak van die inligting en bewyse in die bronne, sowel as jou eie
kennis, skryf 'n paragraaf van ongeveer AGT lyne (ongeveer 80 woorde) om die
impak van die Greensboro sitstakings op die Burgerregtebeweging in die
Verenigde State van Amerika in die 1960's te verduidelik. (8)
[50]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 8
(Vraestel 1) 10791/21
AFDELING B: OPSTELVRAE
Beantwoord ten minste EEN vraag, maar NIE meer as TWEE vrae in hierdie afdeling
nie.
Jou opstel moet ongeveer DRIE bladsye lank wees.
VRAAG 4: DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE:
VIËTNAM
Die konvensionele oorlogvoering strategie wat deur die Verenigde State van Amerika
aangeneem is, is oorweldig deur die guerrilla-taktiek wat tussen 1965 en 1975 deur
die Viëtkong tydens die Vietnamese Oorlog gebruik is.
Stem jy saam met hierdie stelling? Ondersteun jou argument met relevante bewyse. [50]
VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: DIE KONGO
Wat beide sy politieke en ekonomiese beleid beskou, was Mobuto Sese Seko se
leierskap ondoeltreffend, en het uiteindelik sy land benadeel.
Bespreek die bogenoemde stelling krities deur relevante bewyse te gebruik om jou
argumentslyn te ondersteun. [50]
VRAAG 6: BURGERLIKE SAMELEWING BETOGINGS VAN DIE 1950'S TOT
DIE 1970's: SWART KRAGBEWEGING
Verduidelik tot watter mate Malcolm X, Stokely Carmichael en die Black Panther
Party daarin geslaag het om die filosofie van Swartmag onder die Afro-Amerikaners
in die 1960's te vestig.
Gebruik relevante inhoud om jou argumentslyn te ondersteun. [50]
TOTAAL: 150
EINDE
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 Memo (Afrikaans)
%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995/v1-4bd7c3b8e18e806e9bbb/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2019 Addendum (Afrikaans)
)%202015%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--46d03045-1812-4e23-a4c5-7192a662e955/v1-6ab5452db578d608b6e0/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2015 Addendum (Afrikaans)

Question paper
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 QP (Afr)
%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4c8825cb-7328-4a35-b4a2-21579182a6ed/v1-eaba88523cccc85340dd/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P2 Gauteng Mock 2019 Addendum (Afrikaans)
%20Preparatory%202017%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--b56c37a4-9f9d-40b7-85e7-9f238ccd5f5c/v1-b616c542a8e748051a3c/card.webp)
Memorandum
History Grade 12 Paper 2 Gauteng Mock 2017 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Addendum
History Grade 12 Paper 1 North West Mock 2025 Addendum

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 North West Mock 2025 Memo

Memorandum
History Grade 12 P1 Eastern Cape June 2024 Memo (Afrikaans)

Addendum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Addendum