History Grade 12 Paper 2 Gauteng Mock 2021 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2021 NASIENRIGLYNE GESKIEDENIS (VRAESTEL 2) (10792) 24 bladsye

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 1. BRONGEBASEERDE VRAE 1.1 Die volgende kognitiewe vlakke word gebruik om brongebaseerde vrae te ontwikkel: Kognitiewe Historiese vaardighede Gewig van vrae vlakke  Onttrek inligting uit bronne  Keuse en organisasie van relevante inligting uit 30% VLAK 1 bronne (15 punte)  Definieer historiese konsepte/terme  Interpretasie van bewyse uit bronne 40% VLAK 2  Verduidelik inligting wat uit bronne versamel is (20 punte)  Ontleed bewyse uit bronne  Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne  Bespreek bronne om die nuttigheid, betroubaarheid, vooroordeel en beperkings te 30% VLAK 3 bepaal (15 punte)  Vergelyk en kontrasteer interpretasies en perspektiewe wat in bronne aangebied word en verkry ’n onafhanklike gevolgtrekking 1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word: • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet aan enige ander geldige en relevante standpunte, argumente, bewyse of voorbeelde gegee word. • By die toekenning van punte moet klem geplaas word op hoe die vereistes van die vraag aangespreek is. • In die nasienriglyne word die vereistes van die vraag (vaardighede wat aangespreek moet word) asook die vlak van die vraag, kursief aangedui. 2. OPSTELVRAE 2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate: • In staat sal wees om hul argument te struktureer in 'n logiese en samehangende wyse. Hulle moet die relevante inligting kies, organiseer en saamvoeg sodat hulle 'n redelike reeks feite of 'n effektiewe argument kan aanbied om die vraag wat gestel word, te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n gevolgtrekking het. 2.2 Nasien van opstelvrae • Merkers moet daarvan bewus wees dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur die handboeke wat by die sentrum gebruik word. • Kandidate kan enige ander relevante inleiding en/of gevolgtrekking hê as dié wat by 'n spesifieke opstel nasienriglyn vir 'n spesifieke opstel ingesluit is. . 2

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 2.3 Globale assessering van die opstel Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat die onderwyser die algehele produk as ’n geheel aanteken, sonder om die komponent dele afsonderlik aan te teken. Hierdie benadering moedig die leerder aan om 'n individuele mening te bied deur geselekteerde feitlike bewyse te gebruik om 'n argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om bloot 'feite' te heroorweeg om 'n hoë punt te behaal nie. Hierdie benadering ontmoedig leerders om 'model' antwoorde voor te berei en hulle te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag te oorweeg. Holistiese assessering, in teenstelling met inhoudsgebaseerde assessering penaliseer leerders nie vir onbereikende taal nie. Klem word op die volgende geplaas: • Die konstruksie van die argument. • Die toepaslike seleksie van feitlike bewyse om die argument te ondersteun. • Die leerder se interpretasie van die vraag. 2.4 Assesseringsprosedures van die opstel 2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel geassesseer word. 2.4.2 Tydens die lees van die opstel moet regmerkies toegeken word vir 'n relevante inleiding (wat deur ’n koeël in die nasienriglyn aangedui word), die belangrikste aspekte/liggaam van die opstel wat die lyn van argument onderhou/verdedig (wat deur koeëls in die nasienriglyn aangedui word) en 'n relevante gevolgtrekking (wat deur ’n koeël in die nasienriglyn aangedui word). Byvoorbeeld, in 'n opstel waar daar vyf (5) hoofpunte is, kan daar ongeveer sewe (7) regmerkies wees. 2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte tydens die nasien van ’n opstel. P Punt: Die kandidaat stel die opstel bekend deur 'n argumentslyn duidelik te stel/'n belangrike punt te maak. Elke paragraaf moet 'n punt insluit wat die belangrikste (argumentslyn) onderhou wat in die inleiding bekendgestel is. E Verduideliking: Die kandidaat moet in meer detail verduidelik waaroor die hoofpunt gaan en hoe dit verband hou met die vraag wat gestel word (lyn van argument). E Voorbeeld: Kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud te kies wat relevant is vir die lyn van argument. Relevante voorbeelde moet gegee word om die argumentslyn te onderhou. L Skakel: Kandidate moet verseker dat die argument regdeur volgehou word en samehangend geskryf word. 3

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 2.4.4 Die volgende simbole MOET gebruik word wanneer 'n opstel geassesseer word: • Inleiding, hoofaspekte en gevolgtrekking nie behoorlik gekontekstualiseer nie ^ • Verkeerde stelling _________________ • Irrelevante inligting | | | • Herhaling R • Analise A√ • Interpretasie I√ • Lyn van Argument LOA 2.5 Die matriks 2.5.1 Gebruik van die matriks in die nasien van opstelle In die nasien van opstelle moet die kriteria soos voorsien in die matriks gebruik word. By die assessering van die opstel, let op albei die inhoud en aanbieding.By die snypunt van die inhoud en aanbieding gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke, moet ’n punt toegeken word. 1. Die eerste lesing van uitgebreide skryfwerk sal wees om te bepaal tot watter mate die hoofaspekte gedek word en om die inhoudsvlak (op die matriks) toe te ken. I VLAK 4 (b) Die tweede lesing van uitgebreide skryfwerk hou verband met die vlak (op die matriks) van aanbieding. I VLAK 4 A VLAK 3 (c) Ken 'n algehele punt toe met die gebruik van die matriks. I VLAK 4 }26–27 A VLAK 3 4

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE – TOTAAL PUNTE: 50 VLAK 7 VLAK 6 VLAK 5 VLAK 4 VLAK 3 VLAK 2 VLAK 1* AANBIEDING Baie goed beplande Baie goed Goed beplande en Argument beplan en Toon ’n mate van Poging aangewend om Min of geen poging om en gestruktureerde beplande en gestruktureerde gestruktureer. bewys van 'n antwoord te struktureer. die opstel te opstel. Goeie sintese gestruktureerde opstel. Bewyse tot 'n gestruktureerde en Grootliks beskrywend of struktureer nie. van opstel. 'n Relevante Poog om 'n duidelike sekere mate gebruik beplande argument. poog om argument te inligting. Het 'n goed argument is argument te om argument te Poog om 'n argument ontwikkel. Geen poging gebalanseerde, ontwikkel. Bewyse ontwikkel. ondersteun. vol te hou. om 'n gevolgtrekking te oorspronklike gebruik om die Gevolgtrekking Slotsom bereik op Gevolgtrekking nie maak nie. argument ontwikkel argument te gemaak uit bewyse grond van bewyse. duidelik deur bewyse met bewyse. verdedig. Poog om 'n om die argument te ondersteun nie. Argument deurgaans onafhanklike INHOUD ondersteun. gevolgtrekking uit volgehou en die bewyse te maak verdedig. om die argument te Onafhanklike ondersteun. gevolgtrekking gemaak uit bewyse om die argument te ondersteun. VLAK 7 Vraag is ten volle beantwoord. Inhoudskeuse ten 47–50 43–46 volle relevant tot argument wat gevolg is. VLAK 6 Vraag is beantwoord. Inhoudseleksie 43 – 46 40 – 42 38 – 39 relevant tot argument wat gevolg is. VLAK 5 Vraag grotendeels beantwoord. 38 – 39 36 – 37 34 – 35 30 – 33 28 – 29 Inhoud toereikend en relevant. VLAK 4 Vraag herkenbaar in antwoord. Sommige weglatings of 30 – 33 28 – 29 26 – 27 irrelevante keuse van inhoud. VLAK 3 Keuse van inhoud hou verband met vraag, maar beantwoord dit nie, 26 – 27 24 – 25 20 – 23 of hou soms nie verband met die vraag nie. Weglatings. VLAK 2 Vraag ontoereikend beantwoord. 20 – 23 18 – 19 14 – 17 Inhoud skraal. VLAK 1* Vraag ontoereikend beantwoord of glad nie. Ontoereikend 14 – 17 0 – 13 of irrelevante inhoud. * Riglyne vir toekenning van ’n punt by Vlak 1:  Vraag glad nie aangespreek nie/heeltemal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0  Antwoord sluit basiese en oor die algemeen irrelevante inligting in = 1–6  Vraag onvoldoende aangespreek en vaag; min poging om die opstel te struktureer = 7 – 13 5

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE VRAAG 1: HOE HET BURGERLIKE ORGANISASIES IN DIE 1980's IN SUID- AFRIKA OP DIE NASIONALE PARTY SE HERVORMINGS VAN DIE APARTHEIDSBELEID GEREAGEER? 1.1 1.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]  Om teenkanting teen die staat se grondwetlike voorstelle en ander wetgewings te mobiliseer. (1 x 1) (1) 1.1.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]  Die apartheid wetgewing ingestel in 1982 as 'n manier van hervorming ( Nuwe ooreenkoms/beleid) van apartheid. (Enige ander relevante respons) (1 x 2) (2) 1.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]  Burgerlike verenigings  Studente-organisasies  Jeugkongresse  Vrouegroepe  Vakbonde  Kerkverenigings  Sportklubs (enige 2 x 1) (2) 1.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]  Twee miljoen mense (1 x 1) (1) 1.1.5 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1] a) Jongmense het die stukrag vir die stryd verskaf. b) Vakbonde het leierskap verskaf. (2 x 1) (2) 1.1.6 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]  Die Driekamerparlement het nie swart mense ingesluit nie.  Dit was ook slegs beperk tot Indiërs en Kleurlinge, wat nie in die Volksraad kon stem nie. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 6

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 1.2 1.2.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]  Dit verduidelik dat die SAKP teen rassisme (nie-rassig) gekant was.  Dit verduidelik dat dit oor verskillende denominasies was omdat die drie leiers van verskillende kerke is.  Dit was 'n vreedsame organisasie wat vreedsame verandering geëis het, aangesien dit deur kerkleiers gelei is. (Enige ander relevante antwoord) (enige 1 x 2) (2) 1.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]  Polisie het mense gemartel.  Hulle het mense vermoor.  Hulle het teenstanders gearresteer en aangehou. (Enige ander relevante respons) (enige 1 x 2) (2) 1.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1] Die Kairos Dokument het die volgende voorstelle gemaak:  Vir die kerk om op te staan vir die armes en die onderdruktes.  Vir die kerk om op te staan teen die ongeregtighede van apartheid.  Vir Christene om die behoeftes van die stryd om bevryding te dien.  Vir Christene om lede te mobiliseer om te werk en te beplan vir 'n verandering in die regering. (enige 2 x 1) (2) 1.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]  Hy het bedoel dat geweldlose (vreedsame) aksies gedurende die tyd nie gehelp het nie, aangesien die staat wel geweld gebruik het.  Om vreedsaam te wees is irrelevant omdat daar geweld van die weermag is.  Hy het bedoel dat die regering gewere/wapens gebruik het en dus het dit nie gehelp om vreedsame oplossings te gebruik nie. (Enige ander relevante respons) (enige 2 x 2) (4) 1.2.5 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]  “Ons wat 'n vreedsame oplossing wil hê, word vinnig ’n irrelevansie.”  “Ek sou Biskop Tutu lank gelede verwerp het.” (2 x 1) (2) 7

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 1.3 1.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]  Staatsonderdrukking  Soms misdaad (2 x 1) (2) 1.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]  Wet op Swart Stedelike Owerhede Wet op Swart Plaaslike Owerhede. (1 x 2) (2) 1.3.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]  Geharde veiligheidsmag aksies.  Vergaderings en organisasies is verbied.  Aktiviste is aangehou en tronk toe gestuur.  Weermag troepe patrolleer “township” strate.  Organisasies is verbied. (enige 2 x 1) (2) 1.3.4 [Evaluering van die nuttigheid/bruikbaarheid van Bron 1C – V3] Die bron is nuttig/bruikbaar omdat:  Dit verduidelik die redes vir burgerlike betogings wat teen apartheid beleide gekant was  Dit verduidelik die wyse waarop burgerlike betogings plaasgevind het, wat boikotte, wegbly-aksies en optogte insluit.  Dit verduidelik die reaksie van die Nasionale Party regering teenoor die protesaksies wat arrestasies, aanhouding en weermag patrollies in “townships”/swart woongebiede insluit. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 1.4 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 1B en 1D – V3]  Albei bronne noem dat die rede vir die opposisie teen die regering was om teen die apartheidswette te veg.  Bron 1B sê die stryd teen ongeregtighede moet gedoen word deur direkte politieke konfrontasie van onregverdige wette en in 1C het aktiviste kop- aan-kop konfrontasies met regeringstrukture gehad.  Bron 1B sê die regering het koeëls gebruik om die aktiviste te beveg en Bron 1C noem dat die weermag na die “townships” gestuur is.  Bron 1B sê die Kairos-dokument van die SAKP het burgerlike ongehoorsaamheid ondersteun. Bron 1C bevestig die burgerlike ongehoorsaamheid van wegbly-aksies en boikotte. (Enige ander relevante respons) (enige 2 x 2) (4) 8

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 1.5 1.5.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]  Om die gruweldade wat tydens die noodtoestand plaasgevind het, aan te dui. (Enige ander relevante respons) (1 x 2) (2) 1.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]  Aanhouding/Detensie skend die regte van aktiviste.  Die doodskiet van aktiviste/die gebruik van koeëls is ook 'n skending van hul regte.  Weiering om vergaderings toe te laat is 'n skending van hul menseregte. (Enige ander relevante respons) (1 x 2) (2) 1.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van relevante bronne – V3] Kandidate kan die volgende aspekte in hul reaksie insluit:  UDF het 'n beroep gedoen op organisasies wat apartheid wou teenstaan om bymekaar te kom en te verenig. (Bron 1A)  Moedig eenheid aan. (Eie kennis)  UDF is gestig wat bestaan het uit 'n koalisie van verskillende groepe en organisasies. (Bron 1A)  SAKP, UDF- en burgerlike verenigings het 'n beroep gedoen op 'n stryd teen maatskaplike ongeregtighede en vir 'n demokratiese Suid-Afrika. (Bronne 1A, 1B, 1C en 1D)  Die Indiërs en Kleurlinge is ontmoedig om te stem. (Eie kennis)  Alle Koornhof Wetsontwerpe/Nasionale Party se hervormingsbeleide van apartheid is verwerp.(Bron 1A)  Kairos-dokument deur SAKP aanvaar om vir armes te veg. (Bron 1B)  Teenkanting teen die regering het die stryd om beter onderwys, grond en behuising ingesluit. (Bronne 1A,1C en 1D)  Burgerlike ongehoorsaamheid, direkte konfrontasie, boikotte ens. is deur bevrydingsbewegings gebruik. (Bronne 1C en 1D)  Die koalisie van UDF-groepe het 'n beroep gedoen op eenheid oor ras- en party-groeperinge. (Bronne 1B,1C en 1D)  Weiering om gelei te word deur raadslede wat ingevolge die apartheidswette verkies is. (Bron 1C) (Enige ander relevante antwoord) 9

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 Gebruik die rubriek om die paragraaf te merk.  Gebruik bewyse op 'n elementêre wyse, bv. toon geen of min begrip om te verduidelik hoe die verskeie burgerlike organisasies in die 1980's op die Nasionale Party se hervorming van die PUNTE VLAK 1 apartheidsbeleid in Suid-Afrika gereageer het 0–2 nie.  Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf oor die onderwerp skryf nie.  Bewyse is meestal relevant en hou tot 'n groot mate verband met die onderwerp, bv. dui ’n gedeeltelike begrip wanneer hulle verduidelik hoe die verskeie burgerlike organisasies in die PUNTE VLAK 2 1980's op die Nasionale Party se hervorming 3–5 van die apartheidsbeleid in Suid-Afrika gereageer het.  Gebruik bewyse op 'n baie basiese wyse om 'n paragraaf te skryf. Gebruik relevante bewyse, bv. demonstreer 'n deeglike begrip wat verduidelik hoe die verskeie burgerlike organisasies in die 1980's op die Nasionale Party se hervorming van die PUNTE VLAK 3 apartheidsbeleid in Suid-Afrika gereageer het. 6–8  Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf wat 'n begrip van die onderwerp toon. (8) [50] 10

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 VRAAG 2: HOE HET DIE WAARHEIDS- EN VERSOENINGSKOMMISSIE (WVK) DIE PROSES VAN REPARASIE (HERSTEL) HANTEER? 2.1 2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]  “Ons hoef nie die moraliteit van mense se optrede te oordeel nie, maar moet liewer as 'n inkubasie (ontwikkeling/groei) ruimtekamer van nasionale genesing, versoening en vergifnis optree.” (1 x 2) (2) 2.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]  Om nasionale eenheid te bevorder.  Om versoening te bevorder. (2 x 1) (2) 2.1.3 [Definisie van ’n historiese konsepte – V2]  Vergoeding/betaling en finansiële hulp verskaf aan slagoffers van growwe menseregteskendings. (Enige ander relevante respons) (1 x 2) (2) 2.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]  Om ’n volledige beeld te verkry van die moontlike oorsake, aard en omvang van growwe skendings van menseregte wat tussen 1960 en 1994 gepleeg is en om ondersoeke te doen en waardige platforms vir slagoffers en oortreders van menseregteskendings te skep om hul stories te vertel.  Om amnestie toe te staan aan kwalifiserende oortreders van menseregteskendings.  Om aanbevelings aan die regering oor reparasies te maak. Dit het ook 'n breër en minder tasbare/konkrete verantwoordelikheid gehad om by te dra tot die ontwikkeling van 'n fundamenteel nuwe, deernisvolle, regverdige en morele samelewing. (3 x 1) (3) 2.1.5 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]  Desmond Tutu het geïmpliseer dat hy aan sy mede- kommissarisse gesê het dat hulle Suid-Afrikaners, beide oortreders en slagoffers, moet aanmoedig om na vore te kom en voor die WVK te getuig.  Hy het die slagoffers en oortreders aangemoedig om hul kant van die storie te vertel sodat hulle kan genees en afsluiting kan kry.  Hy het die slagoffers en oortreders aangemoedig om hul kant van die storie te vertel sodat versoening in Suid-Afrika bereik kan word/om die doele van die WVK om te versoen en verenig te bereik. (Enige ander relevante respons) (enige 2 x 2) (4) 11

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 2.2 2.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]  Slagoffers wat voor die WVK getuig het, het hulle daarvan beskuldig dat hulle te stadig op aanbevelings gereageer het.  Hulle het twee en 'n half jaar lank gewag vir sogenaamde dringende tussentydse betalings, wat gemiddeld 'n bietjie meer as R3 500 beloop vir oortredings soos moord en verkragting. (2 x 1) (2) 2.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2] a) As die oortreders die hele waarheid blootgestel het, dan is amnestie gegee. OF As die oortreders bewys het dat hul misdade polities gemotiveerd was, is amnestie gegee. (1 x 2) (2) b) Die reparasie beleid was vyandig teenoor die slagoffers van growwe menseregteskendings, hulle is nie onmiddellik betaal nie, hulle het ná twee en 'n half jaar tussentydse betalings ontvang. (1 x 2) (2) (Enige ander relevante respons) 2.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]  R3 500 (1 x 1) (1) 2.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]  Om die lande wat dieselfde geskiedenis as Suid-Afrika het, aan te moedig om Suid-Afrika se reparasie-proses te kopieer of na te boots as 'n goeie voorbeeld van nasiebou.  Sodat mense se menseregte gerespekteer kan word. (Enige ander relevante antwoord) (1 x 2) (2) 2.3 2.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]  Hulle het 'n dringende vergadering met president Ramaphosa geëis. (1 x 2) (2) 2.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]  Dit het slagoffers na die Uniegebou vergesel om reparasies van die regering te eis.  Dit het regsverteenwoordiging aan die slagoffers verskaf sodat die regering die reparasies aan die slagoffers kan betaal soos deur die WVK aanbeveel.  Dit het sopkombuise verskaf aan die slagoffers wat nie reparasies ontvang het nie.  Dit het berading aan die slagoffers verskaf. (Enige ander relevante antwoord) (enige 1 x 2) (2) 2.3.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]  Nomarussia Bonase (1 x 2) (2) 12

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 2.3.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]  Die slagoffers het ná 25 jaar nie die reparasies van die WVK ontvang nie.  Hulle het reparasies nodig gehad om hulle mediese rekeninge te betaal weens die beserings wat hulle tydens apartheid opgedoen het.  Hulle moes hulle lewens herbou om te vergoed vir wat hulle tydens die apartheidsera verloor het. (Enige ander relevante respons) (enige 1 x 2) (2) 2.3.5 [Verduidelik die bruikbaarheid van Bron 2C – V3]  Dit verduidelik dat 'n skare slagoffers by die Uniegebou bymekaar gekom het om reparasies te eis.  Dit verduidelik dat die slagoffers ondersteuning ontvang het van die Khulumani-ondersteuningsgroep.  Dit verduidelik die ongelukkigheid/teleurstelling wat gely is weens laat betalings van reparasies aan die slagoffers van apartheid. (Enige ander relevante antwoord) (enige 2 x 2) (4) 2.4 2.4.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]  Die slagoffers van apartheid wag vir hulle reparasies-uitbetalings van die WVK.  Die slagoffers van apartheid het die WVK genader om hulle uitbetalings te eis wat die regering belowe het vir die growwe menseregteskendings wat hulle tydens apartheid gely het.  Die slagoffers van growwe menseregteskendings is teleurgesteld om te hoor dat die regering reparasies vir 'n ongespesifiseerde tydperk gestop het.  Die regering lewer talle verskonings aan slagoffers van apartheid ondanks die WVK se aanbevelings/Die regering ignoreer die aanbevelings van die WVK om reparasies aan slagoffers van apartheid se gruweldade te betaal. (enige 1 x 2) (2) 2.4.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]  Dit toon dat die regering die implementering van die aanbevelings van die WVK vertraag om reparasies aan die slagoffers van menseregteskendings te betaal.  Toe die slagoffers van menseregteskendings hulle reparasies van die regering gaan haal het, is daar verskonings gemaak. (Enige ander relevante respons) (enige 1 x 2) (2) 13

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 2.5 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 2C en 2D – V3]  2C sê dat die WVK aanbeveel het dat die regering moet verseker dat die slagoffers en hul gesinne individuele reparasies moet ontvang en 2D getiteld “Regering reparasies wat deur die WVK vir slagoffers van apartheid aanbeveel is”, het hulle teleurgesteld gelaat..  2C noem dat slagoffers van apartheid tydens die apartheidsera gewond en gestremd gelaat was. Hulle het finansiële vergoeding nodig gehad vir die beserings wat hulle opgedoen het en 2D toon gestremde slagoffers in rolstoele, wat na die regering se uitbetalings-afdeling gegaan het om reparasies te eis, en hulle het net verskonings ontvang. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 2.6 [Interpretasie, evaluasie, en sintese van bewyse vanuit relevante bronne – V3]  Die WVK het ondersoeke gedoen en platforms geskep vir slagoffers en oortreders van menseregteskendings om hul stories te vertel, amnestie aan oortreders van menseregteskendings toe te staan en aanbevelings aan die regering oor reparasies te maak. (Bron 2A)  Die WVK het aanbeveel dat die regering reparasies aan die slagoffers van apartheid moet betaal. (Bron 2A)  Die reparasies is nie betyds aan slagoffers betaal nie, terwyl die oortreders amnestie toegestaan is sodra hulle voor die WVK getuig het en sy voorwaardes nagekom het. (Bron 2B)  Die slagoffers wat voor die WVK getuig het, het die regering daarvan beskuldig dat hulle te stadig beweeg in die implementering van die WVK se aanbevelings. (Bron 2B)  Die slagoffers het twee en 'n half jaar lank gewag voordat hulle tussentydse betalings van 'n bietjie meer as R3 500 ontvang het vir oortredings soos verkragting en moord wat hulle tydens die apartheidsera ervaar het.(Bron 2B)  Vyf-en-twintig jaar later het slagoffers nog steeds nie langtermyn- reparasies ontvang nie. (Bron 2C)  Die slagoffers wat deur die Khulumani-ondersteuningsgroep ondersteun is, het by die Uniegebou vergader om reparasies van die regering te eis. (Bron 2C)  Die bron toon die ongelukkigheid en teleurstelling wat die slagoffers van apartheid gely het weens laat betalings van reparasies aan hulle. (Bron 2D)  Die slagoffers van growwe menseregteskendings is teleurgesteld om te leer dat die regering reparasies vir 'n ongespesifiseerde tydperk gestop het. (Bron 2D)  Die regering gee verskonings aan slagoffers van apartheid ten spyte van die WVK-aanbevelings. (Bron 2D)  Die regering ignoreer die aanbevelings van die WVK om reparasies aan slagoffers van apartheids-gruweldade te betaal. (Bron 2D) (Enige ander relevante respons) (8) 14

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:  Gebruik bewyse op 'n elementêre wyse bv. toon geen of min begrip van hoe die WVK die PUNTE: VLAK 1 reparasie-proses hanteer het nie 0–2  Gebruik bewyse gedeeltelik om 'n paragraaf te skryf.  Bewyse is meestal relevant en hou tot 'n groot mate verband met die onderwerp, bv. toon begrip van hoe PUNTE: VLAK 2 die WVK die reparasie-proses hanteer het. 3–5  Gebruik bewyse op 'n baie basiese wyse om 'n paragraaf te skryf.  Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike begrip van hoe die WVK die reparasie- PUNTE: VLAK 3 proses hanteer het. 6–8  Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf wat 'n begrip van die onderwerp toon. (8) [50] 15

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 VRAAG 3: HOE HET GLOBALISERING WERKERS IN ONTWIKKELENDE LANDE BEÏNVLOED? 3.1 3.1.1 [Definisie van 'n historiese konsep in Bron 3A – V1]  Globalisering verwys na die tegnologiese, politieke en ekonomiese veranderinge wat daartoe gelei het dat die wêreld op 'n ander manier funksioneer as wat dit 20 jaar gelede gedoen het.  Globalisering beskryf die manier waarop mense, idees en goedere vinniger en goedkoper deur die wêreld beweeg as voorheen. (Enige ander relevante respons) (enige 1 x 2) (2) 3.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]  McDonalds  Starbucks  Nike (enige 2 x 1) (2) 3.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]  “Globalisering help waarskynlik ontwikkelde lande om meer rykdom te skep.” (1 x 1) (1) 3.1.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]  Globalisering het nie armoede in ontwikkelende lande verminder nie.  Globalisering het die gaping van ongelykheid en armoede tussen arm en ryk lande vergroot. (Enige ander relevante respons) (enige 1 x 2) (2) 3.2 3.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]  Invloei van kapitaal  Verskaf indiensneming  Verbeter infrastruktuur (3 x 1) (3) 3.2.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 3B – V2]  Verskaf nuwe werksgeleenthede in die fabrieke vir werkers.  Verskaf werksgeleenthede vir ongeskoolde werkers.  Multinasionale korporasies bied groter geleenthede vir 'n groot aantal lae betalende werksgeleenthede vir werkers. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 16

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 3.2.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]  Werk in 'n oorvolle fabriek kan nodig wees vir die ontwikkeling van ekonomieë want hulle skep werk en help om armoede te verlig.  Werk in “sweatshops” of oorvolle fabrieke help om die vaardighede van die arbeidsmag te verbeter. (Enige ander relevante respons) (1 x 2) (2) 3.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]  Multinasionale maatskappye het bygedra tot verbetering in infrastruktuur, soos paaie en vervoer, wat veroorsaak dat die uitvoere en invoere meer doeltreffend vervoer kan word.  Hulle help die ekonomie om weg te beweeg van afhanklikheid van primêre produkte soos landbouprodukte, na industriële produkte. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 3.2.5 [Verduidelik die bruikbaarheid van Bron 3B – V3]  Dit is nuttig, aangesien dit wys hoe multinasionale korporasies help om die ekonomie te ontwikkel en sodoende produktiwiteit te verhoog.  Dit wys hoe multinasionale korporasies werk verskaf, hoewel lone laag is.  Dit wys hoe multinasionale maatskappye help om die infrastruktuur in die land te verbeter.  Dit wys hoe multinasionale maatskappye help om die ekonomie te diversifiseer deur nie net op primêre produkte en landbou staat te maak nie. (Enige ander relevante respons) (2 x 2) (4) 3.3 3.3.1 [Interpretaasie van bewyse uit Bron 3C – V2]  Die spotprent beeld die uitbuiting van werkers in die “sweatshops” uit (verbale misbruik/skree deur die werkgewer).  Werkers is nie toegelaat om teen onbillike werksomstandighede en lae lone te protesteer nie. (Die werkgewer skop die betoger.)  Die ongeskoolde arbeidsmag in ontwikkelende lande is uit die armer lande. (Bron 3C)  Multinasionale maatskappye soos Nike het fabrieke in ontwikkelende lande opgestel waar hulle die goedkoopste arbeid kan kry. (Enige ander relevante respons) (enige 2 x 2) (4) 3.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]  Werkers is verbaal misbruik deur die werkgewer/swak behandeling van werkers.  Werkers het vir lang ure gewerk en is baie lae lone betaal.  Onregverdige en onmenslike werksomstandighede. (Enige ander relevante respons) (enige 2 x 2) (4) 17

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 3.4 3.4.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]  Die maatskappy is geteister deur berigte dat dit “sweatshops” en kinderarbeid gebruik het. (1 x 2) (2) 3.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]  Nike is 'n sportdrag vervaardiger. (1 x 1) (1) 3.4.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]  Loon diefstal en verbale mishandeling.  Het lang ure gewerk by temperature oor die limiet van 90 grade. (2 x 1) (2) 3.4.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]  Workers’ Rights Consortium (WRC) (1 x 1) (1) 3.5 [Vergelyking van bewyse van Bronne 3C en 3D – V3]  Bron 3C beeld die uitbuiting van werkers in 'n Nike “sweatshop” uit en Bron 3D bepaal dat werkers beweer dat hulle by temperature van oor 90 grade moet werk.  Bron 3C beeld werkers uit wat verbaal misbruik word in die Nike-fabriek en in Bron 3D beweer werkers dat hulle verbaal by die Nike-fabriek misbruik word.  Albei bronne beklemtoon die onregverdige behandeling van werkers in die Nike-fabriek.  Bron 3C beeld 'n werker uit wat protesteer en Bron 3D wys daarop dat die burgerlike samelewing betoog teen Nike-“sweatshops”. (Enige ander relevante respons.) (enige 2 x 2) (4) 3.6 [Interpretasie, evaluasie en sintese van bewyse uit die bronne – V3]  Globalisering het gehelp om rykdom in ontwikkelende lande te skep. (Bron 3A)  Globalisering het die gaping van armoede en ongelykheid in ontwikkelende lande verbreë. (eie kennis)  Multinasionale korporasies het werksgeleenthede gebied vir mense in ontwikkelende lande. (Bron 3B)  Multinasionale korporasies verbeter infrastruktuur in die ekonomie. (Bron 3B)  Globalisering dra by tot die verbetering van die vaardighede van werkers in ontwikkelende lande. (Bron 3B)  Globalisering dra by tot die verbetering van infrastruktuur in ontwikkelende lande. (Bron 3B)  Multinasionale maatskappye ontgin werkers in ontwikkelende lande (Bron 3C)  “Sweatshops” is die produk van die wêreldekonomie. (Eie kennis)  Werkers in ontwikkelende lande het teen uitbuiting in die “sweatshops” geprotesteer.  Burgerlike samelewing het teen “sweatshops” en kinderarbeid betoog. (Enige ander relevante antwoord) 18

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:  Gebruik bewyse op 'n elementêre wyse. Toon min begrip van hoe globalisering werkers in PUNTE VLAK 1 ontwikkelende lande geraak het. 0–2  Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf oor die onderwerp skryf nie.  Bewyse is meestal relevant en hou tot 'n groot mate verband met die onderwerp, e.g., toon 'n mate van begrip van hoe globalisering werkers in PUNTE VLAK 2 ontwikkelende lande geraak het. 3–4  Gebruik bewyse op 'n baie basiese wyse om 'n paragraaf te skryf. Gebruik relevante bewyse bv., demonstreer 'n deeglike begrip van hoe globalisering werkers in PUNTE VLAK 3 ontwikkelende lande geraak het. 5–8  Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf wat 'n begrip van die onderwerp toon. (8) [50] 19

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 AFDELING B: OPSTELVRAE [Beplan en bou 'n oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse met behulp van analitiese en interpretatiewe vaardighede.] VRAAG 4: BURGERLIKE WEERSTAND, 1970's TOT 1980's: SUID-AFRIKA – DIE KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980's SINOPSIS: Kandidate moet aandui tot watter mate die idees van Steve Biko en die ideologie van Swartbewussyn in 1976 tot die Soweto Studente Betogings bygedra het. HOOFASPEKTE: Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoorde insluit: INLEIDING: Kandidate moet aandui tot watter mate die idees van Steve Biko en die ideologie van Swartbewussyn tot die Soweto Studente Betogings in 1976 bygedra het. Hulle moet die rede vir hul standpunt aandui en verduidelik hoe hulle hulle argumentslyn gaan ondersteun. UITBREIDING:  Swartbewussyn het die studente in Suid-Afrika beïnvloed met hul ideologieë.  Het swart mense aangemoedig om die kettings van onderdrukking en minderwaardigheid af te gooi.  Het hulle aangemoedig om swart trots en waardigheid te bevorder.  Het die wit magstruktuur wat in Suid-Afrika bestaan het, uitgedaag  Steve Biko het die idees van Swartbewussyn oor swart eenheid en die emansipasie- beweging bevorder.  Hy was 'n dinamiese man wat 'n generasie swart jeug met sy idees geïnspireer het.  Hy het die ideologie van Swartbewussyn in sy toesprake en in sy skryfwerk versprei.  Opvoeding/Onderwys in die swart “townships” was minderwaardig weens die apartheidsbeleide.  Oorbevolking en gebrek aan hulpbronne, ontevrede onderwysers, ouers en studente.  Swartbewussyn het 'n belangrike rol gespeel in die politisering (politieke bewusmaking) van die jeug van Soweto in 1976.  Toe Afrikaans in skole bekendgestel is, was dit met teenkanting dwarsdeur Suid- Afrika gegroet.  Afrikaans was 'n onderdrukkende taal en het die swart leerders voorberei op 'n lewe van serwituut.  Onderwysers en leerders het met die taal gesukkel.  Weens die invloed van SASO, is hoërskoolleerlinge aangemoedig om studenterade te vorm en so te verenig.  Studente het teen onbillike taalbeleide in die besonder betoog en teen diskriminerende wette in die algemeen. (Enige ander relevante respons) SLOTSOM: Kandidate moet hul argument met ’n relevante slot afsluit. 20

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 VRAAG 5: DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE AANVAARDING VAN DIE VERLEDE [Beplan en bou 'n argument gebaseer op bewyse met behulp van analitiese en interpretatiewe vaardighede.] SINOPSIS: Kandidate moet wys hoe opposisiepartye en die NP-regering gedwing is om 'n politieke skikking te bereik deur onderhandelinge, wat gelei het tot die geboorte van 'n nuwe SA in 1994. Hulle moet wys hoe onderhandelinge in die 1990’s gelei het tot 'n vreedsame resolusie van die politieke dooiepunt in Suid-Afrika. HOOFASPEKTE: Kandidate moet die volgende aspekte in hul reaksie insluit: INLEIDING: Kandidate moet ’n stelling kan maak oor hoe pogings deur verskeie politieke partye en die NP- regering om 'n politieke skikking deur onderhandelinge te bereik, uiteindelik tot die geboorte van 'n nuwe SA in 1994 gelei het. UITBREIDING:  De Klerk se toespraak in die parlement (2 Februarie 1990) het die basis gelê vir onderhandelinge.  Die ontbanning van politieke en burgerlike organisasies soos die ANC en die SAKP.  Opheffing van beperkings op COSATU en AZAPO.  Gesprekke tussen groot belanghebbendes het in 1990 begin.  Groote Schuur Minuut – 2 Mei 1990 (ANC en NP ontmoet, ANC-afvaardiging onder leiding van Mandela, NP-afvaardiging onder leiding van De Klerk) het konsensus bereik oor die grondslagte vir onderhandelinge.  Apartheidswetgewing word herroep, soos die Wet op Afsonderlike Geriewe.  Pretoria Minuut – 6 Augustus 1990 (ANC het ingestem om gewapende stryd op te gee as een element van konsensus).  KODESA 1 - 19 politieke partye uitsluitend AZAPO, CP en PAC/300 afgevaardigdes.  Verklaring van Voorneme onderteken wat 'n verenigde SA verseker het. Onafhanklike regsbank, asook die grondwet-kwessie wat fokus op die belangrikheid van konsensus wat bereik moet word.  Slegs blankes referendum (Maart 1992) deur FW de Klerk.  KODESA 2 het ineengestort. Partye kon nie saamstem oor 'n nuwe grondwet wat tussentydse regeringskwessies aanspreek nie en waarop partye nie konsensus kon bereik nie.  Boipatong slagting en die gevolge daarvan (June 1992).  ANC-onttrekking aan onderhandelinge.  Bisho-slagting het die proses van onderhandelinge bedreig (September 1992).  Agter die skerms onderhandelings tussen ANC en die NP.  Rekord van Begrip onderteken (September 1992) tussen die ANC en NP.  Sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) deur ’n regtervleuel en die impak daarvan op Suid-Afrika. 21

Downloaded from hlayiso.com 10792/21  Multi-party onderhandelingsforum.  Regse groep (AWB) se aanval op die Wêreldhandelsentrum in Kemptonpark en die gevolge daarvan.  St James slagting deur APLA– Julie 1993.  Heidelberg Taverne slagting deur APLA – Desember 1993.  Sunset-klousule voorgestel deur Joe Slovo het die onderhandeling-dooiepunt verbreek. (Konsensus as ’n voorspel tot grondwetlike kompromieë)  Shell House slagting – 28 Maart 1994.  Bophuthatswana staatsgreep – 11 Maart 1994.  Verkiesingsdag – 27 April 1994 asook geweld op verkiesingsdag.  ANC het verkiesing gewen/uitslae van verkiesing.  Regering van Nasionale Eenheid is gevorm – ’n multi-party demokrasie het ontstaan. (Enige ander relevante respons) SLOTSOM: Kandidate moet hul argument met ’n relevante gevolgtrekking bind. []50 22

Downloaded from hlayiso.com 10792/21 VRAAG 6: DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE WÊRELD ORDE: DIE GEBEURE VAN 1989 [Beplan en bou 'n oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse met behulp van analitiese en interpretatiewe vaardighede.] SINOPSIS: Kandidate moet aandui of hulle saamstem of nie met die stelling en moet hulle lyn van argument ondersteun met relevante bewyse. Hulle moet aandui of die ineenstorting van die Sowjetunie grootliks verantwoordelik was vir politieke veranderinge wat in 1989 in Suid-Afrika plaasgevind het. Hulle moet ’n standpunt inneem en 'n argument ontwikkel wat hul repons ondersteun met historiese bewyse. HOOFASPEKTE: Kandidate moet die volgende in hul reaksie insluit: INLEIDING: Kandidate moet aandui of die ineenstorting van die Sowjetunie in 1989 gedien het as 'n vonk vir die politieke transformasie wat in Suid-Afrika plaasgevind het en staaf hulle standpunt met ’n argumentslyn. UITBREIDING: Kandidate moet die volgende punte in hul antwoord insluit:  In die 1980's het die Suid-Afrikaanse regering 'n getransformeerde wêreldorde in die gesig gestaar en Suid-Afrika het geïsoleerd geword.  Die meeste van Suid-Afrika se buurstate het onafhanklikheid bereik.  Gorbachev se beleid van Perestroika en Glasnost en die impak daarvan op Suid- Afrika.  Teen die einde van 1989 het die Sowjetunie begin was besig om te ontbind en die kommunistiese regimes in Oos-Europa het begin om ineen te stort.  Die Berlynse Muur het geval wat tot verreikende gevolge vir Suid-Afrika gelei het.  Veranderinge in die wêreld het bygedra tot die einde van apartheid.  Die ineenstorting van die USSR het die ANC van sy belangrikste ekonomiese en militêre steun ontneem.  Sosialisme was nie meer 'n ernstige opsie vir die ANC nie.  Die Nasionale Party se aanspraak op die beskerming van Suid-Afrikaners teen 'n kommunistiese aanslag het onrealisties geword.  Onttrekking van ondersteuning deur Brittanje, VSA en die Weste.  Oplegging van sanksies/boikotte.  Westerse wêreldmagte het die voorsteelling ondersteun dat Suid-Afrika sy probleme vreedsaam en demokraties oplos.  Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party regering nie onbepaald wit oppergesag kon handhaaf nie.  Invloedryke Nasionale Party-lede het begin besef dat apartheid nie die antwoord op die behoeftes van wit kapitalistiese ontwikkeling was nie.  Daar was geen twyfel dat die voortgesette onderdrukking van swart Suid-Afrikaners nie politieke stabiliteit sou verseker nie. 23

Downloaded from hlayiso.com 10792/21  Die regering het begin glo dat hervorming nodig is om die ontwikkeling van 'n sterk swart middelklas in te sluit wat as 'n "teenvoeter" teen ’n rewolusie sou kon optree.  De Klerk het begin aanvaar dat die swart stryd teen apartheid nie 'n sameswering uit Moskou was nie.  Dit het De Klerk in staat gestel om betrokke te raak by gesprekke met die bevrydingsorganisasies.  Op 2 Februarie 1990 het De Klerk 'n "nuwe en regverdige grondwetlike bedeling" aangekondig wat die einde van apartheid beteken het. (Enige ander relevante respons) SLOTSOM: Kandidate moet hul argument met 'n relevante gevolgtrekking bind. [50] TOTAAL: 150 24