Downloaded from hlayiso.com
1
2
1 GRAAD
3 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2019
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-13.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2019 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2019, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 475.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)20 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2019
NSC
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Phendula YOKE imibuzo.
3. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
5. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
7. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
9. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UBULELESI ENARHENI YESEWULA AFRIKA
1 Ubulelesi sisenzo esiphambene nemithetho yenarha esenziwa mumuntu.
Umqondo osisekelo wokobana izenzo ezithilekwezi zibizwe ngobulelesi
kukobana zithikameza ihlalakuhle yomuntu nofana yomphakathi wokana.
Izenzo ezifana nokubulala umuntu, ukulimaza, ukweba, njll. zithathwa
njengezenzo ezibulelesi eenarheni ezinengi. Ezinye izenzo ezithathwa 5
njengezibulelesi ngezokobana umuntu atholakale aphethe izinto
ezinjengezambatho, igwayi, iindakamizwa nokhunye okuvela kezinye
iinarha angene nazo enarheni le ngokungekho emthethweni.
Ukutholakala uphethe isigidi nofana iindakamizwa ezingekho
emthethweni kububelelesi. Abantu abaduna ngibo abenza ubulelesi 10
ngobunengi ukudlula bengubo.
2 Isijeziso sobulelesi kungaba yihlawulo nofana kuvalelwa ejele. Izenzo
ezibulelesi ngokujayelekileko zitjhutjhiswa Mbuso wenarha
ngokusebenzisa abatjhutjhisi. Kesinye isikhathi kuyenzeka bona
umphakathi nofana umuntu oleleselweko azithathele isiqunto sokujezisa 15
loyo omleleseleko. Ngokuya komThetho-siSekelo wenarha isijeziso
esinjalo sibulelesi ngombana akusisemthethweni bona umuntu nofana
umphakathi uzigwebele. Ukujezisa umuntu olelesileko kuhlukaniswe
imikhakha emibili. Umkhakha wokuthoma ngewokobana isilelesi sinikelwe
isigwebo esingaba yihlawulo nofana sivalelwe isikhathi esingaphasi 20
komnyaka owodwa ngejele. Umkhakha lo wesigwebo ubizwa bona yi-
misdemeanor ngeLimi lesiNgisi. Umkhakha wesibili ngewokobana isilelesi
sinikelwe isigwebo esingaba mnyaka nofana ngaphezulu sibhadla ejele.
Lomkhakha wesigwebo ubizwa bona yi-felony ngeLimi lesiNgisi.
3 Iinarha ezihlukahlukeneko zinemiqondo ehlukeneko ngezenzo ezithathwa 25
njengezibulelesi nalezo ezingathathwa njengezibulelesi. Kunjalo-nje
zibuye godu zibe nemiqondo ehlukeneko ngokobana ngiziphi ezithathwa
njengezibulelesi obuncani begodu ngiziphi ezithathwa njengezibulelesi
obukhulu. Iinarha ezinengi zithola umhlahlandlela wokobana ngiziphi
izenzo ezibulelesi ekolwenazo nofana ezenzweni eziphambene 30
nomthetho weKambiso-lawulo yazo. Indlela yokulwisana nobulelesi
eenarheni ezinengi ngeyokobana amapholisa azumane neenlelesi bese
ayazibopha njengabasolelwa. Ukobona mbala umuntu osolwa ngokwenza
ubulelesi obuthileko usilelesi nofana akasiso kuba yikhotho nofana
Mtjhutjhisi okhupha isiqunto ngemva kokuthola ubufakazi obuzeleko bese 35
uyahlawuliswa nofana uyagwetjwa.
4 Amarhubhululo amanengi aveza bona abonobangela abakhulu bobulelesi
enarheni yeSewula Afrika le mtlhago nokugula ngokomkhumbulo.
Ukwetjiwa kokudla emavikilini lapha umuntu azithathela khona akufunako
nokobana abantu bathi nabatjhagalako bese bazithathele ukudla nenye 40
ipahla eentolo zizenzo ezivamileko amalanga la.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2019
NSC
Umtlhago nendlala kwenza bona abantu bazithathele izinto zabantu
ngekani. Abantu abenza lokho basuke sebagandeleleke ngokomkhumbulo
ngonobangela wokutlhaga khulu.
5 Ubulelesi bunemiphumela emimbi khulu emphakathini nenarheni 45
mazombe. Irhubhululo liveza bona ukwanda kobulelesi kona ubudlelwano
phakathi kwamalunga womphakathi. Lokha amalunga womphakathi
nakaziko ngobulelesi obuthileko obenzeka emphakathini wawo, aba
nevalo lokobana angaba bongazimbi. Isifundo esenziwa yi-National
Institute of Justice ngomnyaka wee-2001 ngobulelesi saveza bona 50
ukusaba ubulelesi kudosa iinlelesi ngombana kwenza ubudlelwano
bomphakathi bube buthakathaka, kungabi khona ovikela omunye.
6 Ivalo elibangwa bulelesi ebantwini libathinta ngeendlela ezingafaniko.
Abantu beengubo ngibo abanevalo khulu njengombana izenzo zobulelesi
abaqalene nazo kanengi zihlobana nokutlhoriswa ngokomseme. Abantu 55
esele bakhulile nabo bathinteka ngokufanako nabantu bengubo
ngokukholelwa bona babongazimbi abakhulu bokuleleselwa. Kodwana
eenqhemenezi zoke abantu bobutjhaba obuhlukileko abalidlanzana
emphakathini abaphila kiwo babonakala banevalo elikhulu khulu
lokungaleleselwa. 60
7 Ubulelesi enarheni le bukatelela uRhulumende bona asebenzise
amabhiliyoni wamaranda ngomnyaka ukuvikela, ukufunisisa, ukutjhutjhisa
nokujezisa labo ababandakanyeka kibo. Nanyana kunjalo izakhamuzi
zenarha le azaneliseki ngendlela uRhulumende alinga ngayo ukukhandela
izenzo zobulelesi. Izakhamuzezi zilila ngokobana nakwenzeka ubulelesi 65
amapholisa athatha isikhathi eside ukufika endaweni yesehlakalo.
Enarheni le ubulelesi ngobunengi benzeka ekabeni yedorobha.
Kungebangelo namhlanjesi abantu abarhola imali engconywana
sebakhetha ukusuka ekabeni yedorobha bayozihlalela emasabhabhu.
Izindlu zemasabhabhu zikanjelwe ngamaboda amakhulu alekwe 70
ngeendrada zegezi ezitjhogako bekwabekwa nabonogada eeyegeni.
8 Unobangela wobulelesi enarheni le kutlhogeka kwemisebenzi.
Ngaphandle komsebenzi kuba budisi bona umuntu athole imali ezomenza
akghone ukufeza iimfuneko zakhe. Lokhu kufaka hlangana neemfuneko
zokobana afundise abentwabakhe ukwenzela bonyana bangasatlhaga 75
esikhathini esizako. Abentwana abaphuma emindenini etlhagako
kunekghonakalo enengi yokobana bagcine sele balelesa bese baba
nemininingwana yobulelesi ebulungweko ngemapholiseni. Lokho kubenza
bona nalokha nasele bakhulile bangasaqatjheka.
9 Ukuqeda umtlhago ongunobangela wobulelesi lo kukobana iinsetjenziswa 80
ezizizenzelwa zomphakathi zabelwe labo abatlhogako, okufaka hlangana
nokuthotjwa ngokomkhumbulo kwalabo abanokugula kokugandeleleka
komkhumbulo. Okhunye kukobana labo abatlhagako bathole ukuvikeleka
kwalokho okuncani abanakho bona kungathathwa kibo, okufaka hlangana
ukuzithemba nesithunzi sabo. 85
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2019
NSC
1.1.1 Tlola isizathu esenza bona izenzo ezithileko zithathwe nofana
zibizwe ngobulelesi ezibalwe esigabeni soku-1 setheksthi engehla. (1)
1.1.2 Tlola izenzo EZIMBILI ezibalwe esigabeni soku-1 setheksthi
engehla le ezithathwa njengezibulelesi eenarheni ezinengi. (2)
1.1.3 Rhunyeza indlela yokujezisa isilelesi engavunyelwa mThetho-
siSekelo wenarha ebalwe esigabeni sesi-2 setheksthi engehla. (1)
1.1.4 Hlathulula imikhakha yokujezisa iinlelesi ebalwe esigabeni sesi-2
setheksthi engehla. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.1.5 Rhunyeza okumumongo otjhiwo sigaba sesi-5 setheksthi engehla
okuthiwa kwenziwa bulelesi emphakathini. Ipendulwakho ayibe
maphuzu AMABILI. (2)
1.1.6 Esigabeni soku-1 setheksthi engehla le sitjelwa bona abantu
abaduna ngibo ababandakanyeka khulu ebulelesini ukudlula
abantu bengubo. Ucabanga bona kungaba yini unobangela
walokho? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.7 Ucabanga bona kungaba yini isizathu sokobana umuntu athi
nanyana enze ubulelesi obuthileko athathwe njengomsolwa
kufikela lapha afunyanwa khona yikhotho bona unomlandu?
Ipendulwakhe ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo
iqiniso bese usekela isiqunto osithathako.
Abantu, khulukhulu benarheni yekhethu le abenza ubulelesi
bokweba imali basuke babhodwe mtlhago wokutlhoga ukudla. (2)
1.1.9 Ingabe umukghwa osetjenziswa zizakhamuzi zemasabhabhu
zokuzivikela ebulelesini uyazisebenzela nofana awuzisebenzeli?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.10 Ngokubona kwakho kungaba ngimuphi unobangela ongenza bona
amapholisa angafiki ngesikhathi endaweni yesehlakalo lokha
nakabikelwa bona kunobulelesi obenzekako endaweni leyo?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.11 Nange usisakhamuzi esinelwazi ngomhlobo othileko wobulelesi
obenziwa siqhema sabesanyana qobe lilanga ebusuku endaweni
yekhenu, ungawuyelelisa uthini umphakathi sekunokobana uhlalele
evalweni? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2019
NSC
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2
ISITHOMBE 3 ISITHOMBE 4
[Zithethwe ku-www.images.com]
1.2.1 Tlola OKUBILI okubonakala esithombeni soku-1 okufakazela bona
mbala umuntu lo usilelesi. (2)
1.2.2 Ngokurhunyezweko tlola okubonakala kusenzeka esithombeni
sesi-2 kezingehla. (1)
1.2.3 Tlola itshwayo ELILODWA elibonakala esithombeni sesi-4
elisitjengiso sokobana umsana ohlezi phasi lo usilelesi. (1)
1.2.4 Hlangana nobulelesi obubonakala eenthombeni ezingehlezi
ungathi ngibuphi obungeze babangelwa nofana badalwa mtlhago
nofana kutlhoga ukudla? Sekela ipendulwakho ngokuqalisa
kokubonakala esithombeneso. (2)
1.2.5 Ucabanga bona ngibuphi ubungozi obungehlela iwoma labantu
elibonakala libunganyele umsana ohlezi phasi esithombeni sesi-4
lo nanyana kungatholakala bona ubulelesi elimsola ngabobu
ubenze kwamambala? (2)
1.2.6 Ngokuzwisisa itheksthi eku-1.1 ngehla nokuyelela iinthombe eziku-
1.2 coca ngelihlo elibukhali okungenziwa mphakathi nofana
iinhlangano ezithileko ukuyelelisa abantu abaduna ngobungozi
bokuzibandakanya ebulelesini. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze iindlela umfundi
angazilandela ukwenzela bona afunde ngokuzwisisa.
2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko.
3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini
ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo.
5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
IINDLELA UMFUNDI ANGAZILANDELA UKWENZELA BONA AFUNDE
NGOKUZWISISA
Abafundi abanengi bathatha ukufunda njengesenzo esibudisi nesingeze sakghonakala.
Kungebangelo umfundi nakufanele afunde atjhidisa isikhathi, azitjele bona uzakufunda
ngesikhathi esizako nofana ngelanga elilandelako. Umfundi loyo uzakutjhidisa isikhathi
njalo bekufike lapha azifumana sele akateleleke bona afunde ngombana isikhathi
sesidliwe yinja. Lokho kumenza bona angasafunda ngokuzwisisa nangokuzimisela
ngombana usuke sele afunda burhaba. Nawumfundi kuqakathekile bona ufunde
ngokuzwisisa nangokuzimisela nanyana ngisiphi isifundo osuke uzinikele isikhathi
sokobana uyasifunda. Zinengi iindlela umfundi angazilandela ukwenzela bona afunde
ngokuzwisisa, khulukhulu nakazilungiselela ukutlola iinhlahlubo.
Umfundi ufanele abe nelwazi-mazombe nofana ihlathululo ezeleko yokobana isifundo
azosifunda simanqophana nani ngaphambi kobana azenzele amanowuthi wamaphuzu
aqakathekileko ngesifundweso. Lokhu umfundi angakwenza ngokobana afunde isihloko,
isigaba sokuthoma nesokugcina salokho azokufunda ngakho. Ukuhlela indlela
azokulandelanisa iimfundo zakhe ngayo nakafundako kuqakathekile ngombana
kuzomenza bona azi ukobana ngesikhathi esithileko uzokufunda siphi isifundo, njll.
Umfundi ufanele azenzele ihlelo leenkhathi azokufunda ngalo bekenze nesiqiniseko
sokobana uyalilandela. Lokhu umfundi kuzomsiza bona angahlali esifundweni esisodwa
isikhathi eside bekufike lapha angasazwisisi khona lokho akufundako.
Umfundi kufanele aqinisekise bona ingqondwakhe inzinze kilokho akufundako,
angavumeli bona kube khona enye into ezokuthumba ingqodwakhe. Lokho angakwenza
ngokobana azikhuthaze abe azitjele bona akazukuvumela nanyana yini bona yebe
umkhumbulwakhe nakafundako. Umfundi kufanele bona abalekele ukufunda
angasakhumbuli lokho akufundileko ngombana kuzomenza bona abhalelwe kuphendula
imibuzo efuna asebenzise ingqondwakhe. Kulula ukulibala okufundileko, njeke
kuqakathekile bona ngaphambi kobana umfundi ayokutlola abuyekeze akufundileko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2019
NSC
Indlela yokubuyekeza umfundi angayisebenzisa ngeyokobana azenzele irhelo lemibuzo
bese uyayiphendula ngaphandle kokuqala encwadini. Umfundi nakafundako kufanele
azibuze bona kilokho akufundako ngikuphi angakulindela njengemibuzo nokobana
kungabuzwa ngayiphi indlela. Indlela elula yokobana umfundi azenzele irhelo lemibuzo
kukobana atjhugulule iinhlokwana zalokho akufundako azenze imibuzo. Khumbula
mfundi bona ifundo ilikhambo elide, ayipheleli ngemva kokuphumelela igreyidi le-12
nofana ngemva kokuqeda iimfundo zakhe zemaZikweni aPhakemeko wezeFundo.
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2019
NSC
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Funda isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
[Sithethwe ku: www.images.com]
3.1 Tlola amaphuzu AMABILI asetjenziswe esikhangisweni esingehla
angakwenza bona urogeleke, ugcine sele utjhugulukele ekusebenziseni
umkhiqhizo okhangisweko lo. (2)
3.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese uyawuzalisa ubizeke ngokuzeleko.
Izame uzibonele ngewakho … (1)
3.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo utjhugulule igama elithalelwe kiwo libe
sebunyeni.
Isusa amabala ngcono khulu kunezinye iinsibha. (1)
3.4 Thatha amagama asetjenziswe njengesenzukuthi esikhangisweni esingehlesi
uzakhele ngaso umutjho ozozitlamela wona kuvele bona uyayazi ihlathululo
yaso. (1)
3.5 Khetha isihlanganisi esifaneleko kezilandelako bese uhlanganisa ngaso
imitjho emibili engenzasi uyenze ibe mumutjho owodwa.
(kanti, ngombana, kodwana, nanyana)
Ungalunywa yimali. Zitholele isibha esifaneleko. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2019
NSC
3.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese uhlomelela isivumelwano esifaneleko
esiqwini sesiphawulo esithalelweko.
Isibha sokuhlanza i-ARIEL ngcono khulu nasiqathaniswa nezinye iinsibha. (1)
3.7 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Umnqopho kadade osesikhangisweni lo wokuphakamisa umuno ku …
A khombisa abathengi iinkwekwezana ezilitshwayo lokuhlwengeka khulu
kwesambatho esihlanzwe ngesibha esikhangisweko.
B funga bona mbala umhlobo wesibha okhangisweko lo uhlanza
kwamambala.
C khombisa bona umhlobo wesibha okhangisweko lo uphuma phambili
kunayo yoke eminye imihlobo yeensibha ekuhlanzeni izambatho.
D lotjhisa abantu abaqale isikhangiswesi. (1)
3.8 Dzubhula amagama asisitjho asetjenziswe ekhathunini engehla le uzakhele
ngaso umutjho ozozitlamela wona kuzwakale bona uyayazi ihlathululo yaso. (2)
[10]
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Sithethwe ku: www.images.com]
4.1 Tlola umhlobo wesilungelelo sepambosi esisetjenziswe esenzweni
esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo.
Umuntu uzokutjhingelwa lilanga aqalene neensebenzi zombuso. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2019
NSC
4.2 Dzubhula igama elibolekweko elisetjenziswe ekhathunini engehla le. (1)
4.3 Tlola igama eliphikisana nelithi; 'mnakwethu' elisetjenziswe ekhathunini
engehla le. (1)
4.4 Tlola bona isenzo esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo sikuyiphi indlela
yesenzo.
Nami ngifuna ukudosa. (1)
4.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela ibinzana lamagama
elithalelweko kiwo ngegama elilodwa.
Phela imali ayifakwa ehlabathini imile imirabhu. (1)
4.6 Thatha igama elisetjenziswe ekhathunini elithi; 'Tjhebetjhebe' uzakhele ngalo
umutjho kuvele bona uyayazi ihlathululo yalo. (1)
4.7 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Ikulumo ethi; 'Sizayibawa ingavuthwa' esetjenziswe ekhathunini engehla
le i …
A sisitjho esihlathulula bona kuzakubonakala khona.
B sikhekhe sekulumo esihlathulula bona akuye lapha kuyako.
C sisaga esihlathulula bona kuzakubonakala khona bona lokhu
okwenzekako kuyokugcina ngani.
D sifenqo begodu sihlathulula bona umukghwa lo uzokuhlala unjalo. (1)
4.8 Ingabe isenzo sokuhlahla amehlo somuntu owamukela okuthileko kudade
ongekoloyini lo sisitjelani ngaye? (1)
4.9 Ingabe igama elithi; 'lokhu' elisetjenziswe emutjhweni othi; 'Ukobana koke
lokhu kuzokuphelelaphi asazi, sizayibawa ingavuthwa' lijamele ini nofana
siphi isenzo? (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2019
NSC
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Nangambala ngesimbi yobunane ithome ikonzo yokugcina idose njalo. Atjhumayele
uBhitjhobhu kuze kutjhidele e-irini lethoba. Abantu sele bafike ngobunengi ngendlela
erarako. Umgcinisihlalo adlulise umlayezo. 'Bakwethu kuthiwa angidlulise lokhu. Boke
abaphethe amabhlomu namakarada angeze saba nesikhathi sokuwafunda. Sibetjhwa
sikhathi. Aphatheni njalo sizawafunda lapho siya khona.' Kuphunywe abafundisi 5
bakhambe babambe ibhoksi. UBhitjhobhu ukhamba phambili. 'UJesu uthi mina
ngiyindlela neqiniso, kholwani kimi nakuBaba khona nizakuthola ukuphila
kwaphakade.'
UMkaMjanyelwa wawungathi uyatjhada, anguphuma langa sikothe. Wakhupha lemali,
alisikisa walithungisa ngendlela ekhethekileko ngesikhathi esincani. Kwakungasi 10
bubuhle loba, bekayingilozi yamambala. Ngebanga lobunengi, inengi lakhamba
ngeenyawo. Kwakutlhoga ubususo benyawo emathuneni. Umgcinisihlalo enze
isibawo. 'Sizakuvuma ingoma ethi; 'Khamba kuhle sinini.' Emva kwalokho umfundisi
uzakuba namazwi amabili amathathu'. Ngemva kwengoma kuthathe umfundisi
uMasombuka athi; 'Bakwethu nakukutjhumayela angeze ngisakwenza. 15
Kutjhunyayelwe khulu ebusuku nekonzweni eyenziwe ngaphambi kokuza lapha emzini
othulileko. Akuvalwe amehlo bese kuthandazelwa indlu yomfowethu azokulala kiyo.
Kuzakuthi ngemva kwalokho lehle ibhoksi. Kuzakuthoma abafundisi bathele ihlabathi
bese balandelwa mndeni. Ngemva kwalapho abobaba namasokana bazakungena
phasi ngomsebenzi bewuphele.' 20
[Idzujulwe kuBatjho Njalo]
5.1 Tlola iinkhekhe EZIMBILI zekulumo ezakhe ibizo elithalelweko emutjhweni
ongenzasi.
Umgcinisihlalo adlulise umlayezo. (2)
5.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ujamiselela igama elithalelweko
kiwo ngelimqondofana nalo.
Boke abaphethe amabhlomu namakarada angeze saba nesikhathi
sokuwafunda. (1)
5.3 Thatha umutjho ongenzasi lo uwutjhugulule ube sesikhathini esizako.
Abantu bafike ngobunengi ngendlela erarako. (1)
5.4 Ingabe amagama athalelweko emutjhweni ongenzasi lo amumethe muphi
umqondo?
UMkaMjanyelwa wawungathi uyatjhada, anguphuma langa sikothe. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/Novemba 2019
NSC
5.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ujamiselela igama elithalelweko
kiwo ngeliphikisana nalo.
Ubunengi babantu bakhamba ngeenyawo. (1)
5.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ulungisa okungakalungi kiwo
ngokulandela imiThetho nemiThetjhwana yokuPeledwa kweLimi lesiNdebele.
Ngemva kwengoma kuthathe umfundisi uMasombuka. (1)
5.7 Thatha ibizo elithalelweko emutjhweni ongenzasi ulitjhugulule libe sisandiso
sendawo/ngundaweni bese ulisebenzisa emutjhweni ozozitlamela wona.
Nangambala ngesimbi yobunane ithome ikonzo yokugcina idose njalo. (1)
5.8 Tjhugulula ikulumo enqophileko engenzasi uyenze ibe yikulumo
engakanqophi.
UBhitjhobhi athi; 'Sizakuvuma ingoma ngemva kwalapho sinikele
umgcinisihlalo eze ngaphambili.' (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2018 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum