You're offline
Skip to content
Question paper

IsiNdebele HL P1 Nov 2021_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele HlGrade 12202115 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com 1 2 1 GRAAD 3 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2021 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-15. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2021 NSC YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30) 2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela. 3. Phendula YOKE imibuzo. 4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE. 6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40 10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2. 1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A IHLELO LAKARHULUMENDE LOKUNIKELA ABENTWANA UKUDLA NGEENKOLWENI 1 URhulumende weSewula Afrika ulinga ngawo woke amandla ukobana abafundi beze ngeenkolweni bebahlale isikhathi esabelwe ukufunda nokufundisa. Ihloso ekulu kaRhulumende kukobana abafundi bafunde ukwenzela bonyana baphumelele kuhle eemfundweni zabo. Ukuqinisekisa bona koke lokhu kuyenzeka umNyango wezeFundo esiSekelo wasungula 5 ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni. Ihlelweli libizwa ngokobana yi-National School Nutrition Programme, i-NSNP ngokurhunyezweko. 2 Ngokuya kwehlelweli abafundi banikelwa ukudla kanye ngelanga. Woke umfundi uvumelekile kobana adle nanyana umnqopho omkhulu 10 wokusungulwa kwalo kwakukuqalelela abafundi abatlhogako kwaphela. UmNqophisi ophethe ihlelweli emNyangweni wezeFundo esiSekelo, umma uNeo Rakwena uthe; 'Kuneenkolo ezizii-20 169 ezipheka beziphakele abafundi abalinganiselwa een-9 032 622 enarheni le mazombe.' Ihlelweli liqakathekile emiphakathini eminengi ngombana 15 linciphisa indlala kwesikhatjhana ebafundini libenza bazizwe batjhaphulukile emtlhagweni kwangaleso isikhathi. 3 URakwena uragele phambili watjho nokobana abafundi abanengi baphuma emindenini edosa emhlweni, njeke kabanye abafundi ukudlokhu kulisizo elikhulu ngombana kusuke kungasekho okhunye ukudla abasazokuthola 20 ngalelolanga emakhaya. Ngokutjho komNqophisi lo ukudlokhu kwenza abafundi bona bakghone ukuzwisisa ngcono nabafundako. Uthi kubenza bakghone ukulalela bebazibandakanye lokha nabafundiswako ngetlasini. Irhubhululo liveza bona soloko kwathoma ihlelweli izinga labafundi abalisa isikolo phakathi libonakala lehla kanti nezinga labafundi abalovako nalo 25 liyehla. Lokho kuhlathulula bona ihlelweli liyasiza ekwenzeni bona abafundi bathole ifundo, khulukhulu esisekelo. 4 Esabelweni sezeemali sangomnyaka wee-2015/16 ihlelweli labelwa imali elinganiselwa kumabhiliyoni ama-5.7 wamaranda. Inani lemali esetjenziswako kilelihlelo liyahlolisiswa qobe mnyaka bese labiwa ngokuya 30 kokutjhugutjhuguluka kwamandla weranda. Ekuthomeni uRhulumende nakasungula ihlelweli wabe alihlelele abafundi abangaphasi kwabamaphesende ama-75 beenkolo ezisemiphakathini edobha phasi enarheni le mazombe kodwana njenganje seladlulile kilesosilinganiso. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2021 NSC 5 UmNyango wezeFundo esiSekelo usebenzisana neminye imiNyango 35 kaRhulumende ukutlhogomela ihlalakuhle yabafundi ngeenkolweni. UmNyango wezamaPhilo wona usiza ngehlelo elibizwa nge-Intergrated School Health Programme, i-ISHP ngokurhunyezweko. Ngehlelweli iinsebenzi zomNyango lo ziya eenkolweni ziyokuqinisekisa bona abafundi badla ukudla okunepilo. Okhunye okwenziwa ziinsebenzezi kuhlabela 40 abafundi amalwele ahlukahlukeneko ukwenzela bona bahlale baphilile. Ezinye iinhlangano ezidlala indima ekuthuthukiseni ihlelweli ngilezo ezingasizo zakaRhulumende nezingenzi inzuzo ezinjenge-World Health Organisation, Food and Agriculture Organisation ne-World Food Programme. 45 6 Ukuqinisekisa bona abafundi abatlhogako bathola isizo elingeneleleko ngaphandle kokudla abakuthola eenkolweni, umNyango wezeHlalakuhle wenze irhelo lemindeni etlhogako ukwenzela bona imindeni leyo ikghone ukwaziwa. Umnqopho womNyango lo ngerhelweli kukwenza bona nalokha nakunesizo ofuna ukulinikela imindeni le ukwazi ukuyithola ngobuduze. 50 Kuneendawo zomphakathi umNyango lo ozisebenzisela ukutlhogomela abentwana bemindeni etlhogako le. Iindawezi zisetjenziselwa ukubanikela ukudla lokha nababuya eenkolweni, ngeempelaveke nalokha iinkolo nazivaliweko. 7 Ihlelo le-National School Nutrition Programme likhanjiswa ngeendlela 55 ezimbili ezihlukeneko. Indlela yoku-1 ngeyokobana umNyango wezeFundo wePhrovinsi uqatjhe abantu abanikela ngeensetjenziswa, wenze nabo isivumelwano sokobana bathenge bebasabalalise ukudlokhu ngeenkolweni bese wona uyababhadela. Indlela yesi-2 ngeyokobana umNyango lo uthumele imali ngeenkolweni bese kuba ngizo eziziqatjhela 60 abantu abanikela ngeensetjenziswa, kuye ngesivumelwano isikolo esisenza nabo bona babhadelana njani. 8 Ngokuya kombiko onikelwe isiGungu sesiBethamthetho ovele nakuhlolisiswa ihlelo le-NSNP, umNqophisi wokuHlolisisa, uNom. Jabu Mathe uthe umnqopho omkhulu wokuhlolisisa ihlelweli kuthola bona 65 imiphumela yalo ngileyo eyabe igade inqotjhiwe ngalo na. Uveze nokobana isizathu esikhulu ngehlelweli kuthuthukisa amaphilo nehlalakuhle yabafundi ngeenkolweni zeSewula Afrika. Uragele phambili watjho bona ihlelweli lifanele lehlise izinga lomtlhago kiyo yoke imiphakathi etlhogako enarheni mazombe. 70 9 Ihlelweli alizuzisi abentwana beenkolo kwaphela kodwana linciphisa nomtlhago okhona emiphakathini ngokwakha amathuba wemisebenzi. Umbiko werhubhululo uthole bona i-NSNP inikela abantu abangaphezu kwee-50 000 imisebenzi yokupheka nokuphakela abentwana besikolo ngomnyaka bese babhadelwa imali emaranda ama-960 qobe ngenyanga 75 umuntu ngamunye. Ngakelinye ihlangothi iinkolo zikhuthazwa bona zizithomele iimvande lapha zizokutjala khona imirorho ukungezelela ukudlokhu. [Ukhutjhwe ku-Public Sector yatjhugululelwa esiNdebeleni] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2021 NSC 1.1.1 Ngokutjho kwesigaba soku-1 setheksthi engehla le kuthiwa iyini ihloso kaRhulumende ngokwenza bona abafundi beze ngeenkolweni bebahlale isikhathi esabelwe ukufunda nokufundisa? (1) 1.1.2 Tlola ngokuzeleko ibizo lehlelo elasungulwa mNyango wezeFundo esiSekelo elikela abafundi ukudla eenkolweni elivezwe esigabeni soku-1 setheksthi engehla. (1) 1.1.3 Ngokutjho kwesigaba sesi-2 setheksthi engehla le kuthiwa abafundi banikelwa ukudla kangaki ngelanga? (1) 1.1.4 Ngokutjho kwesigaba sesi-2 setheksthi engehla le kuthiwa kwakuyini umnqopho omkhulu womNyango wezeFundo esiSekelweli ngokusungulwa kwehlelo le-NSNP? (1) 1.1.5 Tlola indima edlalwa kukudlokhu ebafundini ngetlasini ngokutjho komNqophisi uNeo Rakwena esigabeni sesi-3 setheksthi engehla le. (1) 1.1.6 Ngokutjho kwesigaba sesi-4 setheksthi engehla le kuthiwa ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni labelwa imali engangani ngomnyaka? (1) 1.1.7 Tlola OKUBILI okwenziwa ziinsebenzi zomNyango wezamaPhilo okubalwe esigabeni sesi-5 setheksthi engehla le ukwenzela bona abafundi bahlala baphilile ngaso soke isikhathi. (2) 1.1.8 Hlathulula umqondo omunyethwe sitatimende esithi; 'Ihlelweli liqakathekile emiphakathini eminengi ngombana linciphisa indlala kwesikhatjhana ebafundini begodu libenza bazizwe batjhaphulukile emtlhagweni kwangaleso isikhathi' esisetjenziswe etheksthi engehla le. (2) 1.1.9 Ucabanga bona ngibuphi ubudisi iinkolo ebezingahlangabezana nabo nangathana ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni laragela phambili ngokuqalelela abafundi abatlhogako kwaphela njengokomnqopho elalisungulelwe wona ekuthomeni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.10 Esigabeni sesi-6 setheksthi engehla le kuthiwa kuneendawo zomphakathi umNyango wezeHlalakuhle ozisebenzisela ukuhlangana nabentwana bemindeni etlhogako ubanikele ukudla lokha iinkolo nazivaliweko nangeempelaveke. Ucabanga bona kungaba ngiziphi iindawezo? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2) 1.1.11 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Ngokusungulwa kwehlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni kuzuza abafundi kwaphela, abekho abanye abantu abazuzako ngalo. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2021 NSC 1.1.12 Ingabe isenzo somNyango wezeFundo esiSekelo sokuhlanganyela neminye imiNyango kaRhulumende kunikelwe abafundi ukudla ngeenkolweni bekuqalelelwe nehlalakuhle yabo sisitjelani ngoRhulumende weSewula Afrika? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.13 Tshwaya ngelihlo elibukhali uveze ubungozi bendlela yesi-2 yokukhanjiswa kwehlelo elisetjenziswa nguRhulumende lokusiza abafundi abatlhagako ngeenkolweni elibalwe esigabeni se-7 setheksthi engehla le. (2) 1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2 ISITHOMBE 3 ISITHOMBE 4 [Zithethwe ku-www.images.com] 1.2.1 Tlola okubonakala esithombeni soku-1 okuqinisekisa bona abafundi besikolwesi abatlhayelelwa kukudla. (1) 1.2.2 Tlola izenzo EZIMBILI ezibonakala esithombeni sesi-2 ezitjengisa bona abafundaba bayakuthabela ukudla abaphiwa khonokhu. (2) 1.2.3 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA okubonakala kusenziwa bentwana ababonakala esithombeni sesi-3 kezingehlezi. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2021 NSC 1.2.4 Ucabanga bona ngiyiphi indima engadlalwa botitjhere ukwenzela bona umjeje obonakala esithombeni sesi-4 ungabi mude kangaka ukwenzela bona abafundi badle ngesikhathi esifaneleko? (2) 1.2.5 Ngokuyelela okukhulunywa etheksthini eku-1.1 nalokhu okubonakala kusenzeka eenthombeni ezingehlezi ucabanga bona ngibuphi ubujamo inarha yeSewula Afrika ebegade ingaba kibo nangathana lokhu kade kwathoma ukwenzeka. (2) 1.2.6 Ngewakho umbono ingabe uRhulumende wenza ngokwaneleko ukuqotha umtlhago osahlele inarha le ngokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona. IMIYALO: 1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima eyodwa uveze iindlela ongonga ngazo imali nawumfundi oseZikweni eliPhakemeko lezeFundo. 2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko. 3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo. 5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho. ITHEKSTHI C IINDLELA ONGONGA NGAZO IMALI NAWUMFUNDI OSEZIKWENI ELIPHAKEMEKO LEZEFUNDO Akusilula ukonga imali lokha nawusebenzako, nawumfundi osezikweni eliphakemeko lezefundo nofana nawumumuntu ofuna ukuziphilela ipilo engcono. Kubonakele bona abantu abanengi, khulukhulu abafundi abasemaZikweni aPhakemeko wezeFundo, nanyana bangathola imali enengi kangangani, kuba budisi bona imali leyo bayisebenzise ngendlela ezokwenza bonyana ingabapheleli phakathi nesibanga. Kuneendlela umfundi angazilandela ukwenzela bona akghone ukuzongela imali. Indlela yokuthoma yokonga imali ngeyokuzenzela ibhajedi bese wenza isiqiniseko sokobana awutjhuguluki kiyo. Lokho ungakwenza ngokobana wazi kobana utlhoga imali engangani yokwenza iimfuneko ezifana nokubhadela indawo yokuhlala, ukuthenga ukudla, ukubhadela iinkhwelo, njll. Qinisekisa bona uyaziphekela esikhundleni sokobana uphile ngokuthenga ukudla okuphekelwe safuthi. Lokho kuzokwenza bona ukudlokho ukupheke ngobunengi ukwenzela bona ukudle nangelanga elilandelako. Sebenzisa ilayibhrari eseduze nalapha uhlala khona kunokobana uye kekude ngombana uzokutlhoga imali yokubhadela iinkhwelo. Ngesikhathi sokudla kwamadina ungazifumanela ukudla okusesipetjhalini uzithengele khona. Eendaweni ezinengi ezithengisa ukudla kuvamile bona qobe kulilanga kube nokudla okusesipetjhalini. Nawumfundi kuyatlhogeka bona ngelinye ilanga khewuphume uyokupholisa ihloko, njeke ungavula iwebhsayidi uhlole bona ngiziphi iindawo zokuzithabisa eziseduze nawe ezisimahla ongaya kizo kunokobana uye kilezo ezibhadelisako nezikude nalapha uhlala khona. Sebenzisa ikarada lakho elitjhoko bona umfundi ngombana eendaweni ezinengi kuvamile bona abafundi banikelwe isaphulelo lokha nabathengako nofana nabakhwela iinkhwelo ezithileko. Iintolo ezinengi ezithengisa ighrozari zivamisile ukukhupha amaflaya wezinto ezisesipetjhalini. Nawuyokuthenga ighrozari tjheja bona ngiziphi izinto ozitlhogako ezisesipetjhalini nokobana ngiziphi ezinikela amakhuphoni ongawasebenzisela ukuthenga. Lokho kungenza bona ezinye zezinto oyozithenga ngalelolanga uzithole ngemali encani nofana simahla ngokusebenzisa amakhuphoni lawo. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2021 NSC Nawumfundi wemaZikweni aPhakemeko wezeFundo kuba budisi khulu lokha nawuphelelwa yimali phakathi kwesibanga ngombana inengi labo lisuke likude nemakhaya, kungekho ababelethi babo eduze abangalilela kibo. Kanti kesinye isikhathi uthola ukobana ababelethi ngokwabo akukho abangakghona ukukusiza ngakho ngombana basuke bangasebenzi. Irhubhululo liyaveza bona nawungalandela iindlela ezibalwe ngehlezi ungakghona ukuzongela imali nawumfundi. [Ikhutjhwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2021 NSC ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Funda isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D KHULAKUHLE DAYCARE CENTRE UNOMRARO WOKUTLHOGONYELELWA UMNTWANA? IKHULAKUHLE DAYCARE CENTRE YIPENDULO YAKHO. Sikutlhogomelela umntwana besimlungiselele ukuthoma ifundo esisekelo. Sibuza kabasaziko usele amanzi ukholwe! Sifumaneka eenomborweni ezilandelako: Limpopo 032 766 5001 Mpumalanga 013 071 1213 Gauteng 012 125 3899 Imibandela: - Abentwana abanamalwele angalaphekiko abamukelwa. - Kuvalwa nge-iri lesi-3 ntambama. Nawungafika ngemva kwe-iri lesi-3 ubhadela amaranda ama-R50 ngemva kwelinye nelinye i-iri ngaphezulu. [Zithethwe ku-www.images.com] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2021 NSC 3.1 Tlola amaqhinga AMABILI asetjenziswe mtlami wesikhangiswesi asenza bona sihlangabezane nemigomo yokukhangisa. (2) 3.2 Tlola itshwayo ELILODWA elibonakala esikhangisweni esingehlesi elibufakazi bokobana abentwana bayakuthabela ukuba kilekulisa. (1) 3.3 Tlola isizathu esenze bona umtlami wesikhangiswesi atlole amagama athi; Daycare Centre butjhigama? (1) 3.4 Nawuqalisisa isikhangiswesi ngikuphi OKUBILI okungakubhalelisa bona ulethe umntwanakho kilekulisa lokha nawusebenzako unganamuntu ongakusalela naye? (2) 3.5 Nikela ihlathululo yesitjho esithi; 'Ukusela amanzi ukholwe' esisetjenziswe esikhangisweni esingehla. (1) 3.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela igama elithalelweko kiwo ngelinomqondo ofana nalo. Sifumaneka eenomborweni ezilandelako. (1) 3.7 Ngokubona kwakho ingabe ikulisa ekhangiswe ngehla le iyabamukela na abentwana abakhamba ngeentulo ezinamavilo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2021 NSC MBUZO 4: IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E [Ithethwe ku-www.cartoons.com] 4.1 Tlola itshwayo ELILODWA elibonakala ebantwini abasekhathunini engehla le eliyikomba yokobana mbala umndeni lo udobha phasi njengokutjho komsanyana lo. (1) 4.2 Tlola isenzo ESISODWA esibonakala ekhathunini engehla le esisitjela bona ngesikhathi umndeni lo ubandakanyeke ekulumeni engehla le besele kusikhathi sokobana umsana lo aye esikolweni. (1) 4.3 Hlathulula indlela umma osekhathunini engehla le azizwa ngayo ngesenzo asenzele umsanyanakhe lo. (2) 4.4 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi bese uqedelela ngayo isitatimende esilandelako. Nasiyelela ikulumo kababa lo nendlela izindlu ezibonakala ekhathunini le zihleleke ngayo kuyatjho bona umndeni lo uhlala endaweni … A elidorobha. B esisabelo. C eliplasi. D esigoga/elilokitjhi. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/Novemba 2021 NSC 4.5 Ingabe indlela ubaba lo aqaleka ngayo nangendlela akhuluma ngayo isitjelani ngaye nasiyelela ummongo owethulwa yikhathuni engehla le? (2) 4.6 Thatha igama elingundaweni elithi; 'esikolweni' elisetjenziswe ekhathunini engehla ulitjhugulule libe libizo. (1) 4.7 Tlola bona umutjho ongenzasi lo ukuyiphi indlela yesenzo. 'Ngiyathokoza mma.' (1) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 14 DBE/Novemba 2021 NSC UMBUZO 5 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Phela sabe sele sazi bona uPhrofesa Gumbi nakavuma bunjalo, kusuke sekonakele. Sathi du nokuphefumula sangasaphefumula, nekwaba mthwalo obudisi kithi. Wanela ukungena nje ngeholweni amalunga weSouth African Broadcasting Cooperation aginya amathe angaqedi. Komunye nomunye ilimu labe sele lome kwamambala. Amehlo sasiwarhudule woke neendlebe sizijamise okomqasa, silindele ilizwi 5 lokuthoma bonyana lizokuthini. Wathi nakafanele angene ngeholweni lapha kwakuhlezi khona abasebenzi, wajama, wasiqala wangatjho litho. Wajika, wabhoda iholo. Ngaleso sikhathi uphethe iphepha elinerhelo labasebenzi ekufanele baphungulwe. Wabuya, wangena wasilotjhisa. Sathokoza kanyekanye kwangathi simrerile. Ngesikhatheso ngazizwa ngibethiwa mumoya omnanjana engangingawazi bona uvelaphi. Abalingani 10 bami ngokomsebenzi ngababona sebafana namathuthumbo webusika kanti kusehlobo ngebanga levalo. Wadosa isitulo sakhe wahlala phasi. Wasiqala ngemehlweni soke wathi; 'Maye! Bantwana bakwethu, ezibuhlungu azipheli. Ngibawa ningilalele bakwethu benamukele engizonethulela khona. Isithunywa asibulawa.' [Ngeyokuzitlamela] 5.1 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lo lisikhekhe bani sekulumo. Wanela ukungena nje ngeholweni amalunga aginya amathe angaqedi. (1) 5.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese utjhugulula igama elithalelweko kiwo ulenze liveze umqondo wokulandula. Wabuya, wangena wasilotjhisa. (1) 5.3 Tlola isikhathi sesenzo esithalelweko emutjhweni ongenzasi. Amehlo sasiwarhudule woke neendlebe sizijamise okomqasa, silindele ilizwi lokuthoma bonyana lizokuthini. (1) 5.4 Hlanganisa imitjho emibili engenzasi le ibe mumutjho owodwa ngokusebenzisa isihlanganisi esifaneleko. Ngibawa ningilalele benamukele engizonethulela khona. Isithunywa asibulawa. (1) 5.5 Tlola umqondo ovezwa ligama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lo. Sathi du nokuphefumula sangasaphefumula. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 15 DBE/Novemba 2021 NSC 5.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese utlola i-akhronimi yebinzana lamagama athalelweko kiwo. Wanela ukungena nje ngeholweni amalunga weSouth African Broadcasting Cooperation aginya amathe angaqedi. (1) 5.7 Ngokuyelela imiThetho nemiThetjhwana yokuTlola nokuPeledwa kweLimi lesiNdebele, buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana ulungise okungakalungi esenzweni esithalelweko kiwo. Ngesikhatheso ngazizwa ngibethiwa mumoya omnanjani engangingawazi bona uvelaphi. (1) 5.8 Thatha igama elisetjenziswe njengesibabazo elithi; 'Maye!' etheksthini engehla uzitlamele ngalo umutjho kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (1) 5.9 Dzubhula ibinzana lamagama asisaga asetjenziswe etheksthini engehla le uzakhele ngaso umutjho kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all
Grade 12 · Isindebele Hl · 2021 · NSC November Exam · Question paper · Paper 1 · isindebele | Hlayiso | Hlayiso