Downloaded from hlayiso.com
1
2
1 GRAAD
3 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2022
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-14.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
You're offline
Skip to contentQuestion paper 





View all




IsiNdebele HL P1 Nov 2022_hlayiso.com_.pdf
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isindebele. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isindebele Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 14
- File size
- 478.8 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 14
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2022
NSC
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela.
3. Phendula YOKE imibuzo.
4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UKUTHUWELELA KWEENTURHU EZIKHAMBISANA
NOKUZITAPELA ENARHENI YESEWULA AFRIKA
1 Abantu benarha yeSewula Afrika sebanomukghwa wokobana bathi
nabatjhagalako ngombana banganeliseki ngokuphakelwa kwezenzelwa
nofana banganeliseki ngobujamo obuthileko bagcine sele bazitapela
eentolo zabantu, eenthabathabeni zeentolo, eendaweni ezibulunga
ipahla, nakezinye iindawo ezibonakala zinalokho abangakusebenzisa. 5
Umukghwa lo sewubonakele wenzeka amahlandla ambadlwana
eendaweni ezinengi zenarha le. Okumbi kukobana ngemva
kokuzitapelokho bagcina ngokobana batjhiye iindawezo zimalangabi,
zivuthe bezilothe.
2 Umukghwa lo ubonakala sekulisikopilo ebantwini benarha le. Isenzwesi 10
sathoma ukwenziwa yihlangano ebusako enarheni le kade
nabeyilwisana nomBuso wabamhlophe owawubandlulula abantu
abanzima. Ihlangano le yasebenzisa inturhu eyayikhambisana
nokutjhiswa komthangalasisekelo wenarha njengetshwayo
lokukhombisa ukungakhambisani nesiqunto esasithethwe mBuso 15
webandlululo sokuvalela abadosiphambili bayo ejele.
3 Ngomnyaka wee-2019 ngenyanga kaKhukhulamungu eemfundeni
ezimbalwa zenarha le kwabonakala amakhulukhulu wabantu beSewula
Afrika emitjhagalweni eyavala zoke iindlela ezibothela walisa (N roads),
amarenge wamateksi, iinkolo namabubulo bafuna bona boke abantu 20
abamaphandle abasenarheni le babuyele eenarheni zemakhabo.
Umtjhagalo lo wagcina ngokobana uphenduke inturhu lapha abantu
bathoma khona ukuzitapela, ukutjhisa imizi, iinthabathaba zeentolo
kanye neentolo ezihlangana nemizi ezaziqatjhiselwe abantu bokufika
enarheni le. UmBuso waveza bona kilesosehlakala kwahlongakala 25
abantu abali-12 okufaka hlangana amaSewula Afrika ali-10. Irhubhululo
elenziwa yiHlangano yamaLungelo woBuntu ngonobangela wokuqubuka
komtjhagalo lo lathola bona abantu benarha le batshwenya abantu
bokufika ngokubabetha, ngokubabiza ngamagama angamukelekiko
nangokubabangisa bona kubayini bangakhulumi amalimi akhulunywa 30
babantu benarha le.
4 Ngenyanga kaVelabahlinze ngomnyaka wee-2021 enarheni le kwaba
nehlangahlangano kwaqubuka inturhu, khulukhulu esiFundeni
saKwaZulu-Natal neseGauteng. Okwavela njengesizathu sokuqubuka
kwenturhu le ngemva kobana kwenziwe irhubhululo kukobana abaphehli 35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2022
NSC
bayo babenqophe ukudlulisa umlayezo wokungakhambisani nesiqunto
sekhotho ephakemeko esasithathelwe loyo owayemdosiphambili
wangaphambilini wehlangano ebusako enarheni le. Ngonobangela
womtlhago, indlala, ukutlhogeka kwemisebenzi nezinga eliphezulu
lobulelesi abantu babona kulithuba elihle lokobana basebenzise 40
ubujamobu ukuzitapela eentolo, emabubulweni, emabulungelweni
weensetjenziswa ezihlukahlukeneko nakezinye iindawo ebangathola
kizo izinto ebangazisebenzisa ukwenzela ukuqotha ukatsu eziko.
5 Enarheni le kunokungalingani phakathi kwabantu abanzima
nabamhlophe ngehlangothini lezomnotho. Kungebangelo iinturhu 45
ezikhambisana nokuzitapela kanengi zenzeka eendaweni zabantu
abanzima ngomzamo wokulinga ukuphungula umtlhago abasuke
baqalene nawo. Abantu abanengi abasebenzi kanti nalabo
abasebenzako barhola imali encani engakghoniko ukufikelela zoke
iimfuneko zabo. 50
6 Iinturhu ezikhambisana nokuzitapelezi zinemiphumela emimbi
ngombana zibanga bona nalabo abantu ebebasebenza balahlekelwe
misebenzi. Amabubulo asuke athintekile ezehlakalwenezi abanobudisi
obukhulu nakufanele abuyele ebujameni bawo bangaphambili
ngombana kuwafuna imali enengi khulu. Amanye wawo kuwathatha 55
pheze iinyanga ezingaphezu kwezimbili ukobana abuyele ebujameni
obuhle kanti amanye wona afela safuthi, angasasebenza. Lokho kwenza
bona abantu ebebazitholele amatorhwana kiwo abaphelele bese abanye
babo bagcine sele bazinikele ekwenzeni ubulelesi ngombana
kungasanamadlana engenako abangaziphilisa ngayo. Ukwanda 60
kobulelesi kwenza bona kube nokutlhayela kweemali ezifanele zifeze
iimfuneko zeminye imiNyango kaRhulumende.
7 Eminye imikhakha ebethekako lokha nakuba neenturhu ezikhambisana
nokuzitapela ngewezokuThutha, wezokuLima, weZenjiwa
newokuKhiqiza. Inturhu yangomnyaka wee-2021 yenza bona kungabi 65
nokukhanjiswa kweensetjenziswa ezifana nokudla kanye neembaseli
ukusuka esiFundeni saKwaZulu-Natal ukuya eemfundeni
ezisemaphakathini/ekabeni yenarha le bekwafika lapha zitlhayela
khona. Amanye amamayini namabubulo akhiqiza ukudla nezinye
iinsetjenziswa agcina akateleleka bona avalwe ngombana kutlhogeka 70
iinthuthi ezingasabalalisa imikhiqizo yawo.
8 Iinturhu ezifana nalezi zenza uRhulumende aqalane nobudisi ngombana
kutlhogeka bona angenelele kilabo abasuke bathintekile. Ukwenza bona
amabubulo athintekileko abuyele ebujameni obuhle, akghone ukuragela
phambili, uRhulumende ukateleleka bona anikele ngesamba semali 75
ethileko. Ngakelinye ihlangothi kutlhogeka bona anikele namalunga
womphakathi athintekileko iimphaselana zokudla ukwenzela bona ipilo
ikghone ukuragela phambili.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2022
NSC
9 Okumbi kukobana inturhu yangomnyaka wee-2021 yenzeka ngesikhathi
lapha uRhulumende wenarha le aqalene nobudisi bokuwa komnotho 80
ngonobangela wokuqubuka kwengongwana ye-Covid-19. Ngesikhathi
kwenzeka inturhu le uRhulumende wabevele anemali engange-R350
ayegade anikela ngayo ebantwini abangasebenziko nakilabo
abaphelelwa misebenzi ngonobangela we-Covid-19 qobe kuyinyanga.
10 Ukuqeda umukghwa lo uRhulumende ufanele abe nakwenzako, 85
njengokusungula imithetho ezokwenza bona abantu
ababandakanyekako babe nokuziphendulela. Imithetho le ifanele yenze
abantu babe nevalo nabacabanga ukuphehla iinturhu ezikhambisana
nokuzitapela, ukoniwa kwepahla nomthangalasisekelo wenarha.
[Ithethwe ku-inthanethe yatjhugululelwa esiNdebeleni]
1.1.1 Ngokutjho kwesigaba soku-1 setheksthi engehla le kuthiwa
ngikuphi ekusuke kube kumbi khulu ngemva kobana abatjhagali
bazitapele eendaweni abasuke bazitapela kizo? (1)
1.1.2 Ngisiphi isizathu esibalwe esigabeni sesi-2 ekuthiwa saba
ngunobangela wokobana ihlangano ebusako ivuse inturhu
eyayikhambisana nokutjhiswa komthangalasisekelo wenarha
wangalesosikhathi? (1)
1.1.3 Tlola okwakufunwa babantu beSewula Afrika ngomtjhagalo
wangenyanga kaKhukhulamungu ngomnyaka wee-2019 ngokutjho
kwesigaba sesi-3 setheksthi engehla le. (1)
1.1.4 Tlola izinto EZIMBILI ezivezwe esigabeni sesi-4 setheksthi engehla
ezibangela bona abantu babone umtjhagalo njengethuba lokwenza
ubulelesi bokuzitapela. (2)
1.1.5 Ngokutjho kwesigaba sesi-5 setheksthi engehla le kuthiwa
kubangelwa yini bona iinturhu ezikhambisana nokuzitapela
zenzeka eendaweni ezihlalise abantu abanzima ngobunengi? (1)
1.1.6 Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI umonakalo owabangwa zizenzo
zokuzitapela ngokutjho kwesigaba sesi-6 setheksthi engehla le. (2)
1.1.7 Ucabanga bona ukubuyiselwa kwabo boke abantu bokufika
enarheni le eenarheni zemakhabo kungaba nomthelela onjani
emnothweni wenarha le? Sekela ipendulwakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
1.1.8 Ingabe kusese sizathu esisazwakalako nanamhlanjesi nofana
esingasazwakaliko sokobana ilutjha lenarha le liragele phambili
ngokusola umBuso webandlululo ngokutlhaga kwalo? Sekela
isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2022
NSC
1.1.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngo-Iye nofana Awa bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Imali ekhutjhwa nguRhulumende njengesibonelelo sabantu
abangasebenziko benarha le inomthelela omkhulu ekubenzeni
bona bagcine sele bamavila, bangasafuni ukusebenza. (2)
1.1.10 Hlathulula bona ukwanda kobulelesi kuletha muphi umthelela
emNyangweni wezoBulungiswa enarheni yekhethu le. (2)
1.1.11 Ngokubona kwakho ungathi ngiyiphi indlela esemthethweni
engasiza abosomabubulo/abosomabhizinisi ukobana nanyana
bonakalelwe marhwebabo nje kodwana angafeli safuthi? (2)
1.1.12 Tshwaya ngelihlo elibukhali ngesenzo sabantu sokobana basuse
inturhu nangabe kukhona umuntu ikhotho emsolela ngokobana
wenze into ephambene nomthetho. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
Isithombe 1 Isithombe 2
Isithombe 3 Isithombe 4
[Zithethwe ku-www.images.com]
1.2.1 Tlola isenzo esenziwa yindoda ephambili esithombeni soku-1
esibufakazi bona ipahla ayiphetheko le akakayithengi. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2022
NSC
1.2.2 Tlola itshwayo ELILODWA elibonakala esithombeni soku-1
elibufakazi bona okwenzakala kiso kwenzeka hlangana nemizi. (1)
1.2.3 Ngibuphi ubungozi obungehlela umntwana obhejulwe mntazana
obonakala esithombeni sesi-2 kezingehlezi? (2)
1.2.4 Ngokuyelela ekhuthiwa kwenziwa nguRhulumende
esigabeni sobu-8 setheksthi A nokuyelela okubonakala
esithombeni sesi-3 setheksthi B ungathi ngikuphi ekufanele
ngathana uRhulumende uyakwenza ukukhandela ubujamobu?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.5 Hlathulula bona okubonakala kusenzeka esithombeni sesi-4
kezingehlezi kuzobathinta njani abantu abalandelako.
(a) Umphakathi (1)
(b) URhulumende (1)
1.2.6 Tshwaya ngokungakghonakala nofana ngokungeze
kwakghonakala ukobana abantu benarha le bathi nakukhona
abalila ngakho batjhagale ngokuthula bangoni ipahla
kaRhulumende kanye neyabantu abazijameleko. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze iindlela
ongazilandela ukuzivikela bona ungabi ngungazimbi wokukhukhuthiswa
kwabantu.
2. Rhunyeza ngendima eyodwa.
3. Ungabuyeleli utlole isihloko setheksthi.
4. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
IINDLELA ONGAZILANDELA UKUZE UZIVIKELE BONA UNGABI NGUNGAZIMBI
WOKUKHUKHUKISWA KWABANTU
Ngamalanga kuba nemibiko ehlahlathelisa umzimba yokuthunjwa kwabomma
nabentwana enarheni yeSewula Afrika. Lendlela etja yokugqilaza abantu yenziwa
ngokobana iingilamkhubezi zirogele abantu ngokubathembisa imisebenzi nofana
imali. Lokhu zikwenza ngehloso yokubasebenzisa ngekani ngaphandle
kokubabhadela nofana bayobathengisisa ngedini. Abentazanyana abasese bancani
ngibo abavame ukuba bongazimbi bobulelesobu. Nakhu okungakusiza bona
ungagcini sele ungungazimbi wobulelesobu begodu kungaba kuhle nange
ungabelana ilwazeli nabantu otjhidelene nabo.
Kuqakathekile bona nawumumuntu uhlale utjhejile ngaso soke isikhathi lapha
ukhamba khona. Amalanga la abantu sebahlala bakhuluma ngabomaliledinini, lokho
kwenza bona bangasatjheja ukuvikeleka kweendawo abakhamba kizo kanye
nokuvikeleka kwabo. Nawumumuntu wengubo balekela ukukhamba wedwa endleleni,
khulukhulu ethulileko nengaphithizeliko. Nangabe kukhona okusolisako thatha
amagadango wokuzivikela ngokurhaba. Ngaphambi kobana uledlhe qinisekisa bona
mbala umuntu omsolelako loyo akukho aphezu kwakho. Nakukhona okusolako
balekela kunanyana ngimuphi umakhiwo onabantu oseduze nawe. Nawufikako
batjele ukobana kukhona umuntu nofana abantu osolela kwangathi bakulandela
ngomnqopho wokukuthumba.
Kanengi abantu bathunjwa babantu abangabaziko nebafika kibo babathembise
imisebenzi nofana amathuba wokubathuthukisa babenze abavumi nofana
abonobuhle abasezingeni eliphezulu. Akukafaneli bona uthembe abantu lula,
khulukhulu ococa nabo eenkundleni zokuthintana nalabo obonana nabo bunqopha.
Sebenzisa iinkundla zokuthintana ngokuhlakanipha ukwenzela ukulemuka abantu
abazokulandela bazenze abangani bakho ngemva kokubona isithombe
nemininingwana ethileko ngawe kanti ukube bafuna ukukuthumba.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2022
NSC
Kuqakathekile ukuhlala ulindele okhunye nokhunye okumbi okungakwehlela, njeke
hlala uphethe irhasi elilisa iinyembezi ukuze ukghone ukulwisana nanyana ngubani
okuzela nemikhuba engazwisisekiko. Vumela abangani/iinini zakho okungasenani
ezintathu ozithembako ukobana zikghone ukukubona bona ukuphi ngaso soke
isikhathi ngokusebenzisa i-GPS. Ezehlakalweni ezifana nalezi nezibonakala
zenzakalela abantu bengubo abasakhulako kuqakathekile bona umNyango
wezeFundo ngokubambisana nomNyango wezokuPhepha nokuVikeleka ubambe
iimfundobandulo zokuhlomisa ilutjha elisakhulako ngeendlela nangeentlhabagelo
zokuzivikela. Nakubonakala kukhona okwenzakalela omunye umuntu sifanele sisizane
sikhumbule bona isintu sithi: 'Ukutjheja kuyelela,' singazitjeli bona okwenzeka
komunye umuntu kithi angekhe kwenzeka.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2022
NSC
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
[Sithethwe ku-www.images.com]
3.1 Tlola umhlobo wepambosi osetjenziswe esenzweni esithalelweko emutjhweni
ongenzasi lo.
Nakungenzeka ikuphunyule izandla bakwa-Dettol abakazukuthweswa
ukuziphendulela. (1)
3.2 Hlathulula umnqopho womtlami wesikhangiswesi wokusebenzisa amafonti
ahlukahlukeneko esikhangisweni esingehlesi. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMATHATHU. (3)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2022
NSC
3.3 Dzubhula amagama asetjenziswe esikhangisweni esingehla angakwenza
bona ungawuthengi umkhiqizo lo. (1)
3.4 Ngokuqala ubujamo bobuso babantu abasesikhangisweni esingehlesi
ngikuphi OKUBILI umuntu angakuzuza nange asebenzisa umkhiqhizo
okhangisweko lo? (2)
3.5 Thatha igama elithi; 'tere' elisetjenziswe esikhangisweni esingehla wakhe
ngalo umutjho ozozitlamela wona kuzwakale bona uyayazi ihlathululo yalo. (1)
3.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana MBONO bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
I-Dettol ngiyo KWAPHELA isibulalimagqiwana esiqinisekiswe
ngamaphesende ama-99,9 nayimadaniswa neminye imikhiqhizo
yokuhlwengisa. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2022
NSC
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Ithethwe ku-www.cartoons.com]
4.1 Tlola amatshwayo AMABILI abonakala kumma lo abufakazi balokho alila
ngakho engqondwenakhe. (2)
4.2 Tlola bona isenzo esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo simhlobo bani
wesitlhadlhuli.
Kazi umsanyanami lo uzokuthini ngezenzo zakayisezi. (1)
4.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese utjhugulula isabizwana
sokukhomba eduze esithalelweko usenze sikhombe kude.
Jabu ungakhohlwa bona ngimi ihloko yomuzi lo. (1)
4.4 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Amagama akhulunywa ngumma lo athi: 'Utjho amadoda' aveza umqondo
welimi …
A elinezwelomagama.
B elinebandlululo.
C elithatha ihlangothi.
D elinekolelo enganabufakazi. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/Novemba 2022
NSC
4.5 Hlathulula ngobujamo bokuhlalisana phakathi kwamalunga womndeni
abonakala ekhathunini engehla le. (2)
4.6 Ngokubona kwakho ungathi uRhulumende wenarha le wenza ngokwaneleko
nofana akenzi ngokwaneleko ukulwisana nobujamo obubonakala busenzeka
ekhathunini engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
'NoThabani ngisiza hle! Ngibizela ikoloyi ingise emtholapilo.' 'Mm …! Mm …!' Kuquma
uGijimani. Abentwana nabo baphumile. Badose iindlebe sengathi miqasana.
UBadanile akhulume ngehliziyo athi: 'Akhe ubuzwe nawe ubuhlungu ohlale ungizwisa
bona.' Emva kwesikhatjhana ibuye ihliziyo yobufazi. Athi mhlambe uSomnini
uyamlinga. UBadanile asikime, akhanyise ikesi. Aphume ayiphethe aye ngendlini 5
yokuphekela. UGijimani selahlezi phasi ngamanzinzo, bubhokile ubuhlungu.
Uyazirabhelela kwanje; 'Akhe ubize bakwamnakwethu bangise emtholapilo hle!
Ngitjhile. Qala bona amathumbami atjhe kangangani. Isikhitjhana ebengisembethe
ngiso esenze bona ngitjhe kangaka. Qala nomkhono lo bona unamabhanyaza
angangani. Babake! Khona bengithi ngenzani? Nanjalo nento engikubangisa yona 10
abangiyazi mkami', kuzililela uGijimani. Athule uBadanile amqale. Aphume angatjeli
muntu bona uyaphi. Emva kwesikhathi angene umnakwabo kaGijimani. Amthwale
ngekoloyi amuse emtholapilo. Kuthi phakathi kobusuku babuye. UBadanile ezwe
ngokuduma kwekoloyi bona sebabuyile. Angene uGijimani. Ubotjhwe ihloko le
ngeembhanditjhi ezimhlophe twa. Umkhono nawo ubotjhiwe. Enye ibhanditjhi imbophe 15
amathumbu la. Ufumbethe isitjhutjana samapilisi.
[Ithethwe ku-Bathjo Njalo]
5.1 Tlola bona ibizo elithi; 'uGijimani' elisetjenziswe etheksthini engehla le
limhlobobani webizo. (1)
5.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ulwangisa/urhwalabhisa igama
elithalelweko kiwo.
Emva kwesikhathi angene umnakwabo kaGijimani. (1)
5.3 Tlola bona umutjho ongenzasi lo ukuyiphi indlela yesenzo.
UBadanile asikime, akhanyise ikesi. (1)
5.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ujamiselela isakhi esithalelweko
kiwo ngesinomqondo ophikisana naso.
Akhe ubize bakwamnakwethu bangise emtholapilo hle! (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 14 DBE/Novemba 2022
NSC
5.5 Tlola bona umutjho ongenzasi lo umumethe mhlobobani wesifenqo.
Abentwana nabo baphumile, badose iindlebe sengathi miqasana. (1)
5.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ujamiselela ibinzana lamagama
athalelweko kiwo ngegama elilodwa.
UBadanile aphume aphethe ikesi aye ngendlini yokuphekela. (1)
5.7 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana uveze umqondo wokulandula.
Isikhitjhana ebengisembethe ngiso esenze bona ngitjhe kangaka. (1)
5.8 Ngokuyelela imiThetho nemiThetjhwana yokuTlola nokuPeledwa kweLimi
lesiNdebele buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ulungise
okungakalungi kiwo.
'Babake! Khona bengithi ngenzani?' (1)
5.9 Tjhugulula ikulumo enqophileko engenzasi le uyenze ikulumo engakanqophi.
UBadanile akhulume ngehliziyo athi: 'Akhe ubuzwe nawe ubuhlungu ohlale
ungizwisa bona.' (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Question paper
IsiNdebele HL P1 Nov 2022 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P2 Nov 2022 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P2 Nov 2022_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 Nov 2023_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 Nov 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 Nov 2021_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isindebele Hl
Explore more published documents in this catalogue.

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023-24.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 May-June 2023_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 May-June 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P2 May-June 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P2 May-June 2023_hlayiso.com_.pdf
Question paper




