Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12202111 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 11 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2021 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 70 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa  Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).  Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokho kuzokwamukelwa.  Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe ukusekelwa kwependulo kwaphela.  Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO.  Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.  Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.1 1.1.1 Ihloso ekulu kaRhulumende kukobana abafundi bafunde ukwenzela bonyana baphumelele kuhle eemfundweni zabo.  (1) 1.1.2 I-National School Nutrition Programme.  (1) 1.1.3 Abafundi banikelwa ukudla kanye (1) ngelanga.  (1) 1.1.4 Ngokutjho kwesigabesi kuthiwa umnqopho omkhulu wokusungulwa kwehlelweli kwakukuqalelela abafundi abatlhogako/abatlhagako kwaphela.  (1) 1.1.5 UmNqophisi uRakwena uthi ukudlokhu kwenza abafundi bona bakghone ukuzwisisa ngcono nabafundako/kubenza bakghone ukulalela bebazibandakanye lokha nabafundiswako ngetlasini.  (1) 1.1.6 Ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni ukobana labelwa malini kuya ngokutjhugutjhuguluka kwamandla weranda/Esabelweni sezeemali sangomnyaka wee-2015/2016 ihlelweli labelwa imali elinganiselwa kumabhiliyoni ama-5.7 wamaranda.  (1) 1.1.7 - Iinsebenzi zezamaPhilo ziya eenkolweni ziyokuqinisekisa bona abafundi badla ukudla okunepilo/Usiza ngehlelo elibizwa nge- Intergrated School Health Programme (I-ISHP).  (1) - Iinsebenzi zezamaPhilo zihlabela abafundi ukuvikeleka emalweleni ahlukahlukeneko/Kuhlabela abafundi amalwele ahlukahlukeneko ukwenzela bona bahlale baphilile.  (1) 1.1.8 Isitatimendesi simumethe umqondo wokobana ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni elikhulunyiswa etheksthini le akusiso isisombululo sasafuthi ngombana abafundi abatlhogako bathola ukudlokhu nabasesikolweni kwaphela bese kuthi lokha nabasemakhaya baragela phambili nokukutlhoga godu.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana kuvele bona ukunikela abafundi ukudlokhu akusiso isisombululo sasafuthi). (2) 1.1.9 Ngicabanga bona ubudisi iinkolo ebezingahlangabezana nabo ngebokobana bengeze zakghona ukuhlukanisa phakathi kwabafundi abatlhogako nalabo abangatlhogiko/Ngicabanga bona ababelethi babafundi abangatlhogiko bengeze bavuma ukobana babo abentwana bangakutholi ukudlokhu, bebazokuthi abentwana babo bayabandlululwa/Abanye abafundi bebazokuhlekisa/bebazokwenza ihlaya ngabafundi abatlhogako.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.10 - Kungaba ziindawo ezifana namaholo womphakathi.  (1) - Kungaba ziindawo zomphakathi ezitlhogomela abantu abaphila nokukhubazeka okuthileko nabadala (Home Base Care Centres). - Kungaba ziindawo ezifana namasondo. - Kungaba ziindawo ezifana namatatawu wezemidlalo.  (Nezinye iindawo zomphakathi EZIMBILI ezingavezwa mfundi zizakwamukelwa). (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.1.11 Akusilo iqiniso, ihlelweli alizuzisi abafundi kwaphela ngombana kunabantu esele bazifumanele umsebenzi obhadelako wokupheka nokuphakela abafundi ngeenkolweni/Abantu abanikela ngeensetjenziswa nabo bayazuza ngombana kunemali abayifumanako evela emNyangweni wezeFundo esiSekelo/Abatjali beemvande/abalimi nabanikazi beentolo ezikulu bayazuza nabo ehlelweneli/Ihlelweli livula amathuba wemisebenzi hlangana namalunga womphakathi.  (Nezinye iimpendulo ezizwakalako ezingavezwa bafundi zizakwamukelwa). (2) 1.1.12 Isenzwesi sisitjela bona uRhulumende weSewula Afrika ulinga ngamandla ukobana woke umntwana athole ifundo bekahlale aphilile ngaso soke isikhathi/Sisitjela bona uRhulumende weSewula Afrika uyabatlhogomela abentwana benarha le ngehlangothini lezefundo nelezehlalakuhle.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.13 Indlela yesibili ekukhanjiswa ngayo ihlelweli inobungozi ngombana kungenzeka bona imali le isikolo esiyifumana kuRhulumende singayisebenziseli umnqopho esinikelelwe wona, siyisebenzise ukufeza iimfuneko zaso abentwana bagcine bangasakutholi ukudlokhu/Abaphathi beenkolo bangathenga ukudla okunganapilo ngemali encani bese eseleko bayisebenzisele ukufeza iimfuneko zabo.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.2 1.2.1 Kubonakala baphekelwa ngeempoto ezinengi ezikulu/ Kubonakala baphekelwa ngeempoto ezinengi/ Kubonakala baphekelwa ngeempoto ezikulu.  (1) 1.2.2 - Kunomsana ohlekako nekusisenzo esikhombisako bona uyakuthabela ukudla abanikelwa khonokhu.  (1) - Abafundaba babonakala baqale ukudla okungaphakathi kweempoto lokhu ngethabo. - Indlela ebabonakala baguge iimpotwezi ngayo ikhombisa bona bayakuthabela okungaphakathi kwazo. - Abafundi bajame umjeje wokuzokuphaka ukudlokhu nekutjho khona bona bayakuthabela.  (ZIMBILI iimpendulo kezingehla). (1) 1.2.3 Abentwana abasesithombeni sesi-3 kezingehlezi babonakala basesivandeni sesikolo batjala/bathelelela iintjalo/babonakala bavuna nofana bakha iintjalo.  (Nezinye iimpendulo ezizwakalako ezingavezwa bafundi zizakwamukelwa). (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.2.4 Ngicabanga bona abotitjhere bangadlala indima ngokobana omunye nomunye abelwe ukudla okuzokulingana abafundi betlasi lakhe bese kuba ngibo ababaphakelako sekunokobana abafundi besikolo soke babe semjejeni owodwa, baphakelwe bomma abasiza ngokupheka njengombana kubonakala esithombenesi/Abotitjhere bangakhupha abafundi ngamatlasi/ngamagreyidi wabo ngesikhathi sokudla/Abotitjhere bangahlongoza bona ukudlokhu kuphakelwe safuthi eemumathini ezilahlwako bese abafundi bafika ngokudobha kwaphela.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.2.5 Nangathana amahlelo wokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni athoma kade abantu abanengi benarha le ngabe bafundile/Bengeze kube nabentwana abalisa isikolo/Bekuzokwenza ubujamo bomnotho weSewula Afrika bube sezingeni eliphezulu. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).  (2) 1.2.6 - Ngewami umbono ngingathi uRhulumende wenza ngokwaneleko ngombana abafundi abavela emindenini etlhagako abasabonakali/abasaphathwa yindlala nokubenza bona bakghone ukuqalana neemfundo zabo. - Ngewami umbono ngingathi uRhulumende akenzi ngokwaneleko ngombana abafundi abavela emindenini etlhagako ukudlokhu bakugcina eenkolweni, nabafika emakhaya abasakutholi bagcine sebalele ngendlala.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Isigaba sesirhunyezo Zenzele ibhajedi ozoyilandela/ongeze wayitjhugulula. Ziphekele, ungathengi ukudla okuphekelwe safuthi. Iya elayibhrari eseduze nawe ukuze wonge imali yeenkhwelo. Thenga ukudla okusesipetjhalini sangalelolanga. Hlola iindawo zokuzithabisa ezisimahla/ezibiza amanani aphasi eziseduze nawe kuwebhusayidi. Phatha ikarada lakho elitjhoko bona uyafunda/umfundi ukuze ufumane izaphulelo. Thenga izinto ezisesipetjhalini nalezo ezinamakhuphoni wokuthenga. Inani lamagama asetjenzisweko = 44 Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A 'Indlela yokuthoma yokonga imali 1. Zenzele ibhajedi ngeyokuzenzela ibhajedi bese wenza ozoyilandela/ongeze isiqiniseko sokobana awutjhuguluki kiyo'. wayitjhulula. B 'Qinisekisa bona uyaziphekela esikhundleni 2. Ziphekele, ungathengi ukudla sokobana uphile ngokuthenga ukudla okuphekelwe safuthi. okuphekelwe safuthi'. C 'Sebenzisa ilayibhrari eseduze nalapha 3. Iya elayibhrari eseduze nawe uhlala khona kunokobana uye kekude ukuze wonge imali ngombana uzokutlhoga imali yokubhadela yeenkhwelo. iinkhwelo'. D 'Ngesikhathi sokudla kwamadina 4. Thenga ukudla ungazifumanela ukudla okusesipetjhalini okusesipetjhalini uzithengele khona'. sangalelolanga. E 'Nawumfundi kuyatlhogeka bona ngelinye 5. Hlola iindawo zokuzithabisa ilanga khewuphume uyokupholisa ihloko, ezisimahla/ezibiza amanani njeke ungavula iwebhsayidi uhlole bona aphasi eziseduze nawe ngiziphi iindawo zokuzithabisa eziseduze kuwebhusayidi. nawe ezisimahla ongaya kizo kunokobana uye kilezo ezibhadelisako nezikude nalapha uhlala khona'. F 'Sebenzisa ikarada lakho elitjhoko bona 6. Phatha ikarada lakho umfundi ngombana eendaweni ezinengi elitjhoko bona kuvamile bona abafundi banikelwe uyafunda/umfundi ukuze isaphulelo lokha nabathengako nofana ufumane izaphulelo. nabakhwela iinkhwelo ezithileko'. G 'Nawuyokuthenga tjheja bona ngiziphi 7. Thenga izinto izinto ozitlhogako ezisesipetjhalini ezisesipetjhalini nalezo nokobana ngiziphi ezinikela amakhuphoni ezinamakhuphoni ongawasebenzisela ukuthenga'. wokuthenga. Inani lamagama asetjenzisweko =44 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA. Ukutshwaywa kwesirhunyezo kudzimelele ekuvezweni kwamaphuzu aqakathekileko ngokufunwa mbuzo. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo-0 o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 o 2–3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi-2 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya UKUTLOMELISA UKURHUNYEZA 2021 Inomboro Amaphuzu Amaphuzu Imidzubhulo Ilimi Amaphuzu anikelweko womfundi sekawoke 1 7 7 0 3 10 2 7 6 1 3 10 3 7 5 2 2 9 4 7 4 3 2 9 5 6 6 0 3 9 6 6 5 1 2 8 7 6 4 2 2 8 8 7 3 4 1 8 9 7 2 5 1 8 10 6 3 3 2 8 11 6 1 5 1 7 12 5 5 0 2 7 13 7 0 7 0 7 14 5 2 3 2 7 15 5 1 4 1 6 16 4 4 0 2 6 17 6 0 6 0 6 18 4 3 1 1 5 19 4 2 2 2 6 20 4 1 3 2 6 21 4 0 4 1 5 22 5 0 5 1 6 23 3 2 1 1 4 24 3 1 2 2 5 25 3 3 0 1 4 26 3 0 3 2 5 27 2 1 1 1 3 28 2 2 0 1 3 29 2 0 2 2 4 30 1 1 0 1 2 31 1 0 1 0 1 P= (Imitlomelo) Dz= (Imitlomelo) L = (Imitlomelo) TJHEJA: Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhange atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli zijeziswe. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI Ukutshwaya isigaba C  Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kokobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligamelo/ihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungakapeledeki kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko (ungci).  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/njengokutjho komyalo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. UMBUZO 3: ISIKHANGISO 3.1 Igama lekulisa ekhangiswako litlolwe ngamagabhadlhela.  - (1) - Amagama adosako atlolwe ngamagabhadlhela. - Iinthombe zalokho okukhangiswako ziveziwe. - Lokho okuzokuzuzwa mntwana nakasiwa kilekulisa kuveziwe esikhangisweni. - Imininingwana abanikazi bekulisa abangafumaneka kiyo iveziwe. - Imibandela itlolwe ngamagama amancani. - Inani lemali ebhadelwako liveziwe.  (ZIMBILI iimpendulo kezingehla). (1) 3.2 Abentwana ababonakala esikhangiswenesi babonakala bahleka/bamomotheka nekuyikomba yokobana bayakuthabela ukuba kwabo kilekulisa/Kunomntwana odlalako nekuyikomba yokobana uyakuthabela ukuba kilekulisa.  (1) 3.3 Isizathu sokutlolwa kwamagama la butjhigama kukobana kumagama wesiNgisi atlolwe hlangana namagama wesiNdebele.  (1) 3.4 - Abentwana abanamalwele angalaphekiko abamukelwa.  (1) - Kuvalwa nge-iri lesi-3 ntambama. - Nawungafika ngemva kwe-iri lesi-3 ubhadela ama-R50 ngemva kwelinye nelinye i-iri ngaphezulu.  (ZIMBILI iimpendulo kezingehla.) (1) 3.5 Kutjho ukutjelwa iqiniso ulikholwe/kutjho ukwaneliseka ngento otjelwa yona/kutjho ukukholwa bona liqiniso/Ukuthemba bona lokho okutjelwako kuliqiniso/Ukuba nethemba lalokho otjelwa khona bese uyatjhaphuluka.  TJHEJA: Umfundi angakatlonyeliswa nakangakahlathululi ibinzana elithi ukusela amanzi nekutjho ukutjelwa/ukuzwa iqiniso. (Nezinye iimpendulo ezingavezwa bafundi ezinembako zizakwamukelwa). (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 3.6 Sitholakala eenomborweni ezilandelako.  (1) 3.7 - Iye, ikulisa le iyabamukela abentwana abakhamba ngeentulo zamavilo ngombana isitupe sekulisa le senziwe ngendlela yokobana nesitulo samavilo sikghone ukukhwela lula. - Awa, ikulisa le ayibamukeli abentwana abakhamba ngeentulo zamavilo ngombana imibandela iveza bona ayibamukeli abentwana abanamalwele angalaphekiko, njeke ukukhamba ngesitulo samavilo kungenzeka ukobana kumthelela olethwe kukuba nobulwele obungalaphekiko.  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI 4.1 Umsana lo ukhamba ngeenyawo phasi/Ubaba banomma abasekhathunini babonakala bafake amanyathelo adabukileko naveze amazwani ngaphandle/Iinkhwama zakababa lo zihlanulukile nekutjho bona akanamali/Umma banobaba lo bambethe izambatho ezipetjhiweko.  (1) 4.2 Umsana lo uphethe isimumathi sokudla kwangamadina (Umsana lo uphethe iincwadi ngezandla)/Umma unikela umsana izembatho zesikolo ezitja amthengele zona ukobana ayokwembatha akwazi ukuya esikolweni/Umma lo uphethe iincwadi ekubonakala bona ngezomsana lo ekufanele akhambe nazo esikolweni.  (1) 4.3 Umma lo uzizwa athabile ngesenzo asenzele umsanyanakhe lo ngombana ubonakala ahleka kanti namehlwakhe abonakala azele ithabo.  (2) 4.4 C/eliplasi.  (2) 4.5 Indlela ubaba lo aqaleka bekakhuluma ngayo isitjela bona akanandaba/akanakareko nefundo yomntwanakhe lo kodwana into anendaba nayo yifuyo yakhe kwaphela.  (2) 4.6 Esikolweni > isikolo.  (1) 4.7 Usendleleni yesenzo enqophileko.  (1) [10] UMBUZO 5 5.1 Isandiso sendawo/ngundaweni.  (1) 5.2 Wabuya, wangena azange/akhange asilotjhise/wangasilotjhisa.  (1) 5.3 Isikhathi esadlulako.  (1) 5.4 Ngibawa ningilalele benamukele engizonethulela khona ngombana isithunywa asibulawa.  (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 5.5 Liveza umqondo wokuthula ungasakhulumi/wokuthula.  (1) 5.6 Wanela ukungena nje ngeholweni amalunga we-SABC aginya amathe angaqedi.  (1) 5.7 Ngesikhatheso ngazizwa ngibetjhwa/ngibethwa mumoya omnanjana engangingawaziko bona uvelaphi.  (1) 5.8 Maye! Ilutjha lanamhlanjesi alisi lapha etjwaleni.  (Umfundi angasebenzisa wakhe umutjho onesibabazo esithi; 'Maye!') (1) 5.9 Iindaba abamthume bona azosethulela zona azange zehle kamnandi kodwana bebazokuthini ngombana abadala bayatjho bona isithunywa asibulawa. (Umfundi angazitlamela wakhe umutjho onesaga esithi; 'isithunywa asibulawa'.  (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all