Confidential
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
MRHAYILI/MGWENGWENI 2024
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-16.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2024, 16 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 602.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
NSC June Exam 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela.
3. Phendula YOKE imibuzo.
4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UKUTLHAYELA KWAMATHUBA WEMISEBENZI ENARHENI YESEWULA
AFRIKA
1 Ukutlhayela kwamathuba wemisebenzi kutlhogeka kwemisebenzi
enarheni ethileko nokwenza bona abantu bayo bangasebenzi.
Ngetjhudu elimbi inarha yeSewula Afrika ngenye yeenarha
eziqalene nobujamobu, amaSewula Afrika amanengi awasebenzi.
Ubujamobu pheze bubamba woke umuntu, ofundileko 5
nongakafundi begodu bubamba khulukhulu ilutjha. Esikhathini
esiphila kiswesi ikulumo ethi; 'nawufundileko awuwutlhogi
umsebenzi' izwakala sekuyikulumo yayizolo ngombana nanyana
ufundile, nayo imisebenzi yabantu abafundileko leyo seyiyindlala
khulu. 10
2 Ngaphandle kokobana imisebenzi iyindlala enarheni le, nakileyo
elidlanzana ekhona kunabonobangela abenza bona abantu
bangakghoni ukuqatjheka lula kiyo. Ngokuya kwerhubhululo
elenziwe yi-Marketing91, ekuyiphrojekthi eyabelana ngelwazi
lemisebenzi engaphasi kwemikhakha ehlukahlukeneko, banengi 15
khulu abonobangela abenza bona ilutjha elinengi elifundileko
leSewula Afrika lingaqatjheki. Unobangela wokuthoma kukobana
ilutjheli lisuke lifundele iziqu ezingakhambelani nemisebenzi esuke
ikhangisiwe. Kanengi amakhamphani ahlukahlukeneko akhangisa
imisebenzi kodwana kufumaneke bona inengi lelutjha lenarha le 20
alikghoni ukuqatjheka ngebanga lokungabi neziqu ezifaneleko.
Elinye ilutjha ulifumana linazo iziqu ezifaneleko kodwana
litlhayelelwa maboni nekghono lokwenza umsebenzi lowo
ngombana lingakhange kheliwenze ngaphambilini.
3 Ukurhagala kokukhwabanisa emakhamphanini nemiNyangweni 25
kaRhulumende nakho kungunobangela omkhulu wokutlhogeka
kwemisebenzi. Iimphathimandla zemikhakha le zithengisela abantu
imisebenzi. Abantu abasaqatjhwa ngokobana bawulungele
kangangani umsebenzi lowo kodwana baqatjhwa nangabe
bakghona ukukhupha inani elithileko lemali balinikele 30
iimphathimandla zekhamphani nofana zomNyango kaRhulumende
abafuna umsebenzi kiwo. Kesinye isikhathi ukobana uqatjhwe kuya
ngokuthi wazana nobani la ufuna khona umsebenzi.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
4 Ukuthuthuka kwethekhnoloji nakho kudlala indima ebabazekako
ekutlhayeleni kwamathuba wemisebenzi. Amabubulo amanengi 35
selasebenzisa imitjhini yethekhnoloji ekghona ukwenza umsebenzi
ongenziwa liwoma labantu ngesikhatjhana esincani.
Nakusetjenziswa imitjhini le inengi labantu liyaphungulwa
emisebenzini ngombana amabubulo asuke angasalitlhogi isizo
labo begodu onga nemali evane abhadele ngayo imirholo 40
yeensebenzezo.
5 Ngokuya kwe-Statistics South Africa izinga labantu
abangasebenziko enarheni le ekuthomeni komnyaka wee-2023
belibalelwa emaphesendeni ama-35.6 nekusibalo esiphezulu khulu
nakumadaniswa nezinye iinarha ephasini mazombe. I-Statistics 45
South Africa ithi izinga labantu abangasebenziko kesinye isikhathi
likhutjhulwa kukuwa nokuvalwa kwamabhizinisi. Lokha
amabhizinisi nakavalwako akateleleka bona aphungule iinsebenzi
zawo. Lokhu kwenzeka khulu ngomnyaka wee-2020 ukuya kewee-
2021 nabegade kuqinteliswe amakhambo ngonobangela 50
wokuqubuka kobulwele be-COVID-19.
6 Abosolwazi baveza bona umnotho wenarha ethileko nawuthuthuka
kabuthaka kanti ngakelinye ihlangothi isibalo sabantu bayo
siyakhuphuka mihla namalanga, amathuba wemisebenzi
abayindlala. Okhunye okunciphisela inengi labantu beSewula 55
Afrika amathuba wemisebenzi kukobana esikhathini esinengi
nakuqatjhwako kuqalwa neminyaka yomuntu. EmiNyangweni
eminengi kaRhulumende nakuvuleke amathuba wemisebenzi
kuba nomgomo othi umuntu ofaka isibawo somsebenzi lowo
kufanele angadluli eminyakeni ema-35 nekuba sitjhijilo esikhulu 60
elutjheni leSewula Afrika ngombana inengi lalo lisuke selidlulile
eminyakeni leyo.
7 Sibabantu kufanele sikhumbule bona enye nenye into eyenzekako
inemiphumela yayo engaba mimbi nofana ibe mihle. Ukutlhayela
kwamathuba wemisebenzokhu kunemiphumela emimbi tle 65
eempilweni zabantu benarha le. Inengi labantu liqalene nendlala
ngemehlweni ngebanga lokutlhogeka kwemisebenzi. Ufumana
bona akekho namunye umuntu osebenzako emndenini bese zoke
iimfuneko ezisisekelo zomndeni lowo ezifana nokudla, izembatho
nokhunye okunengi azisaneliseki. Soke siyazi ukobana akekho 70
umuntu ongajamelana nendlala bese avele ahlale phasi asonge
imikhono. Lokha amano wokufuna umsebenzi abawalingileko
angakaphumeleli, abantu bagcina sele badanela ebulelesini
ngomnqopho wokuzama ukuziphilisa. Inengi labo abantwaba
benza ubulelesi obufana nokubamba abantu ikunzi, 75
ukuthuthumbisa imitjhini yokukhupha imali, ukweba iinkoloyi,
ukugqekezela abantu neentolo bese beba ipahla engaphakathi
bayoyithengisa ukwenzela bona bafumane imali yokuziphilisa.
Njeke, akurari ukubona izinga lobulelesi, khulukhulu obubalwe
ngehlobu bande kangaka enarheni yeSewula Afrika. 2024 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
8 Nokho uRhulumende wenarha le wenza ngakho koke
okusemandleni bona abantu bawafumane amathuba wemisebenzi
ukuze kwehle izinga lobulelesi. URhulumende ubeke umthetho we-
Skills Development Act (SDA) obopha amakhamphani bona
aqatjhe abantu nanyana banganamakghono afaneleko 85
wemisebenzi ethileko bese abafake ngaphasi kwamahlelo
wokufundela umsebenzi abizwa ngama-internships nama-
learnerships ukwenzela bona babe namaboni namakghono
afaneleko wemisebenzi leyo ukuze bakghone ukuqatjheka
emakhamphanini ahlukahlukeneko. 90
9 Ilutjha lenarha le nalo kufanele lidlale indima ekulu ekulwisaneni
nomraro wokutlhogeka kwemisebenzi ngombana ikusasa lenarha
enye nenye lisezandleni zelutjha layo.
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugulelwa eLimini lesiNdebele]
1.1.1 Tlola ubujamo okuthiwa buqalene namaSewula Afrika amanengi
ngokutjho kwesigaba soku-1 setheksthi engehla le. (1)
1.1.2 Ngokutjho kwesigaba sesi-2 setheksthi engehla le kuthiwa uyini
umsebenzi wephrojekthi ye-Marketing91? (1)
1.1.3 Ngokutjho kwerhubhululo elenziwe yiphrojekthi ye-Marketing91
esigabeni sesi-2 setheksthi engehla rhunyeza abonobangela
ABABILI abenza bona nalelo ilutjha elifundileko belaba neziqu
lingaqatjheki. (2)
1.1.4 Ngokutjho kwesigaba sesi-3 setheksthi engehla le kuthiwa
amalanga la abantu baqatjhwa nakwenzenjani emakhamphanini
nemiNyangweni kaRhulumende ehlukahlukeneko yenarha le?
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.1.5 Rhunyeza indima edlalwa kuthuthuka kwethekhnoloji ekunciphiseni
amathuba wemisebenzi ngokutjho kwesigaba sesi-4 setheksthi
engehla le. (2)
1.1.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Ngonobangela wokuqubuka kwe-Covid 19 woke amabhizinisi
avalwa ngomnyaka we-2020 ukuya kewe-2021 angavunyelwa
bona aragele phambili nokusebenza. (2)
1.1.7 Hlathulula bona izinga eliphezulu labantu abangasebenziko
enarheni ethileko liwuthinta bunjani umnotho wenarha leyo.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.8 Ucabanga bona ngikuphi okungenziwa babantu beSewula Afrika
abangasebenziko ukuziphilisa kunokobana benze ubulelesi?
Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
1.1.9 Esigabeni se-9 setheksthi engehla le kuthiwa ikusasa lenye nenye
inarha lisezandleni zelutjha layo. Ingabe ngimuphi umukghwa
obonakala wenziwa linengi lelutjha lenarha le nekubonakala
kuzokuba siqabo esikhulu sokobana inarha le ithuthuke esikhathini
esizako? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.10 Ngokubona kwakho ungathi umgomo othi abantu esele badlule
eminyakeni ema-35 bangaqatjhwa emiNyangweni kaRhulumende
ehlukahlukeneko ulungile nofana awukalungi? Sekela
ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
1.1.11 Nangathana bewunguMongameli wenarha yeSewula Afrika
ngikuphi ebewungakwenza ukuqeda umukghwa wokukhutjhiswa
kwabantu imali ngokungekho emthethweni ziimphathimandla
zemiNyango kaRhulumende ehlukahlukeneko ngaphambi kobana
baqatjhe umuntu? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE SOKU-1
ISITHOMBE SESI-2
[Zithethwe ku-www.images.com]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
1.2.1 Tlola OKUKODWA okubonakala esithombeni soku-1
okusikhombisako bona mbala abaphathi bekhamphani le abafuni
abantu abafuna umsebenzi bangene emabaleni la. (1)
1.2.2 Hlathulula okubonakala kusenziwa babantu abasesithombeni
sesi-2 kezingehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
1.2.3 Tlola itshwayo elibonakala esithombeni sesi-2 elisitjela
okulandelako:
(a) Abanye babantu laba mbala bafundile. (1)
(b) Indawo abantwaba abakiyo le ilidorobha. (1)
1.2.4 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithathako.
Omunye unobangela owenza bona abanye babantu abatjha
beSewula Afrika bangasebenzi buvila. (2)
1.2.5 Ngokuyelela okutjhiwo sigaba sesi-2 esiku-1.1 nokwenzeka
esithombeni sesi-2 esiku-1.2, ungaliyelelisa uthini ilutjha leSewula
Afrika elisafunda isikolo ukuze nasele liqede isikolo lingabi nomraro
wokungafumani umsebenzi? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
1.2.6 Ingabe uyazwelana nofana awuzwelani nabantu abazifumana
banganawo umsebenzi esikhathini sanje ngebanga lokobana
balisa isikolo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70 rhunyeza ngendima indlela ekufanele
uziphathe ngayo nawusebenza ukuphendula umtato.
2. Rhunyeza ngendima eyodwa emumethe amaphuzu alikhomba.
3. Ungabuyeleli utlole isihloko setheksthi.
4. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
INDLELA EKUFANELE UZIPHATHE NGAYO NAWUSEBENZA UKUPHENDULA
UMTATO
Abantu abasebenza ukuphendula imitato emabhizinisini ahlukahlukeneko babubuso
nephimbo lamabhizinisi lawo. Ngalokho-ke kuqakathekile bona nawusebenza
ukuphendula umtato uziphathe kuhle lokha nawukhuluma nabantu. Indlela okhuluma
ngayo nabantu ingaphumelelisa nofana ifadalalise ibhizinisi olisebenzelako. Njeke
linga ukusebenzisa iindlela ezilandelako nawuphendula umtato emsebenzini
nekungilezo ezifundiswa emaZikweni aPhakemeko wezeFundo nakubandulwa abantu
abenza ibizelo lokuphendula imitato emabhizinisini.
Phendula umtato ngaphambi kobana ulile isikhathi eside. Ukulisa umtato ulile isikhathi
eside kukhombisa ukungathatheli ehloko abantu abasuke badosele ibhiziniselo umtato
nokungawukhuthaleli umsebenzakho. Lokho kungagcina kunikela abathengi
nabasekeli isithombe esimbi ngebhizinisi olisebenzelako kwenze nokobana
lilahlekelwe bathengi nofana abasekeli. Nawuphendula umtato khuluma ngephimbo
elizwakalisa ukuzithoba nelingaphudlhiko. Ungakghona ukukwenza lokho
ngokukhuluma nomuntu odosa umtato lo kube ngasuthi wena naye nibonana
mathupha. Lotjhisa bewutjho negama lebhizinisi olisebenzelako, ubuze bona
ungamsiza bunjani loyo odose umtato. Ngokwenza njalo uzabe unikela umuntu
okhuluma naye isiqiniseko sokobana udosele endaweni efaneleko.
Inengi labantu abasebenza ukwamukela imitato lenza ubutjhapha bokungatjeli abantu
abasemtatweni bona sebazobadlulisela emuntwini abambawileko. Kungaba kuhle
nange umuntu osemtatweni angaziswa bona umuntu amfunako akatholakali ngaleso
sikhathi. Kuba kumbi khulu lokha umuntu odose umtato nakalindiswe isikhathi eside,
kesinye isikhathi adlalelwe umbhino bekuphele nemali adose ngayo angakakhulumi
nomuntu amfunako.
Feza iinthembiso ozithembise abantu ebegade ukhuluma nabo emtatweni. Lokho
kuzobe kutjengisa ukuthembeka kwebhizinisi olisebenzelako nokuthembeka kwakho
njengesisebenzi salo. Ungathomi usebenzise umtato wemsebenzini butjhulweni
ngokudosela abantu obajayeleko abafana nabangani, umndeni neenini. Lokho
kungakufaka emrarweni wokobana ulahlekelwe msebenzi.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
Irhubululo liveza bona abantu abanengi abalandela indlela ekhulunyiswako le
bayakghodlhelela emisebenzini begodu namabubulo abawasebenzelako
abanabathengi abanengi. Lokhu kusitjengisa bonyana ukuze ibubulo likhule
kungebanga lepatho yeensebenzi, khulukhulu lezo iinsebenzi ezithintana nabantu
ngokukhuluma emtatweni.
Umsebenzi onjengalo ufuna umuntu onomoya ophasi nongahluthuleki msinyana
nanyana umuntu akhuluma naye angamkhulumisi kuhle. Njeke, umsebenzi
uyahlonitjhwa, umuntu ulemuka nasele umlahlekele bona uyawutlhoga.
[Sithethwe ku-www.google.com]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
SIYATHUTHUKA SOLAR PANELS PTY (Ltd)
UKUQINTELISWA KWEGEZI KUMRARO ESIZOKUPHILA NAWO UNOMPHELA!
UKUZILAMULELA EMRARWENI LO THENGA I-SOLAR PANEL EKHANGISWEKO
BESE UFUMANA I-GENERATOR SIMAHLA.
RHABA! INANI LEMIKHIQIZO LIBALIWE!
IFUMANEKA
SIMAHLA!
R45 000,00
I-generator le isebenzisa amafutha amancani tle!
Sithengisela abazokukghona ukubhadela itjhorensi yemikhiqizo le kwaphela.
Kufuneka ubufakazi bokobana unendlu.
Ukufumana ilwazi elizeleko ngathi ungasithinta ku-www.solar panel.com
[Zithethwe ku-www.images.com]
3.1 Tlola igama lendawo lapha kutholakala imikhiqizo esesikhangisweni
esingehla le. (1)
3.2 Ngokwesikhangiso esingehlesi, tlola umgomo ekuthiwa kufanele
uwuhlangabeze ukuze ukwazi ukufumana i-Generator le. (1)
3.3 Tlola inani le-Solar Panel elibonakala esikhangisweni esingehlesi ngeLimi
lesiNdebele. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
3.4 Hlathulula ubujamo bezulu obungenza bona i-Solar Panel ekhangiswe ngehla
le ingabi namandla wokuphehla igezi eyaneleko. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (1)
3.5 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Isitatimende esisetjenziswe esikhangisweni esingehla esithi; 'Ukuqinteliswa
kwegezi kumraro esizokuphila nawo unomphela' siyikulumo …
A edlelezelako.
B enganabufakazi.
C enikela ilwazi.
D erogelako. (2)
3.6 Tshwaya ngokuphumelela kwabatlami besikhangiso esingehlesi
ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
3.7 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lisikhekhe bani
sekulumo.
I-generator le isebenzisa amafutha amancani tle! (1)
3.8 Thatha igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi uzakhele ngalo umutjho
kodwana lithule/liveze umqondo ohlukileko kunalo eliwethulako/
eliwumumetheko emutjhweni lo.
I-generator le isebenzisa amafutha amancani tle! (1)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Ikhutjhwe ku-Zapiro cartoons]
4.1 Tlola indawo lapha abantu abasekhathunini engehla le bakhulumela khona. (1)
4.2 Tlola amatshwayo AMABILI akhombisa bona umsana ovezwe ekhathunini
engehla le usafunda isikolo. (2)
4.3 Ucabanga bona bungaba yini ubungozi besenzo sakababa osekhathunini
engehla le sokubhemela ngendlini emaphilweni wabantu ahlala nabo?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
4.4 Hlathulula bona ubujamo bomsana bokuphakamisa izandla bekavule
nomlomo obubonakala efreyimini yesi-2 busitjelani ngaye nasiyelela
ummongo omunyethwe yikhathuni engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
4.5 Ngokwazi kwakho ingabe ikulumo yomsana lo ethi; 'Mhlamunye kwenzeke
iphoso' ukobana igama lakhe lingaveli ephepheni lemiphumela yabafundi
ingaba liqiniso nofana seyindlela yakhe yokuzivikela? Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 14 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
4.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sesikhathini esadlula kade.
Mhlamunye kwenzeke iphoso. (1)
4.7 Igama elithi; 'bona' elisetjenziswe ekhathunini engehla le lisetjenziswe
njengesihlanganisi. Thatha igameli ulisebenzise emutjhweni ozozakhela wona
kodwana liveze umqondo wokuba sisabizwana samambala. (1)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 15 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
USoMfaniseni wavuka ngesamarimarima ngoMvulo wafunana nencwadi yebhanga
kodwana do ukuyithola. Wabe wabiza nomkakhe bona amsize ukuyibhudula. Ilanga
labe layozifihla kunina solo bafunana nencwajana leyo. UNoMfaniseni watjho
nakayedwa wathi; 'Ukghonekile sirithirithi ndina', atjho aqalise kuSoMfaniseni. 'Kanti
ufihle imali enengi kangaka. Solo wezwako bona incwadi yebhanga iyafihlwa, alo 5
ifihlelwa ebudlhayeleni? Uzasubone.' USoMfaniseni ehlise ummoya; 'Wangenza
umzukulu ngokungibawa imali yokuthenga umtjhiningqondo. Okhunye kusese yini
ngaphandle kokwamukela bona incwajana leyo ilahlekile.'
UNoMfaniseni abe akazi litho ngencwadi efunwako le. Yena wazi bona imali
yakasobentwabakhe kade yaphela. 'Afeke! Nanje ngisababaza, kanti sitlhaga kangaka 10
nje lisese nemali ibulungelo lakhe lakwa-Amalgamated Banks of South Africa? Mbala
ukuthloga sakho kubhica ngamanzi, alo kusizani nasele atlhuwisa kwanga yikukhu
enethiweko nje?' UNoMfaniseni wakhamba wayozihlalela ngekumbeni avane ahlale
kiyo. USoMfaniseni yena ungekumbeni yokulala usadla amathambo wengqondo bona
kghani incwajana leyo iyephi ngombana usakhumbula kuhle bona wabuya nayo 15
mhlana abuyokukhupha imali ayinikela umzukulwanakhe. 'Akhe ungitjele ngilobe
imalikazi engaka' kubabaza uSoMfaniseni.
[Ithethwe kuBatjho Njalo]
5.1 Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lakhiwe ngaziphi
iinkhekhe zekulumo.
USoMfaniseni ehlise ummoya, wangenza umzukulu ngokungibawa imali
yokuthenga umtjhiningqondo. (2)
5.2 Tlola bona umutjho ongenzasi lo umumethe umhlobo bani wesifenqo.
Alo kusizani nje nasele utlhuwisa kwanga uyikukhu enethiweko nje. (1)
5.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela igama elithalelweko kiwo
ngesirhunyezo salo.
USoMfaniseni wavuka ngesamarimarima ngoMvulo wafunana nencwadi
yebhanga. (1)
5.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese utjhugulula ibizo elithalelweko kiwo
liveze umqondo wokuba ngundaweni.
Kanti sitlhaga kangaka nje usese nemali ibulungelo lakhe. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 16 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
SC/NSC Confidential
5.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese kuthi emagameni athalelweko
utlole i-akhronimi yawo.
Nanje ngisakhuza, kanti sitlhaga kangaka nje usese nemali ebulungelweni
lakho lakwa-Amalgamated Banks of South Africa? (1)
5.6 Tlola bona isakhi ngasinye kezithalelweko emutjhweni ongenzasi lo
simumethe muphi umqondo.
UNoMfaniseni watjho nakayedwa wathi 'ukghonekile simakamaka ndina',
atjho aqalise kuSoMfaniseni. (2)
5.7 Thatha isenzo esithi 'fihla' esisetjenziswe etheksthini engehla uzakhele ngaso
umutjho kuvele indlela yesenzo esabizo. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum