Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2017
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-12.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 651.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/2017
SCE
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Phendula YOKE imibuzo.
3. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
5. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
7. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
9. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/2017
SCE
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
UBUMBI OBUBANGWA KURHAGALA KWESOMISO
1 Pheze sekungehla kwetjhumi leminyaka iphasi mazombe lisahlelwe sisomiso
esimbi khulu nesenza bonyana abantu bahlanganyelwe ziinhloko.
Nakukhulunywa ngesomiso kusuke kukhulunywa ngokutlhogeka kwezulu
okubangwa kutlhayela komhwamuko olibangako emkayini. Ukutlhayela
komhwamukokhu kusuke kwenzeke ngeenkhathi zomnyaka ekulindeleke ngazo 5
ukuna kwezulu, njengetwasahlobo nehlobo. Okumbi ngesomiswesi kukobana
kuba nokutlhayela okubabazekako kwamanzi nokwenza kube budisi bona abantu
baragele phambili benze eminye yemisebenzi eyingcenye yobuphilo babo.
Isomiswesi asibangwa kutlhogeka komhwamuko nokutjhisa okukhulu kwaphela
kodwana kubangwa nangani kusetjenziswa kwamanzi ngendlela edluleleko 10
nokwanda kwembalo yabantu.
2 Inarha iba sebujameni besomiso lokha izulu nalingani ngesikhathi elilindeke
ngaso emnyakeni lowo bekudlulele nemnyakeni olandelako. Abantu abasuke
babetheke khulu ngesomiswesi balimi ngombana nabatjalako basuke bathembele
bona iintjalo zabo zizakuthelelelwa lizulu. Abantu nabo ngokwabo badlala indima 15
ekulu ekubangeni isomiso ngokobana bangaphathi ibhoduluko ngendlela
efaneleko. Hlangana nokwenziwa babantu nokungunobangela wesomiso
kugawula imithi bese ingasajanyiselelwa nokwandisa imakhiwo ehlalisa abantu
neyeenthabathaba zeentolo. Ukugawulwa kwemithi nokurhulwa kwezinye iimila
kunomthelela omumbi ekuzungelezeni kwamanzi begodu lokho kunciphisa izinga 20
lokuhwamuka kwesitimu esigcina sibanga ukuna kwezulu. Ukunabiswa
kwemakhiwo nokusindwa kwephasi kwenza bona amanzi angakghoni
ukumunywa yihlabathi ngombana asuke agijime ngaphezulu abayokufika
emilanjeni bese agcina aphelele elwandle.
3 Amadamu, imilambo nemisele ngiyo enikela abantu amanzi abakghona 25
ukuwasebenzisa lula kodwana umtjhiso urhagele amalanga la nezenzo ezithileko
zabantu zibangela bona imithombo le igcine sele yomile. Iindlela
ezisetjenziswako zokuthelelela namadamu alawulwa ngokusetjenziswa kwegezi
ngezinye zezenzo zabantu ezibangela bona amanzi angasafiki kezinye iindawo
ebekulindeleke bona afike kizo. Ukumayina, ukuphehlwa kwegezi ngamalahle, 30
ukwandiswa kweenthuthi ezisebenzisa ipetroli nokutjhiswa kwezinye izinto
kubanga umtjhiso omkhulu owenza bona kungabi lula ukudaleka kwezulu
emkayini. Kunokobana kudaleke izulu kufumaniseka bona amazinga wokutjhisa
akhuphuka khulu bekufike lapha abanga khona imililo yemimmango. Isomiso
esikhulu seenarha ezingeTlhagwini ye-Afrika sihlotjaniswa nomtjhiso wenarha 35
mazombe nokutjhuguluka kobujamo bezulu.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/2017
SCE
4 Imiphumela yesomiso irhatjheke nephasi loke begodu mimbi khulu
ebhodulukweni nemiphakathini yoke. Ukusetjenziswa kwamanzi kuyingcenye
yamaphilo wabantu, yeentjalo neyeenlwana. Ukuragela phambili kokutlhayela
kwamanzi kukhinyabeza umphakathi ngendlela ebunqopha nangendlela 40
engakanqophi. Imiphumela yokukhinyabezekokhu ingahlukaniseka
ngokwebhoduluko, ngokomnotho nangokuhlalisana kwabantu. Umonakalo
omkhulu ubonakala ngokuhlakazeka kwepilo yeenlwana zemmangweni
ngonobangela wokutlhayelelwa kukudla namanzi ezingawasela bese zigcina
zifile. Iinlwana neentjalo ezimila ngemanzini nazo ziyafa ngonobangela wokoma 45
kwamanzi ngemilanjeni nangemadamini. Ukufa kweenlwanyana
zangemanzinokhu kuthikameza ikambiso yebhande lokudla elibizwa ngokobana
yi-food chain ngelesiyeni begodu lokho kutjhugulula ubudlelwano obuphakathi
kweenlwana neendawo ezihlala kizo kanye neentjalo neendawo ezimila kizo.
5 Umswakamo wehlabathi owenza bona kube neenlwanyana eziphila kiyo 50
uyaphunguleka ngonobangela wesomiso. Lokho kunciphisa izinga lobunjalo
behlabathi ngombana kusuke kwehle izinga lepilo engaphakathi kwehlabathi leyo.
Ekugcineni ihlabathi leyo yome kere bekufike lapha iphadlhuka khona bese
akusabi nesitjalo esimila kiyo nofana isilwanyana esingaphila kiyo. Iindawo
zilahlekelwa mnothwazo zigcine zingasenammilo. Iinlwana zemmangweni 55
zikateleleka bona zifuduke eendaweni zazo zemvelo ziye kezinye iindawo lapho
zingathola khona ukudla namanzi. Lokha iinlwanezi nazifudukako inengi alikghoni
ukukghodlhelela zigcina zifela endleleni. Lezo eziphumelele ukufudukokho
zizithola seziseendaweni lapha ubuphilo bazo busengozini khona ngombana
kungasiyo indawo yazo yemvelo. 60
6 Ngehlangothini lezomnotho isomiso sibonakala ngokwehla kwengenisomali
embusweni, emabubulweni, emindenini nemuntwini ngokwakhe. Abalimi
bazithola basebenzisa imali enengi emahlelweni wokuthelelela iintjalo zabo
ukwenzela bona bakghone ukuba nesivuno esihle. Ngakelinye ihlangothi
balindeleke bona basebenzise amanye amanzi ukuseza ifuyo qobe lilanga 65
ukwenzela bona ikghone ukuphila. Naphezu kwemalikazi engaka esetjenziswa
balimi ekuqinisekiseni bonyana umsebenzabo uragela phambili kubonakele
kobana ababi nesivuno esihle navane inarha isahlelwe sisomiso.
7 Isomiso sinomthelela omkhulu khulu ngehlangothini lezokuhlalisana kwabantu
ngombana sibanga indlala, ukuqubuka kwamagulo ahlukahlukeneko, ukuthutha 70
kwabantu eendaweni zemakhabo kanye nokuhlongakala kwabo. Abantu abadla
izambana leponde bazithola sele bakateleleka ukufuduka eendaweni zemakhabo
bayokuhlala emadorobheni ngombana khona iphakelo lamanzi libonakala
lingconywana kuneleendawo zemakhaya. Isomiswesi nasingaragela phambili
ngendlela singayo le, kungabi namatjhuguluko enzekako ngehlangothini lobujamo 75
bezulu, abantu abanengi bazokugcina ngokuhlongakala, khulukhulu labo abadla
imbuya ngelithi.
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]
1.1.1 Tlola iinkhathi EZIMBILI zomnyaka ezithathwa njengezokuna
kwezulu eenarheni ezinengi zeSewula Afrika. (2)
1.1.2 Ngiziphi izinto EZIMBILI ezibalwe esigabeni sesi-2 sendatjana le
ezenziwa babantu nekuthiwa zirhagalisa isomiso? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/2017
SCE
1.1.3 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isizathu esenza bona kube balimi
ababetheka khulu lokha inarha nayisahlelwe sisomiso. (1)
1.1.4 Tlola igama elisetjenziswe esigabeni sesi-5 elihlathulula ukuba
manzana kwehlabathi nokwenza bona iinlwanyana zikghone (1)
ukuphila kiyo.
1.1.5 Ngokutjho kwendatjana le kuthiwa ukugawulwa kwemithi
nokurhulwa kwezinye iimila zemvelo kuba namthelela muphi (2)
ekuthuweleliseni isomiso?
1.1.6 Esigabeni soku-1 sendatjana le kunalapha kuthiwa ukwanda
kwabantu kungomunye wabonobangela besomiso. Akhe
uhlathulule ngewakho amagama bonyana ukwanda kwabantu
kuthintana njani nesomiso. (2)
1.1.7 Esigabeni sesi-6 sendatjana le kuthiwa abalimi basebenzisa imali
enengi emahlelweni wokuthelelela lokha navane inarha isahlelwe
sisomiso kodwana bangabi nesivuno esihle. Ucabanga bona
kungaba yini unobangela walokho. (2)
1.1.8 Endatjeneni le kuthiwa inarha ibanjwa sisomiso navane izulu
lingakani ngesikhathi elilindeleke ngaso. Ucabanga bona
kungebanga lani kunganamraro wesomiso navane kwaziwa bona
akusisikhathi salo sokuna, njengebusika? (2)
1.1.9 Khetha ipendulo enganembiko kezingenzasi.
Ubulwele engekhe babangwa sisomiso bulwele …
A bokuthulula.
B bemalariya.
C bokungakondleki.
D bomratjhana (malnutrition). (2)
1.1.10 Ngelwazi onalo akhe uhlathulule indlela imithi nezinye iimila
ezidlala ngayo indima ekubangeni ukuna kwezulu. (2)
1.1.11 Imiphakathi eminengi iyalila ngesomiswesi ngombana sibanga
ukutlhogeka kwamanzi wokwenza imisetjenzana yangamalanga
efaka hlangana ukupheka, ukuhlanza izambatho nokhunye.
Nawungaba nguNgqongqotjhe weeNdaba zaManzi nokuThuthwa
kweNdle ngikuphi ongakwenza bona nanyana kunesomiso
kodwana imiphakathi ingatlhogi amanzi wokwenza imisetjenzana
le? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/2017
SCE
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2
[Zithethwe ku: www.images.com]
1.2.1 Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI okubonakala kufana
eenthombeni ezingehlezi. (2)
1.2.2 Tlola ngegama ELILODWA unobangela wezehlakalo ezibonakala
eenthombenezi zombili. (1)
1.2.3 Ngisiphi isehlakalo semvelo esingaqeda ubujamo obubonakala
eenthombenezi? (1)
1.2.4 Hlathulula bona isehlakalo esibonakala esithombeni ngasinye
kezingehlezi sinamthelela muphi emaphilweni wabantu. Ipendulo
ayibe maphuzu AMABILI. (4)
1.2.5 Ngokuyelela okutjhiwo yindatjana oyifunde ku-1.1 nokubona
ubujamo obuseenthombeni ezingehlezi akhe utshwaye ngendima
engadlalwa mphakathi ukukhandela ubujamobu. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/2017
SCE
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi elandelako bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze amaphuzu
ayikambiso-lawulo yokuthenga ngokuhlakanipha ongawalandela lokha
nawuyokuthenga izinto ukwenzela bona ungazifumani sele uthenga nezinto
ongakazihleleli.
2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko.
3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe
etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo.
5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
IKAMBISO-LAWULO YOKUTHENGA NGOKUHLAKANIPHA
Umuntu angaba mthengi ohlakaniphileko nakangalandela ikambiso-lawulo yokuthenga
ngokuhlakanipha ngendlela angakghona ngayo. Kubonakele bona nanyana inengi
labantu lazi ngeenkambiso-lawulwezi kodwana liba nobudisi bokuzilandela ngaso soke
isikhathi naliyokuthenga. Lokho kulenza bonyana ligcine sele lithethe iinqunto
ezingakalungi nezilenza lisebenzise imali enengi ngokungakafaneli. Okuqakathekileko
kukobana umuntu kufanele alinge ukuthatha iinkambiso-lawulwezi njengenjayelo
ngazo zoke iinkhathi nakayokuthenga. Nawuyokuthenga zijayeze ukukhamba nerhelo
elitlolwe izinto oyozithenga. Ngamanye amagama ufanele wazi bonyana ufunani
begodu ngokwenza njalo amathuba wokobana ugcine sele uthenge izinto
ongazitlhogiko azokuba mancani. Nasele uthethe isiqunto sokobana uyokuthengani,
khambakhamba uqale eentolo ezihlukeneko umadanise amanani nobunjalo bezinto
ozifunako. Iba nelwazi ngokufunda abomagazini, amaphephandaba, iinkhangiso
neencwadi ezazisa abathengi ngemikhiqhizo ehlukahlukeneko khona uzakukghona
ukukhetha yekhwalithi oyifunako. Ilwazi elitlolwe ngaphandle kwesimumathi nofana
into yokuphatha liyatjho bona umkhiqhizo ongaphakathi lowo ngewayiphi ikhwalithi
nokobana mingaki ngaphakathi.
Madanisa inani lokuthenga ngokonga kwalokha nawuthenga ngakhunye nalokha
nawuthenga ngepakana. Kanengi izinto ezifana nokudla, izinto zokuhlamba neenhlahla
zokwelapha zavamise ukuthengiswa ngeempakana ezinemihlotjana ehlukahlukeneko
ngaphakathi nokwenza bona nawuthenga ngakhunye uthole bonyana kuyabiza
kunalokha nawukuthenga ngepakana. Abathengi bavamise ukwenza iimphoso
ngokobana bangatjheji nanyana bafunde iintlakana abanikelwa zona ngemva
kokubhadela, njeke kuqakathekile ukuqala bona mbala izinto ezisesitlankaneni ngizo
kwamambala lezo ozibhadeleleko nofana enivumelene ngazo. Njengomthengi ufanele
utlhogomele iindleko ezingezelelwe enanini elibekweko. Ufanele utjheje bona
kuzokuba neendleko ezingangani ezingezelelweko zokulayitjhelwa ipahla oyithengileko
nofana ukufakelwa yona ngaphambi kobana ungayisebenzisa.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/2017
SCE
Yazi umthetho wokubuyisela newokutjhentjha nangabe ipahla oyithengileko ingasi
sebujameni obuhle bokungasetjenziswa. Amabhizinisi amanengi anikela ukuthenga
ngesikolodo bese ubhadela kancani kancani, njeke sebenzisa isikolodweso ngendlela
ehlakaniphileko. Ungakatelelwa mthengisi bona uthenge ngesikolodo nanyana
kungatlhogeki.
Okuhle nokuqakathekileko kukobana umthengi azi bona ezinye iintolo ziyamvumela
bonyana angabhadela umkhiqhizo awuthengako iinyanga ezintathu ukuya
kezisithandathu kodwana abhadele njengomuntu othenge ngekhetjhi. Umuntu
nakangalandela iinkambiswezi njalo nakayokuthenga angazithola onge imali enengi
angayisebenzisela ezinye iimfuneko anazo.
[Ithethwe encwadini i-FOCUS on Consumer Studies, yatjhugululelwa esiNdebeleni]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/2017
SCE
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
UNGUBABA OHLALA AMATASATASA, OPHILA ASENDLELENI NOFANA
ONGAKAVUNULISI? YIZA KWASITHAKGHA LAUNDRY. SIKUHLANZELA
BESIKU-AYINELE NGEMADLANA ENCANI TLE.
1. Sithoma ukuhlanza iimpahla ezihlanu ukuya phezulu.
2. Izambatho zakho uzithola ngemva kwamalanga ali-7.
[Sithethwe ku: www.images.com]
3.1 Tlola igama elisetjenziswe esikhangisweni esingehla elimqondofana nelithi
ongakathathi. (1)
3.2 Dzubhula ibinzana lamagama elingakwenza bonyana ukhambele kude
nomkhiqhizo okhangisweko lo. (1)
3.3 Dzubhula igama elisetjenziswe esikhangisweni esingehla elibolekwe elimini
lesiNgisi latlolwa ngelimi lesiNdebele. (1)
3.4 Ibinzana lamagama elithi, '… ophila asendleleni' lisetjenziswe njengesifengqo.
Tlola bona sifengqo bani. (1)
3.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela okuthalelweko
ngokunomqondo ophikisana nakho.
Sikuhlanzela besiku-ayinele ngemadlana encani tle. (2)
3.6 Thatha igama elisetjenziswe njengesenzukuthi esikhangisweni esingehla wakhe
ngaso umutjho ozozitlamela wona kuvele bona uyawazi umqondo
esiwumumetheko. (2)
3.7 Tshwaya ngomhlobo webandlululo ozwakala esikhangisenwesi. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/2017
SCE
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Zithethwe ku: www.images.com]
4.1 Tlola umhlobo wesilungelelo sepambosi esisetjenziswe yindoda ehlezi phasi le
esenzweni esithi; 'lalelisisa'. (1)
4.2 Tlola isibongo sendoda ejamileko le ekhathunini engehla. (1)
4.3 Tjhugulula umutjho ongenzasi lo ube sebunengini.
Kghani umuntu uzayijayela lepilo yokuphudlhelwa ngalendlela? (2)
4.4 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi
Ikulumo esetjenziswe ekhathunini le ethi; 'sizayibawa ingavuthwa' ihlathulula
bona …
A ikulumabo le izakuzwakala nasele iphelele.
B izakuthatha isiqunto ngemva kobana arhole.
C kuzakubonakala ekukhambeni kwesikhathi bonyana kwenzakalani.
D ubaba lo uzazilungisela yena. (2)
4.5 Thatha ibinzana lamagama asetjenziswe njengesitjho ekhathunini engehla le
wakhe ngaso umutjho ozozitlamela wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2)
4.6 Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo ethi; 'Izambana angilikeli kabili'
esetjenziswe ekhathunini engehla le. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/2017
SCE
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Lathi naliphumako wabesele aqede indlela uKhuzani. Kuthe nakubetha iiri lesi-2
emini yavela inyanyatha ikoloyi. Ithe nayehlika indlela iphambukela ngesidleni
kwabe woke amehlo ayinamathele. Nakubentazana bebajika nayo nayidlulako.
Kwaba nguye uSithokozile ovula iyege. USizani banonina bajame erhodlweni
babonakala bathabe bafile. USithokozile wavula umnyango wegaratjhi. Yangena
ikoloyi kaKhuzani kwabo. Wathi bona ehle ngekoloyini wangena ngendlini, wahlala
phasi walotjhisa. Wararwa kuqala phasi kukaSithokozile. Kwakungathi mntazana
nakakhulunyiswa lisokana. 'Khuzani, ngithokoza nawungenileko emasangweni
wakwenu mntwanami. Ngithokoza iKosi nayikwenzele umusa, kadanyana
wakhamba besele sikuhlulukele.'
'Nami ngiyathaba ukunifumana uZimu asanibekile mma. Sekukade ngithanda bona
sihlangane. Kuhle nanimndeni khenihlale phasi nibonisane.' Koke lokhu
kukhulunywa nje urheme etafuleni umndeni wakwaMasuku. USizani wabe sele
atinazela neempoto zantambama. Nakubetha i-iri lesi-5 besele apheka. Ngemva
komthandazo wokudla kwadliwa. Kuthe nakuqeda ukudliwa, uSizani wasusa izitja
uSithokozile wazihlanza. Nabasaditjhileko kwezwakala ukulila kwemilozana
ngaphandle kanti bangani bakaSithokozile sebazomfuna, kuyiwa emditjhweni.
5.1 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela ibinzana lamagama
elithalelwe kiwo ngegama ELILODWA elinomqondo ofana nalo.
USithokozile waba neenhloni kwangathi mntazana okhulunyiswa lisokana. (1)
5.2 Tlola umqondo ovezwa silungelelo u-ile esisetjensiswe egameni elithi,
'USithokozile'. (1)
5.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese ujamiselela isenzo esithalelwe kiwo
ngesingathekiswe naso.
Ithe nayihlika indlela iphambukela ngesidleni kwabe woke
amehlo ayinamathele. (1)
5.4 Tjhugulula igama elisetjenziswe njengondaweni emutjhweni ongenzasi libe
libizo bese ulisebenzisa emutjhweni ozozitlamela wona.
USizani banonina bajame erhodlweni bathabe bafile. (2)
5.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ulungise okungakalungi kiwo
ngokuyelela imithetho nemithetjhwana yokutlola nokupeledwa kwelimi
lesiNdebele.
Kuthe nakubetha iiri lesi-2 emini yavela inyanyatha ikoloyi. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/2017
SCE
5.6 Tlola bona isenzo ngasinye kezithalelwe emutjhweni ongenzasi lo sikuyiphi
indlela yesenzo.
Nami ngiyathaba ukunifumana uZimu asanibekile mma. (2)
5.7 Tlola umhlobo wetjhuguluko-mdumo elenzeke esenzweni esithalelwe
emutjhweni ongenzasi bewutjho nokobana libangelwe yini.
Koke lokhu kukhulunywa nje urheme etafuleni umndeni wakwaMasuku. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum